(816,2,'2009-11-06 15:43:01','2009-11-06 14:43:01','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n::“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”—Bernard Lietaer\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-26','','','2009-11-06 15:43:01','2009-11-06 14:43:01','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-26/',0,'revision','',0),(817,2,'2009-11-06 15:43:34','2009-11-06 14:43:34','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-27','','','2009-11-06 15:43:34','2009-11-06 14:43:34','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-27/',0,'revision','',0),(818,2,'2009-11-06 15:44:25','2009-11-06 14:44:25','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n===Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?===\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-28','','','2009-11-06 15:44:25','2009-11-06 14:44:25','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-28/',0,'revision','',0),(819,2,'2009-11-06 15:44:43','2009-11-06 14:44:43','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n====Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?====\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-29','','','2009-11-06 15:44:43','2009-11-06 14:44:43','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-29/',0,'revision','',0),(820,2,'2009-11-06 15:44:56','2009-11-06 14:44:56','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n===Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?===\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-30','','','2009-11-06 15:44:56','2009-11-06 14:44:56','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-30/',0,'revision','',0),(821,2,'2009-11-06 15:45:38','2009-11-06 14:45:38','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n===Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?===\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n===De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…===\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-31','','','2009-11-06 15:45:38','2009-11-06 14:45:38','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-31/',0,'revision','',0),(823,2,'2009-11-06 15:52:05','2009-11-06 14:52:05','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-33','','','2009-11-06 15:52:05','2009-11-06 14:52:05','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-33/',0,'revision','',0),(822,2,'2009-11-06 15:49:49','2009-11-06 14:49:49','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n====Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?====\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n====Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?====\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n====Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.====\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n====Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…====\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n====De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…====\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n====Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.====\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n====Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?====\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n====Waardoor is dat geld gedekt?====\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n====Waar komt ons eerste miljoen vandaan?====\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n====We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?====\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n====Wat is volgens u het ideale systeem?====\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n====Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?====\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n====De belastingbetaler redt dus de banken.====\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n====Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?====\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n====Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.====\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n---\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-32','','','2009-11-06 15:49:49','2009-11-06 14:49:49','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-32/',0,'revision','',0),(824,2,'2009-11-06 15:52:30','2009-11-06 14:52:30','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor Bernard Lietaer, verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor Bernard Lietaer me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n----\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-34','','','2009-11-06 15:52:30','2009-11-06 14:52:30','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-34/',0,'revision','',0),(825,2,'2009-11-06 15:55:34','2009-11-06 14:55:34','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer], verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer] me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. Geld is een afspraak in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—[http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer]</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de Fureai Kippu, waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de Fureai Kippu. Als je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het Fureai Kippu systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van Timedollars. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die Timedollars. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde.\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me Timedollars of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet.”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is – naast de hypothese dat geld neutraal is – inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves – 5 à 10 procent – moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een dollarcrash. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het banksysteem te laten crashen. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een duurzaamheidsvergoeding wordt geheven op de Terra, de zogenaamde circulatierente. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die negatieve rente heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n----\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-35','','','2009-11-06 15:55:34','2009-11-06 14:55:34','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-35/',0,'revision','',0),(826,2,'2009-11-06 16:12:44','2009-11-06 15:12:44','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer], verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer] me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. [[Geld is een afspraak]] in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—[http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer]</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu], waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu].\r\n\r\nAls je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu] systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde]].\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars] of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet]].”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is—naast de hypothese dat geld neutraal is—inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves—5 à 10 procent—moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. [[Geld is een afspraak|Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen]]. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een [[Als de dollar valt|dollarcrash]]. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het [[medeleven met Madoff|banksysteem te laten crashen]]. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een [[stroomgeld|duurzaamheidsvergoeding]] wordt geheven op de Terra, de zogenaamde [[stroomgeld|circulatierente]]. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die [[stroomgeld|negatieve rente]] heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n----\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-36','','','2009-11-06 16:12:44','2009-11-06 15:12:44','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-36/',0,'revision','',0),(827,2,'2009-11-06 16:23:20','2009-11-06 15:23:20','','stroomgeldgrafiek-500',0,'','inherit','open','open','','stroomgeldgrafiek-500','','','2009-11-06 16:23:20','2009-11-06 15:23:20','',259,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2008/10/stroomgeldgrafiek-500.png',0,'attachment','image/png',0),(828,2,'2009-11-06 16:23:29','2009-11-06 15:23:29','Geld moet niet rollen, geld moet stromen. Met ‘\'\'\'stroomgeld\'\'\'’ vergroot je de omzetsnelheid van geld, en daarmee werkgelegenheid, duurzaamheid en samenlevenskunst.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2008/10/stroomgeldgrafiek-500.png\" alt=\"stroomgeldgrafiek-500\" title=\"stroomgeldgrafiek-500\" width=\"500\" height=\"337\" class=\"alignnone size-full wp-image-827\" />\r\n\r\n‘Stroomgeld’ is een ander woord voor  vertragingsrente of ‘demurrage’. Demurage is een woord dat teruggaat naar de praktijk van de spoorwegen om een vergoeding te berekenen voor het laten stilstaan van een treinwagon. In de scheepvaart wordt voor te lang stillingende schepen ook ‘overliggeld’ berekend.\r\n\r\nDe rente of interest in ons huidige geldsysteem heeft last van [[renterot]] en bevordert het oppotten van geld. Dit gaat ten koste van zaken zoals werkgelegenheid. Stel dat je nou eens voor dat je \'\'\'negatieve rente\'\'\' hebt over je spaartegoed. \r\n\r\n<!--more-->\r\n\r\nAls je bijvoorbeeld elke maand 1% van jouw geldtegoed in een Algemeen Fonds stroomt kan je met dat Algemeen Fonds collectieve projecten ontwikkelen voor het algemeen belang. Het Algemeen Fonds kan bijvoorbeeld met {{instemming}} van het collectief een nieuwe school bouwen, een mooi park realiseren, een bruisend cultureel centrum leven inblazen of een prachtig stuk natuur in ere herstellen.\r\n\r\nOmdat jouw geldtegoed langzaam in een Algemeen Fonds sijpelt krijg je de neiging het sneller weer uit te geven. Dat resulteert automatisch weer werk (en inkomsten) voor anderen.\r\n\r\nJe kan het vergelijken met een poreus vat waar jouw geld in zit. Hoe groter jouw tegoed, hoe meer geld er het Algemeen Fonds instroomt, des te meer er voor het algemeen belang van de gemeenschap gedaan kan worden.\r\n\r\nOp een gegeven moment kan je zoveel Algemeen Fonds verzameld hebben dat je kan besluiten voortijdig je belastingen te betalen.\r\n\r\nZo kan je met stroomgeld elke euro, elke florijn, elke dollar, elke yen tienvoudig meer werkgelegenheid scheppen dan met “normaal” geld.\r\n\r\nDe juiste toepassing van stroomgeld kan een depressie, recessie of financiële crisis in een paar weken oplossen!\r\n\r\nStroomgeld is een van de kenmerken van een geldsysteem dat samenwerking bevordert en onderdeel van een monetaire formalisaring van de traditie om elkaar te helpen, zoals die bijna in alle traditionele samenlevingen is ingebouwd.\r\n\r\nStroomgeld vervangt transactiekosten die de ingebouwde prikkel hebben om handel te ontmoedigen.\r\n\r\nAls er een tijdgerelateerde vertraging in het systeem is ingebouwd, zal elke deelnemer automatisch een gemotiveerde verkoper van het stelsel worden.\r\n\r\nHet is heel eenvoudig om een kleine, voortdurende, tijdgerelateerde vergoeding te rekenen op alleen de tegoeden of op alle rekeningstanden (tegoeden en schulden) op de lijst. Een vergoeding van 1% per maand blijkt in de meest gevallen praktisch te zijn. Ook een vergoeding per dag of per uur behoort zeker tot de mogelijkheden. Experimenteer met deze variabelen voor een goede afstemming. Deze vertragingsrente wordt ook wel ‘duurzaamheidsvergoeding’ genoemd.\r\n\r\nDe Egyptische farao\'s gebruikten vroeger al [[stroomgeld]]. Dit was het geheim van de opmerkelijke stabiliteit van het Egyptische geldstelsel. Het zorgde voor \'\'\'meer dan duizend jaar economische stabiliteit en overvloed\'\'\'.\r\n\r\n','Stroomgeld',0,'','inherit','open','open','','259-autosave','','','2009-11-06 16:23:29','2009-11-06 15:23:29','',259,'http://aardbron.nl/259-autosave/',0,'revision','',0),(829,2,'2008-10-28 22:12:47','2008-10-28 20:12:47','Geld moet niet rollen, geld moet stromen. Met ‘\'\'\'stroomgeld\'\'\'’ vergroot je de omzetsnelheid van geld, en daarmee werkgelegenheid, duurzaamheid en samenlevenskunst.\r\n\r\n‘Stroomgeld’ is een ander woord voor  vertragingsrente of ‘demurrage’. Demurage is een woord dat teruggaat naar de praktijk van de spoorwegen om een vergoeding te berekenen voor het laten stilstaan van een treinwagon. In de scheepvaart wordt voor te lang stillingende schepen ook ‘overliggeld’ berekend.\r\n\r\nDe rente of interest in ons huidige geldsysteem heeft last van [[renterot]] en bevordert het oppotten van geld. Dit gaat ten koste van zaken zoals werkgelegenheid. Stel dat je nou eens voor dat je \'\'\'negatieve rente\'\'\' hebt over je spaartegoed. \r\n\r\n<!--more-->\r\n\r\nAls je bijvoorbeeld elke maand 1% van jouw geldtegoed in een Algemeen Fonds stroomt kan je met dat Algemeen Fonds collectieve projecten ontwikkelen voor het algemeen belang. Het Algemeen Fonds kan bijvoorbeeld met {{instemming}} van het collectief een nieuwe school bouwen, een mooi park realiseren, een bruisend cultureel centrum leven inblazen of een prachtig stuk natuur in ere herstellen.\r\n\r\nOmdat jouw geldtegoed langzaam in een Algemeen Fonds sijpelt krijg je de neiging het sneller weer uit te geven. Dat resulteert automatisch weer werk (en inkomsten) voor anderen.\r\n\r\nJe kan het vergelijken met een poreus vat waar jouw geld in zit. Hoe groter jouw tegoed, hoe meer geld er het Algemeen Fonds instroomt, des te meer er voor het algemeen belang van de gemeenschap gedaan kan worden.\r\n\r\nOp een gegeven moment kan je zoveel Algemeen Fonds verzameld hebben dat je kan besluiten voortijdig je belastingen te betalen.\r\n\r\nZo kan je met stroomgeld elke euro, elke florijn, elke dollar, elke yen tienvoudig meer werkgelegenheid scheppen dan met “normaal” geld.\r\n\r\nDe juiste toepassing van stroomgeld kan een depressie, recessie of financiële crisis in een paar weken oplossen!\r\n\r\nStroomgeld is een van de kenmerken van een geldsysteem dat samenwerking bevordert en onderdeel van een monetaire formalisaring van de traditie om elkaar te helpen, zoals die bijna in alle traditionele samenlevingen is ingebouwd.\r\n\r\nStroomgeld vervangt transactiekosten die de ingebouwde prikkel hebben om handel te ontmoedigen.\r\n\r\nAls er een tijdgerelateerde vertraging in het systeem is ingebouwd, zal elke deelnemer automatisch een gemotiveerde verkoper van het stelsel worden.\r\n\r\nHet is heel eenvoudig om een kleine, voortdurende, tijdgerelateerde vergoeding te rekenen op alleen de tegoeden of op alle rekeningstanden (tegoeden en schulden) op de lijst. Een vergoeding van 1% per maand blijkt in de meest gevallen praktisch te zijn. Ook een vergoeding per dag of per uur behoort zeker tot de mogelijkheden. Experimenteer met deze variabelen voor een goede afstemming. Deze vertragingsrente wordt ook wel ‘duurzaamheidsvergoeding’ genoemd.\r\n\r\nDe Egyptische farao\'s gebruikten vroeger al [[stroomgeld]]. Dit was het geheim van de opmerkelijke stabiliteit van het Egyptische geldstelsel. Het zorgde voor \'\'\'meer dan duizend jaar economische stabiliteit en overvloed\'\'\'.\r\n\r\n','Stroomgeld',0,'','inherit','open','open','','259-revision','','','2008-10-28 22:12:47','2008-10-28 20:12:47','',259,'http://aardbron.nl/259-revision/',0,'revision','',0),(830,2,'2009-11-06 16:29:03','2009-11-06 15:29:03','','demorgen-lietaer-brempt',0,'Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11','inherit','open','open','','demorgen-lietaer-brempt','','','2009-11-06 16:29:03','2009-11-06 15:29:03','',786,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/demorgen-lietaer-brempt.png',0,'attachment','image/png',0),(831,2,'2009-11-06 16:31:40','2009-11-06 15:31:40','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\n\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\n\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\n\n{|\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer], verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\n|}\n\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\n\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer] me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\n\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. [[Geld is een afspraak]] in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\n\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\n:—[http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer]</blockquote>\n\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\n\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu], waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu].\n\nAls je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\n\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\n\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\n\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\n\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\n\nIn het [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu] systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\n\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\n\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\n\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde]].\n\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\n\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars] of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet]].”