(704,2,'2009-07-28 14:44:37','2009-07-28 13:44:37','<nowiki><object width=\"334\" height=\"326\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/HowardRheingold_2005-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/HowardRheingold-2005.embed_thumbnail.jpg&vw=320&vh=240&ap=0&ti=216\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"334\" height=\"326\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/HowardRheingold_2005-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/HowardRheingold-2005.embed_thumbnail.jpg&vw=320&vh=240&ap=0&ti=216\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\n:\'\'\'\'\'Nederlandse ondertiteling bij TED in behandeling—nog even geduld a.u.b.\'\'\'\'\'\r\n\r\nIk ben hier om uw hulp in te roepen om het verhaal over hoe de mens en andere schepsels dingen voor elkaar krijgen te hervormen.\r\n\r\nHier is het oude verhaal. We hebben al een beetje over gehoord. Biologie is oorlog waarin alleen de sterksten overleven. Bedrijven en naties slagen alléén door het verslaan, vernietigen en domineren van de concurrentie.\r\n\r\nPolitiek gaat over het winnen van jouw kant ten koste van alles. Maar ik denk dat we het prille begin van een nieuw verhaal kunnen zien ontstaan. Het is een vertelling verspreid over een aantal verschillende disciplines waarin samenwerking, collectieve actie en complexe afhankelijkheden een belangrijkere rol spelen.\r\n\r\nEn de centrale, maar niet allerbelangrijkste rol van concurrentie en het overleven van de sterkste krimpt een beetje om ruimte te maken.\r\n\r\nIk begon na te denken over de relatie tussen communicatie, media en collectieve actie toen ik Smart Mobs schreef en ontdekte dat ik erover na bleef denken nadat klaar was met het boek.\r\n\r\nAls je terugkijkt hebben menselijke communicatiemedia en de manieren waarop we ons sociaal organiseren al lange tijd gecoëvolueerd. Mensen hebben zeer veel langer geleefd dan de ongeveer 10.000 jaren van gevestigde agrarische beschaving.\r\n\r\nIn kleine familiegroepen vangen nomadische jagers konijnen en verzamelen ze voedsel. De vorm van rijkdom in die dagen was voldoende voedsel om in leven te blijven. Maar op een gegeven moment kwamen ze samen om in een groter verband te jagen. En we weten niet precies hoe ze dit deden.\r\n\r\nToch hebben ze enkele collectieve actieproblemen moeten oplossen. Het heeft geen zin om op mastodonten te jagen terwijl je met andere groepen vecht.\r\n\r\nNogmaals, we hebben geen idee maar het is duidelijk dat een nieuwe vorm van rijkdom moest ontstaan. Meer eiwit dan een jagersfamilie kan eten voordat het verrot.\r\n\r\nDat riep de sociale vraag op waarvan ik geloof dat het nieuwe sociale vormen heeft opgeleverd. Hebben de mensen die dat mastodontenvlees aten iets te danken aan de jagers en hun families? En zo ja, hoe regelden ze dat dan?\r\n\r\nNogmaals, we kunnen het niet weten, maar we zijn er behoorlijk zeker van dat hierin een bepaalde vorm van symbolische communicatie betrokken moest zijn. Natuurlijk leidde de landbouw tot de eerste grote beschavingen de eerste steden van modder en steen, de eerste rijken.\r\n\r\nEn het waren de beheerders van deze rijken die mensen begonnen in te huren om het graan en de schapen en de wijn die verschuldigd was bij te houden En de belastingen die daarvoor verschuldigd waren door markeringen te zetten, destijds markeringen op klei.\r\n\r\nNiet lang daarna werd het alfabet uitgevonden. En dit krachtige gereedschap was voor duizenden jaren gereserveerd voor de elite van beheerders die de rekeningen voor de rijken bijhielden. En toen maakte en andere communicatietechnologie nieuwe media mogelijk.\r\n\r\nDe drukpers was een feit en in decennia werden miljoenen mensen geletterd. En vanuit geletterde bevolking onstonden nieuwe vormen van gezamelijke actie in de gebieden van kennis, religie en politiek. We zagen wetenschappelijke revoluties, de protestantse reformatie, constintutionele democratieën die daarvoor niet mogelijk waren.\r\n\r\nNiet gecreëerd door de drukpers maar mogelijk gemaakt door de collectieve actie die ontstaat uit alfabetisme. En wederom onstonden nieuwe vormen van rijkdom. Nu is handel oud. Markten zijn zo oud als kruispunten.\r\n\r\nMaar kapitalisme zoals we het kennen is maar een paar honder jaar oud, mogelijk gemaakt door coöperatieve regelingen en technologieën, zoals bedrijven met gemeenschappelijke aandeelhouders, gedeelde aansprakelijkheidsverzekering en dubbel boekhouden.\r\n\r\nNu zijn deze technologieën natuurlijk gebaseerd op het Internet. En in het veel-op-veeltijdperk is elke PC een drukpers, een zendstation, een gemeenschap of een marktplaats. Evolutie neemt in snelheid toe.\r\n\r\nSinds kort maakt deze kracht zich los van de PCs en springt van de desktops. En zeer zeer snel zullen we een belangrijk deel, zo niet de meerderheid van het menselijk ras rond zien lopen met supercomputers verbonden met snelheden groter dan wat wij vandaag beschouwen als breedband.\r\n\r\nToen ik op op onderzoek ging naar gezamelijke actie spreekt de voornaamste literatuur over wat sociologen “sociale dilemma\'s” noemen. Er zijn een aantal mythische verhalen van sociale dilemma\'s.\r\n\r\nIk zal er twee bespreken: het dilemma van de gevangene en de tragedie van de meent. Toen ik er met Kevin Kelly over sprak verzekerde hij mij dat iedereen in dit publiek de details wel kent van het dilemma van de gevangene. Dus zal ik dat zeer zeer kort bespreken. Als je daar meer vragen over hebt, vraag Kevin Kelly. (gelach)\r\n\r\nHet dilemma van de gevangene is eigenlijk een verhaal dat bovenop een wiskundige matrix uit de speltheorie ligt uit de vroege jaren van het denken over kernoorlog: twee spelers die elkaar niet kunnen vertrouwen. Laat me zeggen dat elke ongedekte transactie een goed voorbeeld van het dilemma van de gevangene is. Persoon met de goederen, persoon met het geld, omdat ze elkaar niet kunnen vertrouwen wisselen ze niets uit. Geen van beiden wil de eerste zijn of ze krijgen het lid op de neus. Maar beiden verliezen ze, want ze krijgen niet wat ze willen. Als ze het maar eens kunnen worden, als ze het dillemma van de gevangene kunnen omzetten in een andere beloningsmatrix, een verzekeringsspel genoemd, dan konden ze door.\r\n\r\n20 jaar geleden gebruikte Robert Axelrod het dilemma van de gevangene  als de sonde voor de biologische vraag: Als wij hier zijn omdat onze voorouders zulke felle concurrenten waren, hoe bestaat samenwerking dan ooit? Hij begon een computertoernooi voor mensen om strategieën voor het dillema van de gevangene in te dienen en ontdekte, tot zijn grote verbazing, dat een zeer zeer eenvoudige strategie won. Het won het eerste toernooi en, zelfs nadat iederen wist dat het won, won het het tweede toernooi. Dit staat bekend als oog-om-oog.\r\n\r\nEen ander economisch spel dat mogelijk minder bekend is dan het dillemma van de gevangene is het ultimatumspel. Dat is ook een zeer interessante toets van onze aannames over de manier waarop mensen economische transacties doen. Zo wordt het spel gespeeld. Er zijn twee spelers. Ze hebben het spel hiervoor nog nooit gespeeld. Ze zullen het spel niet nog een keer spelen. Ze kennen elkaar niet. En ze zijn, in feite, in gescheiden ruimtes. De eerste speler krijgt honderd dollar aangeboden en wordt gevraagd een verdeling voor te stellen: 50/50, 90/10. Wat die speler ook wil voorstellen. Of de tweede speler accepteerd de verdeling, en beide spelers worden uitbetaald en het spel is voorbij, of verwerpt de verdeling en geen van de twee spelers wordt uitbetaald en het spel is voorbij. Nu vertelt de fundamentele basis van neoklassieke economie dat het irrationeel is om een dollar te verwerpen omdat iemand in een andere ruimte die je niet kent 99 dollar krijgt.\r\n\r\nEchter in duizenden experimenten met Amerikaanse, Europese en Japanse studenten wijst een belangrijk percentage elk bod af dat niet dicht bij 50/50 ligt. En ondanks dat ze waren doorgelicht en het spel niet kenden en daarvoor nooit gespeeld hadden leken ze dit van nature te weten. omdat het gemiddelde voorstel verrassend dicht bij 50/50 lag.\r\n\r\nHet interessantse stuk toont zich recentelijker toen antropologen dit spel meenamen naar andere culturen en ontdekten, tot hun verrassing, dat de kap-en-brand landbouwers in de Amazone, of nomadische grasboeren in Centraal-Azië, of een dozijn andere culturen — elk radikale verschillende ideeën over billijkheid  hadden. Dit suggereert dat, in plaats van een natuurlijk gevoel voor billijkheid, ergens de basis van ons economische transacties beïnvloed wordt door onze sociale instellingen— of we dat nou weten of niet.\r\n\r\nHet andere voorname verhaal van sociale dilemma\'s is de tragedie van de meent. Garret Hardin gebruikte dit om over overbevolking te praten in de late zestiger jaren. Hij gebruikte het voorbeeld van een gemeenschappelijk grasland waar elke persoon, eenvoudigweg om hun eigen veestapel te maximaliseren, leidde tot overbegrazing en de uitputting van de bron.\r\n\r\nHij trok de nogal mistroostige conclusie dat mensen onvermijdelijk elke gemeenschappelijke bronnen zullen plunderen wanneer mensen in het gebruik ervan niet beperkt kunnen worden.\r\n\r\nEleanor Ostrom, een politieke wetenschapper stelde in 1990 de interessante vraag die elke goede wetenschapper dient te vragen: is het echt waar dat de mens altijd haar meent zal plunderen? Ze ging op onderzoek naar welke gegevens ze kon vinden. Ze bekeek duizenden gevallen waarin mensen deelden in stroomgebieden, bosbouw en visserijen en ontdekte dat, ja, geval voor geval vernietigde de mens de meent waarvan ze afhankelijk waren. Maar ze vond ook veel gevallen waarin mensen het dilemma van de gevangene wisten te ontvluchten. De tragedie van de meent is in feite het dilemma van de gevangene met meerdere spelers. Ze zei dat mensen alleen gevangenen zijn als ze zichzelf zo beschouwen.\r\n\r\nZe ontsnapten door instellingen voor collectieve actie te creëren. En ze ontdekte, volgens mij heel interessant, dat er bij die instellingen die werkten een aantal gemeenschappelijke ontwerpprincipes hadden en die principes leken te ontbreken bij de instellingen die niet werkten.\r\n\r\nIk ga snel over een aantaal disciplines. In biologie worden de begrippen van symbiose, groepselectie en evolutionaire psychologie omstreden, dat is zeker. Maar er is zeker geen belangrijk debat meer over het feit dat coöperatieve regelingen zich van een perifere rol naar een centrale rol hebben verplaatst in biologie. Van het niveau van de cel naar het niveau van de ecologie.\r\n\r\nNogmaals, ons begrippen van individuen als economische wezens hebben zich omgedraaid. Rationele zelfinteresse is niet altijd de dominante factor. In feite zullen mensen handelen om bedriegers te bestraffen, zelfs als dat henzelf wat kost.\r\n\r\nOnlangs toonden neurofysiologische maatregelen dat mensen die bedriegers in economische spelen bestraffen activiteiten vertonen in de beloningcentra van het brein. Dit liet een wetenschapper verklaren dat altruïstische bestraffing wel eens de lijm kan zijn die samenlevingen samenhoudt.\r\n\r\nNu, ik heb het gehad over hoe nieuwe vormen van communicatie en nieuwe media in het verleden hielpen om nieuwe economische vormen te creëren. Handel is oud. Markten zijn zeer oud. Kapitalisme is redelijk recent. Socialisme onstond als een reactie hierop. En toch wordt er heel weinig gesproken over hoe de volgende vorm kan ontstaan.\r\n\r\nJim Surowiecki vermelde kort Yochai Benkler\'s rapport over open source, verwijzend naar een nieuwe productievorm: peer-to-peer productie.\r\n\r\nIk wil dat je onthoudt dat, als in het verleden, nieuwe vormen van samenwerking, mogelijk gemaakt door nieuwe technologieën, nieuwe vormen van rijkdom creëerden, we wel eens naar weer een andere economische vorm kunnen bewegen. die belangrijk verschilt van de vorige.\r\n\r\nLaten we eens kort naar wat bedrijven kijken. IBM, weet je, HP, Sun— sommigen als meest felle concurrenten in de IT-wereld maken hun software open source en maken hun portfolio aan patenten beschikbaar voor de meent.\r\n\r\nEli Lilly—in wederom een fel concurrerende farmaceutische wereld— heeft een markt gecreëerd voor oplossingen voor farmaceutische problemen.\r\n\r\nToyota, in plaats van haar leveranciers als marktplaats te behandelen, behandelt ze als een netwerk en traint ze om beter te produceren, zelfs ondanks dat ze hiermee ook betere voor haar concurrenten produceren.\r\n\r\nNu doet geen van deze bedrijven dit uit altruïsme. Ze doen dit omdat ze leren dat een bepaalde manier van delen in hun zelfinteresse is.\r\n\r\nOpen source-productie heeft ons laten zien dat wereldklasse software, zoals Linux en Mozilla, gemaakt kan worden zonder de bureaucratische structuur van de firma  en zonder de prikkels van de marktplaats zoals we die kennen.\r\n\r\nGoogle verrijkt zichzelf door duizenden bloggers te verrijken door AdSense.\r\n\r\nAmazon heeft haar applikatie programmeerinterface opengesteld voor 60,000 ontwikkelaars, ontelbare Amazon winkels.\r\n\r\nZe verrijken anderen, niet vanwege altruïsme, maar als een manier om zichzelf te verrijken.\r\n\r\nEbay heeft het dilemma van de gevangene opgelost en een markt gecreëerd die niet zou hebben bestaan door het creëeren van een terugkoppelmechanisme dat het dilemma van de gevangene omzet in een verzekeringsspel.\r\n\r\nIn plaats van “geen van ons kan de ander vertrouwen dus dienen we suboptimale keuzes te maken” is het “jij bewijst mij dat je betrouwbaar bent en ik werk mee.”\r\n\r\nWikipedia heeft duizenden vrijwilligers om een gratis encyclopedie te maken met anderhalf miljoen artikelen in 200 talen in slechts enkele jaren.\r\n\r\nWe hebben gezien dat ThinkCycle het NGO\'s in ontwikkelingslanden mogelijk heeft gemaakt om problemen op te laten lossen door design studenten over de hele wereld, inclusief iets dat nu voor noodhulp voor tsunami wordt gebruikt.\r\n\r\nHet is een mechanisme voor rehydratie van choleraslachtoffers dat zo eenvoudig is om te gebruiken dat analfabeten getraind kunnen worden om het te gebruiken.\r\n\r\nBitTorrent verandert elke ‘aflader’ in een ‘oplader’ waarmee het systeem efficiënter wordt naarmate het meer wordt gebruikt.\r\n\r\nMiljoenen mensen hebben hun desktop computers beschikbaar maken wanneer ze ze niet gebruiken en ze via het internet samen te binden tot een supercomputer collectief die het probleem van eiwitvouwen voor medisch onderzoekers oplost. Dat heet Folding at Home bij Stanford.\r\n\r\nOm codes te kraken. Om leven te zoeken in de ruimte.\r\n\r\nIk denk dat we nog niet genoeg weten. Ik denk dat we nog maar net begonnen zijn met te ontdekken van de grondbeginselen zijn. Maar ik denk dat we daarmee kunnen beginnen. En ik heb niet genoeg tijd om ze allemaal te bespreken. Maar denk eens na over zelfinteresse. Dit gaat allemaal over zelfinteresse en leidt tot meer.\r\n\r\nIn El Salvador namen beide zijden die zich terugrokken uit de burgeroorlog beslissingen die zich bewezen als een spiegeling van het dilemma van de gevangene.\r\n\r\nIn de US, in de Filipijnen, in Kenia, over de hele wereld hebben burgers politieke protesten en haal-de-stemmen-op-campagnes  met mobiele apparaten en SMS zelfgeorganiseerd.\r\n\r\nIs een Apolloproject van samenwerking mogelijk?\r\n\r\nEen transdisciplinair onderzoek van samenwerking?\r\n\r\nIk geloof dat de beloning heel groot zal zijn. Ik denk dat we moeten beginnen om dit terrein in kaart te brengen zodat we over de disciplines heen hierover kunnen praten. En ik zeg niet dat het begrijpen van samenwerking ervoor gaat zorgen dat we betere mensen worden. En soms werken mensen samen om slechte dingen te doen. Maar ik help je eraan herinneren dat een paar honderd jaar geleden mensen hun geliefden zagen sterven van ziekten waarvan ze dachten dat ze veroorzaakt waren door zonde of vreemdelingen of boze geesten.\r\n\r\nDecartes zei dat we een volledige nieuwe manier van denken nodig hebben. Toen de wetenschappelijke methode voorzag in een nieuwe manier van denken en biologie aantoonde dat micro-organismen ziekte veroorzaakten werd het leed vezacht. Welke vormen van leed kunnen verzacht worden, welke vormen van rijkdom kunnen gecreëerd worden als we een beetje meer van samenwerken zouden weten?\r\n\r\nIk denk dat deze transdisciplinaire verhandeling niet automatisch gaat gebeuren. Het gaat inspanning vereisen.\r\n\r\nDaarom roep ik jou op om mij te helpen dit samenwerkingsproject te starten.\r\n\r\nDankjewel.\r\n\r\n(Applaus)\r\n','Howard Rheingold over samenwerken',0,'','inherit','open','open','','697-revision-6','','','2009-07-28 14:44:37','2009-07-28 13:44:37','',697,'http://aardbron.nl/697-revision-6/',0,'revision','',0),(705,2,'2009-07-30 12:26:33','2009-07-30 11:26:33','Sjaak Adriaanse tipt [http://www.secondsight.nl/page/16161/nl Mobiele operators mogen elektronische bank worden]. \'\'\'Henk van Arkel\'\'\' van [http://www.strohalm.nl/ STRO] schrijft er ook al over in zijn aanstaande Engelstalige boek.\r\n\r\n:\'\'\'Telefoonbedrijven die vooruitbetaalde belminuten als een vorm van geld voor onderlinge betalingen tussen klanten mogelijk maken zijn in staat om een ongekende revolutie in ons huidige geldsysteem te ontketenen.\'\'\'\r\n\r\n:\'\'\'Zolang belminuten als betalingen tussen klanten blijven stromen hoeft de telefoondienst haar spraakdiensten niet te verlenen terwijl ze van een batig saldo tegen nul procent rente geniet waarmee ze investeringen kunnen financieren of aantrekkelijke, en volledige met euro gedekte, (micro)kredieten kunnen verlenen.\'\'\'\r\n\r\nDe rijke landen genieten al jaren van eenvoudige betaalmiddelen en een (dure) infrastructuur hiervoor. Voor arme landen wordt dit nu ook mogelijk dankzij de bijna alomtegenwoordige infrastructuur voor mobiele telefonie. In arme landen is de impact van deze nieuwe middelen voor transacties en de bijkomende toegang tot liquiditeit enorm. \r\n\r\nIn Afrika en de Filipijnen maken de dienstverleners van mobiele telefonie het mogelijk om beltegoed via SMS naar andere gebruikers over te maken. Ondertussen gebruiken velen deze dienst om elkaar met deze prepaid belminuten te betalen en functioneert het systeem als ‘[[gek geld]]’ binnen de gemeenschap.\r\n\r\nZodra iedereen de belminuten als betaalmiddel accepteert is het niet meer belangrijk of je iemand met baar geld of belminuten betaalt. Belminuten genieten zelfs de voorkeur omdat ze minder makkelijk te stelen zijn en onafhankelijk van tijd en plek overgemaakt kunnen worden. Gewoon een digitaal giraal systeem dus.\r\n\r\nDeze manier van betalen wordt snel een meer algemene manier van uitwisselen van waarde. Het aantal betalingen neemt hand over hand toe en de grootte van de bedragen worden steeds kleiner. Volumineuze digitale girale microbetalingen.\r\n\r\nBijna iedereen heeft en mobiele telefoon, zelfs in arme landen. In de Filipijnen zijn Globe Telecom en Smart Telecom het meest succesvol met ongeveer 3,5 miljoen klanten die meedoen met deze nieuwe vorm van betalen.\r\n\r\n==Gratis geld==\r\nDe meesten houden de belminuten op deze manier in circulatie en worden nooit gebruikt om te bellen. De \'\'\'belminuten worden een betaalmiddel\'\'\', een vorm van geld. SMS-overdrachten zijn veel flexibeler in markten die lijden onder een tekort aan liquiditeit en te weinig middelen voor uitwisseling of waar die uitwisseling heel duur is.\r\n\r\nOpmerkelijk is dat de telefoondienst haar, met de vóóraf betaalde belminuten, mobiele spraakdiensten gedurende lange tijd nooit hoeft te leveren. Er is al betaald voor een dienst die voorlopig niet gebruikt gaat worden omdat ze slechts gebruikt worden om betalingen te voldoen. Gedurende al die tijd heeft de telfoondienst wél de beschikking over het aldus verzamelde geld. Al dat geld staat netjes op de bankrekening bij de telefoondienst. Daarmee kan ze investeringen financieren die daarvoor niet gefinancierd konden worden door de hoge rentelasten. Ze kan er zelfs rente over vangen (als ze nog daar nog steeds in gelooft). Klanten gedragen zich als consumenten die hun best doen altijd een positief saldo te hebben om betalingen te kunnen doen.\r\n\r\nVoor klanten tellen er twee zaken mee: de munteenheid is helder en heeft een waarde die vertrouwd kan worden, mits het telefoonbedrijf lang genoeg in bedrijf is. Via SMS betalen is makkelijk en goedkoop. Een ideale manier om waarde met elkaar uit te wisselen. In de context van mobiele telefoons is dit niet nieuw en volledig geaccepteerd.\r\n\r\nInnovatieve telefoonbedrijven kunnen nu zelfs op gaan treden als financier van microkrediet—ze worden bank. Als de telefoondienst een van haar klanten voorziet in een lening en het geld overmaakt verlaat het geld zelf de telefoondienst niet. Dat blijft gewoon op haar bankrekening staan. Kortom, microkredieten en grotere leningen zijn volledig gedekt door de bankrekening van de telefoondienst. En het kan even duren voordat het geld werkelijk nodig is om de belminuten te vervangen. Het verstrekken van leningen kan ze tegen concrurrende rentepercentages doen, zelfs, en misschien heeft dat de voorkeur, tegen nul procent rente.\r\n\r\nZolang de belminuten als betalingen blijven stromen hoeft de telefoondienst haar spraakdiensten niet te verlenen terwijl ze van een batig saldo tegen nul procent rente geniet!\r\n\r\nZodra iedereen hun eigen valuta begonnen is zal niemand meer het conventionele geld gebruiken waardoor ook de rentepercentages zakken.\r\n\r\nZie hier de opdoemende volgende grote revolutie in de ontwikkelingswereld en mogelijk ook de westerse wereld die de impact van microkrediet aanzienlijk zal uitbreiden.\r\n\r\n==Waar zijn we eigenlijk mee bezig?==\r\nEr zijn dus absoluut geen technische obstakels om dit op grote schaal mogelijk te maken. De grootste obstakels zijn de gevestigde orde. De politiek, de grote banken en financiële instellingen leggen het gebruik van deze manier weer eens aan banden. Je mag maximaal 250 euro storten op je prepaid rekening en maximaal 2.500 euro per kalenderjaar afrekenen op deze manier.\r\n\r\nWaar zijn ze eigenlijk mee bezig? Wie bepaalt dit soort belachelijke grenzen en waarom? Laten we een beweging starten die duidelijk maakt dat wij, het volk, wil bepalen wat er wel en niet mag en waar de grenzen liggen. De overheid en de politiek zijn wij! Wij hebben ze gekozen en ze staan ons ten dienst. Letterlijk. Het woord minister is overgenomen uit het Latijn, waar het woord \'minister\' dienaar betekent. In de loop van de eeuwen verwierven de ministers langzamerhand meer uitvoerende macht en zo verkreeg het begrip zijn huidige betekenis.\r\n\r\nTerug naar de toekomst dus: laten we onze gekozen ministers weer dienaren van het volk maken om onze hartewensen en -eisen te vervullen. Laten we ze vriendelijk doch dringend en streng en rechtvaardig vertellen hoe de vork eigenlijk in de steel zit. Dat zijn we met ons allen blijkbaar vergeten. Tijd voor een opfrisser.\r\n\r\nZie ook  [http://www.infodev.org/files/3014_file_infoDev.Report_m_Commerce_January.2006.pdf Micro-payment systems and their application to mobile networks].\r\n','Betaal met belminuten: boem!',0,'','publish','open','open','','betaal-met-belminuten-boem','','','2009-07-30 12:26:33','2009-07-30 11:26:33','',0,'http://aardbron.nl/?p=705',0,'post','',0),(706,2,'2009-07-30 12:24:54','2009-07-30 11:24:54','Sjaak Adriaanse tipt [http://www.secondsight.nl/page/16161/nl Mobiele operators mogen elektronische bank worden]. \'\'\'Henk van Arkel\'\'\' van [http://www.strohalm.nl/ STRO] schrijft er ook al over in zijn aanstaande Engelstalige boek.\n\nSuperinteressante ontwikkeling.  Hieronder mijn vertaling van de essentie.\n\n:\'\'\'Telefoonbedrijven die vooruitbetaalde belminuten als een vorm van geld voor onderlinge betalingen tussen klanten mogelijk maken zijn in staat om een ongekende revolutie in ons huidige geldsysteem te ontketenen.\'\'\'\n\n:\'\'\'Zolang belminuten als betalingen tussen klanten blijven stromen hoeft de telefoondienst haar spraakdiensten niet te verlenen terwijl ze van een batig saldo tegen nul procent rente geniet waarmee ze investeringen kunnen financieren of aantrekkelijke, en volledige met euro gedekte, (micro)kredieten kunnen verlenen.\'\'\'\n\nDe rijke landen genieten al jaren van eenvoudige betaalmiddelen en een (dure) infrastructuur hiervoor. Voor arme landen wordt dit nu ook mogelijk dankzij de bijna alomtegenwoordige infrastructuur voor mobiele telefonie. In arme landen is de impact van deze nieuwe middelen voor transacties en de bijkomende toegang tot liquiditeit enorm. \n\nIn Afrika en de Filipijnen maken de dienstverleners van mobiele telefonie het mogelijk om beltegoed via SMS naar andere gebruikers over te maken. Ondertussen gebruiken velen deze dienst om elkaar met deze prepaid belminuten te betalen en functioneert het systeem als ‘[[gek geld]]’ binnen de gemeenschap.\n\nZodra iedereen de belminuten als betaalmiddel accepteert is het niet meer belangrijk of je iemand met baar geld of belminuten betaalt. Belminuten genieten zelfs de voorkeur omdat ze minder makkelijk te stelen zijn en onafhankelijk van tijd en plek overgemaakt kunnen worden. Gewoon een digitaal giraal systeem dus.\n\nDeze manier van betalen wordt snel een meer algemene manier van uitwisselen van waarde. Het aantal betalingen neemt hand over hand toe en de grootte van de bedragen worden steeds kleiner. Volumineuze digitale microbetalingen.\n\nBijna iedereen heeft en mobiele telefoon, zelfs in arme landen. In de Filipijnen zijn Globe Telecom en Smart Telecom het meest succesvol met ongeveer 3,5 miljoen klanten die meedoen met deze nieuwe vorm van betalen.\n\nDe meesten houden de belminuten op deze manier in circulatie en worden nooit gebruikt om te bellen. De \'\'\'belminuten worden een betaalmiddel\'\'\', een vorm van geld. SMS-overdrachten zijn veel flexibeler in markten die lijden onder een tekort aan liquiditeit en te weinig middelen voor uitwisseling of waar die uitwisseling heel duur is.\n\nOpmerkelijk is dat de telefoondienst haar, met de vóóraf betaalde belminuten, mobiele spraakdiensten gedurende lange tijd nooit hoeft te leveren. Er is al betaald voor een dienst die voorlopig niet gebruikt gaat worden omdat ze slechts gebruikt worden om betalingen te voldoen. Gedurende al die tijd heeft de telfoondienst wél de beschikking over het aldus verzamelde geld. Al dat geld staat netjes op de bankrekening bij de telefoondienst. Daarmee kan ze investeringen financieren die daarvoor niet gefinancierd konden worden door de hoge rentelasten. Ze kan er zelfs rente over vangen (als ze nog daar nog steeds in gelooft). Klanten gedragen zich als consumenten die hun best doen altijd een positief saldo te hebben om betalingen te kunnen doen.\n\nVoor klanten tellen er twee zaken mee: de munteenheid is helder en heeft een waarde die vertrouwd kan worden, mits het telefoonbedrijf lang genoeg in bedrijf is. Via SMS betalen is makkelijk en goedkoop. Een ideale manier om waarde met elkaar uit te wisselen. In de context van mobiele telefoons is dit niet nieuw en volledig geaccepteerd.\n\nInnovatieve telefoonbedrijven kunnen nu zelfs op gaan treden als financier van microkrediet—ze worden bank. Als de telefoondienst een van haar klanten voorziet in een lening en het geld overmaakt verlaat het geld zelf de telefoondienst niet. Dat blijft gewoon op haar bankrekening staan. Kortom, microkredieten en grotere leningen zijn volledig gedekt door de bankrekening van de telefoondienst. En het kan even duren voordat het geld werkelijk nodig is om de belminuten te vervangen. Het verstrekken van leningen kan ze tegen concrurrende rentepercentages doen, zelfs, en misschien heeft dat de voorkeur, tegen nul procent rente.\n\nZolang de belminuten als betalingen blijven stromen hoeft de telefoondienst haar spraakdiensten niet te verlenen terwijl ze van een batig saldo tegen nul procent rente geniet!\n\nZodra iedereen hun eigen valuta begonnen is zal niemand meer het conventionele geld gebruiken waardoor ook de rentepercentages zakken.\n\nZie hier de opdoemende volgende grote revolutie in de ontwikkelingswereld en mogelijk ook de westerse wereld die de impact van microkrediet aanzienlijk zal uitbreiden.\n\n==Waar zijn we eigenlijk mee bezig?==\nEr zijn dus absoluut geen technische obstakels om dit op grote schaal mogelijk te maken. De grootste obstakels zijn de gevestigde orde. De politiek, de grote banken en financiële instellingen leggen het gebruik van deze manier weer eens aan banden. Je mag maximaal 250 euro storten op je prepaid rekening en maximaal 2.500 euro per kalenderjaar afrekenen op deze manier.\n\nWaar zijn ze eigenlijk mee bezig? Wie bepaalt dit soort belachelijke grenzen en waarom? Laten we een beweging starten die duidelijk maakt dat wij, het volk, wil bepalen wat er wel en niet mag en waar de grenzen liggen. De overheid en de politiek zijn wij! Wij hebben ze gekozen en ze staan ons ten dienst. Letterlijk. Het woord minister is overgenomen uit het Latijn, waar het woord \'minister\' dienaar betekent. In de loop van de eeuwen verwierven de ministers langzamerhand meer uitvoerende macht en zo verkreeg het begrip zijn huidige betekenis.\n\nTerug naar de toekomst dus: laten we onze gekozen ministers weer dienaren van het volk maken om onze hartewensen en -eisen te vervullen. Laten we ze vriendelijk doch dringend en streng en rechtvaardig vertellen hoe de vork eigenlijk in de steel zit. Dat zijn we met ons allen blijkbaar vergeten. Tijd voor een opfrisser.\n\nZie ook  [http://www.infodev.org/files/3014_file_infoDev.Report_m_Commerce_January.2006.pdf Micro-payment systems and their application to mobile networks].\n','Betaal met belminuten: boem!',0,'','inherit','open','open','','705-revision','','','2009-07-30 12:24:54','2009-07-30 11:24:54','',705,'http://aardbron.nl/705-revision/',0,'revision','',0),(708,2,'2009-07-30 12:26:06','2009-07-30 11:26:06','Sjaak Adriaanse tipt [http://www.secondsight.nl/page/16161/nl Mobiele operators mogen elektronische bank worden]. \'\'\'Henk van Arkel\'\'\' van [http://www.strohalm.nl/ STRO] schrijft er ook al over in zijn aanstaande Engelstalige boek.\r\n\r\n:\'\'\'Telefoonbedrijven die vooruitbetaalde belminuten als een vorm van geld voor onderlinge betalingen tussen klanten mogelijk maken zijn in staat om een ongekende revolutie in ons huidige geldsysteem te ontketenen.\'\'\'\r\n\r\n:\'\'\'Zolang belminuten als betalingen tussen klanten blijven stromen hoeft de telefoondienst haar spraakdiensten niet te verlenen terwijl ze van een batig saldo tegen nul procent rente geniet waarmee ze investeringen kunnen financieren of aantrekkelijke, en volledige met euro gedekte, (micro)kredieten kunnen verlenen.\'\'\'\r\n\r\nDe rijke landen genieten al jaren van eenvoudige betaalmiddelen en een (dure) infrastructuur hiervoor. Voor arme landen wordt dit nu ook mogelijk dankzij de bijna alomtegenwoordige infrastructuur voor mobiele telefonie. In arme landen is de impact van deze nieuwe middelen voor transacties en de bijkomende toegang tot liquiditeit enorm. \r\n\r\nIn Afrika en de Filipijnen maken de dienstverleners van mobiele telefonie het mogelijk om beltegoed via SMS naar andere gebruikers over te maken. Ondertussen gebruiken velen deze dienst om elkaar met deze prepaid belminuten te betalen en functioneert het systeem als ‘[[gek geld]]’ binnen de gemeenschap.\r\n\r\nZodra iedereen de belminuten als betaalmiddel accepteert is het niet meer belangrijk of je iemand met baar geld of belminuten betaalt. Belminuten genieten zelfs de voorkeur omdat ze minder makkelijk te stelen zijn en onafhankelijk van tijd en plek overgemaakt kunnen worden. Gewoon een digitaal giraal systeem dus.\r\n\r\nDeze manier van betalen wordt snel een meer algemene manier van uitwisselen van waarde. Het aantal betalingen neemt hand over hand toe en de grootte van de bedragen worden steeds kleiner. Volumineuze digitale girale microbetalingen.\r\n\r\nBijna iedereen heeft en mobiele telefoon, zelfs in arme landen. In de Filipijnen zijn Globe Telecom en Smart Telecom het meest succesvol met ongeveer 3,5 miljoen klanten die meedoen met deze nieuwe vorm van betalen.\r\n\r\n==Gratis geld==\r\nDe meesten houden de belminuten op deze manier in circulatie en worden nooit gebruikt om te bellen. De \'\'\'belminuten worden een betaalmiddel\'\'\', een vorm van geld. SMS-overdrachten zijn veel flexibeler in markten die lijden onder een tekort aan liquiditeit en te weinig middelen voor uitwisseling of waar die uitwisseling heel duur is.\r\n\r\nOpmerkelijk is dat de telefoondienst haar, met de vóóraf betaalde belminuten, mobiele spraakdiensten gedurende lange tijd nooit hoeft te leveren. Er is al betaald voor een dienst die voorlopig niet gebruikt gaat worden omdat ze slechts gebruikt worden om betalingen te voldoen. Gedurende al die tijd heeft de telfoondienst wél de beschikking over het aldus verzamelde geld. Al dat geld staat netjes op de bankrekening bij de telefoondienst. Daarmee kan ze investeringen financieren die daarvoor niet gefinancierd konden worden door de hoge rentelasten. Ze kan er zelfs rente over vangen (als ze nog daar nog steeds in gelooft). Klanten gedragen zich als consumenten die hun best doen altijd een positief saldo te hebben om betalingen te kunnen doen.\r\n\r\nVoor klanten tellen er twee zaken mee: de munteenheid is helder en heeft een waarde die vertrouwd kan worden, mits het telefoonbedrijf lang genoeg in bedrijf is. Via SMS betalen is makkelijk en goedkoop. Een ideale manier om waarde met elkaar uit te wisselen. In de context van mobiele telefoons is dit niet nieuw en volledig geaccepteerd.\r\n\r\nInnovatieve telefoonbedrijven kunnen nu zelfs op gaan treden als financier van microkrediet—ze worden bank. Als de telefoondienst een van haar klanten voorziet in een lening en het geld overmaakt verlaat het geld zelf de telefoondienst niet. Dat blijft gewoon op haar bankrekening staan. Kortom, microkredieten en grotere leningen zijn volledig gedekt door de bankrekening van de telefoondienst. En het kan even duren voordat het geld werkelijk nodig is om de belminuten te vervangen. Het verstrekken van leningen kan ze tegen concrurrende rentepercentages doen, zelfs, en misschien heeft dat de voorkeur, tegen nul procent rente.\r\n\r\nZolang de belminuten als betalingen blijven stromen hoeft de telefoondienst haar spraakdiensten niet te verlenen terwijl ze van een batig saldo tegen nul procent rente geniet!\r\n\r\nZodra iedereen hun eigen valuta begonnen is zal niemand meer het conventionele geld gebruiken waardoor ook de rentepercentages zakken.\r\n\r\nZie hier de opdoemende volgende grote revolutie in de ontwikkelingswereld en mogelijk ook de westerse wereld die de impact van microkrediet aanzienlijk zal uitbreiden.\r\n\r\n==Waar zijn we eigenlijk mee bezig?==\r\nEr zijn dus absoluut geen technische obstakels om dit op grote schaal mogelijk te maken. De grootste obstakels zijn de gevestigde orde. De politiek, de grote banken en financiële instellingen leggen het gebruik van deze manier weer eens aan banden. Je mag maximaal 250 euro storten op je prepaid rekening en maximaal 2.500 euro per kalenderjaar afrekenen op deze manier.\r\n\r\nWaar zijn ze eigenlijk mee bezig? Wie bepaalt dit soort belachelijke grenzen en waarom? Laten we een beweging starten die duidelijk maakt dat wij, het volk, wil bepalen wat er wel en niet mag en waar de grenzen liggen. De overheid en de politiek zijn wij! Wij hebben ze gekozen en ze staan ons ten dienst. Letterlijk. Het woord minister is overgenomen uit het Latijn, waar het woord \'minister\' dienaar betekent. In de loop van de eeuwen verwierven de ministers langzamerhand meer uitvoerende macht en zo verkreeg het begrip zijn huidige betekenis.\r\n\r\nTerug naar de toekomst dus: laten we onze gekozen ministers weer dienaren van het volk maken om onze hartewensen en -eisen te vervullen. Laten we ze vriendelijk doch dringend en streng en rechtvaardig vertellen hoe de vork eigenlijk in de steel zit. Dat zijn we met ons allen blijkbaar vergeten. Tijd voor een opfrisser.\r\n\r\nZie ook  [http://www.infodev.org/files/3014_file_infoDev.Report_m_Commerce_January.2006.pdf Micro-payment systems and their application to mobile networks].\r\n','Betaal met belminuten: boem!',0,'','inherit','open','open','','705-revision-3','','','2009-07-30 12:26:06','2009-07-30 11:26:06','',705,'http://aardbron.nl/705-revision-3/',0,'revision','',0),(707,2,'2009-07-30 12:25:53','2009-07-30 11:25:53','Sjaak Adriaanse tipt [http://www.secondsight.nl/page/16161/nl Mobiele operators mogen elektronische bank worden]. \'\'\'Henk van Arkel\'\'\' van [http://www.strohalm.nl/ STRO] schrijft er ook al over in zijn aanstaande Engelstalige boek.\n\nSuperinteressante ontwikkeling.  Hieronder mijn vertaling van de essentie.\n\n:\'\'\'Telefoonbedrijven die vooruitbetaalde belminuten als een vorm van geld voor onderlinge betalingen tussen klanten mogelijk maken zijn in staat om een ongekende revolutie in ons huidige geldsysteem te ontketenen.\'\'\'\n\n:\'\'\'Zolang belminuten als betalingen tussen klanten blijven stromen hoeft de telefoondienst haar spraakdiensten niet te verlenen terwijl ze van een batig saldo tegen nul procent rente geniet waarmee ze investeringen kunnen financieren of aantrekkelijke, en volledige met euro gedekte, (micro)kredieten kunnen verlenen.\'\'\'\n\nDe rijke landen genieten al jaren van eenvoudige betaalmiddelen en een (dure) infrastructuur hiervoor. Voor arme landen wordt dit nu ook mogelijk dankzij de bijna alomtegenwoordige infrastructuur voor mobiele telefonie. In arme landen is de impact van deze nieuwe middelen voor transacties en de bijkomende toegang tot liquiditeit enorm. \n\nIn Afrika en de Filipijnen maken de dienstverleners van mobiele telefonie het mogelijk om beltegoed via SMS naar andere gebruikers over te maken. Ondertussen gebruiken velen deze dienst om elkaar met deze prepaid belminuten te betalen en functioneert het systeem als ‘[[gek geld]]’ binnen de gemeenschap.\n\nZodra iedereen de belminuten als betaalmiddel accepteert is het niet meer belangrijk of je iemand met baar geld of belminuten betaalt. Belminuten genieten zelfs de voorkeur omdat ze minder makkelijk te stelen zijn en onafhankelijk van tijd en plek overgemaakt kunnen worden. Gewoon een digitaal giraal systeem dus.\n\nDeze manier van betalen wordt snel een meer algemene manier van uitwisselen van waarde. Het aantal betalingen neemt hand over hand toe en de grootte van de bedragen worden steeds kleiner. Volumineuze digitale girale microbetalingen.\n\nBijna iedereen heeft en mobiele telefoon, zelfs in arme landen. In de Filipijnen zijn Globe Telecom en Smart Telecom het meest succesvol met ongeveer 3,5 miljoen klanten die meedoen met deze nieuwe vorm van betalen.\n\n==Gratis geld==\nDe meesten houden de belminuten op deze manier in circulatie en worden nooit gebruikt om te bellen. De \'\'\'belminuten worden een betaalmiddel\'\'\', een vorm van geld. SMS-overdrachten zijn veel flexibeler in markten die lijden onder een tekort aan liquiditeit en te weinig middelen voor uitwisseling of waar die uitwisseling heel duur is.\n\nOpmerkelijk is dat de telefoondienst haar, met de vóóraf betaalde belminuten, mobiele spraakdiensten gedurende lange tijd nooit hoeft te leveren. Er is al betaald voor een dienst die voorlopig niet gebruikt gaat worden omdat ze slechts gebruikt worden om betalingen te voldoen. Gedurende al die tijd heeft de telfoondienst wél de beschikking over het aldus verzamelde geld. Al dat geld staat netjes op de bankrekening bij de telefoondienst. Daarmee kan ze investeringen financieren die daarvoor niet gefinancierd konden worden door de hoge rentelasten. Ze kan er zelfs rente over vangen (als ze nog daar nog steeds in gelooft). Klanten gedragen zich als consumenten die hun best doen altijd een positief saldo te hebben om betalingen te kunnen doen.\n\nVoor klanten tellen er twee zaken mee: de munteenheid is helder en heeft een waarde die vertrouwd kan worden, mits het telefoonbedrijf lang genoeg in bedrijf is. Via SMS betalen is makkelijk en goedkoop. Een ideale manier om waarde met elkaar uit te wisselen. In de context van mobiele telefoons is dit niet nieuw en volledig geaccepteerd.\n\nInnovatieve telefoonbedrijven kunnen nu zelfs op gaan treden als financier van microkrediet—ze worden bank. Als de telefoondienst een van haar klanten voorziet in een lening en het geld overmaakt verlaat het geld zelf de telefoondienst niet. Dat blijft gewoon op haar bankrekening staan. Kortom, microkredieten en grotere leningen zijn volledig gedekt door de bankrekening van de telefoondienst. En het kan even duren voordat het geld werkelijk nodig is om de belminuten te vervangen. Het verstrekken van leningen kan ze tegen concrurrende rentepercentages doen, zelfs, en misschien heeft dat de voorkeur, tegen nul procent rente.\n\nZolang de belminuten als betalingen blijven stromen hoeft de telefoondienst haar spraakdiensten niet te verlenen terwijl ze van een batig saldo tegen nul procent rente geniet!\n\nZodra iedereen hun eigen valuta begonnen is zal niemand meer het conventionele geld gebruiken waardoor ook de rentepercentages zakken.\n\nZie hier de opdoemende volgende grote revolutie in de ontwikkelingswereld en mogelijk ook de westerse wereld die de impact van microkrediet aanzienlijk zal uitbreiden.\n\n==Waar zijn we eigenlijk mee bezig?==\nEr zijn dus absoluut geen technische obstakels om dit op grote schaal mogelijk te maken. De grootste obstakels zijn de gevestigde orde. De politiek, de grote banken en financiële instellingen leggen het gebruik van deze manier weer eens aan banden. Je mag maximaal 250 euro storten op je prepaid rekening en maximaal 2.500 euro per kalenderjaar afrekenen op deze manier.\n\nWaar zijn ze eigenlijk mee bezig? Wie bepaalt dit soort belachelijke grenzen en waarom? Laten we een beweging starten die duidelijk maakt dat wij, het volk, wil bepalen wat er wel en niet mag en waar de grenzen liggen. De overheid en de politiek zijn wij! Wij hebben ze gekozen en ze staan ons ten dienst. Letterlijk. Het woord minister is overgenomen uit het Latijn, waar het woord \'minister\' dienaar betekent. In de loop van de eeuwen verwierven de ministers langzamerhand meer uitvoerende macht en zo verkreeg het begrip zijn huidige betekenis.\n\nTerug naar de toekomst dus: laten we onze gekozen ministers weer dienaren van het volk maken om onze hartewensen en -eisen te vervullen. Laten we ze vriendelijk doch dringend en streng en rechtvaardig vertellen hoe de vork eigenlijk in de steel zit. Dat zijn we met ons allen blijkbaar vergeten. Tijd voor een opfrisser.\n\nZie ook  [http://www.infodev.org/files/3014_file_infoDev.Report_m_Commerce_January.2006.pdf Micro-payment systems and their application to mobile networks].\n','Betaal met belminuten: boem!',0,'','inherit','open','open','','705-revision-2','','','2009-07-30 12:25:53','2009-07-30 11:25:53','',705,'http://aardbron.nl/705-revision-2/',0,'revision','',0),(709,2,'2009-07-30 13:15:03','2009-07-30 12:15:03','Hoe kunnen we met Twollars een aardverschuiving in de huidige economie en financiële wereld creëeren?\r\n\r\nKunnen we de daad bij het woord voegen en ons eigen hondevoer gaan eten (of ons eigen medicijn nemen) door binnen onze netwerken, daar waar zinnig, elkaar voor verleende diensten en toegevoegde waarde te betalen (te belonen) met Twollars?\r\n\r\nOf maken we met WikiWikiMoney een eigen munt, een eigen valuta?\r\n\r\n==Twollars==\r\n\r\nTwollars is een valuta voor het in populariteit stijgende Twitter. Twollars zijn ontworpen om positieve acties te belonen. Je kunt iemand Twollars geven waneer ze je helpt met tweeten van zinnige informatie, een tip met je deelt of een inspirerend stuk schrijft.\r\n\r\nNaast dat je ze aan mensen geeft kun je ze ook gebruiken om je steun voor goede doelen te tonen. Bijvoorbeeld: deze tweet doneert 10 Twollars aan de VitaminAngels: @vitaminangels 10 Twollars voor al hun goed werk in Afrika.\r\n\r\nVitaminAngels kan op deze manier Twollars verzamelen en ze later ruillen voor klinkende munt van bedrijven en mensen die hun doel ondersteunen.\r\n\r\nIedereen op Twitter heeft een startsaldo van 50 Twollars. Het enige wat je hoeft te doen is ze naar mensen te tweeten en ze te doneren naar de doelen die jij steunt en waarin je gelooft.\r\n\r\nTwitter wordt langzaam en zeker alomtegenwoordig en belooft een goed voertuig te zijn om op grote schaal nieuwe valuta te introduceren terwijl de verbinding met conventioneel geld zoals yens, euros en dollars blijft bestaan—\'\'\'¥€$\'\'\'!\r\n\r\n==WikiWikiMoney==\r\nNaast de Twollar is er ondertussen ook WikiWikiMoney. WikiWikiMoney is een dochter van Twollars. Het startte als een klein experiment maar het besef drong door dat het een eigen plek op het web nodig heeft. WikiWikiMoney is de eerste beweging van het systeem. Zet je schrap voor meer en geniet van het experimenteren met je eigen munt op Twitter.\r\n\r\nHeb jij een groep vrienden of buren die voordeel hebben van het bijhouden van gunsten? Ben jij een bedrijf dat klanten wil trekken dit twitter vatten? Dan is WikiWikiMoney mogelijk zinnig voor jou. Hoe werkt het?\r\n\r\n===Dankjewelgeld===\r\nStel dat jij en wat vrienden je eigen unieke dankjewelgeld wille gebruiken. Definieer eenvoudig een ‘WikiWikiMoney tag’, kies ‘regulier’ als valutasoort, bepaal een startsaldo en je bent klaar om te tweeten. Jouw eigen WikiWikiMoney-saldo is uniek voor elke ‘WikiWikiMoney tag’.\r\n\r\n\r\n===Onderling krediet===\r\nStel dat jij en een groep collega-ouders geld willen besparen op babysitters door uren kinderzorg tegen elkaar uit te wisselen. Maak gewoon een ‘WikiWikiMoney tag’ en kies ‘onderling krediet’ als de valutasoort. Door ‘onderling krediet’ te kiezen kan je zien wie er meer heeft bijgedragen dan ontvangen (positief saldo) en wie meer heeft ontvangen dan bijgedragen (negatief saldo) en dus nog heeft bij te dragen. Omdat je weet wie wat heeft bijgedragen voelt iedereen zich prettiger en meer gewaardeerd.\r\n\r\n=== Coupons===\r\nStel dat je een bedrijf hebt en op zoek bent naar een leuke goedkope manier om nieuwe klanten te werven. Door een ‘WikiWikiMoney tag’ te maken kan je aan elk twitteraar die je wilt een tegoedbon uitgeven. Kies gewoon ‘regulier’ als valutasoort en stel het bedrag dat je wilt accepteren in als het startsaldo. Je kunt elk acceptatiebeleid instellen die je wilt; vertel het je klanten gewoon in je beschrijving. Zodra ze in je winkel komen kunnen ze je de coupons direct vanaf hun mobiele telefoon of de PC die je hebt opgesteld tweeten.\r\n\r\n==Start je eigen munt==\r\nAardbron heeft meteen maar de Florijn (ƒ) in ere hersteld—als onderling krediet—waarmee je, daar waar zinnig, onze producten en diensten mee kunt betalen:\r\n:[http://wikiwikimoney.com/Florijn WikiWikiMoney » Florijn]\r\n\r\nStart je eigen munt op:\r\n:[http://wikiwikimoney.com/ WikiWikiMoney]\r\n','Start je eigen munt met Twollars en WikiWikiMoney',0,'','publish','open','open','','start-je-eigen-munt-met-twollars-en-wikiwikimoney','','','2009-07-30 13:15:03','2009-07-30 12:15:03','',0,'http://aardbron.nl/?p=709',0,'post','',0),(710,2,'2009-07-30 13:13:44','2009-07-30 12:13:44','Hoe kunnen we met Twollars een aardverschuiving in de huidige economie en financiële wereld creëeren?\n\nKunnen we de daad bij het woord voegen en ons eigen hondevoer gaan eten (of ons eigen medicijn nemen) door binnen onze netwerken, daar waar zinnig, elkaar voor verleende diensten en toegevoegde waarde te betalen (te belonen) met Twollars?\n\nOf maken we met WikiWikiMoney een eigen munt, een eigen valuta?\n\n==Twollars==\n\nTwollars is een valuta voor het in populariteit stijgende Twitter. Twollars zijn ontworpen om positieve acties te belonen. Je kunt iemand Twollars geven waneer ze je helpt met tweeten van zinnige informatie, een tip met je deelt of een inspirerend stuk schrijft.\n\nNaast dat je ze aan mensen geeft kun je ze ook gebruiken om je steun voor goede doelen te tonen. Bijvoorbeeld: deze tweet doneert 10 Twollars aan de VitaminAngels: @vitaminangels 10 Twollars voor al hun goed werk in Afrika.\n\nVitaminAngels kan op deze manier Twollars verzamelen en ze later ruillen voor klinkende munt van bedrijven en mensen die hun doel ondersteunen.\n\nIedereen op Twitter heeft een startsaldo van 50 Twollars. Het enige wat je hoeft te doen is ze naar mensen te tweeten en ze te doneren naar de doelen die jij steunt en waarin je gelooft.\n\nTwitter wordt langzaam en zeker alomtegenwoordig en belooft een goed voertuig te zijn om op grote schaal nieuwe valuta te introduceren terwijl de verbinding met conventioneel geld zoals yens, euros en dollars blijft bestaan—\'\'\'¥€$\'\'\'!\n\n==WikiWikiMoney==\nNaast de Twollar is er ondertussen ook WikiWikiMoney. WikiWikiMoney is een dochter van Twollars. Het startte als een klein experiment maar het besef drong door dat het een eigen plek op het web nodig heeft. WikiWikiMoney is de eerste beweging van het systeem. Zet je schrap voor meer en geniet van het experimenteren met je eigen munt op Twitter.\n\nHeb jij een groep vrienden of buren die voordeel hebben van het bijhouden van gunsten? Ben jij een bedrijf dat klanten wil trekken dit twitter vatten? Dan is WikiWikiMoney mogelijk zinnig voor jou. Hoe werkt het?\n\n===Dankjewelgeld===\nStel dat jij en wat vrienden je eigen unieke dankjewelgeld wille gebruiken. Definieer eenvoudig een ‘WikiWikiMoney tag’, kies ‘regulier’ als valutasoort, bepaal een startsaldo en je bent klaar om te tweeten. Jouw eigen WikiWikiMoney-saldo is uniek voor elke ‘WikiWikiMoney tag’.\n\n\n===Onderling krediet===\nStel dat jij en een groep collega-ouders geld willen besparen op babysitters door uren kinderzorg tegen elkaar uit te wisselen. Maak gewoon een ‘WikiWikiMoney tag’ en kies ‘onderling krediet’ als de valutasoort. Door ‘onderling krediet’ te kiezen kan je zien wie er meer heeft bijgedragen dan ontvangen (positief saldo) en wie meer heeft ontvangen dan bijgedragen (negatief saldo) en dus nog heeft bij te dragen. Omdat je weet wie wat heeft bijgedragen voelt iedereen zich prettiger en meer gewaardeerd.\n\n=== Coupons===\nStel dat je een bedrijf hebt en op zoek bent naar een leuke goedkope manier om nieuwe klanten te werven. Door een ‘WikiWikiMoney tag’ te maken kan je aan elk twitteraar die je wilt een tegoedbon uitgeven. Kies gewoon ‘regulier’ als valutasoort en stel het bedrag dat je wilt accepteren in als het startsaldo. Je kunt elk acceptatiebeleid instellen die je wilt; vertel het je klanten gewoon in je beschrijving. Zodra ze in je winkel komen kunnen ze je de coupons direct vanaf hun mobiele telefoon of de PC die je hebt opgesteld tweeten.\n\n==Start je eigen munt==\nAardbron heeft meteen maar de Florijn (ƒ) in ere hersteld—als onderling krediet—waarmee je, daar waar zinnig, onze producten en diensten mee kunt betalen:\n:[http://wikiwikimoney.com/Florijn WikiWikiMoney » Florijn]\n\nStart je eigen munt op:\n:[http://wikiwikimoney.com/ WikiWikiMoney]\n','Start je eigen munt met Twollars en WikiWikiMoney',0,'','inherit','open','open','','709-revision','','','2009-07-30 13:13:44','2009-07-30 12:13:44','',709,'http://aardbron.nl/709-revision/',0,'revision','',0),(711,2,'2009-07-30 13:13:56','2009-07-30 12:13:56','Hoe kunnen we met Twollars een aardverschuiving in de huidige economie en financiële wereld creëeren?\r\n\r\nKunnen we de daad bij het woord voegen en ons eigen hondevoer gaan eten (of ons eigen medicijn nemen) door binnen onze netwerken, daar waar zinnig, elkaar voor verleende diensten en toegevoegde waarde te betalen (te belonen) met Twollars?\r\n\r\nOf maken we met WikiWikiMoney een eigen munt, een eigen valuta?\r\n\r\n==Twollars==\r\n\r\nTwollars is een valuta voor het in populariteit stijgende Twitter. Twollars zijn ontworpen om positieve acties te belonen. Je kunt iemand Twollars geven waneer ze je helpt met tweeten van zinnige informatie, een tip met je deelt of een inspirerend stuk schrijft.\r\n\r\nNaast dat je ze aan mensen geeft kun je ze ook gebruiken om je steun voor goede doelen te tonen. Bijvoorbeeld: deze tweet doneert 10 Twollars aan de VitaminAngels: @vitaminangels 10 Twollars voor al hun goed werk in Afrika.\r\n\r\nVitaminAngels kan op deze manier Twollars verzamelen en ze later ruillen voor klinkende munt van bedrijven en mensen die hun doel ondersteunen.\r\n\r\nIedereen op Twitter heeft een startsaldo van 50 Twollars. Het enige wat je hoeft te doen is ze naar mensen te tweeten en ze te doneren naar de doelen die jij steunt en waarin je gelooft.\r\n\r\nTwitter wordt langzaam en zeker alomtegenwoordig en belooft een goed voertuig te zijn om op grote schaal nieuwe valuta te introduceren terwijl de verbinding met conventioneel geld zoals yens, euros en dollars blijft bestaan—\'\'\'¥€$\'\'\'!\r\n\r\n==WikiWikiMoney==\r\nNaast de Twollar is er ondertussen ook WikiWikiMoney. WikiWikiMoney is een dochter van Twollars. Het startte als een klein experiment maar het besef drong door dat het een eigen plek op het web nodig heeft. WikiWikiMoney is de eerste beweging van het systeem. Zet je schrap voor meer en geniet van het experimenteren met je eigen munt op Twitter.\r\n\r\nHeb jij een groep vrienden of buren die voordeel hebben van het bijhouden van gunsten? Ben jij een bedrijf dat klanten wil trekken dit twitter vatten? Dan is WikiWikiMoney mogelijk zinnig voor jou. Hoe werkt het?\r\n\r\n===Dankjewelgeld===\r\nStel dat jij en wat vrienden je eigen unieke dankjewelgeld wille gebruiken. Definieer eenvoudig een ‘WikiWikiMoney tag’, kies ‘regulier’ als valutasoort, bepaal een startsaldo en je bent klaar om te tweeten. Jouw eigen WikiWikiMoney-saldo is uniek voor elke ‘WikiWikiMoney tag’.\r\n\r\n\r\n===Onderling krediet===\r\nStel dat jij en een groep collega-ouders geld willen besparen op babysitters door uren kinderzorg tegen elkaar uit te wisselen. Maak gewoon een ‘WikiWikiMoney tag’ en kies ‘onderling krediet’ als de valutasoort. Door ‘onderling krediet’ te kiezen kan je zien wie er meer heeft bijgedragen dan ontvangen (positief saldo) en wie meer heeft ontvangen dan bijgedragen (negatief saldo) en dus nog heeft bij te dragen. Omdat je weet wie wat heeft bijgedragen voelt iedereen zich prettiger en meer gewaardeerd.\r\n\r\n=== Coupons===\r\nStel dat je een bedrijf hebt en op zoek bent naar een leuke goedkope manier om nieuwe klanten te werven. Door een ‘WikiWikiMoney tag’ te maken kan je aan elk twitteraar die je wilt een tegoedbon uitgeven. Kies gewoon ‘regulier’ als valutasoort en stel het bedrag dat je wilt accepteren in als het startsaldo. Je kunt elk acceptatiebeleid instellen die je wilt; vertel het je klanten gewoon in je beschrijving. Zodra ze in je winkel komen kunnen ze je de coupons direct vanaf hun mobiele telefoon of de PC die je hebt opgesteld tweeten.\r\n\r\n==Start je eigen munt==\r\nAardbron heeft meteen maar de Florijn (ƒ) in ere hersteld—als onderling krediet—waarmee je, daar waar zinnig, onze producten en diensten mee kunt betalen:\r\n:[http://wikiwikimoney.com/Florijn WikiWikiMoney » Florijn]\r\n\r\nStart je eigen munt op:\r\n:[http://wikiwikimoney.com/ WikiWikiMoney]\r\n','Start je eigen munt met Twollars en WikiWikiMoney',0,'','inherit','open','open','','709-revision-2','','','2009-07-30 13:13:56','2009-07-30 12:13:56','',709,'http://aardbron.nl/709-revision-2/',0,'revision','',0),(717,2,'2008-11-06 15:22:43','2008-11-06 13:22:43','Wij zijn op zoek naar \"\'\'\'Verlichte Varkens\'\'\'\".\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2007/11/pig-n-chick.jpg\" alt=\"pig-n-chick.jpg\" style=\"clear: right; float: right\" />\r\n:\'\'A chicken and a pig decide to start a restaurant.\'\'\r\n:\'\'The pig says, \"What should we call it?\"\'\'\r\n:\'\'The chicken says, \"How about \'Ham &amp; Eggs\'?\"\'\'\r\n:\'\'The pig says, \"No thanks. I\'d be committed, but you\'d just be involved.\'\'\r\n\"Verlichte Varkens\" die dus \"some skin in the game\" hebben en onder de gemeenschappelijke vlag van Aardbron de markt in willen en daardoor ook meer aandacht voor de eigen identiteit creëren.\r\n\r\nIn deze fase met name Verlichte Varkens die een \'\'\'gezonde business\'\'\' op gang kunnen brengen. Zit je meer op de inhoud, dan horen we ook graag van je als je potentiële business meeneemt.\r\n\r\nVanwege het traumatiserende karakter van de seminars en workshops is vaak behoefte aan een vervolgtraject. \'\'\'Blink jij uit in begeleiding, coaching of implementatie\'\'\', dan [[contact|horen we graag]] welke voordelen een samenwerking ons biedt.\r\n\r\nKlikt het? Dan word je vanaf dag één \'\'\'mede-eigenaar\'\'\'.\r\n----\r\n==Verlicht sales &amp; marketing varken==\r\n===Verantwoordelijkheden===\r\n*Ontwikkelen en scheppen van een gezonde en duurzame financiële stroom in resonantie met de [[aarden|grondbeginselen]].\r\n*Ontwerpen in implementeren van de nieuwe manier van zakendoen geënt op [[geven|geven vanuit overvloed]].\r\n*Borgen van de financiële zekerheid en onafhankelijkheid—niet zozeer voor jezelf maar vooral voor de mensen om wie je geeft.\r\n*Realiseren van meetbare resultaten en het vergroten van vermogen.\r\n*Vertaling van de identiteit, visie en bedoeling van Aardbron naar succesvolle marketing- en communicatiestrategieën.\r\n*Persberichten.\r\n*Initiëren en koesteren van klantrelaties.\r\n*Analyseren en begrijpen van klantbehoeftes en vertalen naar oplossingen met toegevoegde waarde.\r\n\r\n===Persoonlijkheid===\r\n*Sterke zelfstandige teamspeler.\r\n*Gedreven, enthousiast, energiek, pro-actief, dynamisch, leergierig en responsief.\r\n*Algeheel belang boven individeel belang stellend.\r\n*Passie voor business en spiritualiteit.\r\n*Open geest.\r\n*Denkt en werk buiten kaders en baant nieuwe paden.\r\n*Netwerker.\r\n*Sturing willen geven aan een opkomende markt.\r\n*Eigen toko succesvol willen runnen, met de grootste win voor planeet Aarde.\r\n*Interesse in geld, niet perse om het concept zelf maar meer om wat je er mee kunt doen voor onze planeet.\r\n*Praktisch ingesteld.\r\n\r\n===Functie-eisen===\r\n*Relevante opleiding op HBO of academisch niveau.\r\n*Tenminste drie tot vijf jaar aantoonbare commerciële werkervaring in vergelijkbare rol.\r\n*Ervaring met strategische marketing communicatie met een sterke focus op nieuwe media.\r\n*Pionieren met veel verantwoordelijkheid.\r\n*Uitmuntende communicatievaardigheden.\r\n*Ervaring met marktintroducties van verstorende vernieuwing.\r\n*Sterk in taal en tekst.\r\n*Gepassioneerd over open innovatie, crowdsourcing en virale marketing.\r\n\r\n\'\'\'Interesse?\'\'\' [[contact|Neem contact op]].','Vacatures',0,'','inherit','open','open','','8-revision','','','2008-11-06 15:22:43','2008-11-06 13:22:43','',8,'http://aardbron.nl/8-revision/',0,'revision','',0),(737,2,'2009-09-08 06:33:33','2009-09-08 05:33:33','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" />\n\nThe twin brothers Sinbad and Aladdin have lived in good harmony for many years, but now king Midas, their father, is dying. Having anticipated his death for quite some time, they agreed to divide the country in halves and either rule one part individually once their father had passed away.\n\nThe three of them have designed a profound new monetary system, which Aladdin will put to the test in his country, while Sinbad will continue using the current system, the one we use too. \n\nStarting from scratch, they will create a brand new capital city in just ten years, and the monetary systems that leads to the most beautiful, flourishing, and exalting society will be adopted into both countries. Which one would you like to live in?\n\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\n\nThe Serious Funny Money Game is not about winning or losing, nor about speculation. It is about the art of living together, catalyzed by a cool and healthy monetary system that fosters collaboration and cohesion rather than competition and efficiency. This serious game guides you through the fundamental ideas of community currencies and is a rudimentary simulation of the near future.\n\nWhile your money comes and goes, the game shows you:\n*how conventional and community currencies differ in fundamental and structural ways;\n*the emotional and behavioral effects of both monetary systems on us and our planet; and\n*the value of smart and sensible monetary systems for the art of living together.\n\nFun and networking are the pleasant side-effects of this serious game. Meaningful, directional, useful and joyful. Warning: playing this game may change your life indefinitely.','Serious Funny Money Game',0,'','inherit','open','open','','736-revision','','','2009-09-08 06:33:33','2009-09-08 05:33:33','',736,'http://aardbron.nl/736-revision/',0,'revision','',0),(738,2,'2010-09-20 10:40:08','2010-09-20 09:40:08','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" />\r\n\r\nThe twin brothers Sinbad and Aladdin have lived in good harmony for many years, but now king Midas, their father, is dying. Having anticipated his death for quite some time, they agreed to divide the country in halves and either rule one part individually once their father had passed away.