\n\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\n\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\n\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\n\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\n\n“Dat is—naast de hypothese dat geld neutraal is—inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\n\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\n\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\n\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\n\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\n\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\n\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves—5 à 10 procent—moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. [[Geld is een afspraak|Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen]]. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\n\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\n\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een [[Als de dollar valt|dollarcrash]]. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\n\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\n\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\n\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\n\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het [[medeleven met Madoff|banksysteem te laten crashen]]. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\n\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\n\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\n\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\n\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\n\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\n\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\n\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\n\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\n\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een [[stroomgeld|duurzaamheidsvergoeding]] wordt geheven op de Terra, de zogenaamde [[stroomgeld|circulatierente]]. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die [[stroomgeld|negatieve rente]] heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\n\n----\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \n\n\n[caption id=\"attachment_830\" align=\"alignnone\" width=\"500\" caption=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\"]<a href=\"http://demorgen.be\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/demorgen-lietaer-brempt.png\" alt=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\" title=\"demorgen-lietaer-brempt\" width=\"500\" height=\"373\" class=\"size-full wp-image-830\" /></a>[/caption]\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-autosave','','','2009-11-06 16:31:40','2009-11-06 15:31:40','',786,'http://aardbron.nl/786-autosave/',0,'revision','',0),(832,2,'2009-11-06 16:22:21','2009-11-06 15:22:21','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer], verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer] me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. [[Geld is een afspraak]] in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—[http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer]</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu], waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu].\r\n\r\nAls je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu] systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde]].\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars] of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet]].”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is—naast de hypothese dat geld neutraal is—inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves—5 à 10 procent—moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. [[Geld is een afspraak|Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen]]. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een [[Als de dollar valt|dollarcrash]]. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het [[medeleven met Madoff|banksysteem te laten crashen]]. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een [[stroomgeld|duurzaamheidsvergoeding]] wordt geheven op de Terra, de zogenaamde [[stroomgeld|circulatierente]]. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die [[stroomgeld|negatieve rente]] heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n----\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-37','','','2009-11-06 16:22:21','2009-11-06 15:22:21','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-37/',0,'revision','',0),(833,2,'2009-11-06 17:20:02','2009-11-06 16:20:02','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\n\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\n\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\n\n{|\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer], verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\n|}\n\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\n\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer] me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\n\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. [[Geld is een afspraak]] in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\n\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\n:—[http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer]</blockquote>\n\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\n\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu], waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu].\n\nAls je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\n\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\n\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\n\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\n\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\n\nIn het [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu] systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\n\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\n\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\n\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde]].\n\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\n\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars] of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet]].”\n\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\n\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\n\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\n\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\n\n“Dat is—naast de hypothese dat geld neutraal is—inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\n\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\n\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\n\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\n\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\n\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\n\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves—5 à 10 procent—moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. [[Geld is een afspraak|Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen]]. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\n\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\n\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een [[Als de dollar valt|dollarcrash]]. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\n\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\n\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\n\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\n\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het [[medeleven met Madoff|banksysteem te laten crashen]]. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\n\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\n\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\n\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\n\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\n\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\n\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\n\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\n\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\n\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een [[stroomgeld|duurzaamheidsvergoeding]] wordt geheven op de Terra, de zogenaamde [[stroomgeld|circulatierente]]. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die [[stroomgeld|negatieve rente]] heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\n\n----\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \n\n\n[caption id=\"attachment_830\" align=\"alignnone\" width=\"500\" caption=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\"]<a href=\"http://demorgen.be\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/demorgen-lietaer-brempt.png\" alt=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\" title=\"demorgen-lietaer-brempt\" width=\"500\" height=\"373\" class=\"size-full wp-image-830\" /></a>[/caption]\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-38','','','2009-11-06 17:20:02','2009-11-06 16:20:02','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-38/',0,'revision','',0),(834,2,'2009-11-06 17:20:07','2009-11-06 16:20:07','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer], verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer] me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. [[Geld is een afspraak]] in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—[http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer]</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu], waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu].\r\n\r\nAls je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu] systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde]].\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars] of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet]].”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is—naast de hypothese dat geld neutraal is—inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves—5 à 10 procent—moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. [[Geld is een afspraak|Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen]]. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een [[Als de dollar valt|dollarcrash]]. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het [[medeleven met Madoff|banksysteem te laten crashen]]. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een [[stroomgeld|duurzaamheidsvergoeding]] wordt geheven op de Terra, de zogenaamde [[stroomgeld|circulatierente]]. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die [[stroomgeld|negatieve rente]] heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n----\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n\r\n\r\n[caption id=\"attachment_830\" align=\"alignnone\" width=\"500\" caption=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\"]<a href=\"http://demorgen.be\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/demorgen-lietaer-brempt.png\" alt=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\" title=\"demorgen-lietaer-brempt\" width=\"500\" height=\"373\" class=\"size-full wp-image-830\" /></a>[/caption]\r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-39','','','2009-11-06 17:20:07','2009-11-06 16:20:07','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-39/',0,'revision','',0),(835,2,'2009-11-08 10:25:51','2009-11-08 09:25:51','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol.png\" alt=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" title=\"lietaer-guitig-de-morgen-rob-van-mol\" width=\"500\" height=\"400\" class=\"alignnone size-full wp-image-788\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://demorgen.be/\">De Morgen » Rob van Mol</a></p>[/caption]\r\n\r\nBron: \'\'[http://demorgen.be/ De Morgen], maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\'\'\r\n\r\nEXCLUSIEVE VOORPUBLICATIE UIT HET INTERVIEWBOEK VAN KATHLEEN VAN BREMPT\r\n\r\n{|\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'In het boek \'\'Verder dan morgen\'\' interviewt Vlaams minister Kathleen Van Brempt binnen- en buitenlandse politici en wetenschappers over duurzaamheid, migratie en diversiteit, gezinsbeleid en de toekomst van de sociaaldemocratie. Hieronder een exclusieve\'\'\'\r\n|valign=\"top\"|<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/kathleen-van-brempt.jpg\" alt=\"kathleen-van-brempt\" title=\"kathleen-van-brempt\" width=\"100\" class=\"alignnone size-full wp-image-797\" />\r\n|valign=\"top\" width=\"40%\"|\'\'\'voorpublicatie van haar gesprek met professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer], verbonden aan het Center for Sustainable Resources van de University of California in Berkeley. Van 1978 tot 1983 werkte Lietaer bij de Nationale Bank van België, waar hij onder meer direct betrokken was bij de ontwikkeling van de euro.\'\'\'\r\n|}\r\n\r\nIn Brazilië heeft hij een ‘onderwijsmunt’ gelanceerd, de Saber. Je kunt als kind Sabers verdienen door iemand iets te ‘leren’. Later kun je er je studie mee betalen. In Japan wordt ouderenzorg bekostigd met een tegoed dat je door de jaren heen hebt opgebouwd door vrijwilligerswerk te doen. De Belgische professor Lietaer zoekt naar iets dergelijks van globaal formaat: een duurzaam geldsysteem dat niet van de bankwereld afhankelijk is.\r\n\r\nZoals de meeste mensen ging ik er vanuit dat geld gewoon een ding is waarmee je betalingen kunt verrichten. Tot professor [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer] me vertelde hoe maar liefst 98 procent van het ‘gewone’ geld vandaag niet wordt gebruikt voor betalingen van goederen en diensten, maar om te speculeren. De gevolgen daarvan zijn instabiele financiële markten, financiële crisissen, armoede en milieuproblemen.\r\n\r\n“Er bestaat een verborgen hypothese dat geld iets neutraals is, dat het alleen maar een praktisch ding is, een middel om betalingen mee te verrichten. Maar geld is helemaal geen ding. Als ze je naar een verlaten eiland sturen met een zakmes en 1.000 euro in bankbiljetten of kredietkaarten, dan blijft op dat eiland je mes een mes, maar je geld wordt papier of plastiek. Het blijft geen geld. [[Geld is een afspraak]] in een gemeenschap. Je kunt ook andere afspraken maken. Airmiles zijn bijvoorbeeld een andere afspraak om betalingen te verrichten.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Elke euro is in feite begonnen als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuis.\'\'\'”\r\n:—[http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lieaer]</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Airmiles zijn toch gewoon kortingbonnen, zoals de punten van Delhaize?\'\'\'\r\n\r\n“Het zijn commerciële \'\'loyalty currencies\'\'. Men probeert er de klant mee te binden. Ze hebben geen diepere sociale betekenis. In Japan is er bijvoorbeeld een andere munt, de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu], waarvan er 475 systemen operationeel zijn. Dat heeft wél een sociale betekenis. Die munt wordt gebruikt in de bejaardenzorg. Alles wat niet betaald wordt door de sociale zekerheid wordt wel gedekt door de [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu].\r\n\r\nAls je aankopen doet voor een bejaarde, kookt voor hem of haar, met iemand gaat wandelen, of iemand helpt een bad te nemen, kan dat betaald worden in Fureai Kippu. De uren die ‘vrijwilligers’ besteden aan bejaardenzorg, komen terecht op een tijdrekening, die werkt als een spaarrekening. Wanneer ik later zelf zorg nodig heb, kan ik van die middelen gebruik maken om iemand te betalen. Ik kan het geld ook naar mijn moeder sturen, zodat zij iemand kan betalen om haar te helpen. Er zijn in Japan honderdduizenden mensen die dat doen.”\r\n\r\n\'\'\'Dat klinkt heel sympathiek, maar wat is het voordeel ten opzichte van gewoon geld? Ik kan toch ook gewoon yens naar mijn moeder sturen?\'\'\'\r\n\r\n“Er zijn 1,8 miljoen Japanners die dagelijks hulp nodig hebben. Japan is, samen met Italië, de snelst verouderende samenleving ter wereld. Je hebt dus de keuze: als je oneindig veel geld hebt als overheid, kun je de kosten van die veroudering betalen in de gewone munt. Maar er zal een moment komen waarop er zoveel zorgbehoevende bejaarden zijn, dat je dat niet meer kunt. Dan begint de harde keuze. Ofwel moet je de belastingen verhogen tot boven de 100 procent, ofwel gebruik je de methode van Margaret Thatcher: de taart blijft even groot maar je verdeelt ze in steeds kleinere stukjes. De derde oplossing is een speciale munt scheppen die niet uit hetzelfde budget betaald wordt.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe kan ik zeker zijn dat die munt een bepaalde waarde vertegenwoordigt? Als ik voor mijn buurvrouw zorg en ik stuur mijn tijdskredieten naar mijn oude moeder, dan wil ik dat het allemaal in orde komt.\'\'\'\r\n\r\n“Als je hier in België op vrijdag vis gaat kopen voor de buurvrouw, vraag je daar niets voor. Soms doen mensen wel eens iets in ruil, maar er bestaan geen afspraken over. Het gebeurt allemaal informeel.\r\n\r\nIn het [http://aardnoot.nl/Fureai_Kippu Fureai Kippu] systeem formaliseer je iets wat dikwijls informeel geregeld wordt. De garantie dat je complementaire geld iets waard is, ontstaat uit de wederzijdse waardering. Dat is een heel andere houding dan bij gewoon geld.\r\n\r\n“In de Verenigde Staten is er door het Maryland Institute for Ageing een studie gedaan naar het gebruik van [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. Dat is een gelijkaardig systeem, waarbij de waarde van de munt ook in tijd wordt uitgedrukt. In omgevingen waar een Timedollarsysteem werkt, is er meer voluntariaat. Er zijn dus meer mensen die vrijwilligerswerk doen, zonder gebruik te maken van die [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars]. In die omgevingen wordt vrijwilligerswerk immers meer gewaardeerd.”\r\n\r\n\'\'\'Is een systeem dat gebaseerd is op tijd niet fraudegevoelig? Als ik nu een uurtje met u ga wandelen, maar ik vraag u als goede kameraad om in te vullen dat ik twee uur gewerkt heb…\'\'\'\r\n\r\n\'\'(opgewonden)\'\' “Jij denkt nu zoals je zou denken in gewoon geld. Het zijn twee verschillende werelden. Als jij voor de verjaardag van je vriend een boek van 30 euro koopt, zeg je dan aan hem: ‘Dat heeft hier 30 euro gekost, hé vriend. Denk daar de volgende keer maar eens aan als je iets voor mijn verjaardag koopt.’ Nee, je zegt dat niet, omdat je weet dat dat niet hoort. Er is een andere manier van omgang met deze munteenheden. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Complementair geld gaat om veel meer dan financiële waarde]].\r\n\r\n“Ik gebruik vaak een filosofische terminologie om dat uit te leggen. Ze is wat ongewoon om in economische systemen te gebruiken, maar ze maakt toch een en ander duidelijk. Het gaat om het yin-enyangprincipe uit het Chinese taoïsme. Ons normale geld is extreem yang. Het is competitief, concurrerend, hiërarchisch en concentrerend. Leg duizend euro op tafel en mensen beginnen erom te vechten. Yingeld werkt anders. Yin heeft te maken met begrippen als vertrouwen, gelijkheid, empathie, interpersoonlijke vaardigheden…\r\n\r\nHet zuiverste yingeld is een cadeautje. Tussen die twee polariteiten heb je domeinen die meer yin zijn dan yang. Als ik een vriend help verhuizen en hij geeft me 20 euro, weiger ik die natuurlijk. Maar als hij me [http://aardnoot.nl/Tijddollars Timedollars] of tijdseuro’s zou geven, is dat wel aanvaardbaar. Dat is een merkwaardig psychologisch mechanisme. Er bestaan empirische studies over deze gevallen in Duitsland. [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|Tussen vrienden is complementair geld aanvaardbaar, gewoon geld niet]].”\r\n\r\n\'\'\'De theorie is misschien eenvoudiger dan de praktijk. In uw yangsysteem wordt waardering uitgedrukt in euro’s. Iemand die briljant is in wiskunde wordt meer gewaardeerd dan iemand die briljant met kinderen kan omgaan. Want hij verdient méér…\'\'\'\r\n\r\n“Je legt de vinger op de wonde. Alles wat yang is, wordt in gewoon geld meer gewaardeerd dan wat yin is. Wij zeggen dat het allerbelangrijkste in ons leven onze kinderen zijn. Maar mensen die onze kinderen opvoeden of verzorgen, verdienen minder dan een informaticus of een \'\'investment banker\'\'. Alles wat van yin-aard is, wordt niet goed gewaardeerd in yanggeld. Dat is een algemeen verschijnsel.”\r\n\r\n<blockquote>“\'\'\'Ideaal is een stelsel dat positief gedrag beloont, zoals recycleren, fietsen. Geld als incentive-systeem.\'\'\'”\r\n:—Bernard Lietaer</blockquote>\r\n\r\n\'\'\'Ik wil nog even terugkomen op onze begindiscussie, met name dat geld niet neutraal is. Zoals veel mensen ga ik ervan uit dat geld bijna een natuurlijke orde is.\'\'\'\r\n\r\n“Dat is—naast de hypothese dat geld neutraal is—inderdaad de tweede hypothese, namelijk dat geld altijd zal blijven bestaan zoals het is, omdat het natuurlijk is. Maar dat is niet zo. In de Verenigde Staten denkt een meerderheid van de bevolking dat de regering geld creëert omdat George Washington op de bankbiljetten staat. Maar het is de privésector die geld creëert. Als de regering geld nodig heeft, moet ze dat innen via de belastingen of lenen bij de banken.”\r\n\r\n\'\'\'Hoe komt het dat een van de meest solide systemen zoals dat van de dollar vandaag in moeilijkheden komt?\'\'\'\r\n\r\n“Het probleem zit in de manier waarop geld gecreëerd wordt. Geld wordt geschapen door het banksysteem. Om het misschien een beetje te eenvoudig uit te leggen: als je een \'\'deposit\'\' hebt van een miljoen, kan een bank daar tien miljoen mee creëren.”\r\n\r\n\'\'\'Waardoor is dat geld gedekt?\'\'\'\r\n\r\n“Door geloof. En door de kracht van de staat om belastingen te innen in dit soort geld. Dat is iets heel merkwaardigs. De staat heeft het creëren van het geld geprivatiseerd; het gebeurt immers door de privésector. Maar de staat zorgt er wel voor dat de privésector haar monopolie op dit soort geld kan behouden door de burgers te verplichten hun belastingen in dat geld te betalen. Enkel in dat geld. Als je dat niet doet, vlieg je de gevangenis in.”\r\n\r\n\'\'\'Waar komt ons eerste miljoen vandaan?\'\'\'\r\n\r\n“Het is wat ingewikkeld. Je hebt zogeheten \'\'fractional reserves\'\' nodig. Dat betekent dat je slechts een gedeelte van die reserves—5 à 10 procent—moet bezitten om nieuw geld te geven als lening. [[Geld is een afspraak|Geld wordt eigenlijk uit het niets geschapen]]. Als je leent om een huis te kopen, dan crediteert de bank je rekening voor bijvoorbeeld 300.000 euro. Ze creëert dat bedrag uit het niets. Het wordt gegarandeerd door een onderpand, namelijk je eigen huis waarvoor je een lening hebt aangegaan. Je betaalt dat geld aan de persoon die je het huis verkoopt. Die zet het op zijn beurt op zijn bank. Die andere bank kan nu weer 10 keer meer geld scheppen door een andere lening. Het komt er dus op neer dat elke euro begonnen is als een banklening. Zo’n systeem is helaas een kaartenhuisje. Als een van de kaarten los komt te zitten, dreigt de boel in elkaar te storten.”\r\n\r\n\'\'\'We worden vandaag geconfronteerd met een financiële crisis in de VS. Leidt die tot een totale dollarcrash?\'\'\'\r\n\r\n“Het financiële systeem is zeer fragiel geworden en kan zelfs leiden tot een [[Als de dollar valt|dollarcrash]]. Paul Volcker, die vroeger hoofd was van de Federal Reserve, zei voor de zomer nog dat die kans 75 procent bedraagt in de volgende drie jaar. We zien nu dat het banksysteem zelf failliet dreigt te gaan. Het effect zal wereldwijd zijn. We zien nu geen crash die er in één klap komt, maar een systematische afbrokkeling van het systeem. We hebben de eerste brokken zien vallen. Maar het zal nog een hele tijd duren alvorens de banken hun balansen weer in evenwicht krijgen. Ik schat dat we nog een tiental jaar problemen zullen kennen. Als het hele banksysteem in de problemen komt, heeft dat een impact op de productie-economie, wat op zijn beurt gevolgen zal hebben voor de banken. De laatste keer dat we iets gelijkaardig hebben meegemaakt was in de jaren 30 van de vorige eeuw. Toen heeft dat geleid tot een wereldoorlog. Er is echter een andere oplossing, met name de introductie van geldsystemen die niet van de banken afhankelijk zijn.”\r\n\r\n\'\'\'Wat is volgens u het ideale systeem?\'\'\'\r\n\r\n“Het ideale systeem is een yinyangsysteem. Je hebt beide nodig. We moeten een systeem hebben dat competitief werkt. Ik wens dat computers gemaakt worden in een competitief spel. Dat zal betere computers opleveren. In het communistische Rusland is het geprobeerd om het met een niet-competitief systeem te doen, via planning. We weten waar dat is geëindigd. Ik geloof dus in competitie. Maar ik geloof ook dat competitie niet in alle domeinen moet bestaan. Het is dom om competitie en schaarste te hebben in de opleiding van kinderen, of voor zorgverstrekking, of voor het milieu. We proberen steeds om niet-competitieve spellen toch competitief te spelen.”\r\n\r\n\'\'\'Politiek is nog steeds het middel om de samenleving vorm te geven. Dus moet ze ook discussiëren over die verschillende manieren van aanpak?\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad, we moeten nadenken over wat coöperatief en wat competitief is. Maar zolang we het monopolie van het gewone geld behouden, zullen we een systematisch probleem hebben. Ik beweer niet dat complementaire munten de mirakeloplossing zijn. Ze zijn noodzakelijk, maar ze niet voldoende. Ik ben ervan overtuigd dat we het monopolie van het huidige geldsysteem moeten opgeven. En een van de redenen om dat te doen, zal een crisis van het geldsysteem zijn. In de jaren 30 hebben de regeringen geleerd dat ze het zich niet kunnen permitteren om het [[medeleven met Madoff|banksysteem te laten crashen]]. Daarom treden regeringen op als er een crisis is.”\r\n\r\n\'\'\'De belastingbetaler redt dus de banken.\'\'\'\r\n\r\n“Inderdaad. Ik voorspel dat we in de volgende crisis zullen ontdekken dat regeringen het zich niet meer kunnen permitteren om het banksysteem te redden. De hoeveelheden zullen te groot zijn. Wat er nu al gebeurd is met de \'\'subprime\'\'-hypotheken in de VS, gaat over 1,2 triljoen dollar verlies op een totaal van 6 triljoen aan derivaten. Het volgende probleem zal zich waarschijnlijk afspelen in de \'\'bond insurance industry\'\' (de effectenverzekering) en daar gaat het over 40 triljoen dollar, zes keer meer dan de \'\'subprime\'\'… Op een zeker moment zullen er discussies moeten ontstaan tussen de regeringen en het banksysteem.”\r\n\r\n\'\'\'Als u in mijn schoenen zou staan en u zou complementaire systemen willen ontwikkelen, hoe zou u dat dan doen?\'\'\'\r\n\r\n“Ik zou specifieke problemen aanduiden, zoals de vergrijzing of de milieuproblematiek en systemen ontwikkelen die positief gedrag belonen, zoals recycleren, fietsen, het openbaar vervoer gebruiken. Geld is een \'\'incentive\'\'-systeem. Je kunt bijvoorbeeld een complementaire munt ontwikkelen om het ‘leren’ te bevorderen. Ik werk nu aan zo een project in Brazilië. In de jaren 80 zijn er onderzoeken gebeurd naar de zogenaamde \'\'pyramids of learning\'\'. Als ik jou iets vertel, zal er slechts 5 procent van die gegevens blijven hangen. Als ik je een tekst geef om te lezen, zal er 10 procent blijven hangen. Als we samen een project ontwikkelen en erover discussiëren, onthouden we 50 procent van wat we gedaan hebben. Maar als jij iets aan mij uitlegt, onthou je daar 90 procent van! Met dat inzicht hebben we een munteenheid ontwikkeld die het leren moet stimuleren.\r\n\r\n“In Brazilië zijn er bijvoorbeeld plaatsen aan de universiteit die onbezet blijven. We hebben daar de Saber gecreëerd, wat letterlijk ‘kennis’ betekent. Het is een onderwijsmunt die dezelfde waarde heeft als de nationale munt en die je kunt gebruiken om je universitaire studie te betalen. Het systeem werkt als volgt: je geeft de Saber aan kinderen van zeven jaar oud. De voorwaarde is dat ze een mentor kiezen van bijvoorbeeld tien jaar oud om hen iets te leren. De tienjarige doet hetzelfde met een twaalfjarige en zo verder tot het een achttienjarige bereikt die naar de universiteit wenst te gaan. De laatste kan de Sabers meenemen naar de universiteit om daar zijn studie mee te betalen, om studiereizen te maken… Iedereen doceert dus, met uitzondering van de allerjongsten. Bij iedereen blijft 90 procent van de kennis hangen. De Saber stimuleert dus het leerproces. Om iedereen in het proces te betrekken, kun je ervoor zorgen dat diensten die je met de Saber kunt kopen, niet betaalbaar zijn in de gewone munt. Je kunt zoiets bedenken op elk domein.”\r\n\r\n\'\'\'Conventionele munten zijn niet duurzaam, zegt u, omdat ze het kortetermijndenken stimuleren.\'\'\'\r\n\r\n“De belangen van aandeelhouders spelen vooral op korte termijn. Dat heeft te maken met de rente en de intresten op geld. Het zou interessant zijn om een munt te ontwikkelen die het langetermijndenken, duurzaamheid dus, stimuleert. Het gaat om een wereldmunt die niemands nationale munt is. Zo vermijd je dat je munt onderhevig is aan internationale conflicten.\r\n\r\n“Vandaag heeft zo’n internationale munt nog geen kans, althans niet zolang de dollar de rol speelt die hij vandaag speelt. Maar indien de dollar crasht, ontstaat er een opening voor nieuwe wereldmunten. Ik noem dat de Terra. De Terra wordt gebacked door een korf van de belangrijkste grondstoffen zoals olie, graan, koper, tin, enzovoort. Zo wordt de Terra ook inflatiebestendig, want ook de inflatie wordt berekend aan de hand van een korf van goederen en diensten.\r\n\r\nEen tweede belangrijke kenmerk is dat er een [[stroomgeld|duurzaamheidsvergoeding]] wordt geheven op de Terra, de zogenaamde [[stroomgeld|circulatierente]]. Wie de Terra houdt, wie dus zijn geld parkeert, betaalt een parkeerticket van 3,5 tot 4 procent per jaar. Omwille van die [[stroomgeld|negatieve rente]] heb je er belang bij om de Terra te laten circuleren. Zo stimuleer je de handel en de investeringen. Vergeet niet dat vandaag al 10 tot 15 procent van de wereldhandel gebeurt zonder nationale munten, via ruilhandel. Die groeit vandaag drie keer sneller dan handel die met conventioneel geld wordt betaald. Wat de Terra doet, is dat bestaande systeem standaardiseren. Ik ben ervan overtuigd dat in de toekomst een munt zoals de Terra een noodzakelijke voorwaarde is om duurzaamheid op wereldvlak te ontwikkelen.”\r\n\r\n----\r\nKathleen Van Brempt, Verder dan morgen, gesprekken met zicht op de toekomst, is uitgegeven bij Houtekiet. Interviews met Michael Braungart, Job Cohen, Bernard Lietaer, Kjell Erik Øie, Sunder Katwala, Rik Pinxten, Marion van San en Katja van Putten. 19,95 euro \r\n\r\n\r\n[caption id=\"attachment_830\" align=\"alignnone\" width=\"500\" caption=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\"]<a href=\"http://demorgen.be\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/demorgen-lietaer-brempt.png\" alt=\"Bron: De Morgen, maandag 6 oktober 2009, pagina 10 en 11\" title=\"demorgen-lietaer-brempt\" width=\"500\" height=\"373\" class=\"size-full wp-image-830\" /></a>[/caption]\r\n','Op zoek naar een nieuw idee van ‘geld’',0,'','inherit','open','open','','786-revision-40','','','2009-11-08 10:25:51','2009-11-08 09:25:51','',786,'http://aardbron.nl/786-revision-40/',0,'revision','',0),(849,2,'2009-11-16 09:31:00','2009-11-16 08:31:00','Op 7 december organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars/ Martien van Steenbergen] van[http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem. \r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is alleen op uitnodiging, maar je kunt je belangstelling aangeven bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [http://aardbron.nl/serieus-gek-geld-spel/ Serieus Gek Geld Spel] te spelen, gefaciliteerd door [http://aardbron.nl/training/kunstenaars/ Martien van Steenbergen].\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n===Tafelthema\'s voor het {{p|wereldcafé}}===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-3','','','2009-11-16 09:31:00','2009-11-16 08:31:00','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-3/',0,'revision','',0),(848,2,'2009-11-16 09:30:04','2009-11-16 08:30:04','Op 7 december organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars/ Martien van Steenbergen] van[http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem. \r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is alleen op uitnodiging, maar je kunt je belangstelling aangeven bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [http://aardbron.nl/serieus-gek-geld-spel/ Serieus Gek Geld Spel] te spelen, gefaciliteerd door [http://aardbron.nl/training/kunstenaars/ Martien van Steenbergen].\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n==Tafelthema\'s voor het {{p|wereldcafé}}==\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n===1.000 echte fans===\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n===Stroomkringen===\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n===Eén miljoen Nederlanders===\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n===Vrijgeld BV===\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n===Mindz munt===\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n===De Galliërs===\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n===¥€$! Middelen!===\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n===Speculatiegaatje===\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n===WzGD?===\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n===Leuker kunnen we het niet maken?===\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-2','','','2009-11-16 09:30:04','2009-11-16 08:30:04','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-2/',0,'revision','',0),(850,2,'2009-11-24 16:20:18','2009-11-24 15:20:18','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/thank-you-from-kids.png\" alt=\"thank-you-from-kids\" title=\"thank-you-from-kids\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-871\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://virtualhug.wordpress.com\">♥ ﾒ infinity (Virtual Hug)</a></p>[/caption]\r\n\r\n:\'\'\'UITVERKOCHT!\'\'\'—Tot onze vreugde is deze samenscholing ‘uitverkocht’. [[contact|Laat ons weten]] als je er persé toch bij wilt zijn of als je uitgenodigd wilt worden voor een volgende.\r\n\r\nOp \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\'. Dus als je uitgenodigd bent kan je je \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen/register registreren bij Mindz]\'\'\'.\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n==={{p|wereldcafé}} met brandende vragen===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit—{{p|vragen die er toe doen}} en {{p|2x2-vragen}}. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/wereldcafé-praatplaat.jpg\" alt=\"wereldcafé-praatplaat\" title=\"wereldcafé-praatplaat\" width=\"500\" height=\"463\" class=\"alignnone size-full wp-image-874\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://avrilorloff.com/2007_04_01_archive.html\">Avril Orloff</a></p>[/caption]\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-autosave','','','2009-11-24 16:20:18','2009-11-24 15:20:18','',846,'http://aardbron.nl/846-autosave/',0,'revision','',0),(846,2,'2009-11-16 12:00:12','2009-11-16 11:00:12','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/thank-you-from-kids.png\" alt=\"thank-you-from-kids\" title=\"thank-you-from-kids\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-871\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://virtualhug.wordpress.com\">♥ ﾒ infinity (Virtual Hug)</a></p>[/caption]\r\n\r\n:\'\'\'UITVERKOCHT!\'\'\'—Tot onze vreugde is deze gratis samenscholing ‘uitverkocht’. [[contact|Laat ons weten]] als je er persé toch bij wilt zijn of als je uitgenodigd wilt worden voor een volgende.\r\n\r\nOp \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\'. Dus als je uitgenodigd bent kan je je \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen/register registreren bij Mindz]\'\'\'.\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n==={{p|wereldcafé}} met brandende vragen===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit—{{p|vragen die er toe doen}} en {{p|2x2-vragen}}. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/wereldcafé-praatplaat.jpg\" alt=\"wereldcafé-praatplaat\" title=\"wereldcafé-praatplaat\" width=\"500\" height=\"463\" class=\"alignnone size-full wp-image-874\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://avrilorloff.com/2007_04_01_archive.html\">Avril Orloff</a></p>[/caption]\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','publish','open','open','','samenscholing-over-alternatieve-waardesystemen','','\nhttp://aardbron.nl/training/kunstenaars','2009-11-24 16:21:23','2009-11-24 15:21:23','',0,'http://aardbron.nl/?p=846',0,'post','',0),(847,2,'2009-11-16 09:29:32','2009-11-16 08:29:32','','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision','','','2009-11-16 09:29:32','2009-11-16 08:29:32','',846,'http://aardbron.nl/846-revision/',0,'revision','',0),(851,2,'2009-11-16 09:32:26','2009-11-16 08:32:26','Op 7 december organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars/ Martien van Steenbergen] van[http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem. \r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is alleen op uitnodiging, maar je kunt je belangstelling aangeven bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [http://aardbron.nl/serieus-gek-geld-spel/ Serieus Gek Geld Spel] te spelen, gefaciliteerd door [http://aardbron.nl/training/kunstenaars/ Martien van Steenbergen].\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n===Tafelthema\'s voor het {{p|wereldcafé}}===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-4','','','2009-11-16 09:32:26','2009-11-16 08:32:26','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-4/',0,'revision','',0),(852,2,'2009-11-16 11:30:02','2009-11-16 10:30:02','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n…de wens is de vader van de gedachte. Een aantal nieuwe ideeën en innovaties dienen zich aan.\r\n\r\n\'\'\'Hoe geef je jouw idee zo concreet mogelijk vorm zodat de {{p|recreatie}} en verspreiding ervan moeiteloos gaat, en daarmee het enthousiasme ervoor?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Weef de kracht van beelden door je taal zodat je ideeën letterlijk tot de verbeelding spreken.\'\'\'\r\n\r\nBeelden zijn een uitermate krachtige middelen die soms moeilijk getransformeerd kunnen worden. Tegelijkertijd kan je niets nieuws bereiken zonder daarbij een ondersteunend beeld te creëren (zelfs onbewust). \'\'\'Verbeelding\'\'\' heeft zowel betrekking op het maken van nieuwe beelden als het loslaten van bestaande beelden.\r\n\r\nSpreken in beelden, {{p|metafoor}} en {{p|idioom}} is uitermate krachtig, helder, moeiteloos en effectief en blijft goed hangen. {{p|beeldspraak}} wakkert vaak de collectieve geest en het collectieve verlangen naar de zee aan.\r\n\r\nOefen je in het aandachtig en in detail bestuderen van dingen zodat je je bewust wordt van de goudmijn aan beelden die je vanaf je geboorte hebt verzameld zodat je ze makkelijk op kan roepen en ermee kan spelen om zo nieuwe beelden te vormen. {{p|begin met het eindresultaat}} en visualiseer het in een {{p|praatplaat}}.\r\n\r\n[http://jamschool.eventbrite.com/ \'\'\'Kortingscode ‘aardbron’ geeft €100 korting\'\'\' op de toegangsprijs van €495 voor JAM School] in \'\'\'Amsterdam\'\'\' op \'\'\'1 december 2009\'\'\', georganiseerd door JAM Visual Thinking en met \'\'\'Wouter Boog\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]), \'\'\'Jeroen Meijer\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]) en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' ([http://businessmodelsinc.com/ Business Models, Inc.]).\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','publish','open','open','','jam-school-over-visueel-denken','','','2009-11-16 19:47:48','2009-11-16 18:47:48','',0,'http://aardbron.nl/?p=852',0,'post','',0),(853,2,'2009-11-16 09:56:36','2009-11-16 08:56:36','','jamschool-0912-uitnodiging',0,'','inherit','open','open','','jamschool-0912-uitnodiging','','','2009-11-16 09:56:36','2009-11-16 08:56:36','',852,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg',0,'attachment','image/jpeg',0),(854,2,'2009-11-16 09:56:57','2009-11-16 08:56:57','','jamschool-0912-programma',0,'','inherit','open','open','','jamschool-0912-programma','','','2009-11-16 09:56:57','2009-11-16 08:56:57','',852,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg',0,'attachment','image/jpeg',0),(855,2,'2009-11-16 09:59:02','2009-11-16 08:59:02','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\n\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\n\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-revision','','','2009-11-16 09:59:02','2009-11-16 08:59:02','',852,'http://aardbron.nl/852-revision/',0,'revision','',0),(856,2,'2009-11-16 09:59:34','2009-11-16 08:59:34','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-revision-2','','','2009-11-16 09:59:34','2009-11-16 08:59:34','',852,'http://aardbron.nl/852-revision-2/',0,'revision','',0),(857,2,'2009-11-16 10:07:50','2009-11-16 09:07:50','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n…de wens is de vader van de gedachte. Een aantal nieuwe ideeën en innovaties dienen zich aan.\r\nHoe geef je jouw idee zo concreet mogelijk vorm zodat de {{p|recreatie}} en verspreiding ervan moeiteloos gaat, en daarmee het enthousiasme ervoor?\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Weef de kracht van beelden door je taal zodat je ideeën letterlijk tot de verbeelding spreken.\'\'\'\r\n\r\nBeelden zijn een uitermate krachtige middelen die soms moeilijk getransformeerd kunnen worden. Tegelijkertijd kan je niets nieuws bereiken zonder daarbij een ondersteunend beeld te creëren (zelfs onbewust). \'\'\'Verbeelding\'\'\' heeft zowel betrekking op het maken van nieuwe beelden als het loslaten van bestaande beelden.\r\n\r\nSpreken in beelden, {{p|metafoor}} en {{p|idioom}} is uitermate krachtig, helder, moeiteloos en effectief en blijft goed hangen. {{p|beeldspraak}} wakkert vaak de collectieve geest en het collectieve verlangen naar de zee aan.\r\n\r\nOefen je in het aandachtig en in detail bestuderen van dingen zodat je je bewust wordt van de goudmijn aan beelden die je vanaf je geboorte hebt verzameld zodat je ze makkelijk op kan roepen en ermee kan spelen om zo nieuwe beelden te vormen. {{p|begin met het eindresultaat}} en visualiseer het in een {{p|praatplaat}}.\r\n\r\n[http://jamschool.eventbrite.com/ Registreer je voor de JAM School] op \'\'\'1 december 2009\'\'\', georganiseerd door JAM Visual Thinking en met \'\'\'Wouter Boog\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]), \'\'\'Jeroen Meijer\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]) en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' ([http://businessmodelsinc.com/ Business Models, Inc.]).\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-revision-3','','','2009-11-16 10:07:50','2009-11-16 09:07:50','',852,'http://aardbron.nl/852-revision-3/',0,'revision','',0),(858,2,'2009-11-16 10:00:42','2009-11-16 09:00:42','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jam-brainstorm-post-its.jpg\" alt=\"jam-brainstorm-post-its\" title=\"jam-brainstorm-post-its\" width=\"500\" height=\"347\" class=\"alignnone size-full wp-image-859\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\nElke dag ontstaan er talloze nieuwe bedrijfsmodellen. Er ontstaan hele nieuwe industrieën en oude industrieën hebben het erg moeilijk. Dat is niet zo vreemd. Het consumentengedrag is 360 graden veranderd, de financiële crisis laat nog steeds zijn sporen na en het internet lijkt alles gratis aan te bieden.\r\n\r\n\'\'\'Hoe zit het met jouw business model? Is de houdbaarheidsdatum nog niet overschreden? En hoe zit dat over 2 tot 5 jaar? Wat zijn de sterkten en zwakten? Waar liggen de kansen? Kan je nieuwe modellen bedenken? Wat kun je van anderen leren? Kun je de kansen verzilveren? Hoe past dit binnen je strategie?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Vergroot je inzicht inzicht in wat bedrijfsmodellen nu eigenlijk zijn. Maak je bedrijfsmodel inzichtelijk aan de hand van het \'\'business model canvas\'\'. Leer zo de dynamiek van jouw ecosysteem te begrijpen. Ontwerp bedrijfsmodellen met nauwkeurige instrumenten en technieken. Maak jouw bedrijfsmodel passend binnen het huidige competitieve landschap. Je canvas is je gereedschap je leert technieken om daarmee je huidige bedrijfsmodel te kunnen innoveren.\'\'\'\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/business-model-generation-front-cover.jpg\" alt=\"business-model-generation-front-cover\" title=\"business-model-generation-front-cover\" width=\"500\" height=\"395\" class=\"alignnone size-full wp-image-861\" />\r\n\r\n[http://innoveerjebusinessmodel.eventbrite.com/ Registreer je voor ‘Innoveer je business model’] en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' en \'\'\'Jelle Bartels\'\'\' ontvangen je op \'\'\'25 november\'\'\' met open armen in het Lloyd Hotel in Amsterdam.\r\n','Innoveer je bedrijfsmodel',0,'','publish','open','open','','innoveer-je-bedrijfsmodel','','','2009-11-16 12:45:39','2009-11-16 11:45:39','',0,'http://aardbron.nl/?p=858',0,'post','',0),(859,2,'2009-11-16 10:15:29','2009-11-16 09:15:29','','jam-brainstorm-post-its',0,'','inherit','open','open','','jam-brainstorm-post-its','','','2009-11-16 10:15:29','2009-11-16 09:15:29','',858,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jam-brainstorm-post-its.jpg',0,'attachment','image/jpeg',0),(860,2,'2009-11-16 10:15:42','2009-11-16 09:15:42','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jam-brainstorm-post-its.jpg\" alt=\"jam-brainstorm-post-its\" title=\"jam-brainstorm-post-its\" width=\"500\" height=\"347\" class=\"alignnone size-full wp-image-859\" />\n\nElke dag ontstaan er talloze nieuwe business modellen. Er ontstaan hele nieuwe industrieën en oude industrieën hebben het erg moeilijk. Dat is niet zo vreemd. Het consumentengedrag is 360 graden veranderd, de financiële crisis laat nog steeds zijn sporen na en het internet lijkt alles gratis aan te bieden.\n','Innoveer je bedrijfsmodel',0,'','inherit','open','open','','858-revision','','','2009-11-16 10:15:42','2009-11-16 09:15:42','',858,'http://aardbron.nl/858-revision/',0,'revision','',0),(861,2,'2009-11-16 10:24:12','2009-11-16 09:24:12','','business-model-generation-front-cover',0,'','inherit','open','open','','business-model-generation-front-cover','','','2009-11-16 10:24:12','2009-11-16 09:24:12','',858,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/business-model-generation-front-cover.jpg',0,'attachment','image/jpeg',0),(862,2,'2009-11-16 10:16:42','2009-11-16 09:16:42','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jam-brainstorm-post-its.jpg\" alt=\"jam-brainstorm-post-its\" title=\"jam-brainstorm-post-its\" width=\"500\" height=\"347\" class=\"alignnone size-full wp-image-859\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\n\nElke dag ontstaan er talloze nieuwe bedrijfsmodellen. Er ontstaan hele nieuwe industrieën en oude industrieën hebben het erg moeilijk. Dat is niet zo vreemd. Het consumentengedrag is 360 graden veranderd, de financiële crisis laat nog steeds zijn sporen na en het internet lijkt alles gratis aan te bieden.\n','Innoveer je bedrijfsmodel',0,'','inherit','open','open','','858-revision-2','','','2009-11-16 10:16:42','2009-11-16 09:16:42','',858,'http://aardbron.nl/858-revision-2/',0,'revision','',0),(863,2,'2009-11-16 10:28:18','2009-11-16 09:28:18','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jam-brainstorm-post-its.jpg\" alt=\"jam-brainstorm-post-its\" title=\"jam-brainstorm-post-its\" width=\"500\" height=\"347\" class=\"alignnone size-full wp-image-859\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\nElke dag ontstaan er talloze nieuwe bedrijfsmodellen. Er ontstaan hele nieuwe industrieën en oude industrieën hebben het erg moeilijk. Dat is niet zo vreemd. Het consumentengedrag is 360 graden veranderd, de financiële crisis laat nog steeds zijn sporen na en het internet lijkt alles gratis aan te bieden.\r\n\r\n\'\'\'Hoe zit het met jouw business model? Is de houdbaarheidsdatum nog niet overschreden? En hoe zit dat over 2 tot 5 jaar? Wat zijn de sterkten en zwakten? Waar liggen de kansen? Kan je nieuwe modellen bedenken? Wat kun je van anderen leren? Kun je de kansen verzilveren? Hoe past dit binnen je strategie?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Vergroot je inzicht inzicht in wat bedrijfsmodellen nu eigenlijk zijn. Maak je bedrijfsmodel inzichtelijk aan de hand van het \'\'business model canvas\'\'. Leer zo de dynamiek van jouw ecosysteem te begrijpen. Ontwerp bedrijfsmodellen met nauwkeurige instrumenten en technieken. Maak jouw bedrijfsmodel passend binnen het huidige competitieve landschap. Je canvas is je gereedschap je leert technieken om daarmee je huidige bedrijfsmodel te kunnen innoveren.\'\'\'\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/business-model-generation-front-cover.jpg\" alt=\"business-model-generation-front-cover\" title=\"business-model-generation-front-cover\" width=\"500\" height=\"395\" class=\"alignnone size-full wp-image-861\" />\r\n\r\n[http://innoveerjebusinessmodel.eventbrite.com/ Registreer je voor ‘Innoveer je business model’] en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' en \'\'\'Jelle Bartels\'\'\' ontvangen je op \'\'\'25 november\'\'\' met open armen in het Lloyd Hotel in Amsterdam.\r\n','Innoveer je bedrijfsmodel',0,'','inherit','open','open','','858-autosave','','','2009-11-16 10:28:18','2009-11-16 09:28:18','',858,'http://aardbron.nl/858-autosave/',0,'revision','',0),(864,2,'2009-11-16 10:27:35','2009-11-16 09:27:35','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jam-brainstorm-post-its.jpg\" alt=\"jam-brainstorm-post-its\" title=\"jam-brainstorm-post-its\" width=\"500\" height=\"347\" class=\"alignnone size-full wp-image-859\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\nElke dag ontstaan er talloze nieuwe bedrijfsmodellen. Er ontstaan hele nieuwe industrieën en oude industrieën hebben het erg moeilijk. Dat is niet zo vreemd. Het consumentengedrag is 360 graden veranderd, de financiële crisis laat nog steeds zijn sporen na en het internet lijkt alles gratis aan te bieden.\r\n\r\n\'\'\'Hoe zit het met jouw business model? Is de houdbaarheidsdatum nog niet overschreden? En hoe zit dat over 2 tot 5 jaar? Wat zijn de sterkten en zwakten? Waar liggen de kansen? Kan je nieuwe modellen bedenken? Wat kun je van anderen leren? Kun je de kansen verzilveren? Hoe past dit binnen je strategie?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Vergroot je inzicht inzicht in wat bedrijfsmodellen nu eigenlijk zijn. Maak je bedrijfsmodel inzichtelijk aan de hand van het \'\'\'business model canvas\'\'\'. Leer zo de dynamiek van jouw ecosysteem te begrijpen. Ontwerp bedrijfsmodellen met nauwkeurige instrumenten en technieken. Maak jouw bedrijfsmodel passend binnen het huidige competitieve landschap. Je canvas is je gereedschap je leert technieken om daarmee je huidige bedrijfsmodel te kunnen innoveren.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/business-model-generation-front-cover.jpg\" alt=\"business-model-generation-front-cover\" title=\"business-model-generation-front-cover\" width=\"500\" height=\"395\" class=\"alignnone size-full wp-image-861\" />\r\n\r\n[http://innoveerjebusinessmodel.eventbrite.com/ Registreer je voor ‘Innoveer je business model’] en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' en \'\'\'Jelle Bartels\'\'\' ontvangen je op \'\'\'25 november\'\'\' met open armen in het Lloyd Hotel in Amsterdam.\r\n','Innoveer je bedrijfsmodel',0,'','inherit','open','open','','858-revision-3','','','2009-11-16 10:27:35','2009-11-16 09:27:35','',858,'http://aardbron.nl/858-revision-3/',0,'revision','',0),(865,2,'2009-11-16 16:55:58','0000-00-00 00:00:00','De professionele fiscaal legale versie van [[de hoer, de boer, de slager, de waard en de toerist]]\r\n','Betalen met verzekerde facturen',0,'','draft','open','open','','','','','2009-11-16 16:55:58','2009-11-16 15:55:58','',0,'http://aardbron.nl/?p=865',0,'post','',0),(868,2,'2009-11-16 10:28:33','2009-11-16 09:28:33','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jam-brainstorm-post-its.jpg\" alt=\"jam-brainstorm-post-its\" title=\"jam-brainstorm-post-its\" width=\"500\" height=\"347\" class=\"alignnone size-full wp-image-859\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\nElke dag ontstaan er talloze nieuwe bedrijfsmodellen. Er ontstaan hele nieuwe industrieën en oude industrieën hebben het erg moeilijk. Dat is niet zo vreemd. Het consumentengedrag is 360 graden veranderd, de financiële crisis laat nog steeds zijn sporen na en het internet lijkt alles gratis aan te bieden.\r\n\r\n\'\'\'Hoe zit het met jouw business model? Is de houdbaarheidsdatum nog niet overschreden? En hoe zit dat over 2 tot 5 jaar? Wat zijn de sterkten en zwakten? Waar liggen de kansen? Kan je nieuwe modellen bedenken? Wat kun je van anderen leren? Kun je de kansen verzilveren? Hoe past dit binnen je strategie?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Vergroot je inzicht inzicht in wat bedrijfsmodellen nu eigenlijk zijn. Maak je bedrijfsmodel inzichtelijk aan de hand van het \'\'business model canvas\'\'. Leer zo de dynamiek van jouw ecosysteem te begrijpen. Ontwerp bedrijfsmodellen met nauwkeurige instrumenten en technieken. Maak jouw bedrijfsmodel passend binnen het huidige competitieve landschap. Je canvas is je gereedschap je leert technieken om daarmee je huidige bedrijfsmodel te kunnen innoveren.\'\'\'\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/business-model-generation-front-cover.jpg\" alt=\"business-model-generation-front-cover\" title=\"business-model-generation-front-cover\" width=\"500\" height=\"395\" class=\"alignnone size-full wp-image-861\" />\r\n\r\n[http://innoveerjebusinessmodel.eventbrite.com/ Registreer je voor ‘Innoveer je business model’] en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' en \'\'\'Jelle Bartels\'\'\' ontvangen je op \'\'\'25 november\'\'\' met open armen in het Lloyd Hotel in Amsterdam.