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/Aardbron-logo-paradigm-shifter-150.png\" alt=\"\" title=\"Aardbron-logo-paradigm-shifter-150\" align=\"right\" />\r\n\r\nThe three of them have designed \'\'\'a profound new monetary system\'\'\', which Aladdin will put to the test in his country, while Sinbad will continue using the current system, the one we use too. \r\n\r\nStarting from scratch, they will create a brand new capital city in just ten years, and the monetary systems that leads to the most beautiful, flourishing, and exalting society will be adopted into both countries. Which one would you like to live in?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nThe Serious Funny Money Game is not about winning or losing, nor about speculation. It is about the art of living together, catalyzed by \'\'\'a cool and healthy monetary system that fosters collaboration and cohesion\'\'\' rather than competition and efficiency. This serious game guides you through the fundamental ideas of community currencies and is a rudimentary simulation of the near future.\r\n\r\nWhile your money comes and goes, the game shows you:\r\n*how conventional and community currencies differ in fundamental and structural ways;\r\n*the emotional and behavioral effects of both monetary systems on us and our planet; and\r\n*the value of smart and sensible monetary systems for the art of living together.\r\n\r\nFun and networking are the pleasant side-effects of this serious game. Meaningful, directional, useful and joyful. \'\'\'Warning\'\'\': playing this game may change your life indefinitely.\r\n\r\n[[Serieus Gek Geld Spel|Dutch version]].','Serious Funny Money Game',0,'','inherit','open','open','','736-autosave','','','2010-09-20 10:40:08','2010-09-20 09:40:08','',736,'http://aardbron.nl/736-autosave/',0,'revision','',0),(736,2,'2009-09-01 06:33:16','2009-09-01 05:33:16','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" />\r\n\r\nThe twin brothers Sinbad and Aladdin have lived in good harmony for many years, but now king Midas, their father, is dying. Having anticipated his death for quite some time, they agreed to divide the country in halves and either rule one part individually once their father had passed away.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/Aardbron-logo-paradigm-shifter-150.png\" alt=\"\" title=\"Aardbron-logo-paradigm-shifter-150\" align=\"right\" />\r\n\r\nThe three of them have designed \'\'\'a profound new monetary system\'\'\', which Aladdin will put to the test in his country, while Sinbad will continue using the current system, the one we use too. \r\n\r\nStarting from scratch, they will create a brand new capital city in just ten years, and the monetary systems that leads to the most beautiful, flourishing, and exalting society will be adopted into both countries. Which one would you like to live in?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nThe Serious Funny Money Game is not about winning or losing, nor about speculation. It is about the art of living together, catalyzed by \'\'\'a cool and healthy monetary system that fosters collaboration and cohesion\'\'\' rather than competition and efficiency. This serious game guides you through the fundamental ideas of community currencies and is a rudimentary simulation of the near future.\r\n\r\nWhile your money comes and goes, the game shows you:\r\n*how conventional and community currencies differ in fundamental and structural ways;\r\n*the emotional and behavioral effects of both monetary systems on us and our planet; and\r\n*the value of smart and sensible monetary systems for the art of living together.\r\n\r\nFun and networking are the pleasant side-effects of this serious game. Meaningful, directional, useful and joyful. \'\'\'Warning\'\'\': playing this game may change your life indefinitely.\r\n\r\nAlso [[Serieus Gek Geld Spel|available in Dutch]].','Serious Funny Money Game',0,'','publish','open','open','','serious-funny-money-game','','','2010-09-20 10:40:52','2010-09-20 09:40:52','',0,'http://aardbron.nl/?p=736',0,'post','',1),(740,2,'2009-09-08 07:27:09','2009-09-08 06:27:09','<nowiki><object width=\"446\" height=\"326\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"446\" height=\"326\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\nMet \'\'\'Nederlandse ondertiteling\'\'\'.\r\n\r\nWeet je, ik ben getroffen door hoe een van de impliciete thema\'s van TED compassie is. Deze zeer ontroerende voordrachten die we net zagen: HIV in Afrika, President Clinton gisteravond.\r\n\r\nIk wil graag wat met u ‘aanverwant denken’, zo je wilt, over compassie en het van het globale niveau naar het persoonlijke brengen.\r\n\r\nIk ben een psycholoog, maar wees gerust, ik zal het netjes houden.\r\n\r\nEnige tijd geleden is belangrijk onderzoek gedaan aan het Princeton Theologisch Seminarie over waarom het zo is dat wanneer we allemaal zoveel kansen hebben om te helpen we dat soms wel en soms niet doen.\r\n\r\nEen groep theologiestudenten van de Princeton Theological Seminary werd gezegd dat ze een oefenpreek moesten geven en ieder kreeg een onderwerp voor de preek. De helft van die studenten kreeg als onderwerp de parabel van de Barmhartige Samaritaan: de man die stil hield om de vreemdeling in nood langs de kant van de weg te helpen. De andere helft kreeg willekeurige Bijbelthema\'s Toen werden ze om beurten naar een ander gebouw gestuurd om hun preek te geven.\r\n\r\nOnderweg naar het andere gebouw kwam iedere student langs een man die voorovergebogen stond te kreunen, duidelijk in nood verkerend. De vraag is: stopten ze om te helpen?\r\n\r\nNog interessanter is: Maakte het wat uit of ze liepen na te denken over het verhaal van de Barmhartige Samaritaan? Nee, helemaal niet.\r\n\r\nOf ze stopten om een vreemdeling in nood te helpen werd bepaald door hoeveel haast ze dachten te hebben—dachten ze dat ze te laat waren, of waren ze opgeslokt\r\ndoor waar ze over gingen vertellen.\r\n\r\nEn dat is, denk ik, de hachelijke situatie van ons leven: we grijpen niet iedere gelegenheid aan om te helpen, omdat onze focus verkeerd gericht is.\r\n\r\nEr is een nieuw vak in de hersenwetenschappen: sociale neurowetenschap.  Deze bestudeert de circuits van de breinen van twee mensen die activeert terwijl ze interacteren.\r\n\r\nEn het nieuwe denken in sociale neurowetenschap over compassie is dat we standaard bedraad zijn om te helpen.  Dat wil zeggen: als we aandacht geven aan anderen leven we ons automatisch in, voelen we automatisch mee met ze.\r\n\r\nRecent ontdekte spiegelneuronen activeren in ons brein precies die gebieden, die in het brein van de ander actief zijn. We voelen automatisch mee.  Als die persoon in nood verkeert, als die persoon lijdt, dan zijn we automatisch bereid om te helpen. Althans, dat is de stelling.\r\n\r\nMaar dan is de vraag: Waarom doen we het niet? Volgens mij gaat het om een spectrum dat loopt van volledige zelf-absorbtie naar inlevingsvermogen, naar meevoelen en naar mededogen.\r\n\r\nHet is een simpel feit dat als we in onszelf gekeerd zijn, als we in beslag genomen worden door de dagelijkse zorgen, dan merken we de ander niet volkomen op.  En dit verschil tussen aandacht voor onszelf en de ander is soms heel subtiel.\r\n\r\nLaatst zat ik mijn belastingformulieren in te vullen en op het punt waar ik al mijn schenkingen opnoemde kreeg ik een openbaring. Toen ik bij mijn donatie aan de Seva-stichting kwam viel het me op dat ik dacht, tjonge, wat zou mijn vriend Larry Brilliant blij zijn dat ik geld gaf aan Seva.\r\n\r\nEn toen besefte ik dat ik van geven een narcistische kick kreeg -- dat ik trots op mezelf was.  Toen begon ik te denken aan de mensen in de Himalaya wier oogziekten konden worden genezen, en ik besefte dat ik van van deze narcistische zelfgerichtheid naar altruistisch plezier bewoog, naar mezelf goed voelen voor de mensen die werden geholpen. Volgens mij is dat een motivator.\r\n\r\nMaar dit onderscheid tussen de aandacht richten op onszelf en de aandacht richten op anderen is iets waar we echt op moeten letten.\r\n\r\nOp een bepaalde manier zie je het ook bij het daten: Ik zat laatst in een sushi-restaurant en daar hoorde ik twee vrouwen praten over de broer van één van hen die nog alleen was. En die vrouw zegt: “Mijn broer krijgt maar geen verkering, dus nu probeert hij speed dating.”\r\n\r\nWeten jullie wat speed dating is?  Vrouwen zitten aan tafels en mannen gaan van tafel naar tafel en er is een klok en een bel en na vijf minuten, bingo, einde gesprek en dan kan de vrouw beslissen of ze haar visitekaartje of email-adres aan die man geeft voor een vervolg.\r\n\r\nEn die vrouw zegt: “Mijn broer heeft nog nooit een kaartje gehad. En ik weet precies waarom.  Vanaf het moment dat hij gaat zitten, begint non-stop hij over zichzelf te kletsen hij vraagt nooit naar over de vrouw.”\r\n\r\nEn ik deed wat onderzoek in de Sunday Styles-sectie van de New York Times, en bekeek de achtergrondverhalen over huwelijken— omdat ze zeer interessant zijn—en daar kwam ik bij het huwelijk van Alice Charney-Epstein. En zij zei dat toen zij aan het daten was ze de mensen aan een simpele test onderwierp.  De test was: vanaf het moment dat ze samen zijn, hoe lang duurt het todat de man haar een vraag stelt met het woord ‘jij’ erin.  En Epstein had het blijkbaar goed gedaan, vandaar het artikel.\r\n\r\nNou dit is—het is een testje dat je kunt uitproberen op een feest.  Hier bij TED zijn een goeie gelegenheden.\r\n\r\nIn de Harvard Buisiness Review stond onlangs een artikel genaamd “Het Menselijke Moment,” over hoe je écht contact kunt maken met iemand op je werk. En ze zeiden, nou ja, het belangrijkste is dat je je BlackBerry uitzet, je laptop dichtdoet, stopt met dagdromen en iemand je volledige aandacht geeft.\r\n\r\nEr is een nieuw woord in de Engelse taal voor het moment dat iemand opeens zijn BlackBerry open klapt of zijn gsm beantwoordt en wij niet meer lijken te bestaan.  Het woord is ‘\'\'\'pizzled\'\'\'’: het is een combinatie van ‘puzzled’ en ‘pissed off’.\r\n\r\nHet klopt wel goed, vind ik. Het is onze empathie, onze ontvankelijkheid dat ons onderscheidt van Machiavellisten of sociopaten.\r\n\r\nIk heb een zwager die expert is in horror en terreur— hij schreef de geannoteerde Dracula, de Essential Frankenstein— hij had een opleiding als Chaucer-scholier, maar was is geboren in Transylvanië waardoor hij een beetje anders is vermoed ik.\r\n\r\nDus mijn zwager, Leonard, besloot een boek te schrijven over een seriemoordenaar. Dit is een man die deze hele buurt terroriseerde, vele jaren geleden. Hij stond bekend als de wurger van Santa Cruz. En voordat hij was gearresteerd had hij zijn grootouders, zijn moeder en vijf medestudenten aan de universiteit van Santa Cruz vermoord.\r\n\r\nDus mijn zwager gaat die moordenaar interviewen en tijdens de ontmoeting beseft hij dat deze man echt heel eng is.  Maar dat is niet het meest angstaanjagende van hem.  Maar er bestaat geen enkel verband tussen IQ en inlevingsvermogen, invoelen van de andere persoon.  Die worden bestuurd door verschillende delen van het brein.\r\n\r\nUiteindelijk vindt mijn zwager de moed om de vraag te stellen waarop hij echt het antwoord wil weten.  En die is: “Hoe heeft u het kunnen doen? Voelde u geen medelijden met uw slachtoffers?”\r\n\r\nDit waren hele intieme moorden—hij wurgde zijn slachtoffers. En de wurger antwoordt zakelijk: “Oh nee, als ik hun angst had gevoeld had ik het niet gekund.\r\nDat deel van mij moest ik uitzetten. Dat deel van mij moest ik uitzetten.” En ik denk dat dit echt zorgwekkend is.\r\n\r\nEn op een bepaalde manier, ik heb eens nagedacht over dat deel van ons uitzetten. Wanneer we op onszelf gericht met iets bezig zijn dan zetten we dat deel van ons uit als er een ander persoon is.\r\n\r\nDenk eens aan boodschappen doen en aan de mogelijkheden van consumeren met mededogen. Zoals Bill MDonough heeft uitgewezen hebben de dingen die we kopen en gebruiken verborgen gevolgen. We zijn allemaal onwetende slachtoffers van een collectieve blinde vlek.\r\n\r\nWe hebben het niet door en we hebben niet door dat we niet doorhebben welke giftige moleculen door het vloerkleed of de stoelbekleding uitgegeven worden.  En we weten niet of die stof een technologische of productievoedingsstof is; het kan opnieuw gebruikt worden of het belandt gewoon op de vuilnisbelt. Met andere woorden: we zijn ons onbewust van de gevolgen voor de ecologie en de volksgezondheid en de sociale en economische rechtvaardigheid van de dingen die we kopen en gebruiken.\r\n\r\nOp een bepaalde manier is de kamer zelf is de olifant in de kamer maar zijn wij het niet. En we worden slachtoffers van een systeem dat ons in een andere richting wijst. Denk eens na over het volgende.\r\n\r\nEr is een prachtig boek met de titel “Spullen—Het Verborgen Leven van Alledaagse Dingen”.  En het verhaalt over de achtergrond van zoiets als een T-shirt.  En het vertelt waar de katoen werd verbouwd en de kunstmest die werd gebruikt en de gevolgen daarvan voor de grond. En het vertelt, bijvoorbeeld, dat katoen zich moeilijk laat kleuren met textielverf.\r\n\r\nEn het is algemeen bekend onder epidemiologen dat kinderen die in de buurt van textielfabrieken wonen een grotere kans op leukemie hebben.  Het bedrijf Bennett and Company levert aan Polo.com en aan Victoria\'s Secret—ze, omdat daar een directeur zit die zich hiervan bewust is, hebben in China een joint venture met hun verfindustrie gevormd om er zeker van te zijn dat hun afvalwater deugt voordat het weer terugkeert bij het grondwater.\r\n\r\nOp dit moment kunnen wij niet kiezen voor het eerlijke T-shirt in plaats van het niet-eerlijke. Wat is er nodig om dat wel te kunnen?  Daar heb ik over nagedacht. Om te beginnen is er een nieuwe elektronische labeltechnologie waarmee elke winkel de volledige geschiedenis van ieder product op de schappen in die winkel kan achterhalen.  Je kan het terugvolgen tot aan de fabriek. Zodra je het kunt terugvolgen naar de fabriek kan je dus ook kijken naar de fabricageprocessen die gebruikt zijn om het product te maken en als die eerlijk zijn kun je dat op het label zetten. Of als het niet zo eerlijk is kun je vandaag de dag in elke winkel een barcode scannen die je naar een website doorstuurt.\r\n\r\nDat is er al voor mensen met pinda-allergie.  Die website kan je dan meer vertellen over dat voorwerp.  In andere woorden: bij de aankoop kunnen we een keuze maken vanuit medeleven.  In communicatiewetenschappen wordt wel eens gezegd: uiteindelijk zal iedereen alles weten.  En de vraag is: Zal het wat uitmaken?\r\n\r\nEnige tijd geleden toen ik voor de New York Times werkte, over wat destijds een nieuw probleem was in New York: dak- en thuislozen op straat.  En ik liep een paar weken mee met medewerkers van de sociale dienst, die zich met de daklozen bezig hielden. En ik ontdekte dat de thuislozen door hun ogen gezien eigenlijk allemaal psychiatrische patiënten waren die nergens anders naartoe konden. De meesten hadden een diagnose.\r\n\r\nHet maakte me—het schudde me wakker uit de trance van de stad waar, wanneer we een dakloze passeren en vanuit onze ooghoeken zien, aan de rand van ons zicht, aan de rand blijft.\r\n\r\nWe zien het niet en daarom handelen we niet.\r\n\r\nNiet lang daarna—het was een vrijdag—aan het eind van de dag, liep ik naar beneden de metro in. Het was spitsuur en duizenden mensen stroomden de trappen af.  En opeens, terwijl ik de trappen afliep, merkte ik dat er een man langs de kant lag, zonder hemd, bewegingsloos, en de mensen stapten gewoon over hem heen— honderden en honderden mensen.  En omdat mijn stadstrance een beetje was afgezwakt, stopte ik om uit te zoeken wat er mis was.\r\n\r\nZodra ik stopte kwamen er meteen nog een half dozijn mensen om dezelfde man staan.  En we ontdekten dat hij Spaans sprak, hij sprak geen Engels, hij had geen geld, had dagen over straat gezworven, uitgehongerd, en hij is flauw gevallen van honger.  Meteen ging er iemand sinaasappelsap halen, iemand bracht een hotdog, iemand haalde er een metro-beveiliger erbij.  Die man stond zo weer op zijn benen.\r\n\r\nEn alles wat er nodig was, was de simpele daad van opmerken.  Daarom ben ik optimistisch.\r\n\r\nDank u wel\r\n','Daniel Goleman over compassie',0,'','publish','open','open','','daniel-goleman-over-compassie','','','2009-09-08 07:28:32','2009-09-08 06:28:32','',0,'http://aardbron.nl/?p=740',0,'post','',0),(741,2,'2009-09-08 07:25:51','2009-09-08 06:25:51','<nowiki><object width=\"446\" height=\"326\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"446\" height=\"326\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\"></embed></object></nowiki>\n\nWeet je, ik ben getroffen door hoe een van de impliciete thema\'s van TED compassie is. Deze zeer ontroerende voordrachten die we net zagen: HIV in Afrika, President Clinton gisteravond.\n\nIk wil graag wat met u ‘aanverwant denken’, zo je wilt, over compassie en het van het globale niveau naar het persoonlijke brengen.\n\nIk ben een psycholoog, maar wees gerust, ik zal het netjes houden.\n\nEnige tijd geleden is belangrijk onderzoek gedaan aan het Princeton Theologisch Seminarie over waarom het zo is dat wanneer we allemaal zoveel kansen hebben om te helpen we dat soms wel en soms niet doen.\n\nEen groep theologiestudenten van de Princeton Theological Seminary werd gezegd dat ze een oefenpreek moesten geven en ieder kreeg een onderwerp voor de preek. De helft van die studenten kreeg als onderwerp de parabel van de Barmhartige Samaritaan: de man die stil hield om de vreemdeling in nood langs de kant van de weg te helpen. De andere helft kreeg willekeurige Bijbelthema\'s Toen werden ze om beurten naar een ander gebouw gestuurd om hun preek te geven.\n\nOnderweg naar het andere gebouw kwam iedere student langs een man die voorovergebogen stond te kreunen, duidelijk in nood verkerend. De vraag is: stopten ze om te helpen?\n\nNog interessanter is: Maakte het wat uit of ze liepen na te denken over het verhaal van de Barmhartige Samaritaan? Nee, helemaal niet.\n\nOf ze stopten om een vreemdeling in nood te helpen werd bepaald door hoeveel haast ze dachten te hebben—dachten ze dat ze te laat waren, of waren ze opgeslokt\ndoor waar ze over gingen vertellen.\n\nEn dat is, denk ik, de hachelijke situatie van ons leven: we grijpen niet iedere gelegenheid aan om te helpen, omdat onze focus verkeerd gericht is.\n\nEr is een nieuw vak in de hersenwetenschappen: sociale neurowetenschap.  Deze bestudeert de circuits van de breinen van twee mensen die activeert terwijl ze interacteren.\n\nEn het nieuwe denken in sociale neurowetenschap over compassie is dat we standaard bedraad zijn om te helpen.  Dat wil zeggen: als we aandacht geven aan anderen leven we ons automatisch in, voelen we automatisch mee met ze.\n\nRecent ontdekte spiegelneuronen activeren in ons brein precies die gebieden, die in het brein van de ander actief zijn. We voelen automatisch mee.  Als die persoon in nood verkeert, als die persoon lijdt, dan zijn we automatisch bereid om te helpen. Althans, dat is de stelling.\n\nMaar dan is de vraag: Waarom doen we het niet? Volgens mij gaat het om een spectrum dat loopt van volledige zelf-absorbtie naar inlevingsvermogen, naar meevoelen en naar mededogen.\n\nHet is een simpel feit dat als we in onszelf gekeerd zijn, als we in beslag genomen worden door de dagelijkse zorgen, dan merken we de ander niet volkomen op.  En dit verschil tussen aandacht voor onszelf en de ander is soms heel subtiel.\n\nLaatst zat ik mijn belastingformulieren in te vullen en op het punt waar ik al mijn schenkingen opnoemde kreeg ik een openbaring. Toen ik bij mijn donatie aan de Seva-stichting kwam viel het me op dat ik dacht, tjonge, wat zou mijn vriend Larry Brilliant blij zijn dat ik geld gaf aan Seva.\n\nEn toen besefte ik dat ik van geven een narcistische kick kreeg -- dat ik trots op mezelf was.  Toen begon ik te denken aan de mensen in de Himalaya wier oogziekten konden worden genezen, en ik besefte dat ik van van deze narcistische zelfgerichtheid naar altruistisch plezier bewoog, naar mezelf goed voelen voor de mensen die werden geholpen. Volgens mij is dat een motivator.\n\nMaar dit onderscheid tussen de aandacht richten op onszelf en de aandacht richten op anderen is iets waar we echt op moeten letten.\n\nOp een bepaalde manier zie je het ook bij het daten: Ik zat laatst in een sushi-restaurant en daar hoorde ik twee vrouwen praten over de broer van één van hen die nog alleen was. En die vrouw zegt: “Mijn broer krijgt maar geen verkering, dus nu probeert hij speed dating.”\n\nWeten jullie wat speed dating is?  Vrouwen zitten aan tafels en mannen gaan van tafel naar tafel en er is een klok en een bel en na vijf minuten, bingo, einde gesprek en dan kan de vrouw beslissen of ze haar visitekaartje of email-adres aan die man geeft voor een vervolg.\n\nEn die vrouw zegt: “Mijn broer heeft nog nooit een kaartje gehad. En ik weet precies waarom.  Vanaf het moment dat hij gaat zitten, begint non-stop hij over zichzelf te kletsen hij vraagt nooit naar over de vrouw.”\n\nEn ik deed wat onderzoek in de Sunday Styles-sectie van de New York Times, en bekeek de achtergrondverhalen over huwelijken— omdat ze zeer interessant zijn—en daar kwam ik bij het huwelijk van Alice Charney-Epstein. En zij zei dat toen zij aan het daten was ze de mensen aan een simpele test onderwierp.  De test was: vanaf het moment dat ze samen zijn, hoe lang duurt het todat de man haar een vraag stelt met het woord ‘jij’ erin.  En Epstein had het blijkbaar goed gedaan, vandaar het artikel.\n\nNou dit is—het is een testje dat je kunt uitproberen op een feest.  Hier bij TED zijn een goeie gelegenheden.\n\nIn de Harvard Buisiness Review stond onlangs een artikel genaamd “Het Menselijke Moment,” over hoe je écht contact kunt maken met iemand op je werk. En ze zeiden, nou ja, het belangrijkste is dat je je BlackBerry uitzet, je laptop dichtdoet, stopt met dagdromen en iemand je volledige aandacht geeft.\n\nEr is een nieuw woord in de Engelse taal voor het moment dat iemand opeens zijn BlackBerry open klapt of zijn gsm beantwoordt en wij niet meer lijken te bestaan.  Het woord is ‘\'\'\'pizzled\'\'\'’: het is een combinatie van ‘puzzled’ en ‘pissed off’.\n\nHet klopt wel goed, vind ik. Het is onze empathie, onze ontvankelijkheid dat ons onderscheidt van Machiavellisten of sociopaten.\n\nIk heb een zwager die expert is in horror en terreur— hij schreef de geannoteerde Dracula, de Essential Frankenstein— hij had een opleiding als Chaucer-scholier, maar was is geboren in Transylvanië waardoor hij een beetje anders is vermoed ik.\n\nDus mijn zwager, Leonard, besloot een boek te schrijven over een seriemoordenaar. Dit is een man die deze hele buurt terroriseerde, vele jaren geleden. Hij stond bekend als de wurger van Santa Cruz. En voordat hij was gearresteerd had hij zijn grootouders, zijn moeder en vijf medestudenten aan de universiteit van Santa Cruz vermoord.\n\nDus mijn zwager gaat die moordenaar interviewen en tijdens de ontmoeting beseft hij dat deze man echt heel eng is.  Maar dat is niet het meest angstaanjagende van hem.  Maar er bestaat geen enkel verband tussen IQ en inlevingsvermogen, invoelen van de andere persoon.  Die worden bestuurd door verschillende delen van het brein.\n\nUiteindelijk vindt mijn zwager de moed om de vraag te stellen waarop hij echt het antwoord wil weten.  En die is: “Hoe heeft u het kunnen doen? Voelde u geen medelijden met uw slachtoffers?”\n\nDit waren hele intieme moorden—hij wurgde zijn slachtoffers. En de wurger antwoordt zakelijk: “Oh nee, als ik hun angst had gevoeld had ik het niet gekund.\nDat deel van mij moest ik uitzetten. Dat deel van mij moest ik uitzetten.” En ik denk dat dit echt zorgwekkend is.\n\nEn op een bepaalde manier, ik heb eens nagedacht over dat deel van ons uitzetten. Wanneer we op onszelf gericht met iets bezig zijn dan zetten we dat deel van ons uit als er een ander persoon is.\n\nDenk eens aan boodschappen doen en aan de mogelijkheden van consumeren met mededogen. Zoals Bill MDonough heeft uitgewezen hebben de dingen die we kopen en gebruiken verborgen gevolgen. We zijn allemaal onwetende slachtoffers van een collectieve blinde vlek.\n\nWe hebben het niet door en we hebben niet door dat we niet doorhebben welke giftige moleculen door het vloerkleed of de stoelbekleding uitgegeven worden.  En we weten niet of die stof een technologische of productievoedingsstof is; het kan opnieuw gebruikt worden of het belandt gewoon op de vuilnisbelt. Met andere woorden: we zijn ons onbewust van de gevolgen voor de ecologie en de volksgezondheid en de sociale en economische rechtvaardigheid van de dingen die we kopen en gebruiken.\n\nOp een bepaalde manier is de kamer zelf is de olifant in de kamer maar zijn wij het niet. En we worden slachtoffers van een systeem dat ons in een andere richting wijst. Denk eens na over het volgende.\n\nEr is een prachtig boek met de titel “Spullen—Het Verborgen Leven van Alledaagse Dingen”.  En het verhaalt over de achtergrond van zoiets als een T-shirt.  En het vertelt waar de katoen werd verbouwd en de kunstmest die werd gebruikt en de gevolgen daarvan voor de grond. En het vertelt, bijvoorbeeld, dat katoen zich moeilijk laat kleuren met textielverf.\n\nEn het is algemeen bekend onder epidemiologen dat kinderen die in de buurt van textielfabrieken wonen een grotere kans op leukemie hebben.  Het bedrijf Bennett and Company levert aan Polo.com en aan Victoria\'s Secret—ze, omdat daar een directeur zit die zich hiervan bewust is, hebben in China een joint venture met hun verfindustrie gevormd om er zeker van te zijn dat hun afvalwater deugt voordat het weer terugkeert bij het grondwater.\n\nOp dit moment kunnen wij niet kiezen voor het eerlijke T-shirt in plaats van het niet-eerlijke. Wat is er nodig om dat wel te kunnen?  Daar heb ik over nagedacht. Om te beginnen is er een nieuwe elektronische labeltechnologie waarmee elke winkel de volledige geschiedenis van ieder product op de schappen in die winkel kan achterhalen.  Je kan het terugvolgen tot aan de fabriek. Zodra je het kunt terugvolgen naar de fabriek kan je dus ook kijken naar de fabricageprocessen die gebruikt zijn om het product te maken en als die eerlijk zijn kun je dat op het label zetten. Of als het niet zo eerlijk is kun je vandaag de dag in elke winkel een barcode scannen die je naar een website doorstuurt.\n\nDat is er al voor mensen met pinda-allergie.  Die website kan je dan meer vertellen over dat voorwerp.  In andere woorden: bij de aankoop kunnen we een keuze maken vanuit medeleven.  In communicatiewetenschappen wordt wel eens gezegd: uiteindelijk zal iedereen alles weten.  En de vraag is: Zal het wat uitmaken?\n\nEnige tijd geleden toen ik voor de New York Times werkte, over wat destijds een nieuw probleem was in New York: dak- en thuislozen op straat.  En ik liep een paar weken mee met medewerkers van de sociale dienst, die zich met de daklozen bezig hielden. En ik ontdekte dat de thuislozen door hun ogen gezien eigenlijk allemaal psychiatrische patiënten waren die nergens anders naartoe konden. De meesten hadden een diagnose.\n\nHet maakte me—het schudde me wakker uit de trance van de stad waar, wanneer we een dakloze passeren en vanuit onze ooghoeken zien, aan de rand van ons zicht, aan de rand blijft.\n\nWe zien het niet en daarom handelen we niet.\n\nNiet lang daarna—het was een vrijdag—aan het eind van de dag, liep ik naar beneden de metro in. Het was spitsuur en duizenden mensen stroomden de trappen af.  En opeens, terwijl ik de trappen afliep, merkte ik dat er een man langs de kant lag, zonder hemd, bewegingsloos, en de mensen stapten gewoon over hem heen— honderden en honderden mensen.  En omdat mijn stadstrance een beetje was afgezwakt, stopte ik om uit te zoeken wat er mis was.\n\nZodra ik stopte kwamen er meteen nog een half dozijn mensen om dezelfde man staan.  En we ontdekten dat hij Spaans sprak, hij sprak geen Engels, hij had geen geld, had dagen over straat gezworven, uitgehongerd, en hij is flauw gevallen van honger.  Meteen ging er iemand sinaasappelsap halen, iemand bracht een hotdog, iemand haalde er een metro-beveiliger erbij.  Die man stond zo weer op zijn benen.\n\nEn alles wat er nodig was, was de simpele daad van opmerken.  Daarom ben ik optimistisch.\n\nDank u wel\n','',0,'','inherit','open','open','','740-revision','','','2009-09-08 07:25:51','2009-09-08 06:25:51','',740,'http://aardbron.nl/740-revision/',0,'revision','',0),(742,2,'2009-09-08 07:26:51','2009-09-08 06:26:51','<nowiki><object width=\"446\" height=\"326\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"446\" height=\"326\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\"></embed></object></nowiki>\n\nWeet je, ik ben getroffen door hoe een van de impliciete thema\'s van TED compassie is. Deze zeer ontroerende voordrachten die we net zagen: HIV in Afrika, President Clinton gisteravond.\n\nIk wil graag wat met u ‘aanverwant denken’, zo je wilt, over compassie en het van het globale niveau naar het persoonlijke brengen.\n\nIk ben een psycholoog, maar wees gerust, ik zal het netjes houden.\n\nEnige tijd geleden is belangrijk onderzoek gedaan aan het Princeton Theologisch Seminarie over waarom het zo is dat wanneer we allemaal zoveel kansen hebben om te helpen we dat soms wel en soms niet doen.\n\nEen groep theologiestudenten van de Princeton Theological Seminary werd gezegd dat ze een oefenpreek moesten geven en ieder kreeg een onderwerp voor de preek. De helft van die studenten kreeg als onderwerp de parabel van de Barmhartige Samaritaan: de man die stil hield om de vreemdeling in nood langs de kant van de weg te helpen. De andere helft kreeg willekeurige Bijbelthema\'s Toen werden ze om beurten naar een ander gebouw gestuurd om hun preek te geven.\n\nOnderweg naar het andere gebouw kwam iedere student langs een man die voorovergebogen stond te kreunen, duidelijk in nood verkerend. De vraag is: stopten ze om te helpen?\n\nNog interessanter is: Maakte het wat uit of ze liepen na te denken over het verhaal van de Barmhartige Samaritaan? Nee, helemaal niet.\n\nOf ze stopten om een vreemdeling in nood te helpen werd bepaald door hoeveel haast ze dachten te hebben—dachten ze dat ze te laat waren, of waren ze opgeslokt\ndoor waar ze over gingen vertellen.\n\nEn dat is, denk ik, de hachelijke situatie van ons leven: we grijpen niet iedere gelegenheid aan om te helpen, omdat onze focus verkeerd gericht is.\n\nEr is een nieuw vak in de hersenwetenschappen: sociale neurowetenschap.  Deze bestudeert de circuits van de breinen van twee mensen die activeert terwijl ze interacteren.\n\nEn het nieuwe denken in sociale neurowetenschap over compassie is dat we standaard bedraad zijn om te helpen.  Dat wil zeggen: als we aandacht geven aan anderen leven we ons automatisch in, voelen we automatisch mee met ze.\n\nRecent ontdekte spiegelneuronen activeren in ons brein precies die gebieden, die in het brein van de ander actief zijn. We voelen automatisch mee.  Als die persoon in nood verkeert, als die persoon lijdt, dan zijn we automatisch bereid om te helpen. Althans, dat is de stelling.\n\nMaar dan is de vraag: Waarom doen we het niet? Volgens mij gaat het om een spectrum dat loopt van volledige zelf-absorbtie naar inlevingsvermogen, naar meevoelen en naar mededogen.\n\nHet is een simpel feit dat als we in onszelf gekeerd zijn, als we in beslag genomen worden door de dagelijkse zorgen, dan merken we de ander niet volkomen op.  En dit verschil tussen aandacht voor onszelf en de ander is soms heel subtiel.\n\nLaatst zat ik mijn belastingformulieren in te vullen en op het punt waar ik al mijn schenkingen opnoemde kreeg ik een openbaring. Toen ik bij mijn donatie aan de Seva-stichting kwam viel het me op dat ik dacht, tjonge, wat zou mijn vriend Larry Brilliant blij zijn dat ik geld gaf aan Seva.\n\nEn toen besefte ik dat ik van geven een narcistische kick kreeg -- dat ik trots op mezelf was.  Toen begon ik te denken aan de mensen in de Himalaya wier oogziekten konden worden genezen, en ik besefte dat ik van van deze narcistische zelfgerichtheid naar altruistisch plezier bewoog, naar mezelf goed voelen voor de mensen die werden geholpen. Volgens mij is dat een motivator.\n\nMaar dit onderscheid tussen de aandacht richten op onszelf en de aandacht richten op anderen is iets waar we echt op moeten letten.\n\nOp een bepaalde manier zie je het ook bij het daten: Ik zat laatst in een sushi-restaurant en daar hoorde ik twee vrouwen praten over de broer van één van hen die nog alleen was. En die vrouw zegt: “Mijn broer krijgt maar geen verkering, dus nu probeert hij speed dating.”\n\nWeten jullie wat speed dating is?  Vrouwen zitten aan tafels en mannen gaan van tafel naar tafel en er is een klok en een bel en na vijf minuten, bingo, einde gesprek en dan kan de vrouw beslissen of ze haar visitekaartje of email-adres aan die man geeft voor een vervolg.\n\nEn die vrouw zegt: “Mijn broer heeft nog nooit een kaartje gehad. En ik weet precies waarom.  Vanaf het moment dat hij gaat zitten, begint non-stop hij over zichzelf te kletsen hij vraagt nooit naar over de vrouw.”\n\nEn ik deed wat onderzoek in de Sunday Styles-sectie van de New York Times, en bekeek de achtergrondverhalen over huwelijken— omdat ze zeer interessant zijn—en daar kwam ik bij het huwelijk van Alice Charney-Epstein. En zij zei dat toen zij aan het daten was ze de mensen aan een simpele test onderwierp.  De test was: vanaf het moment dat ze samen zijn, hoe lang duurt het todat de man haar een vraag stelt met het woord ‘jij’ erin.  En Epstein had het blijkbaar goed gedaan, vandaar het artikel.\n\nNou dit is—het is een testje dat je kunt uitproberen op een feest.  Hier bij TED zijn een goeie gelegenheden.\n\nIn de Harvard Buisiness Review stond onlangs een artikel genaamd “Het Menselijke Moment,” over hoe je écht contact kunt maken met iemand op je werk. En ze zeiden, nou ja, het belangrijkste is dat je je BlackBerry uitzet, je laptop dichtdoet, stopt met dagdromen en iemand je volledige aandacht geeft.\n\nEr is een nieuw woord in de Engelse taal voor het moment dat iemand opeens zijn BlackBerry open klapt of zijn gsm beantwoordt en wij niet meer lijken te bestaan.  Het woord is ‘\'\'\'pizzled\'\'\'’: het is een combinatie van ‘puzzled’ en ‘pissed off’.\n\nHet klopt wel goed, vind ik. Het is onze empathie, onze ontvankelijkheid dat ons onderscheidt van Machiavellisten of sociopaten.\n\nIk heb een zwager die expert is in horror en terreur— hij schreef de geannoteerde Dracula, de Essential Frankenstein— hij had een opleiding als Chaucer-scholier, maar was is geboren in Transylvanië waardoor hij een beetje anders is vermoed ik.\n\nDus mijn zwager, Leonard, besloot een boek te schrijven over een seriemoordenaar. Dit is een man die deze hele buurt terroriseerde, vele jaren geleden. Hij stond bekend als de wurger van Santa Cruz. En voordat hij was gearresteerd had hij zijn grootouders, zijn moeder en vijf medestudenten aan de universiteit van Santa Cruz vermoord.\n\nDus mijn zwager gaat die moordenaar interviewen en tijdens de ontmoeting beseft hij dat deze man echt heel eng is.  Maar dat is niet het meest angstaanjagende van hem.  Maar er bestaat geen enkel verband tussen IQ en inlevingsvermogen, invoelen van de andere persoon.  Die worden bestuurd door verschillende delen van het brein.\n\nUiteindelijk vindt mijn zwager de moed om de vraag te stellen waarop hij echt het antwoord wil weten.  En die is: “Hoe heeft u het kunnen doen? Voelde u geen medelijden met uw slachtoffers?”\n\nDit waren hele intieme moorden—hij wurgde zijn slachtoffers. En de wurger antwoordt zakelijk: “Oh nee, als ik hun angst had gevoeld had ik het niet gekund.\nDat deel van mij moest ik uitzetten. Dat deel van mij moest ik uitzetten.” En ik denk dat dit echt zorgwekkend is.\n\nEn op een bepaalde manier, ik heb eens nagedacht over dat deel van ons uitzetten. Wanneer we op onszelf gericht met iets bezig zijn dan zetten we dat deel van ons uit als er een ander persoon is.\n\nDenk eens aan boodschappen doen en aan de mogelijkheden van consumeren met mededogen. Zoals Bill MDonough heeft uitgewezen hebben de dingen die we kopen en gebruiken verborgen gevolgen. We zijn allemaal onwetende slachtoffers van een collectieve blinde vlek.\n\nWe hebben het niet door en we hebben niet door dat we niet doorhebben welke giftige moleculen door het vloerkleed of de stoelbekleding uitgegeven worden.  En we weten niet of die stof een technologische of productievoedingsstof is; het kan opnieuw gebruikt worden of het belandt gewoon op de vuilnisbelt. Met andere woorden: we zijn ons onbewust van de gevolgen voor de ecologie en de volksgezondheid en de sociale en economische rechtvaardigheid van de dingen die we kopen en gebruiken.\n\nOp een bepaalde manier is de kamer zelf is de olifant in de kamer maar zijn wij het niet. En we worden slachtoffers van een systeem dat ons in een andere richting wijst. Denk eens na over het volgende.\n\nEr is een prachtig boek met de titel “Spullen—Het Verborgen Leven van Alledaagse Dingen”.  En het verhaalt over de achtergrond van zoiets als een T-shirt.  En het vertelt waar de katoen werd verbouwd en de kunstmest die werd gebruikt en de gevolgen daarvan voor de grond. En het vertelt, bijvoorbeeld, dat katoen zich moeilijk laat kleuren met textielverf.\n\nEn het is algemeen bekend onder epidemiologen dat kinderen die in de buurt van textielfabrieken wonen een grotere kans op leukemie hebben.  Het bedrijf Bennett and Company levert aan Polo.com en aan Victoria\'s Secret—ze, omdat daar een directeur zit die zich hiervan bewust is, hebben in China een joint venture met hun verfindustrie gevormd om er zeker van te zijn dat hun afvalwater deugt voordat het weer terugkeert bij het grondwater.\n\nOp dit moment kunnen wij niet kiezen voor het eerlijke T-shirt in plaats van het niet-eerlijke. Wat is er nodig om dat wel te kunnen?  Daar heb ik over nagedacht. Om te beginnen is er een nieuwe elektronische labeltechnologie waarmee elke winkel de volledige geschiedenis van ieder product op de schappen in die winkel kan achterhalen.  Je kan het terugvolgen tot aan de fabriek. Zodra je het kunt terugvolgen naar de fabriek kan je dus ook kijken naar de fabricageprocessen die gebruikt zijn om het product te maken en als die eerlijk zijn kun je dat op het label zetten. Of als het niet zo eerlijk is kun je vandaag de dag in elke winkel een barcode scannen die je naar een website doorstuurt.\n\nDat is er al voor mensen met pinda-allergie.  Die website kan je dan meer vertellen over dat voorwerp.  In andere woorden: bij de aankoop kunnen we een keuze maken vanuit medeleven.  In communicatiewetenschappen wordt wel eens gezegd: uiteindelijk zal iedereen alles weten.  En de vraag is: Zal het wat uitmaken?\n\nEnige tijd geleden toen ik voor de New York Times werkte, over wat destijds een nieuw probleem was in New York: dak- en thuislozen op straat.  En ik liep een paar weken mee met medewerkers van de sociale dienst, die zich met de daklozen bezig hielden. En ik ontdekte dat de thuislozen door hun ogen gezien eigenlijk allemaal psychiatrische patiënten waren die nergens anders naartoe konden. De meesten hadden een diagnose.\n\nHet maakte me—het schudde me wakker uit de trance van de stad waar, wanneer we een dakloze passeren en vanuit onze ooghoeken zien, aan de rand van ons zicht, aan de rand blijft.\n\nWe zien het niet en daarom handelen we niet.\n\nNiet lang daarna—het was een vrijdag—aan het eind van de dag, liep ik naar beneden de metro in. Het was spitsuur en duizenden mensen stroomden de trappen af.  En opeens, terwijl ik de trappen afliep, merkte ik dat er een man langs de kant lag, zonder hemd, bewegingsloos, en de mensen stapten gewoon over hem heen— honderden en honderden mensen.  En omdat mijn stadstrance een beetje was afgezwakt, stopte ik om uit te zoeken wat er mis was.\n\nZodra ik stopte kwamen er meteen nog een half dozijn mensen om dezelfde man staan.  En we ontdekten dat hij Spaans sprak, hij sprak geen Engels, hij had geen geld, had dagen over straat gezworven, uitgehongerd, en hij is flauw gevallen van honger.  Meteen ging er iemand sinaasappelsap halen, iemand bracht een hotdog, iemand haalde er een metro-beveiliger erbij.  Die man stond zo weer op zijn benen.\n\nEn alles wat er nodig was, was de simpele daad van opmerken.  Daarom ben ik optimistisch.\n\nDank u wel\n','Daniel Goleman over compassie',0,'','inherit','open','open','','740-revision-2','','','2009-09-08 07:26:51','2009-09-08 06:26:51','',740,'http://aardbron.nl/740-revision-2/',0,'revision','',0),(743,2,'2009-09-08 07:27:09','2009-09-08 06:27:09','<nowiki><object width=\"446\" height=\"326\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"446\" height=\"326\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\nWeet je, ik ben getroffen door hoe een van de impliciete thema\'s van TED compassie is. Deze zeer ontroerende voordrachten die we net zagen: HIV in Afrika, President Clinton gisteravond.\r\n\r\nIk wil graag wat met u ‘aanverwant denken’, zo je wilt, over compassie en het van het globale niveau naar het persoonlijke brengen.\r\n\r\nIk ben een psycholoog, maar wees gerust, ik zal het netjes houden.\r\n\r\nEnige tijd geleden is belangrijk onderzoek gedaan aan het Princeton Theologisch Seminarie over waarom het zo is dat wanneer we allemaal zoveel kansen hebben om te helpen we dat soms wel en soms niet doen.\r\n\r\nEen groep theologiestudenten van de Princeton Theological Seminary werd gezegd dat ze een oefenpreek moesten geven en ieder kreeg een onderwerp voor de preek. De helft van die studenten kreeg als onderwerp de parabel van de Barmhartige Samaritaan: de man die stil hield om de vreemdeling in nood langs de kant van de weg te helpen. De andere helft kreeg willekeurige Bijbelthema\'s Toen werden ze om beurten naar een ander gebouw gestuurd om hun preek te geven.\r\n\r\nOnderweg naar het andere gebouw kwam iedere student langs een man die voorovergebogen stond te kreunen, duidelijk in nood verkerend. De vraag is: stopten ze om te helpen?\r\n\r\nNog interessanter is: Maakte het wat uit of ze liepen na te denken over het verhaal van de Barmhartige Samaritaan? Nee, helemaal niet.\r\n\r\nOf ze stopten om een vreemdeling in nood te helpen werd bepaald door hoeveel haast ze dachten te hebben—dachten ze dat ze te laat waren, of waren ze opgeslokt\r\ndoor waar ze over gingen vertellen.\r\n\r\nEn dat is, denk ik, de hachelijke situatie van ons leven: we grijpen niet iedere gelegenheid aan om te helpen, omdat onze focus verkeerd gericht is.\r\n\r\nEr is een nieuw vak in de hersenwetenschappen: sociale neurowetenschap.  Deze bestudeert de circuits van de breinen van twee mensen die activeert terwijl ze interacteren.\r\n\r\nEn het nieuwe denken in sociale neurowetenschap over compassie is dat we standaard bedraad zijn om te helpen.  Dat wil zeggen: als we aandacht geven aan anderen leven we ons automatisch in, voelen we automatisch mee met ze.\r\n\r\nRecent ontdekte spiegelneuronen activeren in ons brein precies die gebieden, die in het brein van de ander actief zijn. We voelen automatisch mee.  Als die persoon in nood verkeert, als die persoon lijdt, dan zijn we automatisch bereid om te helpen. Althans, dat is de stelling.\r\n\r\nMaar dan is de vraag: Waarom doen we het niet? Volgens mij gaat het om een spectrum dat loopt van volledige zelf-absorbtie naar inlevingsvermogen, naar meevoelen en naar mededogen.\r\n\r\nHet is een simpel feit dat als we in onszelf gekeerd zijn, als we in beslag genomen worden door de dagelijkse zorgen, dan merken we de ander niet volkomen op.  En dit verschil tussen aandacht voor onszelf en de ander is soms heel subtiel.\r\n\r\nLaatst zat ik mijn belastingformulieren in te vullen en op het punt waar ik al mijn schenkingen opnoemde kreeg ik een openbaring. Toen ik bij mijn donatie aan de Seva-stichting kwam viel het me op dat ik dacht, tjonge, wat zou mijn vriend Larry Brilliant blij zijn dat ik geld gaf aan Seva.\r\n\r\nEn toen besefte ik dat ik van geven een narcistische kick kreeg -- dat ik trots op mezelf was.  Toen begon ik te denken aan de mensen in de Himalaya wier oogziekten konden worden genezen, en ik besefte dat ik van van deze narcistische zelfgerichtheid naar altruistisch plezier bewoog, naar mezelf goed voelen voor de mensen die werden geholpen. Volgens mij is dat een motivator.\r\n\r\nMaar dit onderscheid tussen de aandacht richten op onszelf en de aandacht richten op anderen is iets waar we echt op moeten letten.\r\n\r\nOp een bepaalde manier zie je het ook bij het daten: Ik zat laatst in een sushi-restaurant en daar hoorde ik twee vrouwen praten over de broer van één van hen die nog alleen was. En die vrouw zegt: “Mijn broer krijgt maar geen verkering, dus nu probeert hij speed dating.”\r\n\r\nWeten jullie wat speed dating is?  Vrouwen zitten aan tafels en mannen gaan van tafel naar tafel en er is een klok en een bel en na vijf minuten, bingo, einde gesprek en dan kan de vrouw beslissen of ze haar visitekaartje of email-adres aan die man geeft voor een vervolg.\r\n\r\nEn die vrouw zegt: “Mijn broer heeft nog nooit een kaartje gehad. En ik weet precies waarom.  Vanaf het moment dat hij gaat zitten, begint non-stop hij over zichzelf te kletsen hij vraagt nooit naar over de vrouw.”\r\n\r\nEn ik deed wat onderzoek in de Sunday Styles-sectie van de New York Times, en bekeek de achtergrondverhalen over huwelijken— omdat ze zeer interessant zijn—en daar kwam ik bij het huwelijk van Alice Charney-Epstein. En zij zei dat toen zij aan het daten was ze de mensen aan een simpele test onderwierp.  De test was: vanaf het moment dat ze samen zijn, hoe lang duurt het todat de man haar een vraag stelt met het woord ‘jij’ erin.  En Epstein had het blijkbaar goed gedaan, vandaar het artikel.\r\n\r\nNou dit is—het is een testje dat je kunt uitproberen op een feest.  Hier bij TED zijn een goeie gelegenheden.\r\n\r\nIn de Harvard Buisiness Review stond onlangs een artikel genaamd “Het Menselijke Moment,” over hoe je écht contact kunt maken met iemand op je werk. En ze zeiden, nou ja, het belangrijkste is dat je je BlackBerry uitzet, je laptop dichtdoet, stopt met dagdromen en iemand je volledige aandacht geeft.\r\n\r\nEr is een nieuw woord in de Engelse taal voor het moment dat iemand opeens zijn BlackBerry open klapt of zijn gsm beantwoordt en wij niet meer lijken te bestaan.  Het woord is ‘\'\'\'pizzled\'\'\'’: het is een combinatie van ‘puzzled’ en ‘pissed off’.\r\n\r\nHet klopt wel goed, vind ik. Het is onze empathie, onze ontvankelijkheid dat ons onderscheidt van Machiavellisten of sociopaten.\r\n\r\nIk heb een zwager die expert is in horror en terreur— hij schreef de geannoteerde Dracula, de Essential Frankenstein— hij had een opleiding als Chaucer-scholier, maar was is geboren in Transylvanië waardoor hij een beetje anders is vermoed ik.\r\n\r\nDus mijn zwager, Leonard, besloot een boek te schrijven over een seriemoordenaar. Dit is een man die deze hele buurt terroriseerde, vele jaren geleden. Hij stond bekend als de wurger van Santa Cruz. En voordat hij was gearresteerd had hij zijn grootouders, zijn moeder en vijf medestudenten aan de universiteit van Santa Cruz vermoord.\r\n\r\nDus mijn zwager gaat die moordenaar interviewen en tijdens de ontmoeting beseft hij dat deze man echt heel eng is.  Maar dat is niet het meest angstaanjagende van hem.  Maar er bestaat geen enkel verband tussen IQ en inlevingsvermogen, invoelen van de andere persoon.  Die worden bestuurd door verschillende delen van het brein.\r\n\r\nUiteindelijk vindt mijn zwager de moed om de vraag te stellen waarop hij echt het antwoord wil weten.  En die is: “Hoe heeft u het kunnen doen? Voelde u geen medelijden met uw slachtoffers?”\r\n\r\nDit waren hele intieme moorden—hij wurgde zijn slachtoffers. En de wurger antwoordt zakelijk: “Oh nee, als ik hun angst had gevoeld had ik het niet gekund.\r\nDat deel van mij moest ik uitzetten. Dat deel van mij moest ik uitzetten.” En ik denk dat dit echt zorgwekkend is.\r\n\r\nEn op een bepaalde manier, ik heb eens nagedacht over dat deel van ons uitzetten. Wanneer we op onszelf gericht met iets bezig zijn dan zetten we dat deel van ons uit als er een ander persoon is.\r\n\r\nDenk eens aan boodschappen doen en aan de mogelijkheden van consumeren met mededogen. Zoals Bill MDonough heeft uitgewezen hebben de dingen die we kopen en gebruiken verborgen gevolgen. We zijn allemaal onwetende slachtoffers van een collectieve blinde vlek.\r\n\r\nWe hebben het niet door en we hebben niet door dat we niet doorhebben welke giftige moleculen door het vloerkleed of de stoelbekleding uitgegeven worden.  En we weten niet of die stof een technologische of productievoedingsstof is; het kan opnieuw gebruikt worden of het belandt gewoon op de vuilnisbelt. Met andere woorden: we zijn ons onbewust van de gevolgen voor de ecologie en de volksgezondheid en de sociale en economische rechtvaardigheid van de dingen die we kopen en gebruiken.\r\n\r\nOp een bepaalde manier is de kamer zelf is de olifant in de kamer maar zijn wij het niet. En we worden slachtoffers van een systeem dat ons in een andere richting wijst. Denk eens na over het volgende.\r\n\r\nEr is een prachtig boek met de titel “Spullen—Het Verborgen Leven van Alledaagse Dingen”.  En het verhaalt over de achtergrond van zoiets als een T-shirt.  En het vertelt waar de katoen werd verbouwd en de kunstmest die werd gebruikt en de gevolgen daarvan voor de grond. En het vertelt, bijvoorbeeld, dat katoen zich moeilijk laat kleuren met textielverf.\r\n\r\nEn het is algemeen bekend onder epidemiologen dat kinderen die in de buurt van textielfabrieken wonen een grotere kans op leukemie hebben.  Het bedrijf Bennett and Company levert aan Polo.com en aan Victoria\'s Secret—ze, omdat daar een directeur zit die zich hiervan bewust is, hebben in China een joint venture met hun verfindustrie gevormd om er zeker van te zijn dat hun afvalwater deugt voordat het weer terugkeert bij het grondwater.\r\n\r\nOp dit moment kunnen wij niet kiezen voor het eerlijke T-shirt in plaats van het niet-eerlijke. Wat is er nodig om dat wel te kunnen?  Daar heb ik over nagedacht. Om te beginnen is er een nieuwe elektronische labeltechnologie waarmee elke winkel de volledige geschiedenis van ieder product op de schappen in die winkel kan achterhalen.  Je kan het terugvolgen tot aan de fabriek. Zodra je het kunt terugvolgen naar de fabriek kan je dus ook kijken naar de fabricageprocessen die gebruikt zijn om het product te maken en als die eerlijk zijn kun je dat op het label zetten. Of als het niet zo eerlijk is kun je vandaag de dag in elke winkel een barcode scannen die je naar een website doorstuurt.\r\n\r\nDat is er al voor mensen met pinda-allergie.  Die website kan je dan meer vertellen over dat voorwerp.  In andere woorden: bij de aankoop kunnen we een keuze maken vanuit medeleven.  In communicatiewetenschappen wordt wel eens gezegd: uiteindelijk zal iedereen alles weten.  En de vraag is: Zal het wat uitmaken?\r\n\r\nEnige tijd geleden toen ik voor de New York Times werkte, over wat destijds een nieuw probleem was in New York: dak- en thuislozen op straat.  En ik liep een paar weken mee met medewerkers van de sociale dienst, die zich met de daklozen bezig hielden. En ik ontdekte dat de thuislozen door hun ogen gezien eigenlijk allemaal psychiatrische patiënten waren die nergens anders naartoe konden. De meesten hadden een diagnose.\r\n\r\nHet maakte me—het schudde me wakker uit de trance van de stad waar, wanneer we een dakloze passeren en vanuit onze ooghoeken zien, aan de rand van ons zicht, aan de rand blijft.\r\n\r\nWe zien het niet en daarom handelen we niet.\r\n\r\nNiet lang daarna—het was een vrijdag—aan het eind van de dag, liep ik naar beneden de metro in. Het was spitsuur en duizenden mensen stroomden de trappen af.  En opeens, terwijl ik de trappen afliep, merkte ik dat er een man langs de kant lag, zonder hemd, bewegingsloos, en de mensen stapten gewoon over hem heen— honderden en honderden mensen.  En omdat mijn stadstrance een beetje was afgezwakt, stopte ik om uit te zoeken wat er mis was.\r\n\r\nZodra ik stopte kwamen er meteen nog een half dozijn mensen om dezelfde man staan.  En we ontdekten dat hij Spaans sprak, hij sprak geen Engels, hij had geen geld, had dagen over straat gezworven, uitgehongerd, en hij is flauw gevallen van honger.  Meteen ging er iemand sinaasappelsap halen, iemand bracht een hotdog, iemand haalde er een metro-beveiliger erbij.  Die man stond zo weer op zijn benen.\r\n\r\nEn alles wat er nodig was, was de simpele daad van opmerken.  Daarom ben ik optimistisch.\r\n\r\nDank u wel\r\n','Daniel Goleman over compassie',0,'','inherit','open','open','','740-revision-3','','','2009-09-08 07:27:09','2009-09-08 06:27:09','',740,'http://aardbron.nl/740-revision-3/',0,'revision','',0),(744,2,'2009-09-08 07:28:05','2009-09-08 06:28:05','<nowiki><object width=\"446\" height=\"326\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"446\" height=\"326\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/embed/DanielGoleman_2007-embed_high.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/DanielGoleman-2007.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=200\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\nMet \'\'\'Nederlands ondertiteling\'\'\'.\r\n\r\nWeet je, ik ben getroffen door hoe een van de impliciete thema\'s van TED compassie is. Deze zeer ontroerende voordrachten die we net zagen: HIV in Afrika, President Clinton gisteravond.\r\n\r\nIk wil graag wat met u ‘aanverwant denken’, zo je wilt, over compassie en het van het globale niveau naar het persoonlijke brengen.\r\n\r\nIk ben een psycholoog, maar wees gerust, ik zal het netjes houden.\r\n\r\nEnige tijd geleden is belangrijk onderzoek gedaan aan het Princeton Theologisch Seminarie over waarom het zo is dat wanneer we allemaal zoveel kansen hebben om te helpen we dat soms wel en soms niet doen.\r\n\r\nEen groep theologiestudenten van de Princeton Theological Seminary werd gezegd dat ze een oefenpreek moesten geven en ieder kreeg een onderwerp voor de preek. De helft van die studenten kreeg als onderwerp de parabel van de Barmhartige Samaritaan: de man die stil hield om de vreemdeling in nood langs de kant van de weg te helpen. De andere helft kreeg willekeurige Bijbelthema\'s Toen werden ze om beurten naar een ander gebouw gestuurd om hun preek te geven.\r\n\r\nOnderweg naar het andere gebouw kwam iedere student langs een man die voorovergebogen stond te kreunen, duidelijk in nood verkerend. De vraag is: stopten ze om te helpen?\r\n\r\nNog interessanter is: Maakte het wat uit of ze liepen na te denken over het verhaal van de Barmhartige Samaritaan? Nee, helemaal niet.\r\n\r\nOf ze stopten om een vreemdeling in nood te helpen werd bepaald door hoeveel haast ze dachten te hebben—dachten ze dat ze te laat waren, of waren ze opgeslokt\r\ndoor waar ze over gingen vertellen.\r\n\r\nEn dat is, denk ik, de hachelijke situatie van ons leven: we grijpen niet iedere gelegenheid aan om te helpen, omdat onze focus verkeerd gericht is.\r\n\r\nEr is een nieuw vak in de hersenwetenschappen: sociale neurowetenschap.  Deze bestudeert de circuits van de breinen van twee mensen die activeert terwijl ze interacteren.\r\n\r\nEn het nieuwe denken in sociale neurowetenschap over compassie is dat we standaard bedraad zijn om te helpen.  Dat wil zeggen: als we aandacht geven aan anderen leven we ons automatisch in, voelen we automatisch mee met ze.\r\n\r\nRecent ontdekte spiegelneuronen activeren in ons brein precies die gebieden, die in het brein van de ander actief zijn. We voelen automatisch mee.  Als die persoon in nood verkeert, als die persoon lijdt, dan zijn we automatisch bereid om te helpen. Althans, dat is de stelling.\r\n\r\nMaar dan is de vraag: Waarom doen we het niet? Volgens mij gaat het om een spectrum dat loopt van volledige zelf-absorbtie naar inlevingsvermogen, naar meevoelen en naar mededogen.\r\n\r\nHet is een simpel feit dat als we in onszelf gekeerd zijn, als we in beslag genomen worden door de dagelijkse zorgen, dan merken we de ander niet volkomen op.  En dit verschil tussen aandacht voor onszelf en de ander is soms heel subtiel.\r\n\r\nLaatst zat ik mijn belastingformulieren in te vullen en op het punt waar ik al mijn schenkingen opnoemde kreeg ik een openbaring. Toen ik bij mijn donatie aan de Seva-stichting kwam viel het me op dat ik dacht, tjonge, wat zou mijn vriend Larry Brilliant blij zijn dat ik geld gaf aan Seva.\r\n\r\nEn toen besefte ik dat ik van geven een narcistische kick kreeg -- dat ik trots op mezelf was.  Toen begon ik te denken aan de mensen in de Himalaya wier oogziekten konden worden genezen, en ik besefte dat ik van van deze narcistische zelfgerichtheid naar altruistisch plezier bewoog, naar mezelf goed voelen voor de mensen die werden geholpen. Volgens mij is dat een motivator.\r\n\r\nMaar dit onderscheid tussen de aandacht richten op onszelf en de aandacht richten op anderen is iets waar we echt op moeten letten.\r\n\r\nOp een bepaalde manier zie je het ook bij het daten: Ik zat laatst in een sushi-restaurant en daar hoorde ik twee vrouwen praten over de broer van één van hen die nog alleen was. En die vrouw zegt: “Mijn broer krijgt maar geen verkering, dus nu probeert hij speed dating.”\r\n\r\nWeten jullie wat speed dating is?  Vrouwen zitten aan tafels en mannen gaan van tafel naar tafel en er is een klok en een bel en na vijf minuten, bingo, einde gesprek en dan kan de vrouw beslissen of ze haar visitekaartje of email-adres aan die man geeft voor een vervolg.\r\n\r\nEn die vrouw zegt: “Mijn broer heeft nog nooit een kaartje gehad. En ik weet precies waarom.  Vanaf het moment dat hij gaat zitten, begint non-stop hij over zichzelf te kletsen hij vraagt nooit naar over de vrouw.”\r\n\r\nEn ik deed wat onderzoek in de Sunday Styles-sectie van de New York Times, en bekeek de achtergrondverhalen over huwelijken— omdat ze zeer interessant zijn—en daar kwam ik bij het huwelijk van Alice Charney-Epstein. En zij zei dat toen zij aan het daten was ze de mensen aan een simpele test onderwierp.  De test was: vanaf het moment dat ze samen zijn, hoe lang duurt het todat de man haar een vraag stelt met het woord ‘jij’ erin.  En Epstein had het blijkbaar goed gedaan, vandaar het artikel.\r\n\r\nNou dit is—het is een testje dat je kunt uitproberen op een feest.  Hier bij TED zijn een goeie gelegenheden.\r\n\r\nIn de Harvard Buisiness Review stond onlangs een artikel genaamd “Het Menselijke Moment,” over hoe je écht contact kunt maken met iemand op je werk. En ze zeiden, nou ja, het belangrijkste is dat je je BlackBerry uitzet, je laptop dichtdoet, stopt met dagdromen en iemand je volledige aandacht geeft.\r\n\r\nEr is een nieuw woord in de Engelse taal voor het moment dat iemand opeens zijn BlackBerry open klapt of zijn gsm beantwoordt en wij niet meer lijken te bestaan.  Het woord is ‘\'\'\'pizzled\'\'\'’: het is een combinatie van ‘puzzled’ en ‘pissed off’.\r\n\r\nHet klopt wel goed, vind ik. Het is onze empathie, onze ontvankelijkheid dat ons onderscheidt van Machiavellisten of sociopaten.\r\n\r\nIk heb een zwager die expert is in horror en terreur— hij schreef de geannoteerde Dracula, de Essential Frankenstein— hij had een opleiding als Chaucer-scholier, maar was is geboren in Transylvanië waardoor hij een beetje anders is vermoed ik.\r\n\r\nDus mijn zwager, Leonard, besloot een boek te schrijven over een seriemoordenaar. Dit is een man die deze hele buurt terroriseerde, vele jaren geleden. Hij stond bekend als de wurger van Santa Cruz. En voordat hij was gearresteerd had hij zijn grootouders, zijn moeder en vijf medestudenten aan de universiteit van Santa Cruz vermoord.\r\n\r\nDus mijn zwager gaat die moordenaar interviewen en tijdens de ontmoeting beseft hij dat deze man echt heel eng is.  Maar dat is niet het meest angstaanjagende van hem.  Maar er bestaat geen enkel verband tussen IQ en inlevingsvermogen, invoelen van de andere persoon.  Die worden bestuurd door verschillende delen van het brein.\r\n\r\nUiteindelijk vindt mijn zwager de moed om de vraag te stellen waarop hij echt het antwoord wil weten.  En die is: “Hoe heeft u het kunnen doen? Voelde u geen medelijden met uw slachtoffers?”