\r\n','Innoveer je bedrijfsmodel',0,'','inherit','open','open','','858-revision-4','','','2009-11-16 10:28:33','2009-11-16 09:28:33','',858,'http://aardbron.nl/858-revision-4/',0,'revision','',0),(866,2,'2009-11-16 09:41:58','2009-11-16 08:41:58','Op \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\', maar je kunt je belangstelling \'\'\'registreren\'\'\' bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n===Tafelthema\'s voor het {{p|wereldcafé}}===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-5','','','2009-11-16 09:41:58','2009-11-16 08:41:58','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-5/',0,'revision','',0),(867,2,'2009-11-16 10:32:41','2009-11-16 09:32:41','« Wall St. Journal: de aanstaande revolutieNot your ordinary money »\nMethode om het bedrijfsleven te ondersteunen in de huidige crisis\nSTRO beschikt over een beproefde methode om het bedrijfsleven te ondersteunen in de huidige crisis, zonder hiervoor nieuwe middelen aan te boren of de marktwerking te verstoren. Dit kan door vorderingen op crediteuren verhandelbaar te maken binnen een netwerk. De Nederlandse maatschappelijke organisatie STRO (Social Trade Organisation) heeft deze methode operationeel in Uruguay en Brazilië en is bereid deze methode in Nederland te introduceren.\n\nDoor de crisis verstrekken banken momenteel minder (makkelijk) krediet. Om de bestedingen op peil te houden, betalen partijen hun leveranciers daarom zo laat mogelijk. Voor de leveranciers is dit problematisch. De eigen liquiditeitspositie komen onder druk te staan, waardoor ook zij langere betaaltermijnen aanhouden. Als betalingen van klanten te lang op zich laten wachten, zullen bedrijven genoodzaakt zijn kleinere voorraden aan te houden en productiecapaciteit terug te brengen. Hierdoor ontstaat vraaguitval.\n\nSTRO richt zich op het oplossen van deze problematiek door middel van verrekeningsnetwerken.','Betalen met verzekerde facturen',0,'','inherit','open','open','','865-revision','','','2009-11-16 10:32:41','2009-11-16 09:32:41','',865,'http://aardbron.nl/865-revision/',0,'revision','',0),(869,2,'2009-11-16 10:09:18','2009-11-16 09:09:18','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n…de wens is de vader van de gedachte. Een aantal nieuwe ideeën en innovaties dienen zich aan.\r\n\r\n\'\'\'Hoe geef je jouw idee zo concreet mogelijk vorm zodat de {{p|recreatie}} en verspreiding ervan moeiteloos gaat, en daarmee het enthousiasme ervoor?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Weef de kracht van beelden door je taal zodat je ideeën letterlijk tot de verbeelding spreken.\'\'\'\r\n\r\nBeelden zijn een uitermate krachtige middelen die soms moeilijk getransformeerd kunnen worden. Tegelijkertijd kan je niets nieuws bereiken zonder daarbij een ondersteunend beeld te creëren (zelfs onbewust). \'\'\'Verbeelding\'\'\' heeft zowel betrekking op het maken van nieuwe beelden als het loslaten van bestaande beelden.\r\n\r\nSpreken in beelden, {{p|metafoor}} en {{p|idioom}} is uitermate krachtig, helder, moeiteloos en effectief en blijft goed hangen. {{p|beeldspraak}} wakkert vaak de collectieve geest en het collectieve verlangen naar de zee aan.\r\n\r\nOefen je in het aandachtig en in detail bestuderen van dingen zodat je je bewust wordt van de goudmijn aan beelden die je vanaf je geboorte hebt verzameld zodat je ze makkelijk op kan roepen en ermee kan spelen om zo nieuwe beelden te vormen. {{p|begin met het eindresultaat}} en visualiseer het in een {{p|praatplaat}}.\r\n\r\n[http://jamschool.eventbrite.com/ Registreer je voor de JAM School] in \'\'\'Amsterdam\'\'\' op \'\'\'1 december 2009\'\'\', georganiseerd door JAM Visual Thinking en met \'\'\'Wouter Boog\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]), \'\'\'Jeroen Meijer\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]) en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' ([http://businessmodelsinc.com/ Business Models, Inc.]).\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-revision-4','','','2009-11-16 10:09:18','2009-11-16 09:09:18','',852,'http://aardbron.nl/852-revision-4/',0,'revision','',0),(870,2,'2009-11-16 11:07:58','2009-11-16 10:07:58','Op \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\', maar je kunt je belangstelling \'\'\'registreren\'\'\' bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n===Tafelthema\'s voor het {{p|wereldcafé}}===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-6','','','2009-11-16 11:07:58','2009-11-16 10:07:58','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-6/',0,'revision','',0),(871,2,'2009-11-16 13:32:52','2009-11-16 12:32:52','','thank-you-from-kids',0,'','inherit','open','open','','thank-you-from-kids','','','2009-11-16 13:32:52','2009-11-16 12:32:52','',846,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/thank-you-from-kids.png',0,'attachment','image/png',0),(872,2,'2009-11-16 12:48:27','2009-11-16 11:48:27','Op \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\', maar je kunt je belangstelling \'\'\'registreren\'\'\' bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n===Tafelthema\'s voor het {{p|wereldcafé}}===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-7','','','2009-11-16 12:48:27','2009-11-16 11:48:27','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-7/',0,'revision','',0),(873,2,'2009-11-16 13:36:07','2009-11-16 12:36:07','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/thank-you-from-kids.png\" alt=\"thank-you-from-kids\" title=\"thank-you-from-kids\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-871\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://virtualhug.wordpress.com\">♥ ﾒ infinity (Virtual Hug)</a></p>[/caption]\r\n\r\nOp \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\', maar je kunt je belangstelling \'\'\'registreren\'\'\' bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n===Tafelthema\'s voor het {{p|wereldcafé}}===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-8','','','2009-11-16 13:36:07','2009-11-16 12:36:07','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-8/',0,'revision','',0),(874,2,'2009-11-16 14:49:05','2009-11-16 13:49:05','','wereldcafé-praatplaat',0,'','inherit','open','open','','wereldcafe-praatplaat','','','2009-11-16 14:49:05','2009-11-16 13:49:05','',846,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/wereldcafé-praatplaat.jpg',0,'attachment','image/jpeg',0),(875,2,'2009-11-16 13:36:24','2009-11-16 12:36:24','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/thank-you-from-kids.png\" alt=\"thank-you-from-kids\" title=\"thank-you-from-kids\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-871\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://virtualhug.wordpress.com\">♥ ﾒ infinity (Virtual Hug)</a></p>[/caption]\r\n\r\nOp \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\', maar je kunt je belangstelling \'\'\'registreren\'\'\' bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n===Tafelthema\'s voor het {{p|wereldcafé}}===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-9','','','2009-11-16 13:36:24','2009-11-16 12:36:24','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-9/',0,'revision','',0),(876,2,'2009-11-16 14:51:16','2009-11-16 13:51:16','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/thank-you-from-kids.png\" alt=\"thank-you-from-kids\" title=\"thank-you-from-kids\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-871\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://virtualhug.wordpress.com\">♥ ﾒ infinity (Virtual Hug)</a></p>[/caption]\r\n\r\nOp \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\', maar je kunt je belangstelling \'\'\'registreren\'\'\' bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n===Tafelthema\'s voor het {{p|wereldcafé}}===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/wereldcafé-praatplaat.jpg\" alt=\"wereldcafé-praatplaat\" title=\"wereldcafé-praatplaat\" width=\"500\" height=\"463\" class=\"alignnone size-full wp-image-874\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://avrilorloff.com/2007_04_01_archive.html\">Avril Orloff</a></p>[/caption]\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-10','','','2009-11-16 14:51:16','2009-11-16 13:51:16','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-10/',0,'revision','',0),(877,2,'2009-11-16 14:56:52','2009-11-16 13:56:52','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/thank-you-from-kids.png\" alt=\"thank-you-from-kids\" title=\"thank-you-from-kids\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-871\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://virtualhug.wordpress.com\">♥ ﾒ infinity (Virtual Hug)</a></p>[/caption]\r\n\r\nOp \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\', maar je kunt je belangstelling \'\'\'registreren\'\'\' bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n==={{p|wereldcafé}} met brandende vragen===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit—{{p|vragen die er toe doen}} en {{p|2x2-vragen}}. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/wereldcafé-praatplaat.jpg\" alt=\"wereldcafé-praatplaat\" title=\"wereldcafé-praatplaat\" width=\"500\" height=\"463\" class=\"alignnone size-full wp-image-874\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://avrilorloff.com/2007_04_01_archive.html\">Avril Orloff</a></p>[/caption]\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-11','','','2009-11-16 14:56:52','2009-11-16 13:56:52','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-11/',0,'revision','',0),(878,2,'2009-11-16 11:14:42','2009-11-16 10:14:42','De professionele fiscaal legale versie van [[de hoer, de boer, de slager, de waard en de toerist]]\n','Betalen met verzekerde facturen',0,'','inherit','open','open','','865-revision-2','','','2009-11-16 11:14:42','2009-11-16 10:14:42','',865,'http://aardbron.nl/865-revision-2/',0,'revision','',0),(879,2,'2009-11-16 12:45:57','2009-11-16 11:45:57','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n…de wens is de vader van de gedachte. Een aantal nieuwe ideeën en innovaties dienen zich aan.\r\n\r\n\'\'\'Hoe geef je jouw idee zo concreet mogelijk vorm zodat de {{p|recreatie}} en verspreiding ervan moeiteloos gaat, en daarmee het enthousiasme ervoor?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Weef de kracht van beelden door je taal zodat je ideeën letterlijk tot de verbeelding spreken.\'\'\'\r\n\r\nBeelden zijn een uitermate krachtige middelen die soms moeilijk getransformeerd kunnen worden. Tegelijkertijd kan je niets nieuws bereiken zonder daarbij een ondersteunend beeld te creëren (zelfs onbewust). \'\'\'Verbeelding\'\'\' heeft zowel betrekking op het maken van nieuwe beelden als het loslaten van bestaande beelden.\r\n\r\nSpreken in beelden, {{p|metafoor}} en {{p|idioom}} is uitermate krachtig, helder, moeiteloos en effectief en blijft goed hangen. {{p|beeldspraak}} wakkert vaak de collectieve geest en het collectieve verlangen naar de zee aan.\r\n\r\nOefen je in het aandachtig en in detail bestuderen van dingen zodat je je bewust wordt van de goudmijn aan beelden die je vanaf je geboorte hebt verzameld zodat je ze makkelijk op kan roepen en ermee kan spelen om zo nieuwe beelden te vormen. {{p|begin met het eindresultaat}} en visualiseer het in een {{p|praatplaat}}.\r\n\r\n[http://jamschool.eventbrite.com/ Registreer je voor de JAM School] in \'\'\'Amsterdam\'\'\' op \'\'\'1 december 2009\'\'\', georganiseerd door JAM Visual Thinking en met \'\'\'Wouter Boog\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]), \'\'\'Jeroen Meijer\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]) en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' ([http://businessmodelsinc.com/ Business Models, Inc.]).\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-revision-5','','','2009-11-16 12:45:57','2009-11-16 11:45:57','',852,'http://aardbron.nl/852-revision-5/',0,'revision','',0),(880,2,'2009-11-16 17:03:32','2009-11-16 16:03:32','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\n\n…de wens is de vader van de gedachte. Een aantal nieuwe ideeën en innovaties dienen zich aan.\n\n\'\'\'Hoe geef je jouw idee zo concreet mogelijk vorm zodat de {{p|recreatie}} en verspreiding ervan moeiteloos gaat, en daarmee het enthousiasme ervoor?\'\'\'\n\nDaarom: \'\'\'Weef de kracht van beelden door je taal zodat je ideeën letterlijk tot de verbeelding spreken.\'\'\'\n\nBeelden zijn een uitermate krachtige middelen die soms moeilijk getransformeerd kunnen worden. Tegelijkertijd kan je niets nieuws bereiken zonder daarbij een ondersteunend beeld te creëren (zelfs onbewust). \'\'\'Verbeelding\'\'\' heeft zowel betrekking op het maken van nieuwe beelden als het loslaten van bestaande beelden.\n\nSpreken in beelden, {{p|metafoor}} en {{p|idioom}} is uitermate krachtig, helder, moeiteloos en effectief en blijft goed hangen. {{p|beeldspraak}} wakkert vaak de collectieve geest en het collectieve verlangen naar de zee aan.\n\nOefen je in het aandachtig en in detail bestuderen van dingen zodat je je bewust wordt van de goudmijn aan beelden die je vanaf je geboorte hebt verzameld zodat je ze makkelijk op kan roepen en ermee kan spelen om zo nieuwe beelden te vormen. {{p|begin met het eindresultaat}} en visualiseer het in een {{p|praatplaat}}.\n\n[http://jamschool.eventbrite.com/ \'\'\'Kortingscode ‘Aardbron’ scheelt 20%\'\'\' op de toegangsprijs voor JAM School] in \'\'\'Amsterdam\'\'\' op \'\'\'1 december 2009\'\'\', georganiseerd door JAM Visual Thinking en met \'\'\'Wouter Boog\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]), \'\'\'Jeroen Meijer\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]) en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' ([http://businessmodelsinc.com/ Business Models, Inc.]).\n\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\n\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-autosave','','','2009-11-16 17:03:32','2009-11-16 16:03:32','',852,'http://aardbron.nl/852-autosave/',0,'revision','',0),(882,2,'2009-11-16 17:02:31','2009-11-16 16:02:31','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n…de wens is de vader van de gedachte. Een aantal nieuwe ideeën en innovaties dienen zich aan.\r\n\r\n\'\'\'Hoe geef je jouw idee zo concreet mogelijk vorm zodat de {{p|recreatie}} en verspreiding ervan moeiteloos gaat, en daarmee het enthousiasme ervoor?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Weef de kracht van beelden door je taal zodat je ideeën letterlijk tot de verbeelding spreken.\'\'\'\r\n\r\nBeelden zijn een uitermate krachtige middelen die soms moeilijk getransformeerd kunnen worden. Tegelijkertijd kan je niets nieuws bereiken zonder daarbij een ondersteunend beeld te creëren (zelfs onbewust). \'\'\'Verbeelding\'\'\' heeft zowel betrekking op het maken van nieuwe beelden als het loslaten van bestaande beelden.\r\n\r\nSpreken in beelden, {{p|metafoor}} en {{p|idioom}} is uitermate krachtig, helder, moeiteloos en effectief en blijft goed hangen. {{p|beeldspraak}} wakkert vaak de collectieve geest en het collectieve verlangen naar de zee aan.\r\n\r\nOefen je in het aandachtig en in detail bestuderen van dingen zodat je je bewust wordt van de goudmijn aan beelden die je vanaf je geboorte hebt verzameld zodat je ze makkelijk op kan roepen en ermee kan spelen om zo nieuwe beelden te vormen. {{p|begin met het eindresultaat}} en visualiseer het in een {{p|praatplaat}}.\r\n\r\n[http://jamschool.eventbrite.com/ Registreer je met \'\'\'kortingscode ‘Aardbron’, dan scheelt je dat 20%\'\'\' op de toegangsprijs voor JAM School] in \'\'\'Amsterdam\'\'\' op \'\'\'1 december 2009\'\'\', georganiseerd door JAM Visual Thinking en met \'\'\'Wouter Boog\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]), \'\'\'Jeroen Meijer\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]) en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' ([http://businessmodelsinc.com/ Business Models, Inc.]).\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-revision-7','','','2009-11-16 17:02:31','2009-11-16 16:02:31','',852,'http://aardbron.nl/852-revision-7/',0,'revision','',0),(881,2,'2009-11-16 17:00:20','2009-11-16 16:00:20','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n…de wens is de vader van de gedachte. Een aantal nieuwe ideeën en innovaties dienen zich aan.\r\n\r\n\'\'\'Hoe geef je jouw idee zo concreet mogelijk vorm zodat de {{p|recreatie}} en verspreiding ervan moeiteloos gaat, en daarmee het enthousiasme ervoor?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Weef de kracht van beelden door je taal zodat je ideeën letterlijk tot de verbeelding spreken.\'\'\'\r\n\r\nBeelden zijn een uitermate krachtige middelen die soms moeilijk getransformeerd kunnen worden. Tegelijkertijd kan je niets nieuws bereiken zonder daarbij een ondersteunend beeld te creëren (zelfs onbewust). \'\'\'Verbeelding\'\'\' heeft zowel betrekking op het maken van nieuwe beelden als het loslaten van bestaande beelden.\r\n\r\nSpreken in beelden, {{p|metafoor}} en {{p|idioom}} is uitermate krachtig, helder, moeiteloos en effectief en blijft goed hangen. {{p|beeldspraak}} wakkert vaak de collectieve geest en het collectieve verlangen naar de zee aan.\r\n\r\nOefen je in het aandachtig en in detail bestuderen van dingen zodat je je bewust wordt van de goudmijn aan beelden die je vanaf je geboorte hebt verzameld zodat je ze makkelijk op kan roepen en ermee kan spelen om zo nieuwe beelden te vormen. {{p|begin met het eindresultaat}} en visualiseer het in een {{p|praatplaat}}.\r\n\r\n[http://jamschool.eventbrite.com/ Registreer je met 20% korting met kortingscode ‘Aardbron’ voor de JAM School] in \'\'\'Amsterdam\'\'\' op \'\'\'1 december 2009\'\'\', georganiseerd door JAM Visual Thinking en met \'\'\'Wouter Boog\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]), \'\'\'Jeroen Meijer\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]) en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' ([http://businessmodelsinc.com/ Business Models, Inc.]).