\r\n\r\nDit waren hele intieme moorden—hij wurgde zijn slachtoffers. En de wurger antwoordt zakelijk: “Oh nee, als ik hun angst had gevoeld had ik het niet gekund.\r\nDat deel van mij moest ik uitzetten. Dat deel van mij moest ik uitzetten.” En ik denk dat dit echt zorgwekkend is.\r\n\r\nEn op een bepaalde manier, ik heb eens nagedacht over dat deel van ons uitzetten. Wanneer we op onszelf gericht met iets bezig zijn dan zetten we dat deel van ons uit als er een ander persoon is.\r\n\r\nDenk eens aan boodschappen doen en aan de mogelijkheden van consumeren met mededogen. Zoals Bill MDonough heeft uitgewezen hebben de dingen die we kopen en gebruiken verborgen gevolgen. We zijn allemaal onwetende slachtoffers van een collectieve blinde vlek.\r\n\r\nWe hebben het niet door en we hebben niet door dat we niet doorhebben welke giftige moleculen door het vloerkleed of de stoelbekleding uitgegeven worden.  En we weten niet of die stof een technologische of productievoedingsstof is; het kan opnieuw gebruikt worden of het belandt gewoon op de vuilnisbelt. Met andere woorden: we zijn ons onbewust van de gevolgen voor de ecologie en de volksgezondheid en de sociale en economische rechtvaardigheid van de dingen die we kopen en gebruiken.\r\n\r\nOp een bepaalde manier is de kamer zelf is de olifant in de kamer maar zijn wij het niet. En we worden slachtoffers van een systeem dat ons in een andere richting wijst. Denk eens na over het volgende.\r\n\r\nEr is een prachtig boek met de titel “Spullen—Het Verborgen Leven van Alledaagse Dingen”.  En het verhaalt over de achtergrond van zoiets als een T-shirt.  En het vertelt waar de katoen werd verbouwd en de kunstmest die werd gebruikt en de gevolgen daarvan voor de grond. En het vertelt, bijvoorbeeld, dat katoen zich moeilijk laat kleuren met textielverf.\r\n\r\nEn het is algemeen bekend onder epidemiologen dat kinderen die in de buurt van textielfabrieken wonen een grotere kans op leukemie hebben.  Het bedrijf Bennett and Company levert aan Polo.com en aan Victoria\'s Secret—ze, omdat daar een directeur zit die zich hiervan bewust is, hebben in China een joint venture met hun verfindustrie gevormd om er zeker van te zijn dat hun afvalwater deugt voordat het weer terugkeert bij het grondwater.\r\n\r\nOp dit moment kunnen wij niet kiezen voor het eerlijke T-shirt in plaats van het niet-eerlijke. Wat is er nodig om dat wel te kunnen?  Daar heb ik over nagedacht. Om te beginnen is er een nieuwe elektronische labeltechnologie waarmee elke winkel de volledige geschiedenis van ieder product op de schappen in die winkel kan achterhalen.  Je kan het terugvolgen tot aan de fabriek. Zodra je het kunt terugvolgen naar de fabriek kan je dus ook kijken naar de fabricageprocessen die gebruikt zijn om het product te maken en als die eerlijk zijn kun je dat op het label zetten. Of als het niet zo eerlijk is kun je vandaag de dag in elke winkel een barcode scannen die je naar een website doorstuurt.\r\n\r\nDat is er al voor mensen met pinda-allergie.  Die website kan je dan meer vertellen over dat voorwerp.  In andere woorden: bij de aankoop kunnen we een keuze maken vanuit medeleven.  In communicatiewetenschappen wordt wel eens gezegd: uiteindelijk zal iedereen alles weten.  En de vraag is: Zal het wat uitmaken?\r\n\r\nEnige tijd geleden toen ik voor de New York Times werkte, over wat destijds een nieuw probleem was in New York: dak- en thuislozen op straat.  En ik liep een paar weken mee met medewerkers van de sociale dienst, die zich met de daklozen bezig hielden. En ik ontdekte dat de thuislozen door hun ogen gezien eigenlijk allemaal psychiatrische patiënten waren die nergens anders naartoe konden. De meesten hadden een diagnose.\r\n\r\nHet maakte me—het schudde me wakker uit de trance van de stad waar, wanneer we een dakloze passeren en vanuit onze ooghoeken zien, aan de rand van ons zicht, aan de rand blijft.\r\n\r\nWe zien het niet en daarom handelen we niet.\r\n\r\nNiet lang daarna—het was een vrijdag—aan het eind van de dag, liep ik naar beneden de metro in. Het was spitsuur en duizenden mensen stroomden de trappen af.  En opeens, terwijl ik de trappen afliep, merkte ik dat er een man langs de kant lag, zonder hemd, bewegingsloos, en de mensen stapten gewoon over hem heen— honderden en honderden mensen.  En omdat mijn stadstrance een beetje was afgezwakt, stopte ik om uit te zoeken wat er mis was.\r\n\r\nZodra ik stopte kwamen er meteen nog een half dozijn mensen om dezelfde man staan.  En we ontdekten dat hij Spaans sprak, hij sprak geen Engels, hij had geen geld, had dagen over straat gezworven, uitgehongerd, en hij is flauw gevallen van honger.  Meteen ging er iemand sinaasappelsap halen, iemand bracht een hotdog, iemand haalde er een metro-beveiliger erbij.  Die man stond zo weer op zijn benen.\r\n\r\nEn alles wat er nodig was, was de simpele daad van opmerken.  Daarom ben ik optimistisch.\r\n\r\nDank u wel\r\n','Daniel Goleman over compassie',0,'','inherit','open','open','','740-revision-4','','','2009-09-08 07:28:05','2009-09-08 06:28:05','',740,'http://aardbron.nl/740-revision-4/',0,'revision','',0),(745,2,'2008-09-30 15:35:27','2008-09-30 13:35:27','Psycholoog Philip Zimbardo weet hoe makkelijk het is voor mensen om kunnen slaan naar slecht. Hij deelt zijn inzichten—en gruwelijke indrukwekkende ongeziene foto\'s—van het Abu Ghraib onderzoek.\r\n\r\nMaar er is hoop. Zimbardo bestudeert ook de andere kant van de medaille—het is net zo makkelijk om een \'\'\'held\'\'\' te worden, en hoe we elkaar daarin kunnen versterken.\r\n\r\n<nowiki><!--cut and paste--><object classid=\"clsid:d27cdb6e-ae6d-11cf-96b8-444553540000\" codebase=\"http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=8,0,0,0\" width=\"432\" height=\"285\" id=\"VE_Player\" align=\"middle\"><param name=\"movie\" value=\"http://static.videoegg.com/ted2/flash/loader.swf\"><PARAM NAME=\"FlashVars\" VALUE=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/PhilZimbardo_2008-embed-[None]_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\"><param name=\"quality\" value=\"high\"><param name=\"allowScriptAccess\" value=\"always\"><param name=\"bgcolor\" value=\"#FFFFFF\"><param name=\"scale\" value=\"noscale\"><param name=\"wmode\" value=\"window\"><embed src=\"http://static.videoegg.com/ted2/flash/loader.swf\" FlashVars=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/PhilZimbardo_2008-embed-[None]_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\" quality=\"high\" allowScriptAccess=\"always\" bgcolor=\"#FFFFFF\" scale=\"noscale\" wmode=\"window\" width=\"432\" height=\"285\" name=\"VE_Player\" align=\"middle\" type=\"application/x-shockwave-flash\" pluginspage=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\"></object></nowiki>','Monsterlijke mensen',0,'','inherit','open','open','','230-revision','','','2008-09-30 15:35:27','2008-09-30 13:35:27','',230,'http://aardbron.nl/230-revision/',0,'revision','',0),(748,2,'2009-09-13 12:19:33','2009-09-13 11:19:33','<nowiki><object id=\"wsj_fp\" width=\"512\" height=\"363\"><param name=\"movie\" value=\"http://s.wsj.net/media/swf/main.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"></param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"></param><param name=\"flashvars\" value=\"videoGUID={25225F5A-B979-4609-A55D-1BAE9A1BA158}&playerid=1000&plyMediaEnabled=1&configURL=http://wsj.vo.llnwd.net/o28/players/&autoStart=false\" base=\"rtmpt://wsj.fcod.llnwd.net/a1318/o28/video\"name=\"main\"></param><embed src=\"http://s.wsj.net/media/swf/main.swf\" bgcolor=\"#FFFFFF\"flashVars=\"videoGUID={25225F5A-B979-4609-A55D-1BAE9A1BA158}&playerid=1000&plyMediaEnabled=1&configURL=http://wsj.vo.llnwd.net/o28/players/&autoStart=false\" base=\"rtmpt://wsj.fcod.llnwd.net/a1318/o28/video\" name=\"main\" width=\"512\" height=\"363\" seamlesstabbing=\"false\" type=\"application/x-shockwave-flash\" swLiveConnect=\"true\" pluginspage=\"http://www.macromedia.com/shockwave/download/index.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\nRecht tussen de ogen. Deze moet je echt zien. Hier gaan we onvermijdelijk naar toe.','Wall St. Journal: de aanstaande revolutie',0,'','publish','open','open','','wall-st-journal-de-aanstaande-revolutie','','','2009-09-13 12:19:33','2009-09-13 11:19:33','',0,'http://aardbron.nl/?p=748',0,'post','',0),(749,2,'2009-09-13 12:18:57','2009-09-13 11:18:57','<nowiki><object id=\"wsj_fp\" width=\"512\" height=\"363\"><param name=\"movie\" value=\"http://s.wsj.net/media/swf/main.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"></param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"></param><param name=\"flashvars\" value=\"videoGUID={25225F5A-B979-4609-A55D-1BAE9A1BA158}&playerid=1000&plyMediaEnabled=1&configURL=http://wsj.vo.llnwd.net/o28/players/&autoStart=false\" base=\"rtmpt://wsj.fcod.llnwd.net/a1318/o28/video\"name=\"main\"></param><embed src=\"http://s.wsj.net/media/swf/main.swf\" bgcolor=\"#FFFFFF\"flashVars=\"videoGUID={25225F5A-B979-4609-A55D-1BAE9A1BA158}&playerid=1000&plyMediaEnabled=1&configURL=http://wsj.vo.llnwd.net/o28/players/&autoStart=false\" base=\"rtmpt://wsj.fcod.llnwd.net/a1318/o28/video\" name=\"main\" width=\"512\" height=\"363\" seamlesstabbing=\"false\" type=\"application/x-shockwave-flash\" swLiveConnect=\"true\" pluginspage=\"http://www.macromedia.com/shockwave/download/index.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash\"></embed></object></nowiki>\n\nRecht tussen de ogen. D','Wall St. Journal: de aanstaande revolutie',0,'','inherit','open','open','','748-revision','','','2009-09-13 12:18:57','2009-09-13 11:18:57','',748,'http://aardbron.nl/748-revision/',0,'revision','',0),(750,2,'2009-09-14 14:43:39','2009-09-14 13:43:39','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png\" alt=\"picnic-2009-vista\" title=\"picnic-2009-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-754\" />\r\n\r\nOp woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/sggs-alleen-top-vista.png\" alt=\"sggs-alleen-top-vista\" title=\"sggs-alleen-top-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-756\" />\r\n\r\n===Sprekers===\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Cultureel Analist, Activist, Entrepreneur, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en {{wijze dwaas}}, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Back-end Developer, Waag Society.\r\n\r\n\'\'\'Wouter Boog\'\'\' from [http://jam-site.nl/ JAM Visual Thinking] will create a visual recording of the afternoon workshop that will function as a group memory and ‘{{praatplaat}}’.\r\n\r\n===Case Studies===\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\n\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','PICNIC 2009 Money Lab',0,'','publish','open','open','','picnic-2009-money-lab','','','2009-09-18 16:44:52','2009-09-18 15:44:52','',0,'http://aardbron.nl/?p=750',0,'post','',1),(751,2,'2009-09-14 13:08:00','2009-09-14 12:08:00','','Money Lab tijdens PICNIC 2009',0,'','inherit','open','open','','750-revision','','','2009-09-14 13:08:00','2009-09-14 12:08:00','',750,'http://aardbron.nl/750-revision/',0,'revision','',0),(752,2,'2009-09-14 13:16:00','2009-09-14 12:16:00','Op woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. Experts presenteren in het ochtendprogramma de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \n\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\n\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\n\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\n\n====Sprekers====\n\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\n\n*Anthony Citrano—Consultant, The Cosmic Tap.\n\n*Oliver Dudok van Heel—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\n*Martien van Steenbergen—Ecosoof en Wijze Dwaas, Aardbron.\n*Bas Withagen—Waag Society.\n====Case Studies====\n\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\n\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\n\n===Money Lab===\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\n\n\n\n===PICNIC Labs===\n\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [[http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\n\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\n','Money Lab tijdens PICNIC 2009',0,'','inherit','open','open','','750-revision-2','','','2009-09-14 13:16:00','2009-09-14 12:16:00','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-2/',0,'revision','',0),(753,2,'2009-09-14 13:17:30','2009-09-14 12:17:30','Op woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n====Sprekers====\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Consultant, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en Wijze Dwaas, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Waag Society.\r\n\r\n====Case Studies====\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','Money Lab tijdens PICNIC 2009',0,'','inherit','open','open','','750-revision-3','','','2009-09-14 13:17:30','2009-09-14 12:17:30','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-3/',0,'revision','',0),(754,2,'2009-09-14 14:36:10','2009-09-14 13:36:10','','picnic-2009-vista',0,'','inherit','open','open','','picnic-2009-vista','','','2009-09-14 14:36:10','2009-09-14 13:36:10','',750,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png',0,'attachment','image/png',0),(755,2,'2009-09-14 13:18:07','2009-09-14 12:18:07','Op woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n===Sprekers===\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Consultant, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en Wijze Dwaas, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Waag Society.\r\n\r\n===Case Studies===\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','Money Lab tijdens PICNIC 2009',0,'','inherit','open','open','','750-revision-4','','','2009-09-14 13:18:07','2009-09-14 12:18:07','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-4/',0,'revision','',0),(756,2,'2009-09-14 14:40:11','2009-09-14 13:40:11','','sggs-alleen-top-vista',0,'','inherit','open','open','','sggs-alleen-top-vista','','','2009-09-14 14:40:11','2009-09-14 13:40:11','',750,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/sggs-alleen-top-vista.png',0,'attachment','image/png',0),(757,2,'2009-09-14 14:36:28','2009-09-14 13:36:28','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png\" alt=\"picnic-2009-vista\" title=\"picnic-2009-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-754\" />\r\n\r\nOp woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n===Sprekers===\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Consultant, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en Wijze Dwaas, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Waag Society.\r\n\r\n===Case Studies===\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\n\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','Money Lab tijdens PICNIC 2009',0,'','inherit','open','open','','750-revision-5','','','2009-09-14 14:36:28','2009-09-14 13:36:28','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-5/',0,'revision','',0),(758,2,'2009-09-14 14:40:22','2009-09-14 13:40:22','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png\" alt=\"picnic-2009-vista\" title=\"picnic-2009-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-754\" />\r\n\r\nOp woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/sggs-alleen-top-vista.png\" alt=\"sggs-alleen-top-vista\" title=\"sggs-alleen-top-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-756\" />\r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n===Sprekers===\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Consultant, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en Wijze Dwaas, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Waag Society.\r\n\r\n===Case Studies===\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\n\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','Money Lab tijdens PICNIC 2009',0,'','inherit','open','open','','750-revision-6','','','2009-09-14 14:40:22','2009-09-14 13:40:22','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-6/',0,'revision','',0),(759,2,'2009-09-14 14:41:00','2009-09-14 13:41:00','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png\" alt=\"picnic-2009-vista\" title=\"picnic-2009-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-754\" />\r\n\r\nOp woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/sggs-alleen-top-vista.png\" alt=\"sggs-alleen-top-vista\" title=\"sggs-alleen-top-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-756\" />\r\n\r\n===Sprekers===\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Consultant, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en Wijze Dwaas, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Waag Society.\r\n\r\n===Case Studies===\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\n\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','Money Lab tijdens PICNIC 2009',0,'','inherit','open','open','','750-revision-7','','','2009-09-14 14:41:00','2009-09-14 13:41:00','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-7/',0,'revision','',0),(760,2,'2009-09-17 16:17:09','2009-09-17 15:17:09','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png\" alt=\"picnic-2009-vista\" title=\"picnic-2009-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-754\" />\n\nOp woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \n\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\n\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\n\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\n\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/sggs-alleen-top-vista.png\" alt=\"sggs-alleen-top-vista\" title=\"sggs-alleen-top-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-756\" />\n\n===Sprekers===\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Cultureel Analist, Activist, Entrepreneur, The Cosmic Tap.\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en {{p|wijze dwaas}}, Aardbron.\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Back-end Developer, Waag Society.\n\n\'\'\'Wouter Boog\'\'\' from [http://jam-site.nl/ JAM Visual Thinking] will create a visual recording of the afternoon workshop that will function as a group memory and ‘{{praatplaat}}’.\n\n===Case Studies===\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\n\n===Money Lab===\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\n\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\n\n===PICNIC Labs===\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\n\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\n','PICNIC 2009 Money Lab',0,'','inherit','open','open','','750-autosave','','','2009-09-17 16:17:09','2009-09-17 15:17:09','',750,'http://aardbron.nl/750-autosave/',0,'revision','',0),(761,2,'2009-09-14 14:43:39','2009-09-14 13:43:39','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png\" alt=\"picnic-2009-vista\" title=\"picnic-2009-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-754\" />\r\n\r\nOp woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/sggs-alleen-top-vista.png\" alt=\"sggs-alleen-top-vista\" title=\"sggs-alleen-top-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-756\" />\r\n\r\n===Sprekers===\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Consultant, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en {{p|wijze dwaas}}, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Back-end Developer, Waag Society.\r\n\r\n===Case Studies===\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\n\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','Money Lab tijdens PICNIC 2009',0,'','inherit','open','open','','750-revision-8','','','2009-09-14 14:43:39','2009-09-14 13:43:39','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-8/',0,'revision','',0),(762,2,'2009-04-19 10:43:19','2009-04-19 09:43:19','Heb je vragen of opmerkingen, of, beter nog, suggesties? Stuur dan e-mail naar:\r\n:plons \'\'\'at\'\'\' aardbron \'\'\'•\'\'\' nl\r\n\r\nÓf bel:\r\n*Martien van Steenbergen, Aardbron: 06 53 54 59 60\r\n\r\n\r\nAardbron is \"\'\'\'building the plane while flying it\'\'\'”.\r\n:Aardbron\r\n:Ursulinenhof 46\r\n:4133 DJ Vianen\r\n:+31 34 732 6430 tel\r\n:+31 34 732 6103 fax\r\n:NL07 RABO 0147 2274 02\r\n:KvK: Utrecht 30185709\r\n:BTW: NL.8119.35.814.B01\r\n','Contact',0,'','inherit','open','open','','17-revision-6','','','2009-04-19 10:43:19','2009-04-19 09:43:19','',17,'http://aardbron.nl/17-revision-6/',0,'revision','',0),(763,2,'2009-09-14 15:03:45','2009-09-14 14:03:45','Psycholoog Barry Schwartz mikt op het centrale thema van de westerse wereld: \'\'\'keuzevrijheid\'\'\'. In Schwartz\' schatting maakt keuze ons niet vrijer maar verlamd ons. Niet gelukkiger maar ontevredener. Als je kunt kiezen uit 6.500.000 audio-video-configuraties (of zorgverzekeringen, of mobiele telefoons), kies en koop je dan we de juiste? Of is die andere toch beter? Grrrr... (En dat terwijl zorgverzekeringen ons toch een zorg weg dienen te nemen?!).\r\n\r\n<nowiki><object width=\"334\" height=\"326\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/BarrySchwartz_2005G-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/BarrySchwartz-2005G.embed_thumbnail.jpg&vw=320&vh=240&ap=0&ti=93&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=barry_schwartz_on_the_paradox_of_choice;year=2005;theme=unconventional_explanations;theme=speaking_at_ted2009;theme=what_makes_us_happy;theme=how_the_mind_works;event=TEDGlobal+2005;\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"334\" height=\"326\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/BarrySchwartz_2005G-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/BarrySchwartz-2005G.embed_thumbnail.jpg&vw=320&vh=240&ap=0&ti=93&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=barry_schwartz_on_the_paradox_of_choice;year=2005;theme=unconventional_explanations;theme=speaking_at_ted2009;theme=what_makes_us_happy;theme=how_the_mind_works;event=TEDGlobal+2005;\"></embed></object></nowiki>','Paradox van keuze',0,'','inherit','open','open','','218-autosave','','','2009-09-14 15:03:45','2009-09-14 14:03:45','',218,'http://aardbron.nl/218-autosave/',0,'revision','',0),(764,2,'2008-08-30 20:28:13','2008-08-30 18:28:13','Psycholoog Barry Schwartz mikt op het centrale thema van de westerse wereld: \'\'\'keuzevrijheid\'\'\'. In Schwartz\' schatting maakt keuze ons niet vrijer maar verlamd ons. Niet gelukkiger maar ontevredener. Als je kunt kiezen uit 6.500.000 audio-video-configuraties (of zorgverzekeringen, of mobiele telefoons), kies en koop je dan we de juiste? Of is die andere toch beter? Grrrr... (En dat terwijl zorgverzekeringen ons toch een zorg weg dienen te nemen?!).\r\n\r\n<nowiki><!--cut and paste--><object classid=\"clsid:d27cdb6e-ae6d-11cf-96b8-444553540000\" codebase=\"http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=8,0,0,0\" width=\"320\" height=\"285\" id=\"VE_Player\" align=\"middle\"><param name=\"movie\" value=\"http://static.videoegg.com/ted/flash/loader.swf\"><PARAM NAME=\"FlashVars\" VALUE=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/BARRYSCHWARTZ_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\"><param name=\"quality\" value=\"high\"><param name=\"allowScriptAccess\" value=\"always\"><param name=\"bgcolor\" value=\"#FFFFFF\"><param name=\"scale\" value=\"noscale\"><param name=\"wmode\" value=\"window\"><embed src=\"http://static.videoegg.com/ted/flash/loader.swf\" FlashVars=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/BARRYSCHWARTZ_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\" quality=\"high\" allowScriptAccess=\"always\" bgcolor=\"#FFFFFF\" scale=\"noscale\" wmode=\"window\" width=\"320\" height=\"285\" name=\"VE_Player\" align=\"middle\" type=\"application/x-shockwave-flash\" pluginspage=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\"></object></nowiki>','Paradox van keuze',0,'','inherit','open','open','','218-revision','','','2008-08-30 20:28:13','2008-08-30 18:28:13','',218,'http://aardbron.nl/218-revision/',0,'revision','',0),(765,2,'2009-09-14 14:45:02','2009-09-14 13:45:02','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png\" alt=\"picnic-2009-vista\" title=\"picnic-2009-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-754\" />\r\n\r\nOp woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/sggs-alleen-top-vista.png\" alt=\"sggs-alleen-top-vista\" title=\"sggs-alleen-top-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-756\" />\r\n\r\n===Sprekers===\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Consultant, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en {{p|wijze dwaas}}, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Back-end Developer, Waag Society.\r\n\r\n===Case Studies===\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\n\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','PICNIC 2009 Money Lab',0,'','inherit','open','open','','750-revision-9','','','2009-09-14 14:45:02','2009-09-14 13:45:02','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-9/',0,'revision','',0),(766,2,'2009-09-14 18:09:06','2009-09-14 17:09:06','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png\" alt=\"picnic-2009-vista\" title=\"picnic-2009-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-754\" />\r\n\r\nOp woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/sggs-alleen-top-vista.png\" alt=\"sggs-alleen-top-vista\" title=\"sggs-alleen-top-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-756\" />\r\n\r\n===Sprekers===\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Cultureel Analist, Activist, Entrepreneur, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en {{p|wijze dwaas}}, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Back-end Developer, Waag Society.\r\n\r\n===Case Studies===\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\n\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','PICNIC 2009 Money Lab',0,'','inherit','open','open','','750-revision-10','','','2009-09-14 18:09:06','2009-09-14 17:09:06','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-10/',0,'revision','',0),(767,2,'2009-09-18 14:48:00','2009-09-18 13:48:00','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/vrijbankieren.png\" alt=\"vrijbankieren\" title=\"vrijbankieren\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-773\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://www.freedigitalphotos.net/details.php?gid=75&sgid=&pid=696\">FreeDigitalPhotos.net</a></p>[/caption]\r\n\r\nBarack Obama\'s toespraak van maandag op Wall Street schetst een herziening van de regelgeving. Op de verjaardag van het faillissement van Lehman Brothers, zijn politici van beide zijden van de Atlantische Oceaan op zoek naar \'\'\'het verbouwen van het kapitalisme\'\'\'. \'\'\'De dorst naar meer regelgeving is sterk\'\'\', verenigd rond de uitspraak van Gordon Brown dat “de dagen van ‘laissez-faire’ zijn geteld… het oude idee dat de markten efficiënt waren en zichzelf kunnen regelen is verdwenen.”\r\n\r\nHet idee dat het huidige financiële systeem ‘laissez-faire’ is is natuurlijk belachelijk. Op dit moment hebben we een genationaliseerde organisatie die een door de staat verleend monopolie op de uitgifte van valuta aanhoudt. \'\'\'De Nederlandsche Bank is als een Sovjet-stijl planbureau\'\'\' als dit een willekeurige andere industrie dan de financiële zou zijn. DNB is dit inderdaad.\r\n\r\nLaissez-faire verdedigen is dus geen verdediging van het status-quo; het is een positief recept voor een geheel nieuwe regeling. Hier zijn \'\'\'drie praktijkgerichte cursussen voor de liberalisering van het bankwezen\'\'\': \r\n\r\n#\'\'\'Legaliseer handel met voorkennis\'\'\'. De toezichthouders hebben spectaculair gefaald. Ze voorzagen de systemische risico\'s door teveel kredietcreatie en overwaardering niet en het is naïef om te verwachten dat een enkele organisatie een hele bedrijfstak kan hoeden. Het demoniseren van hedgefondsen en het verbod op short-selling missen het punt aangezien juist deze de ultieme proteststemmen voor de marktdeelnemers zijn. De ineenstorting van een jaar geleden zou niet zijn gebeurd als demonstranten echt in staat waren geweest om te handelen op basis van hun kennis; \'\'\'het legaliseren van handel met voorkennis stelt ons in staat om in de prijzen van activa zo veel mogelijk informatie te integreren\'\'\'. \r\n#\'\'\'Trek de wetten voor wettig betaalmiddel in\'\'\'. Als vorsten valuta beheersen ontwaarden ze gouden munten om hun eigen schatkist  te vergroten. Wanneer politici valuta beheersen drukken ze geld bij om hun schulden te vergelden, letterlijk. Zelfs door het geven van de controle aan ‘onafhankelijke’ centrale banken hebben we geen manier gevonden om de waarde van geld te beschermen aangezien dat nog steeds een monopolie is met een ingebouwde stimulans om de zaak op te blazen (te inflateren). De beste vorm van bescherming van de consument is concurrentie in de vorm van een sportieve wedstrijd. Daarom: \'\'\'geef commerciële instellingen toestemming om een munt aan te bieden waarmee de markten het meest effectieve ruilmiddel kunnen bepalen\'\'\'. \r\n#\'\'\'Roei vriendjeskapitalisme uit\'\'\'. Het officiële verhaal is dat toen Lehman Brothers omviel dit tot een crisis van zo\'n omvang leidde dat ingrijpen van de staat de enige manier was om nóg een Grote Depressie te voorkomen. Maar als we meer willen leren over wat er zich achter gesloten deuren afspeelde worden zaken duisterder. De lukrake wijze waarop sommige banken failliet gingen en anderen werden gered heeft waarschijnlijk meer te maken met persoonlijke netwerken dan met economische noodzaak. Zelfs als je erop vertrouwt dat de regering haar bevoegdheden uitoefent in het algemeen belang, dan nog ontbreekt het haar simpelweg aan de kennis om juist te handelen. Het is begrijpelijk dat Hank Paulson de nadruk meer op Wall Street dan op conservatieve banken die minder tijd aan lobbyen besteden heeft gelegd, want dat is de wereld waarin hij leeft. Voor de rest van ons maken deze deals het regime onzeker en verzwakken ze de zelfhelende kracht van markten.\r\n\r\nDeze radicale voorstellen dagen de conventionele wijsheid uit en tonen daarmee kennelijk aan dat het huidige systeem niet laissez-faire is. Deze eerste verkenning op weg naar een écht volkomen vrije markt. Critici hebben een intellectuele plicht om zich door deze gedachten te laten prikkelen.