\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-revision-6','','','2009-11-16 17:00:20','2009-11-16 16:00:20','',852,'http://aardbron.nl/852-revision-6/',0,'revision','',0),(883,2,'2009-11-16 17:03:36','2009-11-16 16:03:36','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n…de wens is de vader van de gedachte. Een aantal nieuwe ideeën en innovaties dienen zich aan.\r\n\r\n\'\'\'Hoe geef je jouw idee zo concreet mogelijk vorm zodat de {{p|recreatie}} en verspreiding ervan moeiteloos gaat, en daarmee het enthousiasme ervoor?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Weef de kracht van beelden door je taal zodat je ideeën letterlijk tot de verbeelding spreken.\'\'\'\r\n\r\nBeelden zijn een uitermate krachtige middelen die soms moeilijk getransformeerd kunnen worden. Tegelijkertijd kan je niets nieuws bereiken zonder daarbij een ondersteunend beeld te creëren (zelfs onbewust). \'\'\'Verbeelding\'\'\' heeft zowel betrekking op het maken van nieuwe beelden als het loslaten van bestaande beelden.\r\n\r\nSpreken in beelden, {{p|metafoor}} en {{p|idioom}} is uitermate krachtig, helder, moeiteloos en effectief en blijft goed hangen. {{p|beeldspraak}} wakkert vaak de collectieve geest en het collectieve verlangen naar de zee aan.\r\n\r\nOefen je in het aandachtig en in detail bestuderen van dingen zodat je je bewust wordt van de goudmijn aan beelden die je vanaf je geboorte hebt verzameld zodat je ze makkelijk op kan roepen en ermee kan spelen om zo nieuwe beelden te vormen. {{p|begin met het eindresultaat}} en visualiseer het in een {{p|praatplaat}}.\r\n\r\n[http://jamschool.eventbrite.com/ \'\'\'Kortingscode ‘Aardbron’ scheelt 20%\'\'\' op de toegangsprijs voor JAM School] in \'\'\'Amsterdam\'\'\' op \'\'\'1 december 2009\'\'\', georganiseerd door JAM Visual Thinking en met \'\'\'Wouter Boog\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]), \'\'\'Jeroen Meijer\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]) en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' ([http://businessmodelsinc.com/ Business Models, Inc.]).\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-revision-8','','','2009-11-16 17:03:36','2009-11-16 16:03:36','',852,'http://aardbron.nl/852-revision-8/',0,'revision','',0),(884,2,'2009-11-16 19:47:25','2009-11-16 18:47:25','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-uitnodiging.jpg\" alt=\"jamschool-0912-uitnodiging\" title=\"jamschool-0912-uitnodiging\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-853\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n…de wens is de vader van de gedachte. Een aantal nieuwe ideeën en innovaties dienen zich aan.\r\n\r\n\'\'\'Hoe geef je jouw idee zo concreet mogelijk vorm zodat de {{p|recreatie}} en verspreiding ervan moeiteloos gaat, en daarmee het enthousiasme ervoor?\'\'\'\r\n\r\nDaarom: \'\'\'Weef de kracht van beelden door je taal zodat je ideeën letterlijk tot de verbeelding spreken.\'\'\'\r\n\r\nBeelden zijn een uitermate krachtige middelen die soms moeilijk getransformeerd kunnen worden. Tegelijkertijd kan je niets nieuws bereiken zonder daarbij een ondersteunend beeld te creëren (zelfs onbewust). \'\'\'Verbeelding\'\'\' heeft zowel betrekking op het maken van nieuwe beelden als het loslaten van bestaande beelden.\r\n\r\nSpreken in beelden, {{p|metafoor}} en {{p|idioom}} is uitermate krachtig, helder, moeiteloos en effectief en blijft goed hangen. {{p|beeldspraak}} wakkert vaak de collectieve geest en het collectieve verlangen naar de zee aan.\r\n\r\nOefen je in het aandachtig en in detail bestuderen van dingen zodat je je bewust wordt van de goudmijn aan beelden die je vanaf je geboorte hebt verzameld zodat je ze makkelijk op kan roepen en ermee kan spelen om zo nieuwe beelden te vormen. {{p|begin met het eindresultaat}} en visualiseer het in een {{p|praatplaat}}.\r\n\r\n[http://jamschool.eventbrite.com/ \'\'\'Kortingscode ‘Aardbron’ geeft €100 korting\'\'\' op de toegangsprijs van €495 voor JAM School] in \'\'\'Amsterdam\'\'\' op \'\'\'1 december 2009\'\'\', georganiseerd door JAM Visual Thinking en met \'\'\'Wouter Boog\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]), \'\'\'Jeroen Meijer\'\'\' ([http://jam-site.nl/ JAM Visueel Denken]) en \'\'\'Patrick van der Pijl\'\'\' ([http://businessmodelsinc.com/ Business Models, Inc.]).\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/jamschool-0912-programma.jpg\" alt=\"jamschool-0912-programma\" title=\"jamschool-0912-programma\" width=\"500\" height=\"386\" class=\"alignnone size-full wp-image-854\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://jam-site.nl/\">JAM Visual Thinking</a></p>[/caption]\r\n\r\n','JAM School over Visueel Denken',0,'','inherit','open','open','','852-revision-9','','','2009-11-16 19:47:25','2009-11-16 18:47:25','',852,'http://aardbron.nl/852-revision-9/',0,'revision','',0),(885,2,'2009-11-16 14:59:03','2009-11-16 13:59:03','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/thank-you-from-kids.png\" alt=\"thank-you-from-kids\" title=\"thank-you-from-kids\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-871\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://virtualhug.wordpress.com\">♥ ﾒ infinity (Virtual Hug)</a></p>[/caption]\r\n\r\nOp \'\'\'7 december 2009\'\'\' organiseren [http://www.mindz.com/profiles/Ronaldvandenhoff Ronald van den Hoff] van [http://www.mindz.com/ MINDZ] en [http://aardbron.nl/training/kunstenaars Martien van Steenbergen] van [http://aardbron.nl/cat/geld/ Aardbron] bij [http://www.seats2meet.com/default.asp?action=pagina&pagina=1288 Seats2Meet in Utrecht]  een bijeenkomst voor genodigden over \'\'\'[http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen Alternatieve Waardesystemen]\'\'\':\r\n:\'\'\'Binnen sociale netwerken vindt er veel waardeuitwisseling plaats. Vaak gebeurt dit met gesloten portomonnees. We noemen dat sociaal kapitaal. Op dit moment laat zich dat lastig meten. Daarnaast is er de \'oude\' economie waar het geldsysteem steeds wankeler wordt. Tijd om na te denken over nieuwe oplossingen, ofwel over een nieuw waardeuitwisselingssysteem.\'\'\'\r\n:Tijdens deze middag gaan we niet alleen de discussie aan over nieuwe systemen, maar gaan we ook aan de slag om er daadwerkelijk een op te zetten, zodat deze geimplementeerd kan worden in bijvoorbeeld Mindz.com. \r\n:Dit evenement is \'\'\'alleen op uitnodiging\'\'\', maar je kunt je belangstelling \'\'\'registreren\'\'\' bij de [http://www.mindz.com/events/Alternatieve_waardesystemen  discussie bij Mindz].\r\n\r\nOm 14:00 uur trapt Ronald van den Hoff af met zijn visie op Alternatieve Waardesystemen. Geestverruimende middelen worden toegediend door het met ons allen het [[serieus gek geld spel|Serieus Gek Geld Spel]] te spelen, gefaciliteerd door Martien van Steenbergen.\r\n\r\nNa de verfrissende pauze duiken we om 16:00 uur het {{p|wereldcafé}} in met de {{p|brandende vragen}} zoals hieronder beschreven als tafelthema.\r\n\r\n==={{p|wereldcafé}} met brandende vragen===\r\n\r\nHieronder staat een voorstel voor de tafelthema\'s op volgorde van prioriteit—{{p|vragen die er toe doen}} en {{p|2x2-vragen}}. Je wordt aangespoord om het geheel te corrigeren, bij te sturen en aan te vullen. Ventileer vooral ook gegronde bezwaren en nieuwe voorstellen zodat we uiteindelijk zoveel mogelijk {{p|instemming}} hebben over de thema\'s.\r\n\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/wereldcafé-praatplaat.jpg\" alt=\"wereldcafé-praatplaat\" title=\"wereldcafé-praatplaat\" width=\"500\" height=\"463\" class=\"alignnone size-full wp-image-874\" /><p class=\"wp-caption-text\">beeld <a href=\"http://avrilorloff.com/2007_04_01_archive.html\">Avril Orloff</a></p>[/caption]\r\n\r\n*1 rentmeester per tafel:\r\n**‘eigenaar’ van de inhoud;\r\n**maakt nieuwe gasten in ‘no time’ bekend met de inhoud van de tafel tot op dat moment;\r\n**doet aan het einde van het {{p|wereldcafé}} verslag van de {{p|SMART}} voorstellen die zijn ontstaan;\r\n*3 deelgevers per tafel (dat is inclusief de rentmeester); dat betekent dat met 21 deelgevers er 7 tafelthema\'s behandeld kunnen worden\r\n*15 minuten per ronde\r\n*4 rondes totaal (totaal dus 60 minuten voor het {{p|wereldcafé}}); dit betekent dat elke deelgever zich met maximaal 4 tafelthema\'s bezig kan houden;\r\n*{{p|SMART}} voorstellen door elke rentmeester tussen 17:00 en 18:00 uur worden geplakt op een {{p|now how wow}}-poster\r\n*borrel en nazinderen\r\n\r\n====1.000 echte fans====\r\nHoe werven, koesteren en groeien we {{p|1.000 echte fans}} in 2010? {{p|1.000 echte fans}} waar we rechtsreeks mee in verbinding staan, die een Google-alarm op de gemeenschap hebben staan, die 100 km rijden voor de volgende samenscholing, die elk bevlogen hun eigen netwerk aansteken. {{p|1.000 echte fans}} die gemiddeld 1 euro per dag aan je besteden?\r\n\r\nOntwerp een viraal (communicatie)plan dat in 2010 {{p|1.000 echte fans}} verenigt.\r\n\r\n====Stroomkringen====\r\nHoe voorkomen we dat waarde zich gaat concentreren op enkele plekken waardoor andere plekken droog komen te staan? Anders gezegd, hoe zorgen we ervoor dat het geld blijft stromen? Stroomkringen zijn van levensbelang voor alle levende systemen, ook voor waarde- en ecosystemen.\r\n\r\nOntwerp een aantal stroomkringen binnen de Nederlandse economie, regionaal of nationaal, waarin de kredieten blijven stromen.\r\n\r\n====Eén miljoen Nederlanders====\r\nVerzin manieren waarop we 1 miljoen Nederlanders in 2010 de vrijgeldervaring van hun leven kunnen geven?\r\n\r\n====Vrijgeld BV====\r\nHoe krijgt Van der Valk het voor elkaar om met veel minder geld veel meer te doen? Hoe verlicht Van der Valk de rentedruk waar jij meer onder lijdt? Hou houdt Van der Valk geld in de knip dat jij in jouw toko nodig hebt voor belastingen en betalingen.  \r\n\r\nEén van de 101 motieven van Van der Valk om alle bedrijvigheid tussen het boerenbedrijf en het restaurant binnen het eigen concern te brengen dat het een handige manier is om heel veel geld te besparen. Van der Valk is restaurateur, hotelier, importeur, transporteur, opkoper, boer, adminsitrateur en opleider. In dit eigen interne ecosysteem bespaart Van der Valk al het geld dat anders nodig is voor betalingen in de handelsketen beschikbaar voor andere doeleinden. Bovendien bespaart Van der Valk voortduren de rentekosten over geld dat anders onderweg is tussen de verschillende ondernemingen. Tussen al deze onderdelen circuleert eigen ‘geld’ middels afrekeningen binnen één boekhouding.\r\n\r\nVerzin een vergelijkbare fusie of joint venture en bijpassende rechtsvorm tussen voorstanders die baanbrekende innovatieve waardesystemen willen omarmen en de voordelen van Van der Valks bedrijfsmodel voor zich laten werken.\r\n\r\n====Mindz munt====\r\nHoe ziet de ideale Mindz Munt eruit? Welk waarderings- en reputatiesysteem koestert een duurzame emotionele verbintenis tussen alle ‘Mindzers’? Welke ontwerppatronen spelen daarbij een cruciale rol?\r\n\r\nOntwerp het geld-, waarde- en reputatiesysteem voor de Mindz-gemeenschap.\r\n\r\n====De Galliërs====\r\nWat maakt dat kleine dorpje in Frankrijk zo sterk dat ze het tegen de Romeinen op durven en kunnen nemen? Welk vurig verlangen verenigt ze? Waardoor staan ze samen sterk en zijn zij ls geheel veel meer dan de som der individuen?\r\n\r\nHoe kunnen wij, als pioniers van nieuwe waardesystemen, onze verschillen overstijgen en onze krachten bundelen zodat we de gewenste impact hebben in de Nederlandse samenleving?\r\n\r\n====¥€$! Middelen!====\r\nWat hebben we precies nodig als we een aanvullend waardesysteem willen ontwerpen, bouwen en invoeren? Hoe dienen we de wetgeving wijzigen zodat we vrijgeld kunnen implementeren? Hoe maken we het écht en gaan we van praten naar poetsen?\r\n\r\nWaar halen de mensen, middelen en finaciering voor de realisatie van aanvullende waardesystemen vandaan en hoe borgen we de continuïteit van het initiatief?\r\n\r\n====Speculatiegaatje====\r\nWist je dat 98% van alle financiële transacties zich afspelen in de ‘onechte’ economie en maar 2% gebruikt wordt voor het toevoegen van waarde in de echte economie? Waar vinden we de speculanten en investeerders met (beginnende) gewetensbezwaren, die hun kennis, kunde en ervaring op dit gebied in de geest van Robin Hood voor onze samenleving in willen zetten.\r\n\r\nHoe kunnen we in die enorme zak speculatief geld een piepklein gaatje boren dat onze initiatieven financiert?\r\n\r\n====WzGD?====\r\nWat zou Google doen om aanvullende waardesystemen grootschalig te laten omarmen door de bevolking?\r\n\r\n====Leuker kunnen we het niet maken?====\r\nHoe kunnen we én een aanvullend waardesysteem grootschalig invoeren én voldoen aan alle wettelijke verplichtingen?\r\n','Samenscholing over alternatieve waardesystemen',0,'','inherit','open','open','','846-revision-12','','','2009-11-16 14:59:03','2009-11-16 13:59:03','',846,'http://aardbron.nl/846-revision-12/',0,'revision','',0),(886,2,'2009-11-24 16:51:29','2009-11-24 15:51:29','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor [[samenlevenskunst]] van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels\'\'\'? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over <a href=\"/wp-content/uploads/2009/11/Vrijgeld-SGGS-Arkel.pdf\"> Betaal met Arkel, Vrijgeld</a> en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nDe Vijfheerenlanden—en daarmee de munt—dankt zijn naam aan \'\'\'de heren van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Land_van_Arkel Arkel]\'\'\', van Ter Leede, van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Hagestein Hagestein], van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Everdingen Everdingen], en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Van_Brederode Van Brederodes] van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vianen Vianen], die in 1284 gezamenlijk maatregelen namen tegen de wateroverlast vanuit de Geldersche Betuwe.\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.pdf\'>Lees alle 10 pagina\'s van <b>Betaal met Arkel</b></a> (PDF) of pak de flyer hieronder.\r\n\r\n\'\'\'Verzin je eigen munt\'\'\' en muntstelsel en [[contact|wij]] maken voor €30 (incl. BTW) jouw eigen versie van \'\'\'Betaal met Arkel\'\'\'. Bijvoorbeeld:\r\n*\'\'\'Betaal met Reigers\'\'\' in Vianen.\r\n*\'\'\'Betaal met Keien\'\'\' in Amersfoort.\r\n*\'\'\'Betaal met Slootjes\'\'\' in Slotervaart.\r\n\r\n----\r\n<a href=\"/wp-content/uploads/2009/11/Vrijgeld-SGGS-Arkel.pdf\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','publish','open','open','','betaal-met-arkel','','','2009-11-27 13:27:01','2009-11-27 12:27:01','',0,'http://aardbron.nl/?p=886',0,'post','',3),(887,2,'2009-11-24 16:29:35','2009-11-24 15:29:35','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\n\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer.','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision','','','2009-11-24 16:29:35','2009-11-24 15:29:35','',886,'http://aardbron.nl/886-revision/',0,'revision','',0),(888,2,'2009-11-24 16:46:50','2009-11-24 15:46:50','','Betaal-met-Arkel',0,'','inherit','open','open','','betaal-met-arkel','','','2009-11-24 16:46:50','2009-11-24 15:46:50','',886,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png',0,'attachment','image/png',0),(889,2,'2009-11-24 16:30:34','2009-11-24 15:30:34','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\n\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer.','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-2','','','2009-11-24 16:30:34','2009-11-24 15:30:34','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-2/',0,'revision','',0),(890,2,'2009-11-24 16:47:40','2009-11-24 15:47:40','','Reiger-Vrijgeld-SGGS',0,'','inherit','open','open','','reiger-vrijgeld-sggs','','','2009-11-24 16:47:40','2009-11-24 15:47:40','',886,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(891,2,'2009-11-24 16:47:08','2009-11-24 15:47:08','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" />\r\n\r\n\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-3','','','2009-11-24 16:47:08','2009-11-24 15:47:08','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-3/',0,'revision','',0),(892,2,'2009-11-24 16:49:02','2009-11-24 15:49:02','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer.\r\n\r\na href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-4','','','2009-11-24 16:49:02','2009-11-24 15:49:02','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-4/',0,'revision','',0),(893,2,'2009-11-24 16:49:18','2009-11-24 15:49:18','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer.\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-5','','','2009-11-24 16:49:18','2009-11-24 15:49:18','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-5/',0,'revision','',0),(894,2,'2009-11-24 16:50:48','2009-11-24 15:50:48','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf Betaal met Arkel, Vrijgeld] en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-6','','','2009-11-24 16:50:48','2009-11-24 15:50:48','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-6/',0,'revision','',0),(895,2,'2009-11-24 16:51:29','2009-11-24 15:51:29','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf Betaal met Arkel, Vrijgeld] en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-7','','','2009-11-24 16:51:29','2009-11-24 15:51:29','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-7/',0,'revision','',0),(896,2,'2009-11-25 15:35:40','2009-11-25 14:35:40','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\n\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels\'\'\'? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over <a href=\"/wp-content/uploads/2009/11/Vrijgeld-SGGS-Arkel.pdf\"> Betaal met Arkel, Vrijgeld</a> en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\n\nDe Vijfheerenlanden—en daarmee de munt—dankt zijn naam aan \'\'\'de heren van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Land_van_Arkel Arkel]\'\'\', van Ter Leede, van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Hagestein Hagestein], van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Everdingen Everdingen], en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Van_Brederode Van Brederodes] van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vianen Vianen], die in 1284 gezamenlijk maatregelen namen tegen de wateroverlast vanuit de Geldersche Betuwe.\n\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.pdf\'>Lees alle 10 pagina\'s van <b>Betaal met Arkel</b></a> (PDF) of pak de flyer hieronder.\n\n\'\'\'Verzin je eigen munt\'\'\' en muntstelsel en [[contact|wij]] maken voor €30 (incl. BTW) jouw eigen versie van \'\'\'Betaal met Arkel\'\'\'. Bijvoorbeeld:\n*\'\'\'Betaal met Reigers\'\'\' in Vianen.\n*\'\'\'Betaal met Keien\'\'\' in Amersfoort.\n*\'\'\'Betaal met Slootjes\'\'\' in Slotervaart.\n\n----\n<a href=\"/wp-content/uploads/2009/11/Vrijgeld-SGGS-Arkel.pdf\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-autosave','','','2009-11-25 15:35:40','2009-11-25 14:35:40','',886,'http://aardbron.nl/886-autosave/',0,'revision','',0),(897,2,'2009-11-24 16:55:28','2009-11-24 15:55:28','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels\'\'\'? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf Betaal met Arkel, Vrijgeld] en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-8','','','2009-11-24 16:55:28','2009-11-24 15:55:28','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-8/',0,'revision','',0),(898,2,'2009-11-24 16:59:35','2009-11-24 15:59:35','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels\'\'\'? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf Betaal met Arkel, Vrijgeld] en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nDe Vijfheerenlanden—en daarmee de munt—dankt zijn naam aan \'\'\'de heren van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Land_van_Arkel Arkel]\'\'\', van Ter Leede, van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Hagestein Hagestein], van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Everdingen Everdingen], en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Van_Brederode Van Brederodes] van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vianen_(Utrecht) Vianen], die in 1284 gezamenlijk maatregelen namen tegen de wateroverlast vanuit de Geldersche Betuwe.\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-9','','','2009-11-24 16:59:35','2009-11-24 15:59:35','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-9/',0,'revision','',0),(899,2,'2009-11-25 11:29:09','2009-11-25 10:29:09','','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','betaal-met-arkel-2','','','2009-11-25 11:29:09','2009-11-25 10:29:09','',886,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(900,2,'2009-11-24 17:14:36','2009-11-24 16:14:36','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels\'\'\'? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf Betaal met Arkel, Vrijgeld] en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nDe Vijfheerenlanden—en daarmee de munt—dankt zijn naam aan \'\'\'de heren van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Land_van_Arkel Arkel]\'\'\', van Ter Leede, van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Hagestein Hagestein], van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Everdingen Everdingen], en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Van_Brederode Van Brederodes] van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vianen Vianen], die in 1284 gezamenlijk maatregelen namen tegen de wateroverlast vanuit de Geldersche Betuwe.\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-10','','','2009-11-24 17:14:36','2009-11-24 16:14:36','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-10/',0,'revision','',0),(901,2,'2009-11-25 15:26:52','2009-11-25 14:26:52','','Vrijgeld-SGGS-Arkel',0,'','inherit','open','open','','vrijgeld-sggs-arkel','','','2009-11-25 15:26:52','2009-11-25 14:26:52','',886,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Vrijgeld-SGGS-Arkel.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(902,2,'2009-11-25 11:34:26','2009-11-25 10:34:26','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels\'\'\'? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf Betaal met Arkel, Vrijgeld] en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nDe Vijfheerenlanden—en daarmee de munt—dankt zijn naam aan \'\'\'de heren van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Land_van_Arkel Arkel]\'\'\', van Ter Leede, van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Hagestein Hagestein], van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Everdingen Everdingen], en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Van_Brederode Van Brederodes] van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vianen Vianen], die in 1284 gezamenlijk maatregelen namen tegen de wateroverlast vanuit de Geldersche Betuwe.\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.pdf\'>Lees alle 10 pagina\'s van <b>Betaal met Arkel</b></a> (PDF) of pak de flyer hieronder.\r\n\r\n\'\'\'Verzin je eigen munt\'\'\' en muntstelsel en [[contact|wij]] maken voor €25 jouw eigen versie van \'\'\'Betaal met Arkel\'\'\'.\r\n\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Reiger-Vrijgeld-SGGS.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-11','','','2009-11-25 11:34:26','2009-11-25 10:34:26','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-11/',0,'revision','',0),(903,2,'2009-11-25 15:33:37','2009-11-25 14:33:37','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels\'\'\'? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over <a href=\"/wp-content/uploads/2009/11/Vrijgeld-SGGS-Arkel.pdf\"> Betaal met Arkel, Vrijgeld</a> en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nDe Vijfheerenlanden—en daarmee de munt—dankt zijn naam aan \'\'\'de heren van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Land_van_Arkel Arkel]\'\'\', van Ter Leede, van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Hagestein Hagestein], van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Everdingen Everdingen], en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Van_Brederode Van Brederodes] van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vianen Vianen], die in 1284 gezamenlijk maatregelen namen tegen de wateroverlast vanuit de Geldersche Betuwe.\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.pdf\'>Lees alle 10 pagina\'s van <b>Betaal met Arkel</b></a> (PDF) of pak de flyer hieronder.\r\n\r\n\'\'\'Verzin je eigen munt\'\'\' en muntstelsel en [[contact|wij]] maken voor €30 (incl. BTW) jouw eigen versie van \'\'\'Betaal met Arkel\'\'\'.\r\n\r\n----\r\n<a href=\"/wp-content/uploads/2009/11/Vrijgeld-SGGS-Arkel.pdf\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-12','','','2009-11-25 15:33:37','2009-11-25 14:33:37','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-12/',0,'revision','',0),(904,2,'2009-11-05 09:14:14','2009-11-05 08:14:14','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor het spel leer je het \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'drie kwartier\'\'\', en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je \'\'\'\'\'besteed\'\'\'\'\' je tijd zinnig (nuttig, richtinggevend, betekenisvol en plezierig).\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator?\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een volledige dag of dagdeel invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop voor €1.505.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Wat zeggen anderen?==\r\n[http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599# Guido van den Nieuwendijk] zegt in [http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599 NET-WERKEN, het 1e evenement!]:\r\n:“Bij de start leek het allemaal een beetje wazig, achteraf bleek dit helemaal te kloppen en viel alles op z´n plek. Dit was gelijk een mooie boodschap aan mezelf, dat je niet altijd alleen maar de controle moet willen hebben, nog wat extra´s geleerd dus.”\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een licentie op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-5','','','2009-11-05 09:14:14','2009-11-05 08:14:14','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-5/',0,'revision','',0),(905,2,'2009-11-27 13:21:38','2009-11-27 12:21:38','Ad Broere, Carin Wormsbecher, Arko van Brakel, Henk Smit en Peter van der Vliet sloegen de handen ineen en bundelden in een flits van 99 praktische idealisten de verhalen (en met een {{p|geldtuimelaar}} €100)  zodat met een budget van €10.000 een zinnig tijdschrift leven ingeblazen wordt dat door de verhalenvertellers zelf wordt gedistribueerd.\r\n\r\nUiteraard deelt Aardbron daarin ook haar visie in exact 500 woorden (zie einde artikel).\r\n\r\nNaast de papieren versie staat het magazine ook in haar geheel online (PDF). \r\n\r\n<a href=\"http://gewoondoenonline.nl/\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/gewoon-doen-omslag.jpg\" alt=\"gewoon-doen-omslag\" title=\"gewoon-doen-omslag\" width=\"500\" height=\"352\" class=\"alignnone size-full wp-image-948\" /></a>\r\n\r\n\'\'\'Persbericht: Presentatie nieuw magazine: GEWOON…DOEN!\'\'\'\r\n\r\n==WAT?==\r\nOp 13 oktober was de afronding van het project: “Ontwikkeling van het nieuwe Ambachtsbedrijf” bij Driekant in Zutphen. Een bakkerij waar naast brood ook leerwerktrajecten worden aangeboden. Na Aukje Smit van TNO, die vertelde over de impact van het driejarige project op andere ondernemers, gaf Arko van Brakel zijn visie aan de 40 aanwezigen op het nieuwe ondernemen in de communicatiemaatschappij. Hij maakte een doorkijkje van de in essentie community gedreven grondbeginselen van alle wereldgodsdiensten naar moderne succesvolle bedrijven als Google. Vervolgens beschreef hij hoe universele principes als delen in overvloed en vermeerderen zakelijk worden toegepast. Hierna voerden de 40 deelnemers een dialoog over de vraag hoe dit gedachtengoed verder verspreid zou kunnen worden. Aan één van de tafels kwam Carin Wormsbecher van drukkerij Wedding uit Harderwijk met het volgende idee:\r\n\r\n“Zou het niet leuk zijn à la You Tube, een gedrukt tijdschrift uit te geven waarin 100 ondernemers, of betrokkenen bij het nieuwe integrale ondernemen hun ervaring, of hun visie delen. Iedereen legt 100 Euro in. Dan heb je 10.000 Euro, daar kunnen wij een tijdschrift voor maken. (Aardbron noemt dit een {{p|geldtuimelaar}}) We doen dat in een oplage van 10.000. Iedere schrijver van een artikel krijgt 100 exemplaren en zorgt zelf voor de verspreiding van deze exemplaren, dan is gelijk de distributie ook geregeld. 100 geïnspireerde verhalen over bezielend ondernemen. Ik zou het hartstikke leuk vinden om al die verhalen te lezen…”\r\n\r\nAd Broere, schrijver van “Een menselijke economie”, Carin Wormsbecher van drukkerij Wedding, Arko van Brakel, schrijver van “Iedereen ondernemer”, Henk Smit van Driekant en Peter van der Vliet, bruggenbouwer met passie hebben vervolgens de handen in een geslagen.\r\n\r\nHet is een goed idee gebleken: er hebben 99 auteurs een verhaal geschreven. Stuk voor stuk inspirerende verhalen over het nieuwe ondernemen. Een unieke bundeling, van wat er allemaal aan nieuwe ideeën leeft bij ondernemende mensen. Via een nieuwe formule vormgegeven. Een idee waarbij internettoepassingen een inspiratiebron zijn voor een gedrukt magazine.\r\n\r\nOp 9 december op de dag van de presentatie van het magazine zal ook de bijbehorende website in de lucht gaan: [http://gewoondoenonline.nl gewoondoenonline.nl]. \r\n\r\n==Waar?==\r\nDit bijzondere tijdschrift wordt aangeboden aan de 99 auteurs tijdens een bijzondere bijeenkomst op 9 december 2009. Alle auteurs krijgen 100 exemplaren mee en zorgen daarmee voor de distributie van 10.000 exemplaren. De bijeenkomst zal worden gehouden bij [http://www.drukkerijwedding.nl/wedding/ Drukkerij Wedding], Nobelstraat 16 te Harderwijk.\r\n\r\nOm 15.00 uur is een speciale preview voor de vertegenwoordigers van de pers.\r\n\r\nU bent van harte uitgenodigd om bij deze inspirerende gebeurtenis aanwezig te zijn.\r\n\r\nAanmelding vooraf gewenst bij: Drukkerij Wedding, info@drukkerijwedding.nl \r\n\r\nNadere informatie, mede namens de andere initiatiefnemers \r\nArko van Brakel, Ad Broere en Henk Smit, bij:\r\n:\'\'\'Carin Wedding\'\'\', drukkerij Wedding, tel.0341412501, info@drukkerijwedding.nl\r\n:\'\'\'Peter van der Vliet\'\'\', bruggenbouwer met passie, tel. 0653937767, info@vandervliet.nu \r\n----\r\nUiteraard deelt Aardbron in “Gewoon…doen!” ook haar visie in exact 500 woorden:\r\n\r\n==Vrijgeld: voldoende | duurzaam | gratis==\r\nHoe zit ons geldsysteem in elkaar? Welk effect heeft een geldsysteem op menselijk gedrag, organiseren en samenleven? Welke krachten maakt het rammelen aan ons huidige geldsysteem los? Hoe ziet een ontwerp voor een geldsysteem eruit dat zakelijke zin geeft én organisatie, gemeenschap en samenleving koestert en laat bloeien? Welk geldsysteem katalyseert uitbundige [[samenlevenskunst]]?\r\n\r\nWil je een gemeenschap of samenleving vernietigen? Introduceer dan een monopolistisch, gecentraliseerd, hiërarchisch, rente- en schuldgebaseerd monetair systeem waarin geld een schaars goed is en opgepot kan worden. \r\n\r\nOns huidig monetaire systeem—met haar \'\'\'obsessieve groeidwangstoornis\'\'\'—is hét wapen van massavernietiging en ongekende globale slavernij. \'\'\'Werk jij voor het geld of werkt het geld voor jou?\'\'\'\r\n\r\nHoe we kunnen we diezelfde kracht ook inzetten om een \'\'\'alleshelende laserstraal\'\'\' te creëren. Hét krachtinstrument voor massaheling dat oorlog, werkeloosheid, armoede, ziekte en de globale vernietiging van onze Aarde naar de vergetelheid schiet. Hoe geven we vorm aan het besturingssysteem van morgen dat \'\'\'autonomie\'\'\', \'\'\'meesterschap\'\'\' en \'\'\'zingeving\'\'\' koestert?\r\n\r\n===Vrijgeld: voldoende===\r\nVrijgeld maakt het hamsteren van geld net zo onzinnig als het hamsteren van centimeters. Vrijgeld zorgt voor altijd precies voldoende geld zoals in een systeem met wederzijds krediet waar de deelgevers dit onder elkaar scheppen als een debet- en creditpositie op het moment van de transactie.\r\n\r\n===Vrijgeld: duurzaam===\r\nAls je [[stroomgeld|tegoed heel langzaam wegsijpelt]] in een algemeen fonds krijg je de neiging geld eerder nu dan later uit te geven. Daarmee creëer je werkgelegenheid. Extreem duurzaam omdat het de korte termijn winstgedreven blik verruilt voor visie en keuzes op lange termijn. Je kunt ineens weer helder zien en denken.\r\n\r\n===Vrijgeld: gratis===\r\n‘Gratis’, omdat vrijgeld voorgoed afrekent met dure systemen en organisaties.\r\n\r\n===De rijken rijker en de armen rijken===\r\nGeld als universele drager maakt menselijke passie en energie in tijd en afstand overdraagbaar. Naarmate geld meer stroomt bloeit de economie meer—het neveneffect van elke transactie is namelijk de creatie van iets van waarde: je haar is gekapt, je hebt genoten van een avond uit of je nieuwe kantoor is opgeleverd.\r\n\r\nVrijgeld maakt rijken rijker—je wereld holt zich namelijk niet uit maar bloeit op ongekende plekken en wijzen. Vrijgeld maakt armen rijken—je hebt altijd voldoende geld. Er is altijd werk voldoende om jouw belofte aan de gemeenschap in te lossen. Werk dat past bij jouw talent en jouw passie.\r\n\r\n===Serieus Gek Geld Spel===\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend meer gevoel voor verschillende geldsystemen en hun effect op samenleving, [[stroomgeld|duurzaamheid]], maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nJe leert vertrouwen en geldsystemen beter begrijpen. Je neemt verrassende nieuwe inzichten mee in je eigen zaak. De bliksemversie speel je met een groep in een uur, werkt geestverruimend en prikkelt de fantasie.\r\n\r\n===Over Aardbron===\r\nLenig, behendig en geleid door ecosofische beginselen helpt Aardbron met wakkerschuddingen, lezingen, workshops, coaching, innovatie, strategie, serieus spel. Aardbron ontwerpt, kweekt, groeit en bloeit zakelijk zinnige ecosystemen en bedrijfsmodellen.\r\n\r\nLef? Neem [[contact]] op.\r\n','Gewoon…doen!',0,'','publish','open','open','','gewoon-doen','','','2009-12-17 13:24:41','2009-12-17 12:24:41','',0,'http://aardbron.nl/?p=905',0,'post','',2),(906,2,'2009-11-27 13:12:26','2009-11-27 12:12:26','Persbericht: Presentatie nieuw magazine: GEWOON…DOEN!\n\n==WAT?==\nOp 13 oktober was de afronding van het project: “Ontwikkeling van het nieuwe Ambachtsbedrijf” bij Driekant in Zutphen. Een bakkerij waar naast brood ook leerwerktrajecten worden aangeboden. Na Aukje Smit van TNO, die vertelde over de impact van het driejarige project op andere ondernemers, gaf Arko van Brakel zijn visie aan de 40 aanwezigen op het nieuwe ondernemen in de communicatiemaatschappij. Hij maakte een doorkijkje van de in essentie community gedreven grondbeginselen van alle wereldgodsdiensten naar moderne succesvolle bedrijven als Google. Vervolgens beschreef hij hoe universele principes als delen in overvloed en vermeerderen zakelijk worden toegepast. Hierna voerden de 40 deelnemers een dialoog over de vraag hoe dit gedachtengoed verder verspreid zou kunnen worden. Aan één van de tafels kwam Carin Wormsbecher van drukkerij Wedding uit Harderwijk met het volgende idee:\n\n“Zou het niet leuk zijn à la You Tube, een gedrukt tijdschrift uit te geven waarin 100 ondernemers, of betrokkenen bij het nieuwe integrale ondernemen hun ervaring, of hun visie delen. Iedereen legt 100 Euro in. Dan heb je 10.000 Euro, daar kunnen wij een tijdschrift voor maken. (Aardbron noemt dit een {{p|geldtuimelaar}}) We doen dat in een oplage van 10.000. Iedere schrijver van een artikel krijgt 100 exemplaren en zorgt zelf voor de verspreiding van deze exemplaren, dan is gelijk de distributie ook geregeld. 