\r\n\r\nLaten we het de dialoog en het debat openen naar een écht vrije markt in geld.\r\n\r\nNaar het Nederlands gehaald van [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/sep/14/banking-recession-regulation Don\'t regulate banking – liberalise it] door [http://www.guardian.co.uk/profile/anthony-evans Anthony Evans].\r\n','Vrijbankieren',0,'','publish','open','open','','vrijbankieren','','','2009-09-18 15:11:16','2009-09-18 14:11:16','',0,'http://aardbron.nl/?p=767',0,'post','',0),(768,2,'2009-09-18 14:35:00','2009-09-18 13:35:00',':\'\'\'Stop met reguleren en start met liberaliseren van het bankieren.\'\'\'\n\nBarack Obama\'s toespraak van maandag op Wall Street schetst een herziening van de regelgeving. Op de verjaardag van het faillissement van Lehman Brothers, zijn politici van beide zijden van de Atlantische Oceaan op zoek naar het verbouwen van het kapitalisme. De dorst naar meer regelgeving is sterk, verenigd rond de uitspraak van Gordon Brown dat “de dagen van ‘laissez-faire’ zijn geteld… het oude idee dat de markten efficiënt waren en zichzelf kunnen regelen is verdwenen.”\n\nHet idee dat het huidige financiële systeem ‘laissez-faire’ is is natuurlijk belachelijk. Op dit moment hebben we een genationaliseerde organisatie die een door de staat verleend monopolie op de uitgifte van valuta aanhoudt. Als dit een willekeurige andere industrie dan de financiële zou zijn, dan zou de De Nederlandsche Bank worden gezien als het Sovjet-stijl planbureau dat het daadwerkelijk is.\n\nLaissez-faire verdedigen is dus geen verdediging van het status-quo; het is een positief recept voor een geheel nieuwe regeling. Hier zijn drie praktijkgerichte cursussen voor de liberalisering van het bankwezen: \n\n#\'\'\'Legaliseer handel met voorkennis\'\'\'. De toezichthouders hebben spectaculair gefaald. Ze voorzagen de systemische risico\'s door teveel kredietcreatie en overwaardering niet en het is naïef om te verwachten dat een enkele organisatie een hele bedrijfstak kan hoeden. Het demoniseren van hedgefondsen en het verbod op short-selling missen het punt, aangezien deze de ultieme proteststemmen voor de marktdeelnemers zijn. De kernsmelting van een jaar geleden zou niet zijn gebeurd als demonstranten echt in staat waren geweest om te handelen op basis van hun kennis; het legaliseren van handel met voorkennis stelt ons in staat om in de prijzen van activa zo veel mogelijk informatie te integreren. \n#\'\'Trek de wetten voor wettig betaalmiddel in\'\'\'. Als vorsten valuta beheersen ontwaarden ze gouden munten om hun eigen schatkist  te vergroten. Wanneer politici valuta beheersen drukken ze geld bij om hun schulden te vergelden, letterlijk. Zelfs door het geven van de controle aan ‘onafhankelijke’ centrale banken hebben we geen manier gevonden om de waarde van geld te beschermen aangezien dat nog steeds een monopolie is met een ingebouwde stimulans om de zaak op te blazen (te inflateren). De beste vorm van bescherming van de consument is concurrentie in de vorm van een sportieve wedstrijd. Daarom: geef commerciële instellingen toestemming om een munt aan te bieden waarmee de markten het meest effectieve ruilmiddel kunnen bepalen. \n#\'\'\'Roei vriendjeskapitalisme uit\'\'\'. Het officiële verhaal is dat toen Lehman Brothers omviel dit tot een crisis van zo\'n omvang leidde dat ingrijpen van de staat de enige manier was om nóg een Grote Depressie te voorkomen. Maar als we meer willen leren over wat er zich achter gesloten deuren afspeelde worden zaken duisterder. De lukrake wijze waarop sommige banken failliet gingen en anderen werden gered heeft waarschijnlijk meer te maken met persoonlijke netwerken dan met economische noodzaak. Zelfs als je erop vertrouwt dat de regering haar bevoegdheden uitoefent in het algemeen belang, dan nog ontbreekt het haar simpelweg aan de kennis om juist te handelen. Het is begrijpelijk dat Hank Paulson de nadruk meer op Wall Street dan op conservatieve banken die minder tijd aan lobbyen besteden heeft gelegd, want dat is de wereld waarin hij leeft. Voor de rest van ons maken deze deals het regime onzeker en verzwakken ze de zelfhelende kracht van markten.\n\nDeze radicale voorstellen dagen de conventionele wijsheid uit en tonen daarmee kennelijk aan dat het huidige systeem niet laissez-faire is. We hebben net gekrast het oppervlak van een vrije markt alternatief en critici hebben een intellectuele plicht om deze toe te laten. Laten we het debat openen naar een vrije markt in geld.\n\nNaar het Nederlands gehaald van [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/sep/14/banking-recession-regulation Don\'t regulate banking – liberalise it] door [http://www.guardian.co.uk/profile/anthony-evans Anthony Evans].\n\n\n','Liberaliseer het bankieren',0,'','inherit','open','open','','767-revision','','','2009-09-18 14:35:00','2009-09-18 13:35:00','',767,'http://aardbron.nl/767-revision/',0,'revision','',0),(769,2,'2009-09-18 14:37:00','2009-09-18 13:37:00',':\'\'\'Stop met reguleren en start met liberaliseren van het bankieren.\'\'\'\n\nBarack Obama\'s toespraak van maandag op Wall Street schetst een herziening van de regelgeving. Op de verjaardag van het faillissement van Lehman Brothers, zijn politici van beide zijden van de Atlantische Oceaan op zoek naar het verbouwen van het kapitalisme. De dorst naar meer regelgeving is sterk, verenigd rond de uitspraak van Gordon Brown dat “de dagen van ‘laissez-faire’ zijn geteld… het oude idee dat de markten efficiënt waren en zichzelf kunnen regelen is verdwenen.”\n\nHet idee dat het huidige financiële systeem ‘laissez-faire’ is is natuurlijk belachelijk. Op dit moment hebben we een genationaliseerde organisatie die een door de staat verleend monopolie op de uitgifte van valuta aanhoudt. Als dit een willekeurige andere industrie dan de financiële zou zijn, dan zou de De Nederlandsche Bank is als Sovjet-stijl planbureau dat het daadwerkelijk is.\n\nLaissez-faire verdedigen is dus geen verdediging van het status-quo; het is een positief recept voor een geheel nieuwe regeling. Hier zijn drie praktijkgerichte cursussen voor de liberalisering van het bankwezen: \n\n#\'\'\'Legaliseer handel met voorkennis\'\'\'. De toezichthouders hebben spectaculair gefaald. Ze voorzagen de systemische risico\'s door teveel kredietcreatie en overwaardering niet en het is naïef om te verwachten dat een enkele organisatie een hele bedrijfstak kan hoeden. Het demoniseren van hedgefondsen en het verbod op short-selling missen het punt, aangezien deze de ultieme proteststemmen voor de marktdeelnemers zijn. De kernsmelting van een jaar geleden zou niet zijn gebeurd als demonstranten echt in staat waren geweest om te handelen op basis van hun kennis; het legaliseren van handel met voorkennis stelt ons in staat om in de prijzen van activa zo veel mogelijk informatie te integreren. \n#\'\'Trek de wetten voor wettig betaalmiddel in\'\'\'. Als vorsten valuta beheersen ontwaarden ze gouden munten om hun eigen schatkist  te vergroten. Wanneer politici valuta beheersen drukken ze geld bij om hun schulden te vergelden, letterlijk. Zelfs door het geven van de controle aan ‘onafhankelijke’ centrale banken hebben we geen manier gevonden om de waarde van geld te beschermen aangezien dat nog steeds een monopolie is met een ingebouwde stimulans om de zaak op te blazen (te inflateren). De beste vorm van bescherming van de consument is concurrentie in de vorm van een sportieve wedstrijd. Daarom: geef commerciële instellingen toestemming om een munt aan te bieden waarmee de markten het meest effectieve ruilmiddel kunnen bepalen. \n#\'\'\'Roei vriendjeskapitalisme uit\'\'\'. Het officiële verhaal is dat toen Lehman Brothers omviel dit tot een crisis van zo\'n omvang leidde dat ingrijpen van de staat de enige manier was om nóg een Grote Depressie te voorkomen. Maar als we meer willen leren over wat er zich achter gesloten deuren afspeelde worden zaken duisterder. De lukrake wijze waarop sommige banken failliet gingen en anderen werden gered heeft waarschijnlijk meer te maken met persoonlijke netwerken dan met economische noodzaak. Zelfs als je erop vertrouwt dat de regering haar bevoegdheden uitoefent in het algemeen belang, dan nog ontbreekt het haar simpelweg aan de kennis om juist te handelen. Het is begrijpelijk dat Hank Paulson de nadruk meer op Wall Street dan op conservatieve banken die minder tijd aan lobbyen besteden heeft gelegd, want dat is de wereld waarin hij leeft. Voor de rest van ons maken deze deals het regime onzeker en verzwakken ze de zelfhelende kracht van markten.\n\nDeze radicale voorstellen dagen de conventionele wijsheid uit en tonen daarmee kennelijk aan dat het huidige systeem niet laissez-faire is. We hebben net gekrast het oppervlak van een vrije markt alternatief en critici hebben een intellectuele plicht om deze toe te laten. Laten we het debat openen naar een vrije markt in geld.\n\nNaar het Nederlands gehaald van [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/sep/14/banking-recession-regulation Don\'t regulate banking – liberalise it] door [http://www.guardian.co.uk/profile/anthony-evans Anthony Evans].\n\n\n','Liberaliseer het bankieren',0,'','inherit','open','open','','767-revision-2','','','2009-09-18 14:37:00','2009-09-18 13:37:00','',767,'http://aardbron.nl/767-revision-2/',0,'revision','',0),(770,2,'2009-09-18 14:39:33','2009-09-18 13:39:33',':\'\'\'Stop met reguleren en start met liberaliseren van het bankieren.\'\'\'\r\n\r\nBarack Obama\'s toespraak van maandag op Wall Street schetst een herziening van de regelgeving. Op de verjaardag van het faillissement van Lehman Brothers, zijn politici van beide zijden van de Atlantische Oceaan op zoek naar \'\'\'het verbouwen van het kapitalisme\'\'\'. \'\'\'De dorst naar meer regelgeving is sterk\'\'\', verenigd rond de uitspraak van Gordon Brown dat “de dagen van ‘laissez-faire’ zijn geteld… het oude idee dat de markten efficiënt waren en zichzelf kunnen regelen is verdwenen.”\r\n\r\nHet idee dat het huidige financiële systeem ‘laissez-faire’ is is natuurlijk belachelijk. Op dit moment hebben we een genationaliseerde organisatie die een door de staat verleend monopolie op de uitgifte van valuta aanhoudt. \'\'\'De Nederlandsche Bank is als een Sovjet-stijl planbureau\'\'\' als dit een willekeurige andere industrie dan de financiële zou zijn. DNB is dit inderdaad.\r\n\r\nLaissez-faire verdedigen is dus geen verdediging van het status-quo; het is een positief recept voor een geheel nieuwe regeling. Hier zijn \'\'\'drie praktijkgerichte cursussen\'\'\' voor de liberalisering van het bankwezen: \r\n\r\n#\'\'\'Legaliseer handel met voorkennis\'\'\'. De toezichthouders hebben spectaculair gefaald. Ze voorzagen de systemische risico\'s door teveel kredietcreatie en overwaardering niet en het is naïef om te verwachten dat een enkele organisatie een hele bedrijfstak kan hoeden. Het demoniseren van hedgefondsen en het verbod op short-selling missen het punt, aangezien deze de ultieme proteststemmen voor de marktdeelnemers zijn. De kernsmelting van een jaar geleden zou niet zijn gebeurd als demonstranten echt in staat waren geweest om te handelen op basis van hun kennis; het legaliseren van handel met voorkennis stelt ons in staat om in de prijzen van activa zo veel mogelijk informatie te integreren. \r\n#\'\'Trek de wetten voor wettig betaalmiddel in\'\'\'. Als vorsten valuta beheersen ontwaarden ze gouden munten om hun eigen schatkist  te vergroten. Wanneer politici valuta beheersen drukken ze geld bij om hun schulden te vergelden, letterlijk. Zelfs door het geven van de controle aan ‘onafhankelijke’ centrale banken hebben we geen manier gevonden om de waarde van geld te beschermen aangezien dat nog steeds een monopolie is met een ingebouwde stimulans om de zaak op te blazen (te inflateren). De beste vorm van bescherming van de consument is concurrentie in de vorm van een sportieve wedstrijd. Daarom: geef commerciële instellingen toestemming om een munt aan te bieden waarmee de markten het meest effectieve ruilmiddel kunnen bepalen. \r\n#\'\'\'Roei vriendjeskapitalisme uit\'\'\'. Het officiële verhaal is dat toen Lehman Brothers omviel dit tot een crisis van zo\'n omvang leidde dat ingrijpen van de staat de enige manier was om nóg een Grote Depressie te voorkomen. Maar als we meer willen leren over wat er zich achter gesloten deuren afspeelde worden zaken duisterder. De lukrake wijze waarop sommige banken failliet gingen en anderen werden gered heeft waarschijnlijk meer te maken met persoonlijke netwerken dan met economische noodzaak. Zelfs als je erop vertrouwt dat de regering haar bevoegdheden uitoefent in het algemeen belang, dan nog ontbreekt het haar simpelweg aan de kennis om juist te handelen. Het is begrijpelijk dat Hank Paulson de nadruk meer op Wall Street dan op conservatieve banken die minder tijd aan lobbyen besteden heeft gelegd, want dat is de wereld waarin hij leeft. Voor de rest van ons maken deze deals het regime onzeker en verzwakken ze de zelfhelende kracht van markten.\r\n\r\nDeze radicale voorstellen dagen de conventionele wijsheid uit en tonen daarmee kennelijk aan dat het huidige systeem niet laissez-faire is. We hebben net gekrast het oppervlak van een vrije markt alternatief en critici hebben een intellectuele plicht om deze toe te laten. Laten we het debat openen naar een vrije markt in geld.\r\n\r\nNaar het Nederlands gehaald van [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/sep/14/banking-recession-regulation Don\'t regulate banking – liberalise it] door [http://www.guardian.co.uk/profile/anthony-evans Anthony Evans].\r\n\r\n\r\n','Liberaliseer het bankieren',0,'','inherit','open','open','','767-revision-3','','','2009-09-18 14:39:33','2009-09-18 13:39:33','',767,'http://aardbron.nl/767-revision-3/',0,'revision','',0),(771,2,'2009-09-18 14:40:07','2009-09-18 13:40:07',':\'\'\'Stop met reguleren en start met liberaliseren van het bankieren.\'\'\'\r\n\r\nBarack Obama\'s toespraak van maandag op Wall Street schetst een herziening van de regelgeving. Op de verjaardag van het faillissement van Lehman Brothers, zijn politici van beide zijden van de Atlantische Oceaan op zoek naar \'\'\'het verbouwen van het kapitalisme\'\'\'. \'\'\'De dorst naar meer regelgeving is sterk\'\'\', verenigd rond de uitspraak van Gordon Brown dat “de dagen van ‘laissez-faire’ zijn geteld… het oude idee dat de markten efficiënt waren en zichzelf kunnen regelen is verdwenen.”\r\n\r\nHet idee dat het huidige financiële systeem ‘laissez-faire’ is is natuurlijk belachelijk. Op dit moment hebben we een genationaliseerde organisatie die een door de staat verleend monopolie op de uitgifte van valuta aanhoudt. \'\'\'De Nederlandsche Bank is als een Sovjet-stijl planbureau\'\'\' als dit een willekeurige andere industrie dan de financiële zou zijn. DNB is dit inderdaad.\r\n\r\nLaissez-faire verdedigen is dus geen verdediging van het status-quo; het is een positief recept voor een geheel nieuwe regeling. Hier zijn \'\'\'drie praktijkgerichte cursussen voor de liberalisering van het bankwezen\'\'\': \r\n\r\n#\'\'\'Legaliseer handel met voorkennis\'\'\'. De toezichthouders hebben spectaculair gefaald. Ze voorzagen de systemische risico\'s door teveel kredietcreatie en overwaardering niet en het is naïef om te verwachten dat een enkele organisatie een hele bedrijfstak kan hoeden. Het demoniseren van hedgefondsen en het verbod op short-selling missen het punt, aangezien deze de ultieme proteststemmen voor de marktdeelnemers zijn. De kernsmelting van een jaar geleden zou niet zijn gebeurd als demonstranten echt in staat waren geweest om te handelen op basis van hun kennis; het legaliseren van handel met voorkennis stelt ons in staat om in de prijzen van activa zo veel mogelijk informatie te integreren. \r\n#\'\'Trek de wetten voor wettig betaalmiddel in\'\'\'. Als vorsten valuta beheersen ontwaarden ze gouden munten om hun eigen schatkist  te vergroten. Wanneer politici valuta beheersen drukken ze geld bij om hun schulden te vergelden, letterlijk. Zelfs door het geven van de controle aan ‘onafhankelijke’ centrale banken hebben we geen manier gevonden om de waarde van geld te beschermen aangezien dat nog steeds een monopolie is met een ingebouwde stimulans om de zaak op te blazen (te inflateren). De beste vorm van bescherming van de consument is concurrentie in de vorm van een sportieve wedstrijd. Daarom: geef commerciële instellingen toestemming om een munt aan te bieden waarmee de markten het meest effectieve ruilmiddel kunnen bepalen. \r\n#\'\'\'Roei vriendjeskapitalisme uit\'\'\'. Het officiële verhaal is dat toen Lehman Brothers omviel dit tot een crisis van zo\'n omvang leidde dat ingrijpen van de staat de enige manier was om nóg een Grote Depressie te voorkomen. Maar als we meer willen leren over wat er zich achter gesloten deuren afspeelde worden zaken duisterder. De lukrake wijze waarop sommige banken failliet gingen en anderen werden gered heeft waarschijnlijk meer te maken met persoonlijke netwerken dan met economische noodzaak. Zelfs als je erop vertrouwt dat de regering haar bevoegdheden uitoefent in het algemeen belang, dan nog ontbreekt het haar simpelweg aan de kennis om juist te handelen. Het is begrijpelijk dat Hank Paulson de nadruk meer op Wall Street dan op conservatieve banken die minder tijd aan lobbyen besteden heeft gelegd, want dat is de wereld waarin hij leeft. Voor de rest van ons maken deze deals het regime onzeker en verzwakken ze de zelfhelende kracht van markten.\r\n\r\nDeze radicale voorstellen dagen de conventionele wijsheid uit en tonen daarmee kennelijk aan dat het huidige systeem niet laissez-faire is. We hebben net gekrast het oppervlak van een vrije markt alternatief en critici hebben een intellectuele plicht om deze toe te laten. Laten we het debat openen naar een vrije markt in geld.\r\n\r\nNaar het Nederlands gehaald van [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/sep/14/banking-recession-regulation Don\'t regulate banking – liberalise it] door [http://www.guardian.co.uk/profile/anthony-evans Anthony Evans].\r\n\r\n\r\n','Liberaliseer het bankieren',0,'','inherit','open','open','','767-revision-4','','','2009-09-18 14:40:07','2009-09-18 13:40:07','',767,'http://aardbron.nl/767-revision-4/',0,'revision','',0),(772,2,'2009-09-18 14:41:11','2009-09-18 13:41:11',':\'\'\'Stop met reguleren en start met liberaliseren van het bankieren.\'\'\'\r\n\r\nBarack Obama\'s toespraak van maandag op Wall Street schetst een herziening van de regelgeving. Op de verjaardag van het faillissement van Lehman Brothers, zijn politici van beide zijden van de Atlantische Oceaan op zoek naar \'\'\'het verbouwen van het kapitalisme\'\'\'. \'\'\'De dorst naar meer regelgeving is sterk\'\'\', verenigd rond de uitspraak van Gordon Brown dat “de dagen van ‘laissez-faire’ zijn geteld… het oude idee dat de markten efficiënt waren en zichzelf kunnen regelen is verdwenen.”\r\n\r\nHet idee dat het huidige financiële systeem ‘laissez-faire’ is is natuurlijk belachelijk. Op dit moment hebben we een genationaliseerde organisatie die een door de staat verleend monopolie op de uitgifte van valuta aanhoudt. \'\'\'De Nederlandsche Bank is als een Sovjet-stijl planbureau\'\'\' als dit een willekeurige andere industrie dan de financiële zou zijn. DNB is dit inderdaad.\r\n\r\nLaissez-faire verdedigen is dus geen verdediging van het status-quo; het is een positief recept voor een geheel nieuwe regeling. Hier zijn \'\'\'drie praktijkgerichte cursussen voor de liberalisering van het bankwezen\'\'\': \r\n\r\n#\'\'\'Legaliseer handel met voorkennis\'\'\'. De toezichthouders hebben spectaculair gefaald. Ze voorzagen de systemische risico\'s door teveel kredietcreatie en overwaardering niet en het is naïef om te verwachten dat een enkele organisatie een hele bedrijfstak kan hoeden. Het demoniseren van hedgefondsen en het verbod op short-selling missen het punt aangezien juist deze de ultieme proteststemmen voor de marktdeelnemers zijn. De ineenstorting van een jaar geleden zou niet zijn gebeurd als demonstranten echt in staat waren geweest om te handelen op basis van hun kennis; het legaliseren van handel met voorkennis stelt ons in staat om in de prijzen van activa zo veel mogelijk informatie te integreren. \r\n#\'\'Trek de wetten voor wettig betaalmiddel in\'\'\'. Als vorsten valuta beheersen ontwaarden ze gouden munten om hun eigen schatkist  te vergroten. Wanneer politici valuta beheersen drukken ze geld bij om hun schulden te vergelden, letterlijk. Zelfs door het geven van de controle aan ‘onafhankelijke’ centrale banken hebben we geen manier gevonden om de waarde van geld te beschermen aangezien dat nog steeds een monopolie is met een ingebouwde stimulans om de zaak op te blazen (te inflateren). De beste vorm van bescherming van de consument is concurrentie in de vorm van een sportieve wedstrijd. Daarom: geef commerciële instellingen toestemming om een munt aan te bieden waarmee de markten het meest effectieve ruilmiddel kunnen bepalen. \r\n#\'\'\'Roei vriendjeskapitalisme uit\'\'\'. Het officiële verhaal is dat toen Lehman Brothers omviel dit tot een crisis van zo\'n omvang leidde dat ingrijpen van de staat de enige manier was om nóg een Grote Depressie te voorkomen. Maar als we meer willen leren over wat er zich achter gesloten deuren afspeelde worden zaken duisterder. De lukrake wijze waarop sommige banken failliet gingen en anderen werden gered heeft waarschijnlijk meer te maken met persoonlijke netwerken dan met economische noodzaak. Zelfs als je erop vertrouwt dat de regering haar bevoegdheden uitoefent in het algemeen belang, dan nog ontbreekt het haar simpelweg aan de kennis om juist te handelen. Het is begrijpelijk dat Hank Paulson de nadruk meer op Wall Street dan op conservatieve banken die minder tijd aan lobbyen besteden heeft gelegd, want dat is de wereld waarin hij leeft. Voor de rest van ons maken deze deals het regime onzeker en verzwakken ze de zelfhelende kracht van markten.\r\n\r\nDeze radicale voorstellen dagen de conventionele wijsheid uit en tonen daarmee kennelijk aan dat het huidige systeem niet laissez-faire is. We hebben net gekrast het oppervlak van een vrije markt alternatief en critici hebben een intellectuele plicht om deze toe te laten. Laten we het debat openen naar een vrije markt in geld.\r\n\r\nNaar het Nederlands gehaald van [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/sep/14/banking-recession-regulation Don\'t regulate banking – liberalise it] door [http://www.guardian.co.uk/profile/anthony-evans Anthony Evans].\r\n\r\n\r\n','Liberaliseer het bankieren',0,'','inherit','open','open','','767-revision-5','','','2009-09-18 14:41:11','2009-09-18 13:41:11','',767,'http://aardbron.nl/767-revision-5/',0,'revision','',0),(773,2,'2009-09-18 15:06:50','2009-09-18 14:06:50','','vrijbankieren',0,'','inherit','open','open','','vrijbankieren','','','2009-09-18 15:06:50','2009-09-18 14:06:50','',767,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/vrijbankieren.png',0,'attachment','image/png',0),(774,2,'2009-09-18 15:10:58','2009-09-18 14:10:58','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/vrijbankieren.png\" alt=\"vrijbankieren\" title=\"vrijbankieren\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-773\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://www.freedigitalphotos.net/details.php?gid=75&sgid=&pid=696\">FreeDigitalPhotos.net</a></p>[/caption]\r\n\r\nBarack Obama\'s toespraak van maandag op Wall Street schetst een herziening van de regelgeving. Op de verjaardag van het faillissement van Lehman Brothers, zijn politici van beide zijden van de Atlantische Oceaan op zoek naar \'\'\'het verbouwen van het kapitalisme\'\'\'. \'\'\'De dorst naar meer regelgeving is sterk\'\'\', verenigd rond de uitspraak van Gordon Brown dat “de dagen van ‘laissez-faire’ zijn geteld… het oude idee dat de markten efficiënt waren en zichzelf kunnen regelen is verdwenen.”\r\n\r\nHet idee dat het huidige financiële systeem ‘laissez-faire’ is is natuurlijk belachelijk. Op dit moment hebben we een genationaliseerde organisatie die een door de staat verleend monopolie op de uitgifte van valuta aanhoudt. \'\'\'De Nederlandsche Bank is als een Sovjet-stijl planbureau\'\'\' als dit een willekeurige andere industrie dan de financiële zou zijn. DNB is dit inderdaad.\r\n\r\nLaissez-faire verdedigen is dus geen verdediging van het status-quo; het is een positief recept voor een geheel nieuwe regeling. Hier zijn \'\'\'drie praktijkgerichte cursussen voor de liberalisering van het bankwezen\'\'\': \r\n\r\n#\'\'\'Legaliseer handel met voorkennis\'\'\'. De toezichthouders hebben spectaculair gefaald. Ze voorzagen de systemische risico\'s door teveel kredietcreatie en overwaardering niet en het is naïef om te verwachten dat een enkele organisatie een hele bedrijfstak kan hoeden. Het demoniseren van hedgefondsen en het verbod op short-selling missen het punt aangezien juist deze de ultieme proteststemmen voor de marktdeelnemers zijn. De ineenstorting van een jaar geleden zou niet zijn gebeurd als demonstranten echt in staat waren geweest om te handelen op basis van hun kennis; \'\'\'het legaliseren van handel met voorkennis stelt ons in staat om in de prijzen van activa zo veel mogelijk informatie te integreren\'\'\'. \r\n#\'\'\'Trek de wetten voor wettig betaalmiddel in\'\'\'. Als vorsten valuta beheersen ontwaarden ze gouden munten om hun eigen schatkist  te vergroten. Wanneer politici valuta beheersen drukken ze geld bij om hun schulden te vergelden, letterlijk. Zelfs door het geven van de controle aan ‘onafhankelijke’ centrale banken hebben we geen manier gevonden om de waarde van geld te beschermen aangezien dat nog steeds een monopolie is met een ingebouwde stimulans om de zaak op te blazen (te inflateren). De beste vorm van bescherming van de consument is concurrentie in de vorm van een sportieve wedstrijd. Daarom: \'\'\'geef commerciële instellingen toestemming om een munt aan te bieden waarmee de markten het meest effectieve ruilmiddel kunnen bepalen\'\'\'. \r\n#\'\'\'Roei vriendjeskapitalisme uit\'\'\'. Het officiële verhaal is dat toen Lehman Brothers omviel dit tot een crisis van zo\'n omvang leidde dat ingrijpen van de staat de enige manier was om nóg een Grote Depressie te voorkomen. Maar als we meer willen leren over wat er zich achter gesloten deuren afspeelde worden zaken duisterder. De lukrake wijze waarop sommige banken failliet gingen en anderen werden gered heeft waarschijnlijk meer te maken met persoonlijke netwerken dan met economische noodzaak. Zelfs als je erop vertrouwt dat de regering haar bevoegdheden uitoefent in het algemeen belang, dan nog ontbreekt het haar simpelweg aan de kennis om juist te handelen. Het is begrijpelijk dat Hank Paulson de nadruk meer op Wall Street dan op conservatieve banken die minder tijd aan lobbyen besteden heeft gelegd, want dat is de wereld waarin hij leeft. Voor de rest van ons maken deze deals het regime onzeker en verzwakken ze de zelfhelende kracht van markten.\r\n\r\nDeze radicale voorstellen dagen de conventionele wijsheid uit en tonen daarmee kennelijk aan dat het huidige systeem niet laissez-faire is. Deze eerste verkenning op weg naar een écht volkomen vrije markt. Critici hebben een intellectuele plicht om zich door deze gedachten te laten prikkelen.\r\n\r\nLaten we het de dialoog en het debat openen naar een écht vrije markt in geld.\r\n\r\nNaar het Nederlands gehaald van [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/sep/14/banking-recession-regulation Don\'t regulate banking – liberalise it] door [http://www.guardian.co.uk/profile/anthony-evans Anthony Evans].\r\n','Vrijbankieren',0,'','inherit','open','open','','767-autosave','','','2009-09-18 15:10:58','2009-09-18 14:10:58','',767,'http://aardbron.nl/767-autosave/',0,'revision','',0),(775,2,'2009-09-18 14:48:00','2009-09-18 13:48:00',':\'\'\'Stop met reguleren en start met liberaliseren van het bankieren.\'\'\'\r\n\r\nBarack Obama\'s toespraak van maandag op Wall Street schetst een herziening van de regelgeving. Op de verjaardag van het faillissement van Lehman Brothers, zijn politici van beide zijden van de Atlantische Oceaan op zoek naar \'\'\'het verbouwen van het kapitalisme\'\'\'. \'\'\'De dorst naar meer regelgeving is sterk\'\'\', verenigd rond de uitspraak van Gordon Brown dat “de dagen van ‘laissez-faire’ zijn geteld… het oude idee dat de markten efficiënt waren en zichzelf kunnen regelen is verdwenen.”\r\n\r\nHet idee dat het huidige financiële systeem ‘laissez-faire’ is is natuurlijk belachelijk. Op dit moment hebben we een genationaliseerde organisatie die een door de staat verleend monopolie op de uitgifte van valuta aanhoudt. \'\'\'De Nederlandsche Bank is als een Sovjet-stijl planbureau\'\'\' als dit een willekeurige andere industrie dan de financiële zou zijn. DNB is dit inderdaad.\r\n\r\nLaissez-faire verdedigen is dus geen verdediging van het status-quo; het is een positief recept voor een geheel nieuwe regeling. Hier zijn \'\'\'drie praktijkgerichte cursussen voor de liberalisering van het bankwezen\'\'\': \r\n\r\n#\'\'\'Legaliseer handel met voorkennis\'\'\'. De toezichthouders hebben spectaculair gefaald. Ze voorzagen de systemische risico\'s door teveel kredietcreatie en overwaardering niet en het is naïef om te verwachten dat een enkele organisatie een hele bedrijfstak kan hoeden. Het demoniseren van hedgefondsen en het verbod op short-selling missen het punt aangezien juist deze de ultieme proteststemmen voor de marktdeelnemers zijn. De ineenstorting van een jaar geleden zou niet zijn gebeurd als demonstranten echt in staat waren geweest om te handelen op basis van hun kennis; \'\'\'het legaliseren van handel met voorkennis stelt ons in staat om in de prijzen van activa zo veel mogelijk informatie te integreren\'\'\'. \r\n#\'\'\'Trek de wetten voor wettig betaalmiddel in\'\'\'. Als vorsten valuta beheersen ontwaarden ze gouden munten om hun eigen schatkist  te vergroten. Wanneer politici valuta beheersen drukken ze geld bij om hun schulden te vergelden, letterlijk. Zelfs door het geven van de controle aan ‘onafhankelijke’ centrale banken hebben we geen manier gevonden om de waarde van geld te beschermen aangezien dat nog steeds een monopolie is met een ingebouwde stimulans om de zaak op te blazen (te inflateren). De beste vorm van bescherming van de consument is concurrentie in de vorm van een sportieve wedstrijd. Daarom: \'\'\'geef commerciële instellingen toestemming om een munt aan te bieden waarmee de markten het meest effectieve ruilmiddel kunnen bepalen\'\'\'. \r\n#\'\'\'Roei vriendjeskapitalisme uit\'\'\'. Het officiële verhaal is dat toen Lehman Brothers omviel dit tot een crisis van zo\'n omvang leidde dat ingrijpen van de staat de enige manier was om nóg een Grote Depressie te voorkomen. Maar als we meer willen leren over wat er zich achter gesloten deuren afspeelde worden zaken duisterder. De lukrake wijze waarop sommige banken failliet gingen en anderen werden gered heeft waarschijnlijk meer te maken met persoonlijke netwerken dan met economische noodzaak. Zelfs als je erop vertrouwt dat de regering haar bevoegdheden uitoefent in het algemeen belang, dan nog ontbreekt het haar simpelweg aan de kennis om juist te handelen. Het is begrijpelijk dat Hank Paulson de nadruk meer op Wall Street dan op conservatieve banken die minder tijd aan lobbyen besteden heeft gelegd, want dat is de wereld waarin hij leeft. Voor de rest van ons maken deze deals het regime onzeker en verzwakken ze de zelfhelende kracht van markten.\r\n\r\nDeze radicale voorstellen dagen de conventionele wijsheid uit en tonen daarmee kennelijk aan dat het huidige systeem niet laissez-faire is. Deze eerste verkenning op weg naar een écht volkomen vrije markt. Critici hebben een intellectuele plicht om zich door deze gedachten te laten prikkelen.\r\n\r\nLaten we het de dialoog en het debat openen naar een écht vrije markt in geld.\r\n\r\nNaar het Nederlands gehaald van [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/sep/14/banking-recession-regulation Don\'t regulate banking – liberalise it] door [http://www.guardian.co.uk/profile/anthony-evans Anthony Evans].\r\n','Liberaliseer het bankieren',0,'','inherit','open','open','','767-revision-6','','','2009-09-18 14:48:00','2009-09-18 13:48:00','',767,'http://aardbron.nl/767-revision-6/',0,'revision','',0),(776,2,'2009-09-17 16:17:21','2009-09-17 15:17:21','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/picnic-2009-vista.png\" alt=\"picnic-2009-vista\" title=\"picnic-2009-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-754\" />\r\n\r\nOp woensdag 23 september organiseren De Waag Society en Imagine IC tijdens [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC 2009] een [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] in samenwerking met [http://aardbron.nl/ Aardbron]. In het ochtendprogramma presenteren experts de actuele genetwerkte en globale monetaire orde en haar alternatieven. Het ochtendprogramma is open voor alle PICNIC-bezoekers. \r\n\r\nHet ochtend- en middagprogramma worden aan elkaar gelijmd door het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nTijdens het middagprogramma gaan de handen uit de mouwen om de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] praktisch in elkaar te knutselen. De [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] onderzoekt en inspireert multi-etnische vertrouwensgemeenschappen door nieuwe en aanvullende monetaire stelsels te introduceren in de superdiverse Amsterdam Bijlmer\r\n\r\nWe zoeken effectieve en strategische antwoorden op:\r\n#Hoe kan RFID-technologie de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] werkend krijgen?\r\n#Hoe dienen eurobiljetten gemerkt te worden om ze te kunnen volgen in gemeenschapswinkels.\r\n#Hoe kan de (technologie) van de [http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro] op een sociaal duurzame manier geïmplementeerd worden?\r\n#Hoe krijgen we gemeenschappen en lokale winkels mee in dit project?\r\nNeem deel aan het [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] en geef vorm aan nieuwe duurzame vertrouwensgemeenschappen.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/sggs-alleen-top-vista.png\" alt=\"sggs-alleen-top-vista\" title=\"sggs-alleen-top-vista\" width=\"500\" height=\"90\" class=\"alignnone size-full wp-image-756\" />\r\n\r\n===Sprekers===\r\n*\'\'\'Christian Nold\'\'\'—Artiest, ontwerper en onderwijzer, werkend aan nieuwe participatieve modellen voor gemeenschapsrepresentatie.\r\n*\'\'\'Anthony Citrano\'\'\'—Cultureel Analist, Activist, Entrepreneur, The Cosmic Tap.\r\n*\'\'\'Oliver Dudok van Heel\'\'\'—Directeur, The Lewes Pound CIC (Community Interest Company)\r\n*\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Ecosoof en {{p|wijze dwaas}}, Aardbron.\r\n*\'\'\'Bas Withagen\'\'\'—Back-end Developer, Waag Society.\r\n\r\n\'\'\'Wouter Boog\'\'\' from [http://jam-site.nl/ JAM Visual Thinking] will create a visual recording of the afternoon workshop that will function as a group memory and ‘{{praatplaat}}’.\r\n\r\n===Case Studies===\r\n*[http://www.bijlmer.softhook.com/ Bijlmer Euro]\r\n*[http://www.thelewespound.org/ Lewes Pound]\r\n\r\n===Money Lab===\r\nHet [http://www.picnicnetwork.org/page/53096/en Money Lab] is een samenwerkingsverband tussen [http://www.imagineic.nl/ ImagineIC], [http://www.waag.org/ Waag Society] en [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC] met bijdragen van [http://aardbron.nl/ Aardbron].\r\n\r\nBen je geïnteresseerd? Stuur dan een bericht aan \'\'\'evelyn [at] imagineic.nl\'\'\'.\r\n\r\n===PICNIC Labs===\r\nPICNIC labs zijn een deel van het wildzoemende [http://www.picnicnetwork.org/ PICNIC Festival]. Ze brengen internationale denkes en makers in een intens cocreatieproces samen en stuwen het veld voort door op een speelse manier diverse expertises en ervaringen te combineren.\r\n\r\nEr zijn labs op het gebied van duurzaamheid, ‘augmented cities’, alternatieve geldsystemen en meer. De labs trappen af met een plenair panel (THINK) en vervolgen met een praktisch gerichte sessie (MAKE; alleen voor genodigden) en presenteren de uitkomsten in de hoofdzaal (PITCH).\r\n','PICNIC 2009 Money Lab',0,'','inherit','open','open','','750-revision-11','','','2009-09-17 16:17:21','2009-09-17 15:17:21','',750,'http://aardbron.nl/750-revision-11/',0,'revision','',0),(777,2,'2008-07-31 17:17:00','2008-07-31 15:17:00','Vilayanur Ramachandran neemt je mee op reis en laat je zien wat een hersenbeschadiging kan onthullen over de verbinding tussen het celebrale weefsel en je brein, gebruik makend van drie schokkende waanideeën als voorbeeld.\r\n\r\n<nowiki>\r\n<!--cut and paste--><object classid=\"clsid:d27cdb6e-ae6d-11cf-96b8-444553540000\" codebase=\"http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=8,0,0,0\" width=\"432\" height=\"285\" id=\"VE_Player\" align=\"middle\"><param name=\"movie\" value=\"http://static.videoegg.com/ted/flash/loader.swf\"><PARAM NAME=\"FlashVars\" VALUE=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/VILAYANURRAMACHANDRAN-2007-2_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\"><param name=\"quality\" value=\"high\"><param name=\"allowScriptAccess\" value=\"always\"><param name=\"bgcolor\" value=\"#FFFFFF\"><param name=\"scale\" value=\"noscale\"><param name=\"wmode\" value=\"window\"><embed src=\"http://static.videoegg.com/ted/flash/loader.swf\" FlashVars=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/VILAYANURRAMACHANDRAN-2007-2_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\" quality=\"high\" allowScriptAccess=\"always\" bgcolor=\"#FFFFFF\" scale=\"noscale\" wmode=\"window\" width=\"432\" height=\"285\" name=\"VE_Player\" align=\"middle\" type=\"application/x-shockwave-flash\" pluginspage=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\"></object>\r\n</nowiki>\r\n\r\nBron: [http://www.ted.com/index.php/talks/vilayanur_ramachandran_on_your_mind.html Vilayanur Ramachandran over jouw brein].','Reis naar het centrum van je brein',0,'','inherit','open','open','','192-revision','','','2008-07-31 17:17:00','2008-07-31 15:17:00','',192,'http://aardbron.nl/192-revision/',0,'revision','',0),(778,2,'2008-07-31 17:19:40','2008-07-31 15:19:40','Aardbron is passievol geïnspireerd door Ken Robinson\'s visie en standpunten.\r\n\r\nHeb je 20 minuten en zin om serieus te lachen? Bekijk dan de video van Sir Ken Robinson vol met humor.\r\n\r\nHieronder vind je de vrije vertaling van de [http://blog.ted.com/2006/06/sir_ken_robinso.php transcript] naar het gloedvolle betoog van  [http://www.ted.com/index.php/talks/view/id/66 Sir Ken Robinson over Do Schools Kill Creativity?].\r\n\r\n<nowiki>\r\n<!--cut and paste--><object classid=\"clsid:d27cdb6e-ae6d-11cf-96b8-444553540000\" codebase=\"http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=8,0,0,0\" width=\"320\" height=\"285\" id=\"VE_Player\" align=\"middle\"><param name=\"movie\" value=\"http://static.videoegg.com/ted/flash/loader.swf\"><PARAM NAME=\"FlashVars\" VALUE=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/SIRKENROBINSON_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\"><param name=\"quality\" value=\"high\"><param name=\"allowScriptAccess\" value=\"always\"><param name=\"bgcolor\" value=\"#FFFFFF\"><param name=\"scale\" value=\"noscale\"><param name=\"wmode\" value=\"window\"><embed src=\"http://static.videoegg.com/ted/flash/loader.swf\" FlashVars=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/SIRKENROBINSON_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\" quality=\"high\" allowScriptAccess=\"always\" bgcolor=\"#FFFFFF\" scale=\"noscale\" wmode=\"window\" width=\"320\" height=\"285\" name=\"VE_Player\" align=\"middle\" type=\"application/x-shockwave-flash\" pluginspage=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\"></object>\r\n</nowiki>\r\n\r\nOngebreidelde creativiteit bruist overal waar je kijkt de pan uit. Zoals op conferenties als TED, PINC en de Picnic Green Challenge. En in de markt. Op Internet. Nieuwe organisatievormen, nieuwe zakelijke vormen, crowdsourcing, open innovatie, open source, microkredieten. Dit is echter het begin.\r\n\r\nWe zitten op een plek waar we geen enkel idee hebben van wat ons te wachten staat in de toekomst of hoe het spel gespeeld gaat worden.\r\n\r\nAardbron heeft een gepassioneerde interesse in educatie. Eigenlijk heeft iedereen interesse in educatie. Wie eigenlijk niet? Vraag iemand wat over zijn of haar opleiding, en ze nagelen je tegen de muur met anekdotes en meningen over school en haar systeem. Zaken zoals opleiding hebben diepgaand effect op mensen. Net zoals geld en religie.\r\n\r\nEducatie is ook een fantastisch woord. In het Latijn betekent \'\'\'educere\'\'\' ‘uit-leiden’, van e- (variant van ex-) ‘uit’ + ducere ‘leiden’. Met andere woorden, datgene naar boven halen wat al aanwezig is in een latente of onderontwikkelde vorm. Dit in contrast met de term induceren (inductie), hetgeen betekent: de overhand krijgen, door invloed en overtuiging in beweging zetten, aandrijven, voortstuwen, aansporen, aanzetten tot, ophitsen, opdringen, bijna altijd door uitwendige prikkels.\r\n\r\nWe hebben eigenlijk allemaal grote interesse in educatie. We hebben een zeer grote gevestigde interesse in educatie. Gedeeltelijk vanwege het feit dat educatie bedoelt ons mee te nemen naar de toekomst die we nog niet bevatten.\r\n\r\nSta er maar eens even bij stil. Kinderen die dit jaar met school beginnen gaan in 2068 met pensioen. Ondanks alle beschikbare expertise in de wereld heeft niemand enig idee hoe de wereld er over vijf jaar uit zal zien, laat staan over 60 jaar. Tegelijkertijd worden we verondersteld ze daarvoor op te leiden! De onvoorspelbaarheid is uitzonderlijk.\r\n\r\nEn we zijn er ondertussen allemaal wel overtuigd van de buitengewone vermogens die kinderen hebben, hun vermogen tot innovatie, creativiteit en authenticiteit. Het is vaak uitzonderlijk in wat sommige kinderen klaarspeelt. En álle kinderen hebben deze gave in meer of mindere mate. Een wonderkind is een voorbeeld van de uitzonderlijke toewijding van iemand die een talent gevonden heeft.\r\n\r\nAlle kinderen hebben ontzagwekkende talenten die wij vervolgens behoorlijk meedogenloos verspillen.\r\n\r\nDus wat hebben educatie en creativiteit met elkaar te maken? Creativiteit is op dit moment minstens zo belangrijk als kunnen lezen en schrijven. En wij dienen die creativiteit met de zelfde status te behandelen.\r\n\r\nLeuk verhaaltje tussendoor. Een meisje van zes jaar lette tijdens de lessen niet of nauwelijks op, behalve bij tekenles. De tekenleraar, hierdoor gefascineerd, liep naar haar toe en vroeg haar: \"Wat ben je aan het tekenen?\". \"Ik teken een plaatje van God.\" zei het meisje. \"Maar niemand weet hoe God eruit ziet!\" zei de leraar. \"Over een paar minuten wel.\" zei het meisje.\r\n\r\nKinderen pakken dus gewoon de kans beet zodra hij voorbijkomt. Als ze het niet weten, ondernemen ze gewoon een poging. Spontaan en authentiek. Ze zijn (nog) niet bang om fouten te maken.\r\n\r\nNu is fouten maken niet hetzelfde als creativiteit. Maar wat we wel weten is dat als je niet in staat of bereid bent om fouten te maken, dan kom je nooit met iets origineels. Tegen de tijd dat kinderen volwassen zijn geworden hebben de meesten het vermogen om spontaan fouten te maken verloren. Ze zijn bang geworden om fout te zijn.\r\n\r\nEn zo leiden we onze ondernemingen ook. We brandmerken het maken van vergissingen tot een schande. Schande!\r\n\r\nMet andere woorden: wij educeren de creativiteit de mensen uit.\r\n\r\nPicasso zei ooit: \'\'\'alle kinderen worden als artiesten geboren\'\'\'. De uitdaging is om artiest of kunstenaar te blijven terwijl we opgroeien. En wij groeien de creativiteit niet in, \'\'\'wij groeien de creativiteit uit\'\'\'. We worden uit de creativiteit opgeleid. Afleiding kan je het dan beter noemen. Of \"ontleiding\". Wat is de reden hierachter?\r\n\r\nIs het niet verbazingwekkend? Alle educatieve systemen over de hele wereld hebben dezelfde hiërarchie van onderwerpen. Het maakt niet uit waar je kijkt, het is overal hetzelfde. Je zou anders verwachten, maar het is niet zo.\r\n\r\nAan de top heb je exacte vakken (beta) zoals wiskunde en talen en de letteren (alfa). Dan de geesteswetenschappen (gamma). En helemaal onderop de kunsten. Overal op Aarde.\r\n\r\nEn ook binnen kunst is er een hiërarchie. Kunst en muziek hebben vaak een hogere status dan drama en dans. Er is geen educatief systeem, op de planeet die dagelijks dansles geeft aan kinderen op de manier waarop we ze wiskunde leren. Waarom? Waarom niet? Wiskunde is heel belangrijk, en dans ook. Kinderen dansen de hele tijd als je ze de kans geeft. Dat doen we allemaal. We hebben toch allemaal een lichaam? Of heb ik een vergadering gemist? Een lichaam wil dansen. Alleen het hoort niet.\r\n\r\nTerwijl kinderen opgroeien leren wij ze vanaf hun middel omhoog. En vervolgens richten we al onze aandacht op hun hoofden. En dan ook nog met een lichte voorkeur voor één kant, de linkerkant.\r\n\r\nAls je als buitenaards wezen onze publieke educatie bevraagt en uitlegt waar het toe dient, dan kan je, afgaand op de uitkomsten en resultaten van die educatie, alleen maar concluderen dat het enige doel is om universiteitsprofessoren te produceren. Wie krijgt de meeste punten? Wie zijn de winnaars? Wie doet alles wat er gedaan dient te worden? Dat zijn de mensen aan de top. De professoren.\r\n\r\nProfessoren zijn gewoon een levensvorm, een andere levensvorm. Maar ze zijn nogal vreemd. Met alle respect, er is iets vreemd aan ze. Ze leven voornamelijk in hun hoofden. Ze leven in hun bovenkamer, en dan nog licht naar een kant toe ook. Ze zijn ontlichaamd. Ze zien hun lichaam als een transportmiddel voor hun hoofden. Het lichaam is een manier om hun hoofden naar vergaderingen te brengen.\r\n\r\nOns educatiesysteem is gebaseerd op het idee van de academische bekwaamheid. En daar is een reden voor. Vóór de 19e eeuw waren er geen publieke systemen voor educatie. Het hele wereldwijde systeem van publieke educatie is ontstaan tijdens de industriële revolutie en is daar ook op toegesneden. Toegesneden op de behoeften van diezelfde materialistische industrialisatie.\r\n\r\nDus is de hiërarchie geworteld in twee ideeën. Ten eerste zitten de meest nuttige onderwerpen voor werk aan de top. Dus wordt je als kind op school en thuis vriendelijk weggestuurd van dingen die je leuk vind omdat je daar nooit een goede boterham mee kan verdienen. Ga maar geen muziek studeren, je wordt toch geen muzikant. Doe maar geen kunst, je wordt toch geen kunstenaar. Goedbedoeld advies, echter een grove vergissing. De hele wereld is verzwolgen in een revolutie.\r\n\r\nEn het tweede idee is die van de academische bekwaamheid, want die is onze visie op intelligentie volkomen gaan domineren omdat de universiteiten het systeem naar eigen beeld hebben gevormd. Als je er bij stilstaat merk je dat het hele wereldwijde systeem van publieke educatie een langdurig proces van toegang tot de universiteit is. Het gevolg is dat menige talentvolle, briljante en creatieve mensen denken dat ze dat niet zijn omdat de zaken waar ze goed in waren op school niet gewaardeerd werden, of gewoon worden gebrandmerkt als zodanig. Wij vinden dat dit niet langer zo door kan gaan.\r\n\r\nVolgens Unesco slagen de komende dertig jaren wereldwijd meer mensen door educatie dan sinds het begin van de historie. Meer mensen. En het is de combinatie van alle zaken die we hebben behandeld—technologie en haar transformerende effect op het werk, demografie, en de enorme explosieve bevolkingsgroei.\r\n\r\nPlotseling zijn diploma\'s niets meer waard, nietwaar? Als je vroeger een diploma had, had je een baan. Als je geen baan had, was dat waarschijnlijk omdat je dat niet wilde.\r\n\r\nNu gaan kinderen met diploma\'s vaak naar huis om een video game te spelen omdat je nu een Master Degree nodig hebt waar je vroeger een Bachelor Degree voor nodig had. En je hebt een PhD nodig voor de ander. Academische inflatie ten top. Het geeft aan dat de hele structuur van opleiding onder onze voeten aan het verschuiven is. Wij dienen onze blik op intelligentie—verstandelijk vermogen—radicaal te herzien.\r\n\r\nWij weten drie dingen over intelligentie: Eén: Het is divers. We denken over de wereld na op alle manieren zoals we die ervaren. We denken visueel. We denken in geluid. We denken kinesthetisch. We denken in abstracte termen. We denken in beweging.\r\n\r\nTwee: Intelligentie is dynamisch. Als je de interacties in een menselijk brein onderzoekt blijkt intelligentie wonderbaarlijk interactief te zijn. Het brein is niet onderverdeeld in compartimenten.\r\n\r\nCreativiteit, gedefinieerd als het proces van hebben van originele ideeën die waarde hebben, ontstaat vaker wel dan niet door de interactie van verschillende disciplinaire manieren om de zaak te bekijken. Het brein is intentioneel.\r\n\r\nHet derde ding van intelligentie is dat het bijzonder is, onderscheidend. Een meisje van acht jaar was hopeloos op school. Altijd te laat met huiswerk, druk met van alles en nog wat. Kon haar handen niet stil houden. Nu noemen we dat ADHD. Dus mee naar de specialist, op onderzoek naar leerstoornissen. Bij de specialist zat ze twintig minuten op haar handen terwijl de dokter met haar moeder sprak over haar problemen op school. Aan het eind van het gesprek ging de dokter naast haar zitten en zei: \"Gillian, ik heb naar al de dingen geluisterd die je moeder over je heeft verteld en ik moet even onder vier ogen met haar praten. Wacht hier maar even, we zijn zo terug.\"\r\n\r\nVoordat ze de kamer verlieten zette de dokter de radio aan die op zijn bureau stond. Buitengekomen zij hij tegen haar moeder \"Blijf even rustig staan en bekijk haar.\" En op het moment dat ze de kamer verlieten stond ze op haar voeten en bewoog ze op de muziek. Ze keken een paar minuten en toen zei de dokter, \"Mevrouw Lynne, Gillian is niet ziek; ze is een danseres. Breng haar naar een dansschool.\"\r\n\r\nZo gezegd, zo gedaan. Gillian voelde zich tussen al die geestverwanten direct thuis. Allemaal mensen die niet stil kunnen zitten. Die moeten bewegen om te denken. Ballet, tapdansen, jazz, moderne dans, alles. Doorgegroeid naar de Royal Ballet School, solist en een wondervolle carrière. Zette haar eigen bedrijf op, de Gillian Lynne Dance Company, en ontmoette Anrew Lloyd Weber.\r\n\r\nZe is choreograaf en iedereen kent haar werk zoals Cats en de Phantom of the Opera. Miljoenen mensen beleven veel plezier aan haar. Ondertussen is ze multimiljonaire.\r\n\r\nIemand anders had haar medicatie gegeven om rustig te worden.\r\n\r\nWaar het op neer komt is dit: onze hoop voor de toekomst is de adoptie van een nieuwe conceptie van de menselijke ecologie. Een waarin we de conceptie van de rijkheid van menselijk vermogen in ere herstellen. Ons educatiesysteem heeft onze geest \"uitgemijnd\" op de manier waarop we onze aarde uitmijnen en ontdoen van haar grondstoffen. Dit helpt ons niet de toekomst het hoofd te bieden.\r\n\r\nWe dienen onze fundamentele principes waarop we onze kinderen (en onszelf) opleiden grondig te herzien. Er is een prachtig citaat van Jonas Salks die zei: \"Als alle insecten van de aarde verdwijnen, is al het leven op aarde binnen 50 jaar geëindigd. Als alle mensen verdwijnen van de aarde, floreren alle levensvormen binnen 50 jaar als nooit tevoren.\" En hij heeft gelijk.\r\n\r\nWij dienen onze gift van menselijke verbeelding te vieren. We dienen zorgvuldig om te gaan met deze gift en de eerder genoemde rampscenario\'s te ontwijken en voorkomen. En de enige manier om dat te doen is door de creative capaciteiten te waarderen voor wat ze zijn, en onze kinderen te zien voor de hoop die ze zijn en kansen die ze bieden.\r\n\r\nHet is onze taak om hun gehele zijn op te leiden, te educeren, zodat ze deze toekomst het hoofd kunnen bieden. Tussen haakjes, wij mogen die toekomst mogelijk niet zien, maar zij zullen dat wel. En het is onze taak ze daarbij te helpen.\r\n\r\nDank je voor je aandacht.\r\n\r\n','Vermoorden scholen creativiteit?',0,'','inherit','open','open','','85-revision','','','2008-07-31 17:19:40','2008-07-31 15:19:40','',85,'http://aardbron.nl/85-revision/',0,'revision','',0),(779,2,'2009-01-06 09:41:30','2009-01-06 08:41:30','[caption id=\"attachment_351\" align=\"alignnone\" width=\"500\" caption=\"John Cleese over het bovenbewustzijn.\"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2008/11/wcf-cleese-big-screen.jpg\" alt=\"John Cleese over het bovenbewustzijn.\" title=\"wcf-cleese-big-screen\" width=\"500\" height=\"332\" class=\"size-full wp-image-351\" />[/caption]\r\n\r\nJohn Cleese hield een prachtige keynote tijdens het [[Creativity World Forum 2008]].\r\n\r\nJe hele educatie krijg je nooit een compliment over je creativiteit. Daar kan je behoorlijk door afstompen. Sir Ken Robinson onderstreept dat ook nog eens fijntjes in [[vermoorden scholen creativiteit?]].\r\n\r\nHeb je een probleem? {{slaap er een nachtje over}}. De volgende ochtend heb je een oplossing.\r\n\r\nStel je hebt een tijd gezwoegd op een mooi stuk proza en je raakt een poosje later je origineel kwijt. Herschrijf het vanuit je geheugen. De nieuwe versie schrijf je sneller en is vaak beter dan het origineel. \r\n\r\nIn beide gevallen werkt je \'\'\'bovenbewustzijn\'\'\' gewoon verder met je materiaal. Ik noem het maar bovenbewustzijn in plaats van onderbewustzijn vanwege het wonderbaarlijke creatieve vermogen ervan.\r\n\r\nEen paar gouden tips van John Cleese:\r\n#Weet hoe je als kind moet spelen. Raak volledig geabsorbeerd in je probleem voor zijn eigen bestwil. \'\'\'Verlies je besef van tijd\'\'\' (heeft veel raakvlakken met het {{zielsprofiel}}—je verliest makkelijk de tijd zodra je jouw talenten en passies botviert). [http://nl.wikipedia.org/wiki/Johan_Huizinga Johan Huizinga]\'s “[http://en.wikipedia.org/wiki/Homo_Ludens Homo ludens]” betekent niet voor niets “de spelende mens”.\r\n#{{blijf stromen}}—Ben je eenmaal “in flow”, onderbreek die dan niet.\r\n#Verlies je angst om het probleem op te \'\'moeten\'\' lossen. Onderzoek het probleem en laat het vervolgens los. Geef zo (je bovenbewustzijn) de tijd en kans om met nieuwe ideeën te komen. Geniet van de toename in creativiteit.\r\n#Neem je beslissingen op het moment dat het nodig is, en geen seconde vroeger. Door te wachten krijg je betere ideeën en kan je dus betere keuzes maken.\r\n\r\nSnel: denk aan een dier uit China met vijf letters en met een ‘P’ als eerste letter. “Panda”. Nou, waar kwam dat vandaan? Weet je dat? Waarschijnlijk kan je niet (rationeel) verklaren waar dat woord ineens vandaan kwam. Zo weet je ook niet waar je ideeën vandaan komen. Ze komen uit je bovenbewustzijn. Cleese noemt dit ook het intelligente onderbewustzijn.\r\n\r\nAls je een vragenlijst moet beantwoorden, bijvoorbeeld tijdens een toets, lees dan eerst alle vragen vóórdat je met het beantwoorden van de eerste vraag begint.\r\n\r\nCleese refereert naar het boek [http://www.amazon.co.uk/Hare-Brain-Tortoise-Mind-Intelligence/dp/1857027094 Hare Brain, Tortoise Mind]—\'\'\'Why Intelligence Increases When You Think Less\'\'\' van Guy Claxton. Haasbrein, Schildpadbreid—Waarom intelligentie toeneemt wanneer je minder denkt. Stap uit je linker hersenhelft (haasbrein: ratio). Verlies de controle en stap in je schildpadbrein.\r\n\r\nWanneer Edison creatieve ideeën wilde krijgen verzonk hij, zittend in een stoel, in een dromerige toestand. Om te voorkomen dat hij in slaap zou vallen nam hij een handvol munten en hield die boven een metalen schaal zodat als hij in slaap viel de munten in de schaal vielen en hem weer wekten.\r\n\r\nJíj hebt geen idee. Het idee heeft jóu.\r\n\r\nJouw stemming beïnvloedt jouw manier van denken. Voor het ontvangen van creatieve ideeën dien je dus in de juiste stemming te zijn. Maak daarvoor een ‘schildpadbel’—een oase—door grenzen te creëren:\r\n#In de \'\'\'ruimte\'\'\'—zonder je af van het normale leven op een plek waar je je prettig voelt.\r\n#In de \'\'\'tijd\'\'\'—geef jezelf een start- en stoptijd en laat je omgeving weten niet gestoord te willen worden in die periode.\r\nVoel je vrij in een toestand van meditatie te komen en onderneem actie op je ideeën. \'\'\'Wees geïnteresseerd in je ideeën\'\'\', zowel ‘goede’ als ‘slechte’ als ‘briljante’ als ‘middelmatige’ ideeën. Je ontvangt ze niet voor niets. Laat je haasbrein een poosje met rust. Sta het idee toe zichzelf uit te drukken.\r\n\r\nHet verschil in ccreativiteit bij IBM en Scotch (je weet wel, van de Post-It™):\r\n*IBM weet wat er gaande is, en het is niet veel;\r\n*Scotch weet niet wat er gaande is, en het is ongelooflijk veel.\r\n\r\nAngst, onzekerheid en twijfel hinderen creativiteit. Edward de Bono on lateral thinking: “If you are in hole, digging, get out of it and start a new one.”.\r\n','John Cleese over creativiteit',0,'','inherit','open','open','','278-revision-3','','','2009-01-06 09:41:30','2009-01-06 08:41:30','',278,'http://aardbron.nl/278-revision-3/',0,'revision','',0),(780,2,'2008-07-31 17:17:33','2008-07-31 15:17:33','Vik Muniz maakt kunst bijna alles. Versnipperd papier, draad, wolken, chocola of diamanten.\r\n\r\nHeb je een kwartiertje en wil je even \'\'\'lachen en je denkpap oprekken\'\'\'? Geniet!\r\n\r\n<nowiki><object classid=\"clsid:d27cdb6e-ae6d-11cf-96b8-444553540000\" codebase=\"http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=8,0,0,0\" width=\"432\" height=\"285\" id=\"VE_Player\" align=\"middle\"><param name=\"movie\" value=\"http://static.videoegg.com/ted/flash/loader.swf\"><PARAM NAME=\"FlashVars\" VALUE=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/VIKMUNIZ-2003_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\"><param name=\"quality\" value=\"high\"><param name=\"allowScriptAccess\" value=\"always\"><param name=\"bgcolor\" value=\"#FFFFFF\"><param name=\"scale\" value=\"noscale\"><param name=\"wmode\" value=\"window\"><embed src=\"http://static.videoegg.com/ted/flash/loader.swf\" FlashVars=\"bgColor=FFFFFF&file=http://static.videoegg.com/ted/movies/VIKMUNIZ-2003_high.flv&autoPlay=false&fullscreenURL=http://static.videoegg.com/ted/flash/fullscreen.html&forcePlay=false&logo=&allowFullscreen=true\" quality=\"high\" allowScriptAccess=\"always\" bgcolor=\"#FFFFFF\" scale=\"noscale\" wmode=\"window\" width=\"432\" height=\"285\" name=\"VE_Player\" align=\"middle\" type=\"application/x-shockwave-flash\" pluginspage=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\"></object></nowiki>\r\n','Creatief met chocola',0,'','inherit','open','open','','185-revision','','','2008-07-31 17:17:33','2008-07-31 15:17:33','',185,'http://aardbron.nl/185-revision/',0,'revision','',0),(781,2,'2009-10-05 12:59:58','2009-10-05 11:59:58','Het verhaal speelt zich af in een heel klein dorpje dat van toerisme leeft. Door de economische crisis zijn er echter geen toeristen meer. Iedereen leent bij iedereen om te overleven.\r\n\r\nMaanden gaan voorbij, ellende troef…\r\n\r\n…eindelijk komt er een toerist aan die een kamer boekt. Hij betaalt met een briefje van 100 euro.\r\n\r\nDe toerist is nauwelijks in de lift en de waard brengt het briefje van 100 euro naar de slager aan wie hij 100 euro verschuldigd is. De slager brengt het briefje meteen naar de boer die hem het vlees levert. De boer brengt op zijn beurt het briefje naar de hoer aan wie hij enkele ‘beurten’ verschuldigd is en de hoer brengt onmiddellijk het briefje naar de waard aan wie ze nog enkele kamers per uur verschuldigd was.\r\n\r\nAls ze het briefje op de toog van de receptie legt komt de toerist naar beneden met de melding dat de kamer hem niet aanstaat, neemt zijn briefje van 100 euro terug en vertrekt.\r\n\r\nNiets werd uitgegeven, niets verdiend, maar niemand in het dorp heeft nog schulden…\r\n\r\nWordt de huidige economische crisis niet best zo opgelost?\r\n\r\nMet dank aan Igor Byttebier voor het doorsturen van deze o zo ware grap.','De hoer, de boer, de slager, de waard en de toerist',0,'','publish','open','open','','de-hoer-de-boer-de-slager-de-waard-en-de-toerist','','','2009-10-05 12:59:58','2009-10-05 11:59:58','',0,'http://aardbron.nl/?p=781',0,'post','',2),(782,2,'2009-10-05 12:59:02','2009-10-05 11:59:02','Het verhaal speelt zich af in een heel klein dorpje dat van toerisme leeft. Door de economische crisis zijn er echter geen toeristen meer. Iedereen leent bij iedereen om te overleven.\n\nMaanden gaan voorbij, ellende troef…\n\n…eindelijk komt er een toerist aan die een kamer boekt. Hij betaalt met een briefje van 100 euro.\n\nDe toerist is nauwelijks in de lift en de waard brengt het briefje van 100 euro naar de slager aan wie hij 100 euro verschuldigd is. De slager brengt het briefje meteen naar de boer die hem het vlees levert. De boer brengt op zijn beurt het briefje naar de hoer aan wie hij enkele ‘beurten’ verschuldigd is en de hoer brengt onmiddellijk het briefje naar de waard aan wie ze nog enkele kamers per uur verschuldigd was.\n\nAls ze het briefje op de toog van de receptie legt komt de toerist naar beneden met de melding dat de kamer hem niet aanstaat, vraagt zijn 100 euro terug en vertrekt.\n\nNiets werd uitgegeven, niets verdiend, maar niemand in het dorp heeft nog schulden…\n\nWordt de huidige economische crisis niet best zo opgelost?\n','De hoer, de boer, de slager, de waard en de toerist',0,'','inherit','open','open','','781-revision','','','2009-10-05 12:59:02','2009-10-05 11:59:02','',781,'http://aardbron.nl/781-revision/',0,'revision','',0);
INSERT INTO `wp_posts` VALUES (783,2,'2009-09-21 09:24:50','2009-09-21 08:24:50','Aardbron is passievol geïnspireerd door Ken Robinson\'s visie en standpunten.\r\n\r\nHeb je 20 minuten en zin om serieus te lachen? Bekijk dan de video van Sir Ken Robinson vol met humor.\r\n\r\nHieronder vind je de vrije vertaling van de [http://blog.ted.com/2006/06/sir_ken_robinso.php transcript] naar het gloedvolle betoog van  [http://www.ted.com/index.php/talks/view/id/66 Sir Ken Robinson over Do Schools Kill Creativity?].\r\n\r\n<nowiki>\r\n<object width=\"334\" height=\"326\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/SirKenRobinson_2006-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/SirKenRobinson-2006.embed_thumbnail.jpg&vw=320&vh=240&ap=0&ti=66&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ken_robinson_says_schools_kill_creativity;year=2006;theme=how_the_mind_works;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=top_10_tedtalks;theme=the_creative_spark;theme=master_storytellers;theme=how_we_learn;event=TED2006;&preAdTag=tconf.ted/embed;tile=1;sz=512x288;\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"334\" height=\"326\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/SirKenRobinson_2006-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/SirKenRobinson-2006.embed_thumbnail.jpg&vw=320&vh=240&ap=0&ti=66&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ken_robinson_says_schools_kill_creativity;year=2006;theme=how_the_mind_works;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=top_10_tedtalks;theme=the_creative_spark;theme=master_storytellers;theme=how_we_learn;event=TED2006;\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\nOngebreidelde creativiteit bruist overal waar je kijkt de pan uit. Zoals op conferenties als TED, PINC en de Picnic Green Challenge. En in de markt. Op Internet. Nieuwe organisatievormen, nieuwe zakelijke vormen, crowdsourcing, open innovatie, open source, microkredieten. Dit is echter het begin.\r\n\r\nWe zitten op een plek waar we geen enkel idee hebben van wat ons te wachten staat in de toekomst of hoe het spel gespeeld gaat worden.\r\n\r\nAardbron heeft een gepassioneerde interesse in educatie. Eigenlijk heeft iedereen interesse in educatie. Wie eigenlijk niet? Vraag iemand wat over zijn of haar opleiding, en ze nagelen je tegen de muur met anekdotes en meningen over school en haar systeem. Zaken zoals opleiding hebben diepgaand effect op mensen. Net zoals geld en religie.\r\n\r\nEducatie is ook een fantastisch woord. In het Latijn betekent \'\'\'educere\'\'\' ‘uit-leiden’, van e- (variant van ex-) ‘uit’ + ducere ‘leiden’. Met andere woorden, datgene naar boven halen wat al aanwezig is in een latente of onderontwikkelde vorm. Dit in contrast met de term induceren (inductie), hetgeen betekent: de overhand krijgen, door invloed en overtuiging in beweging zetten, aandrijven, voortstuwen, aansporen, aanzetten tot, ophitsen, opdringen, bijna altijd door uitwendige prikkels.\r\n\r\nWe hebben eigenlijk allemaal grote interesse in educatie. We hebben een zeer grote gevestigde interesse in educatie. Gedeeltelijk vanwege het feit dat educatie bedoelt ons mee te nemen naar de toekomst die we nog niet bevatten.\r\n\r\nSta er maar eens even bij stil. Kinderen die dit jaar met school beginnen gaan in 2068 met pensioen. Ondanks alle beschikbare expertise in de wereld heeft niemand enig idee hoe de wereld er over vijf jaar uit zal zien, laat staan over 60 jaar. Tegelijkertijd worden we verondersteld ze daarvoor op te leiden! De onvoorspelbaarheid is uitzonderlijk.\r\n\r\nEn we zijn er ondertussen allemaal wel overtuigd van de buitengewone vermogens die kinderen hebben, hun vermogen tot innovatie, creativiteit en authenticiteit. Het is vaak uitzonderlijk in wat sommige kinderen klaarspeelt. En álle kinderen hebben deze gave in meer of mindere mate. Een wonderkind is een voorbeeld van de uitzonderlijke toewijding van iemand die een talent gevonden heeft.\r\n\r\nAlle kinderen hebben ontzagwekkende talenten die wij vervolgens behoorlijk meedogenloos verspillen.\r\n\r\nDus wat hebben educatie en creativiteit met elkaar te maken? Creativiteit is op dit moment minstens zo belangrijk als kunnen lezen en schrijven. En wij dienen die creativiteit met de zelfde status te behandelen.\r\n\r\nLeuk verhaaltje tussendoor. Een meisje van zes jaar lette tijdens de lessen niet of nauwelijks op, behalve bij tekenles. De tekenleraar, hierdoor gefascineerd, liep naar haar toe en vroeg haar: \"Wat ben je aan het tekenen?\". \"Ik teken een plaatje van God.\" zei het meisje. \"Maar niemand weet hoe God eruit ziet!\" zei de leraar. \"Over een paar minuten wel.\" zei het meisje.\r\n\r\nKinderen pakken dus gewoon de kans beet zodra hij voorbijkomt. Als ze het niet weten, ondernemen ze gewoon een poging. Spontaan en authentiek. Ze zijn (nog) niet bang om fouten te maken.\r\n\r\nNu is fouten maken niet hetzelfde als creativiteit. Maar wat we wel weten is dat als je niet in staat of bereid bent om fouten te maken, dan kom je nooit met iets origineels. Tegen de tijd dat kinderen volwassen zijn geworden hebben de meesten het vermogen om spontaan fouten te maken verloren. Ze zijn bang geworden om fout te zijn.\r\n\r\nEn zo leiden we onze ondernemingen ook. We brandmerken het maken van vergissingen tot een schande. Schande!\r\n\r\nMet andere woorden: wij educeren de creativiteit de mensen uit.\r\n\r\nPicasso zei ooit: \'\'\'alle kinderen worden als artiesten geboren\'\'\'. De uitdaging is om artiest of kunstenaar te blijven terwijl we opgroeien. En wij groeien de creativiteit niet in, \'\'\'wij groeien de creativiteit uit\'\'\'. We worden uit de creativiteit opgeleid. Afleiding kan je het dan beter noemen. Of \"ontleiding\". Wat is de reden hierachter?\r\n\r\nIs het niet verbazingwekkend? Alle educatieve systemen over de hele wereld hebben dezelfde hiërarchie van onderwerpen. Het maakt niet uit waar je kijkt, het is overal hetzelfde. Je zou anders verwachten, maar het is niet zo.\r\n\r\nAan de top heb je exacte vakken (beta) zoals wiskunde en talen en de letteren (alfa). Dan de geesteswetenschappen (gamma). En helemaal onderop de kunsten. Overal op Aarde.\r\n\r\nEn ook binnen kunst is er een hiërarchie. Kunst en muziek hebben vaak een hogere status dan drama en dans. Er is geen educatief systeem, op de planeet die dagelijks dansles geeft aan kinderen op de manier waarop we ze wiskunde leren. Waarom? Waarom niet? Wiskunde is heel belangrijk, en dans ook. Kinderen dansen de hele tijd als je ze de kans geeft. Dat doen we allemaal. We hebben toch allemaal een lichaam? Of heb ik een vergadering gemist? Een lichaam wil dansen. Alleen het hoort niet.\r\n\r\nTerwijl kinderen opgroeien leren wij ze vanaf hun middel omhoog. En vervolgens richten we al onze aandacht op hun hoofden. En dan ook nog met een lichte voorkeur voor één kant, de linkerkant.\r\n\r\nAls je als buitenaards wezen onze publieke educatie bevraagt en uitlegt waar het toe dient, dan kan je, afgaand op de uitkomsten en resultaten van die educatie, alleen maar concluderen dat het enige doel is om universiteitsprofessoren te produceren. Wie krijgt de meeste punten? Wie zijn de winnaars? Wie doet alles wat er gedaan dient te worden? Dat zijn de mensen aan de top. De professoren.\r\n\r\nProfessoren zijn gewoon een levensvorm, een andere levensvorm. Maar ze zijn nogal vreemd. Met alle respect, er is iets vreemd aan ze. Ze leven voornamelijk in hun hoofden. Ze leven in hun bovenkamer, en dan nog licht naar een kant toe ook. Ze zijn ontlichaamd. Ze zien hun lichaam als een transportmiddel voor hun hoofden. Het lichaam is een manier om hun hoofden naar vergaderingen te brengen.\r\n\r\nOns educatiesysteem is gebaseerd op het idee van de academische bekwaamheid. En daar is een reden voor. Vóór de 19e eeuw waren er geen publieke systemen voor educatie. Het hele wereldwijde systeem van publieke educatie is ontstaan tijdens de industriële revolutie en is daar ook op toegesneden. Toegesneden op de behoeften van diezelfde materialistische industrialisatie.\r\n\r\nDus is de hiërarchie geworteld in twee ideeën. Ten eerste zitten de meest nuttige onderwerpen voor werk aan de top. Dus wordt je als kind op school en thuis vriendelijk weggestuurd van dingen die je leuk vind omdat je daar nooit een goede boterham mee kan verdienen. Ga maar geen muziek studeren, je wordt toch geen muzikant. Doe maar geen kunst, je wordt toch geen kunstenaar. Goedbedoeld advies, echter een grove vergissing. De hele wereld is verzwolgen in een revolutie.\r\n\r\nEn het tweede idee is die van de academische bekwaamheid, want die is onze visie op intelligentie volkomen gaan domineren omdat de universiteiten het systeem naar eigen beeld hebben gevormd. Als je er bij stilstaat merk je dat het hele wereldwijde systeem van publieke educatie een langdurig proces van toegang tot de universiteit is. Het gevolg is dat menige talentvolle, briljante en creatieve mensen denken dat ze dat niet zijn omdat de zaken waar ze goed in waren op school niet gewaardeerd werden, of gewoon worden gebrandmerkt als zodanig. Wij vinden dat dit niet langer zo door kan gaan.\r\n\r\nVolgens Unesco slagen de komende dertig jaren wereldwijd meer mensen door educatie dan sinds het begin van de historie. Meer mensen. En het is de combinatie van alle zaken die we hebben behandeld—technologie en haar transformerende effect op het werk, demografie, en de enorme explosieve bevolkingsgroei.\r\n\r\nPlotseling zijn diploma\'s niets meer waard, nietwaar? Als je vroeger een diploma had, had je een baan. Als je geen baan had, was dat waarschijnlijk omdat je dat niet wilde.\r\n\r\nNu gaan kinderen met diploma\'s vaak naar huis om een video game te spelen omdat je nu een Master Degree nodig hebt waar je vroeger een Bachelor Degree voor nodig had. En je hebt een PhD nodig voor de ander. Academische inflatie ten top. Het geeft aan dat de hele structuur van opleiding onder onze voeten aan het verschuiven is. Wij dienen onze blik op intelligentie—verstandelijk vermogen—radicaal te herzien.\r\n\r\nWij weten drie dingen over intelligentie: Eén: Het is divers. We denken over de wereld na op alle manieren zoals we die ervaren. We denken visueel. We denken in geluid. We denken kinesthetisch. We denken in abstracte termen. We denken in beweging.\r\n\r\nTwee: Intelligentie is dynamisch. Als je de interacties in een menselijk brein onderzoekt blijkt intelligentie wonderbaarlijk interactief te zijn. Het brein is niet onderverdeeld in compartimenten.\r\n\r\nCreativiteit, gedefinieerd als het proces van hebben van originele ideeën die waarde hebben, ontstaat vaker wel dan niet door de interactie van verschillende disciplinaire manieren om de zaak te bekijken. Het brein is intentioneel.\r\n\r\nHet derde ding van intelligentie is dat het bijzonder is, onderscheidend. Een meisje van acht jaar was hopeloos op school. Altijd te laat met huiswerk, druk met van alles en nog wat. Kon haar handen niet stil houden. Nu noemen we dat ADHD. Dus mee naar de specialist, op onderzoek naar leerstoornissen. Bij de specialist zat ze twintig minuten op haar handen terwijl de dokter met haar moeder sprak over haar problemen op school. Aan het eind van het gesprek ging de dokter naast haar zitten en zei: \"Gillian, ik heb naar al de dingen geluisterd die je moeder over je heeft verteld en ik moet even onder vier ogen met haar praten. Wacht hier maar even, we zijn zo terug.\"\r\n\r\nVoordat ze de kamer verlieten zette de dokter de radio aan die op zijn bureau stond. Buitengekomen zij hij tegen haar moeder \"Blijf even rustig staan en bekijk haar.\" En op het moment dat ze de kamer verlieten stond ze op haar voeten en bewoog ze op de muziek. Ze keken een paar minuten en toen zei de dokter, \"Mevrouw Lynne, Gillian is niet ziek; ze is een danseres. Breng haar naar een dansschool.\"\r\n\r\nZo gezegd, zo gedaan. Gillian voelde zich tussen al die geestverwanten direct thuis. Allemaal mensen die niet stil kunnen zitten. Die moeten bewegen om te denken. Ballet, tapdansen, jazz, moderne dans, alles. Doorgegroeid naar de Royal Ballet School, solist en een wondervolle carrière. Zette haar eigen bedrijf op, de Gillian Lynne Dance Company, en ontmoette Anrew Lloyd Weber.\r\n\r\nZe is choreograaf en iedereen kent haar werk zoals Cats en de Phantom of the Opera. Miljoenen mensen beleven veel plezier aan haar. Ondertussen is ze multimiljonaire.\r\n\r\nIemand anders had haar medicatie gegeven om rustig te worden.\r\n\r\nWaar het op neer komt is dit: onze hoop voor de toekomst is de adoptie van een nieuwe conceptie van de menselijke ecologie. Een waarin we de conceptie van de rijkheid van menselijk vermogen in ere herstellen. Ons educatiesysteem heeft onze geest \"uitgemijnd\" op de manier waarop we onze aarde uitmijnen en ontdoen van haar grondstoffen. Dit helpt ons niet de toekomst het hoofd te bieden.\r\n\r\nWe dienen onze fundamentele principes waarop we onze kinderen (en onszelf) opleiden grondig te herzien. Er is een prachtig citaat van Jonas Salks die zei: \"Als alle insecten van de aarde verdwijnen, is al het leven op aarde binnen 50 jaar geëindigd. Als alle mensen verdwijnen van de aarde, floreren alle levensvormen binnen 50 jaar als nooit tevoren.\" En hij heeft gelijk.\r\n\r\nWij dienen onze gift van menselijke verbeelding te vieren. We dienen zorgvuldig om te gaan met deze gift en de eerder genoemde rampscenario\'s te ontwijken en voorkomen. En de enige manier om dat te doen is door de creative capaciteiten te waarderen voor wat ze zijn, en onze kinderen te zien voor de hoop die ze zijn en kansen die ze bieden.\r\n\r\nHet is onze taak om hun gehele zijn op te leiden, te educeren, zodat ze deze toekomst het hoofd kunnen bieden. Tussen haakjes, wij mogen die toekomst mogelijk niet zien, maar zij zullen dat wel. En het is onze taak ze daarbij te helpen.\r\n\r\nDank je voor je aandacht.\r\n\r\n','Vermoorden scholen creativiteit?',0,'','inherit','open','open','','85-revision-2','','','2009-09-21 09:24:50','2009-09-21 08:24:50','',85,'http://aardbron.nl/85-revision-2/',0,'revision','',0),(785,2,'2009-10-25 15:20:31','2009-10-25 14:20:31','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor het spel leer je het \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'drie kwartier\'\'\', en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je \'\'\'\'\'besteed\'\'\'\'\' je tijd zinnig (nuttig, richtinggevend, betekenisvol en plezierig).\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator? Dat kan voor €50 per deelnemer, met een minimum van €800 per spel.\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een volledige dag of dagdeel invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Wat zeggen anderen?==\r\n[http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599# Guido van den Nieuwendijk] zegt in [http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599 NET-WERKEN, het 1e evenement!]:\r\n:“Bij de start leek het allemaal een beetje wazig, achteraf bleek dit helemaal te kloppen en viel alles op z´n plek. Dit was gelijk een mooie boodschap aan mezelf, dat je niet altijd alleen maar de controle moet willen hebben, nog wat extra´s geleerd dus.”\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een licentie op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-4','','','2009-10-25 15:20:31','2009-10-25 14:20:31','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-4/',0,'revision','',0),(784,2,'2009-09-07 15:05:24','2009-09-07 14:05:24','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor het spel leer je het \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'drie kwartier\'\'\', en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je \'\'\'\'\'besteed\'\'\'\'\' je tijd zinnig (nuttig, richtinggevend, betekenisvol en plezierig).\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator? Dat kan voor €50 per deelnemer, met een minimum van €800 per spel.\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een volledige dag of dagdeel invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een licentie op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-3','','','2009-09-07 15:05:24','2009-09-07 14:05:24','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-3/',0,'revision','',0),(786,2,'2009-11-06 16:22:21','2009-11-06 15:22:21','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lietaer], verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lietaer] me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. [[Geld is een afspraak]] in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—[http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lietaer]</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu], waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu].\r\n\r\nAls je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu] systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde]].\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars] of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet]].”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is—naast de hypothese dat geld neutraal is—inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves—5 à 10 procent—moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. [[Geld is een afspraak|Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen]]. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een [[Als de dollar valt|dollarcrash]]. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het [[medeleven met Madoff|banksysteem te laten crashen]]. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een [[stroomgeld|duurzaamheidsvergoeding]] wordt geheven op de Terra, de zogenaamde [[stroomgeld|circulatierente]]. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die [[stroomgeld|negatieve rente]] heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n----\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n\r\n\r\n[caption id=\"attachment_830\" align=\"alignnone\" width=\"500\" caption=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\"]<a href=\"http://demorgen.be\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/demorgen-lietaer-brempt.png\" alt=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\" title=\"demorgen-lietaer-brempt\" width=\"500\" height=\"373\" class=\"size-full wp-image-830\" /></a>[/caption]\r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','publish','open','open','','op-zoek-naar-een-nieuw-idee-van-geld','','','2009-11-09 12:44:39','2009-11-09 11:44:39','',0,'http://aardbron.nl/?p=786',0,'post','',2),(787,2,'2009-11-06 13:03:36','2009-11-06 12:03:36','Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\n\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\n\nProfessor Bernard Lietaer, financieel expert en onderzoeker \n\nFOTO BOB VAN MOL Professor Lietaer: ‘De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. We moeten een munt ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Ik noem dat de Terra.’\n\n\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\n\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\n\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\n\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\n\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\n\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\n\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\n\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\n\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\n\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\n\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\n\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\n\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\n\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\n\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\n\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\n\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\n\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\n\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\n\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\n\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\n\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\n\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\n\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\n\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\n\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\n\nWe worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\n\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\n\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\n\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\n\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\n\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\n\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\n\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\n\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\n\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\n\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\n\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\n\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\n\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\n\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\n\n---\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision','','','2009-11-06 13:03:36','2009-11-06 12:03:36','',786,'http://aardbron.nl/786-revision/',0,'revision','',0),(794,2,'2009-11-06 14:30:31','2009-11-06 13:30:31','','lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol',0,'','inherit','open','open','','lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol','','','2009-11-06 14:30:31','2009-11-06 13:30:31','',786,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png',0,'attachment','image/png',0),(789,2,'2009-11-06 13:04:36','2009-11-06 12:04:36','Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\n\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\n\nProfessor Bernard Lietaer, financieel expert en onderzoeker \n\nFOTO BOB VAN MOL Professor Lietaer: ‘De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. We moeten een munt ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Ik noem dat de Terra.’\n\n\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\n\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\n\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\n\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\n\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\n\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\n\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\n\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\n\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\n\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\n\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\n\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\n\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\n\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\n\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\n\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\n\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\n\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\n\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\n\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\n\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\n\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\n\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\n\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\n\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\n\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\n\nWe worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\n\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\n\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\n\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\n\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\n\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\n\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\n\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\n\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\n\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\n\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\n\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\n\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\n\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\n\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\n\n---\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-2','','','2009-11-06 13:04:36','2009-11-06 12:04:36','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-2/',0,'revision','',0),(790,2,'2009-11-06 13:25:04','2009-11-06 12:25:04','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" />\r\nBron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\nProfessor Bernard Lietaer, financieel expert en onderzoeker \r\n\r\nFOTO BOB VAN MOL Professor Lietaer: ‘De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. We moeten een munt ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Ik noem dat de Terra.’\r\n\r\n\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-3','','','2009-11-06 13:25:04','2009-11-06 12:25:04','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-3/',0,'revision','',0),(791,2,'2009-11-06 13:28:02','2009-11-06 12:28:02','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\nProfessor Bernard Lietaer, financieel expert en onderzoeker \r\n\r\nFOTO BOB VAN MOL Professor Lietaer: ‘De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. We moeten een munt ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Ik noem dat de Terra.’\r\n\r\n\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-4','','','2009-11-06 13:28:02','2009-11-06 12:28:02','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-4/',0,'revision','',0),(797,2,'2009-11-06 14:34:17','2009-11-06 13:34:17','','kathleen-van-brempt',0,'','inherit','open','open','','kathleen-van-brempt','','','2009-11-06 14:34:17','2009-11-06 13:34:17','',786,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg',0,'attachment','image/jpeg',0),(793,2,'2009-11-06 13:28:35','2009-11-06 12:28:35','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\n\'\'Bron: [http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\nProfessor Bernard Lietaer, financieel expert en onderzoeker \r\n\r\nFOTO BOB VAN MOL Professor Lietaer: ‘De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. We moeten een munt ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Ik noem dat de Terra.’\r\n\r\n\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-5','','','2009-11-06 13:28:35','2009-11-06 12:28:35','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-5/',0,'revision','',0),(795,2,'2009-11-06 14:27:00','2009-11-06 13:27:00','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\nProfessor Bernard Lietaer, financieel expert en onderzoeker \r\n\r\nFOTO BOB VAN MOL Professor Lietaer: ‘De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. We moeten een munt ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Ik noem dat de Terra.’\r\n\r\n\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-6','','','2009-11-06 14:27:00','2009-11-06 13:27:00','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-6/',0,'revision','',0),(796,2,'2009-11-06 14:30:42','2009-11-06 13:30:42','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\nProfessor Bernard Lietaer, financieel expert en onderzoeker \r\n\r\nFOTO BOB VAN MOL Professor Lietaer: ‘De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. We moeten een munt ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Ik noem dat de Terra.’\r\n\r\n\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-7','','','2009-11-06 14:30:42','2009-11-06 13:30:42','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-7/',0,'revision','',0),(798,2,'2009-11-06 14:31:24','2009-11-06 13:31:24','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-8','','','2009-11-06 14:31:24','2009-11-06 13:31:24','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-8/',0,'revision','',0),(799,2,'2009-11-06 14:34:38','2009-11-06 13:34:38','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"240\" height=\"281\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n\r\n|}\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-9','','','2009-11-06 14:34:38','2009-11-06 13:34:38','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-9/',0,'revision','',0),(800,2,'2009-11-06 14:35:15','2009-11-06 13:35:15','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n\r\n|}\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-10','','','2009-11-06 14:35:15','2009-11-06 13:35:15','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-10/',0,'revision','',0),(801,2,'2009-11-06 14:36:46','2009-11-06 13:36:46','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie.\'\'\'\r\n|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|\'\'\'Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-11','','','2009-11-06 14:36:46','2009-11-06 13:36:46','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-11/',0,'revision','',0),(802,2,'2009-11-06 15:31:34','2009-11-06 14:31:34','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie.\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\"|\'\'\'Hieronder een exclusieve voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\n:In Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-12','','','2009-11-06 15:31:34','2009-11-06 14:31:34','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-12/',0,'revision','',0),