100 geïnspireerde verhalen over bezielend ondernemen. Ik zou het hartstikke leuk vinden om al die verhalen te lezen…”\n\nAd Broere, schrijver van “Een menselijke economie”, Carin Wormsbecher van drukkerij Wedding, Arko van Brakel, schrijver van “Iedereen ondernemer”, Henk Smit van Driekant en Peter van der Vliet, bruggenbouwer met passie hebben vervolgens de handen in een geslagen.\n\nHet is een goed idee gebleken: er hebben 99 auteurs een verhaal geschreven. Stuk voor stuk inspirerende verhalen over het nieuwe ondernemen. Een unieke bundeling, van wat er allemaal aan nieuwe ideeën leeft bij ondernemende mensen. Via een nieuwe formule vormgegeven. Een idee waarbij internettoepassingen een inspiratiebron zijn voor een gedrukt magazine.\n\nOp 9 december op de dag van de presentatie van het magazine zal ook de bijbehorende website in de lucht gaan: [http://gewoondoenonline.nl gewoondoenonline.nl]. \n\n==Waar?==\nDit bijzondere tijdschrift wordt aangeboden aan de 99 auteurs tijdens een bijzondere bijeenkomst op 9 december 2009. Alle auteurs krijgen 100 exemplaren mee en zorgen daarmee voor de distributie van 10.000 exemplaren. De bijeenkomst zal worden gehouden bij [http://www.drukkerijwedding.nl/wedding/ Drukkerij Wedding], Nobelstraat 16 te Harderwijk.\n\nOm 15.00 uur is een speciale preview voor de vertegenwoordigers van de pers.\n\nU bent van harte uitgenodigd om bij deze inspirerende gebeurtenis aanwezig te zijn.\n\nAanmelding vooraf gewenst bij: Drukkerij Wedding, info@drukkerijwedding.nl \n\nNadere informatie, mede namens de andere initiatiefnemers \nArko van Brakel, Ad Broere en Henk Smit, bij:\n:\'\'\'Carin Wedding\'\'\', drukkerij Wedding, tel.0341412501, info@drukkerijwedding.nl\n:\'\'\'Peter van der Vliet\'\'\', bruggenbouwer met passie, tel. 0653937767, info@vandervliet.nu \n\n==Vrijgeld==\n\nVRIJGELD: VOLDOENDE | DUURZAAM | GRATIS\nHoe zit ons geldsysteem in elkaar? Welk effect heeft een geldsysteem op menselijk gedrag, organiseren en samenleven? Welke krachten maakt het rammelen aan ons huidige geldsysteem los? Hoe ziet een ontwerp voor een geldsysteem eruit dat zakelijke zin geeft én organisatie, gemeenschap en samenleving koestert en laat bloeien? Welk geldsysteem katalyseert uitbundige samenlevenskunst?\n\nWil je een gemeenschap of samenleving vernietigen? Introduceer dan een monopolistisch, gecentraliseerd, hiërarchisch, rente- en schuldgebaseerd monetair systeem waarin geld een schaars goed is en opgepot kan worden. Ons huidig monetaire systeem—met haar obsessieve groeidwangstoornis—is hét wapen van massavernietiging en ongekende globale slavernij. Werk jij voor het geld of werkt het geld voor jou?\n\nHoe we kunnen we diezelfde kracht ook inzetten om een alleshelende laserstraal te creëren. Hét krachtinstrument voor massaheling dat oorlog, werkeloosheid, armoede, ziekte en de globale vernietiging van onze Aarde naar de vergetelheid schiet. Hoe geven we vorm aan het besturingssysteem van morgen dat \'\'\'autonomie\'\'\', \'\'\'meesterschap\'\'\' en \'\'\'zingeving\'\'\' koestert?\n\n===Vrijgeld: voldoende===\nVrijgeld maakt het hamsteren van geld net zo onzinnig als het hamsteren van centimeters. Vrijgeld zorgt voor altijd precies voldoende geld zoals in een systeem met wederzijds krediet waar de deelgevers dit onder elkaar scheppen als een debet- en creditpositie op het moment van de transactie.\n\n===Vrijgeld: duurzaam===\nAls je [[stroomgeld|tegoed heel langzaam wegsijpelt]] in een algemeen fonds krijg je de neiging geld eerder nu dan later uit te geven. Daarmee creëer je werkgelegenheid. Extreem duurzaam omdat het de korte termijn winstgedreven blik verruilt voor visie en keuzes op lange termijn. Je kunt ineens weer helder zien en denken.\n\n===Vrijgeld: gratis===\n‘Gratis’, omdat vrijgeld voorgoed afrekent met dure systemen en organisaties.\n\n===De rijken rijker en de armen rijken===\nGeld als universele drager maakt menselijke passie en energie in tijd en afstand overdraagbaar. Naarmate geld meer stroomt bloeit de economie meer—het neveneffect van elke transactie is namelijk de creatie van iets van waarde: je haar is gekapt, je hebt genoten van een avond uit of je nieuwe kantoor is opgeleverd.\n\nVrijgeld maakt rijken rijker—je wereld holt zich namelijk niet uit maar bloeit op ongekende plekken en wijzen. Vrijgeld maakt armen rijken—je hebt altijd voldoende geld. Er is altijd werk voldoende om jouw belofte aan de gemeenschap in te lossen. Werk dat past bij jouw talent en jouw passie.\n\n===Serieus Gek Geld Spel===\nHoe krijg je snel en doeltreffend meer gevoel voor verschillende geldsystemen en hun effect op samenleving, [[stroomgeld|duurzaamheid]], maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\nEén van de leukste manieren is het spelen van het [[Serieus Gek Geld Spel]].\n\nJe leert vertrouwen en geldsystemen beter begrijpen. Je neemt verrassende nieuwe inzichten mee in je eigen zaak. De bliksemversie speel je met een groep in een uur, werkt geestverruimend en prikkelt de fantasie.\n\n===Over Aardbron===\nLenig, behendig en geleid door ecosofische beginselen helpt Aardbron met wakkerschuddingen, lezingen, workshops, coaching, innovatie, strategie, serieus spel. Aardbron ontwerpt, kweekt, groeit en bloeit zakelijk zinnige ecosystemen en bedrijfsmodellen.\n\nLef? Neem [[contact]] op.\n\n\n\n\n\n\n','Gewoon…doen!',0,'','inherit','open','open','','905-revision','','','2009-11-27 13:12:26','2009-11-27 12:12:26','',905,'http://aardbron.nl/905-revision/',0,'revision','',0),(907,2,'2009-11-27 13:13:26','2009-11-27 12:13:26','Persbericht: Presentatie nieuw magazine: GEWOON…DOEN!\n\n==WAT?==\nOp 13 oktober was de afronding van het project: “Ontwikkeling van het nieuwe Ambachtsbedrijf” bij Driekant in Zutphen. Een bakkerij waar naast brood ook leerwerktrajecten worden aangeboden. Na Aukje Smit van TNO, die vertelde over de impact van het driejarige project op andere ondernemers, gaf Arko van Brakel zijn visie aan de 40 aanwezigen op het nieuwe ondernemen in de communicatiemaatschappij. Hij maakte een doorkijkje van de in essentie community gedreven grondbeginselen van alle wereldgodsdiensten naar moderne succesvolle bedrijven als Google. Vervolgens beschreef hij hoe universele principes als delen in overvloed en vermeerderen zakelijk worden toegepast. Hierna voerden de 40 deelnemers een dialoog over de vraag hoe dit gedachtengoed verder verspreid zou kunnen worden. Aan één van de tafels kwam Carin Wormsbecher van drukkerij Wedding uit Harderwijk met het volgende idee:\n\n“Zou het niet leuk zijn à la You Tube, een gedrukt tijdschrift uit te geven waarin 100 ondernemers, of betrokkenen bij het nieuwe integrale ondernemen hun ervaring, of hun visie delen. Iedereen legt 100 Euro in. Dan heb je 10.000 Euro, daar kunnen wij een tijdschrift voor maken. (Aardbron noemt dit een {{p|geldtuimelaar}}) We doen dat in een oplage van 10.000. Iedere schrijver van een artikel krijgt 100 exemplaren en zorgt zelf voor de verspreiding van deze exemplaren, dan is gelijk de distributie ook geregeld. 100 geïnspireerde verhalen over bezielend ondernemen. Ik zou het hartstikke leuk vinden om al die verhalen te lezen…”\n\nAd Broere, schrijver van “Een menselijke economie”, Carin Wormsbecher van drukkerij Wedding, Arko van Brakel, schrijver van “Iedereen ondernemer”, Henk Smit van Driekant en Peter van der Vliet, bruggenbouwer met passie hebben vervolgens de handen in een geslagen.\n\nHet is een goed idee gebleken: er hebben 99 auteurs een verhaal geschreven. Stuk voor stuk inspirerende verhalen over het nieuwe ondernemen. Een unieke bundeling, van wat er allemaal aan nieuwe ideeën leeft bij ondernemende mensen. Via een nieuwe formule vormgegeven. Een idee waarbij internettoepassingen een inspiratiebron zijn voor een gedrukt magazine.\n\nOp 9 december op de dag van de presentatie van het magazine zal ook de bijbehorende website in de lucht gaan: [http://gewoondoenonline.nl gewoondoenonline.nl]. \n\n==Waar?==\nDit bijzondere tijdschrift wordt aangeboden aan de 99 auteurs tijdens een bijzondere bijeenkomst op 9 december 2009. Alle auteurs krijgen 100 exemplaren mee en zorgen daarmee voor de distributie van 10.000 exemplaren. De bijeenkomst zal worden gehouden bij [http://www.drukkerijwedding.nl/wedding/ Drukkerij Wedding], Nobelstraat 16 te Harderwijk.\n\nOm 15.00 uur is een speciale preview voor de vertegenwoordigers van de pers.\n\nU bent van harte uitgenodigd om bij deze inspirerende gebeurtenis aanwezig te zijn.\n\nAanmelding vooraf gewenst bij: Drukkerij Wedding, info@drukkerijwedding.nl \n\nNadere informatie, mede namens de andere initiatiefnemers \nArko van Brakel, Ad Broere en Henk Smit, bij:\n:\'\'\'Carin Wedding\'\'\', drukkerij Wedding, tel.0341412501, info@drukkerijwedding.nl\n:\'\'\'Peter van der Vliet\'\'\', bruggenbouwer met passie, tel. 0653937767, info@vandervliet.nu \n\n==Vrijgeld: voldoende | duurzaam | gratis==\nHoe zit ons geldsysteem in elkaar? Welk effect heeft een geldsysteem op menselijk gedrag, organiseren en samenleven? Welke krachten maakt het rammelen aan ons huidige geldsysteem los? Hoe ziet een ontwerp voor een geldsysteem eruit dat zakelijke zin geeft én organisatie, gemeenschap en samenleving koestert en laat bloeien? Welk geldsysteem katalyseert uitbundige [[samenlevenskunst]]?\n\nWil je een gemeenschap of samenleving vernietigen? Introduceer dan een monopolistisch, gecentraliseerd, hiërarchisch, rente- en schuldgebaseerd monetair systeem waarin geld een schaars goed is en opgepot kan worden. \n\nOns huidig monetaire systeem—met haar \'\'\'obsessieve groeidwangstoornis\'\'\'—is hét wapen van massavernietiging en ongekende globale slavernij. \'\'\'Werk jij voor het geld of werkt het geld voor jou?\'\'\'\n\nHoe we kunnen we diezelfde kracht ook inzetten om een \'\'\'alleshelende laserstraal\'\'\' te creëren. Hét krachtinstrument voor massaheling dat oorlog, werkeloosheid, armoede, ziekte en de globale vernietiging van onze Aarde naar de vergetelheid schiet. Hoe geven we vorm aan het besturingssysteem van morgen dat \'\'\'autonomie\'\'\', \'\'\'meesterschap\'\'\' en \'\'\'zingeving\'\'\' koestert?\n\n===Vrijgeld: voldoende===\nVrijgeld maakt het hamsteren van geld net zo onzinnig als het hamsteren van centimeters. Vrijgeld zorgt voor altijd precies voldoende geld zoals in een systeem met wederzijds krediet waar de deelgevers dit onder elkaar scheppen als een debet- en creditpositie op het moment van de transactie.\n\n===Vrijgeld: duurzaam===\nAls je [[stroomgeld|tegoed heel langzaam wegsijpelt]] in een algemeen fonds krijg je de neiging geld eerder nu dan later uit te geven. Daarmee creëer je werkgelegenheid. Extreem duurzaam omdat het de korte termijn winstgedreven blik verruilt voor visie en keuzes op lange termijn. Je kunt ineens weer helder zien en denken.\n\n===Vrijgeld: gratis===\n‘Gratis’, omdat vrijgeld voorgoed afrekent met dure systemen en organisaties.\n\n===De rijken rijker en de armen rijken===\nGeld als universele drager maakt menselijke passie en energie in tijd en afstand overdraagbaar. Naarmate geld meer stroomt bloeit de economie meer—het neveneffect van elke transactie is namelijk de creatie van iets van waarde: je haar is gekapt, je hebt genoten van een avond uit of je nieuwe kantoor is opgeleverd.\n\nVrijgeld maakt rijken rijker—je wereld holt zich namelijk niet uit maar bloeit op ongekende plekken en wijzen. Vrijgeld maakt armen rijken—je hebt altijd voldoende geld. Er is altijd werk voldoende om jouw belofte aan de gemeenschap in te lossen. Werk dat past bij jouw talent en jouw passie.\n\n===Serieus Gek Geld Spel===\nHoe krijg je snel en doeltreffend meer gevoel voor verschillende geldsystemen en hun effect op samenleving, [[stroomgeld|duurzaamheid]], maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\nEén van de leukste manieren is het spelen van het [[Serieus Gek Geld Spel]].\n\nJe leert vertrouwen en geldsystemen beter begrijpen. Je neemt verrassende nieuwe inzichten mee in je eigen zaak. De bliksemversie speel je met een groep in een uur, werkt geestverruimend en prikkelt de fantasie.\n\n===Over Aardbron===\nLenig, behendig en geleid door ecosofische beginselen helpt Aardbron met wakkerschuddingen, lezingen, workshops, coaching, innovatie, strategie, serieus spel. Aardbron ontwerpt, kweekt, groeit en bloeit zakelijk zinnige ecosystemen en bedrijfsmodellen.\n\nLef? Neem [[contact]] op.\n\n\n\n\n\n\n','Gewoon…doen!',0,'','inherit','open','open','','905-revision-2','','','2009-11-27 13:13:26','2009-11-27 12:13:26','',905,'http://aardbron.nl/905-revision-2/',0,'revision','',0),(908,2,'2009-11-27 13:20:18','2009-11-27 12:20:18','Ad Broere, Carin Wormsbecher, Arko van Brakel, Henk Smit en Peter van der Vliet sloegen de handen ineen en bundelden in een flits de verhalen en met een {{p|geldtuimelaar}} €100 van 99 praktische idealisten zodat met een budget van €10.000 een zinnig tijdschrift leven ingeblazen wordt dat door de berhalenvertellers zelf wordt gedistribueerd.\r\n\r\nUiteraard deelt Aardbron daarin ook haar visie in exact 500 woorden (zie einde artikel).\r\n\r\n\'\'\'Persbericht: Presentatie nieuw magazine: GEWOON…DOEN!\'\'\'\r\n\r\n==WAT?==\r\nOp 13 oktober was de afronding van het project: “Ontwikkeling van het nieuwe Ambachtsbedrijf” bij Driekant in Zutphen. Een bakkerij waar naast brood ook leerwerktrajecten worden aangeboden. Na Aukje Smit van TNO, die vertelde over de impact van het driejarige project op andere ondernemers, gaf Arko van Brakel zijn visie aan de 40 aanwezigen op het nieuwe ondernemen in de communicatiemaatschappij. Hij maakte een doorkijkje van de in essentie community gedreven grondbeginselen van alle wereldgodsdiensten naar moderne succesvolle bedrijven als Google. Vervolgens beschreef hij hoe universele principes als delen in overvloed en vermeerderen zakelijk worden toegepast. Hierna voerden de 40 deelnemers een dialoog over de vraag hoe dit gedachtengoed verder verspreid zou kunnen worden. Aan één van de tafels kwam Carin Wormsbecher van drukkerij Wedding uit Harderwijk met het volgende idee:\r\n\r\n“Zou het niet leuk zijn à la You Tube, een gedrukt tijdschrift uit te geven waarin 100 ondernemers, of betrokkenen bij het nieuwe integrale ondernemen hun ervaring, of hun visie delen. Iedereen legt 100 Euro in. Dan heb je 10.000 Euro, daar kunnen wij een tijdschrift voor maken. (Aardbron noemt dit een {{p|geldtuimelaar}}) We doen dat in een oplage van 10.000. Iedere schrijver van een artikel krijgt 100 exemplaren en zorgt zelf voor de verspreiding van deze exemplaren, dan is gelijk de distributie ook geregeld. 100 geïnspireerde verhalen over bezielend ondernemen. Ik zou het hartstikke leuk vinden om al die verhalen te lezen…”\r\n\r\nAd Broere, schrijver van “Een menselijke economie”, Carin Wormsbecher van drukkerij Wedding, Arko van Brakel, schrijver van “Iedereen ondernemer”, Henk Smit van Driekant en Peter van der Vliet, bruggenbouwer met passie hebben vervolgens de handen in een geslagen.\r\n\r\nHet is een goed idee gebleken: er hebben 99 auteurs een verhaal geschreven. Stuk voor stuk inspirerende verhalen over het nieuwe ondernemen. Een unieke bundeling, van wat er allemaal aan nieuwe ideeën leeft bij ondernemende mensen. Via een nieuwe formule vormgegeven. Een idee waarbij internettoepassingen een inspiratiebron zijn voor een gedrukt magazine.\r\n\r\nOp 9 december op de dag van de presentatie van het magazine zal ook de bijbehorende website in de lucht gaan: [http://gewoondoenonline.nl gewoondoenonline.nl]. \r\n\r\n==Waar?==\r\nDit bijzondere tijdschrift wordt aangeboden aan de 99 auteurs tijdens een bijzondere bijeenkomst op 9 december 2009. Alle auteurs krijgen 100 exemplaren mee en zorgen daarmee voor de distributie van 10.000 exemplaren. De bijeenkomst zal worden gehouden bij [http://www.drukkerijwedding.nl/wedding/ Drukkerij Wedding], Nobelstraat 16 te Harderwijk.\r\n\r\nOm 15.00 uur is een speciale preview voor de vertegenwoordigers van de pers.\r\n\r\nU bent van harte uitgenodigd om bij deze inspirerende gebeurtenis aanwezig te zijn.\r\n\r\nAanmelding vooraf gewenst bij: Drukkerij Wedding, info@drukkerijwedding.nl \r\n\r\nNadere informatie, mede namens de andere initiatiefnemers \r\nArko van Brakel, Ad Broere en Henk Smit, bij:\r\n:\'\'\'Carin Wedding\'\'\', drukkerij Wedding, tel.0341412501, info@drukkerijwedding.nl\r\n:\'\'\'Peter van der Vliet\'\'\', bruggenbouwer met passie, tel. 0653937767, info@vandervliet.nu \r\n----\r\nUiteraard deelt Aardbron in “Gewoon…doen!” ook haar visie in exact 500 woorden:\r\n\r\n==Vrijgeld: voldoende | duurzaam | gratis==\r\nHoe zit ons geldsysteem in elkaar? Welk effect heeft een geldsysteem op menselijk gedrag, organiseren en samenleven? Welke krachten maakt het rammelen aan ons huidige geldsysteem los? Hoe ziet een ontwerp voor een geldsysteem eruit dat zakelijke zin geeft én organisatie, gemeenschap en samenleving koestert en laat bloeien? Welk geldsysteem katalyseert uitbundige [[samenlevenskunst]]?\r\n\r\nWil je een gemeenschap of samenleving vernietigen? Introduceer dan een monopolistisch, gecentraliseerd, hiërarchisch, rente- en schuldgebaseerd monetair systeem waarin geld een schaars goed is en opgepot kan worden. \r\n\r\nOns huidig monetaire systeem—met haar \'\'\'obsessieve groeidwangstoornis\'\'\'—is hét wapen van massavernietiging en ongekende globale slavernij. \'\'\'Werk jij voor het geld of werkt het geld voor jou?\'\'\'\r\n\r\nHoe we kunnen we diezelfde kracht ook inzetten om een \'\'\'alleshelende laserstraal\'\'\' te creëren. Hét krachtinstrument voor massaheling dat oorlog, werkeloosheid, armoede, ziekte en de globale vernietiging van onze Aarde naar de vergetelheid schiet. Hoe geven we vorm aan het besturingssysteem van morgen dat \'\'\'autonomie\'\'\', \'\'\'meesterschap\'\'\' en \'\'\'zingeving\'\'\' koestert?\r\n\r\n===Vrijgeld: voldoende===\r\nVrijgeld maakt het hamsteren van geld net zo onzinnig als het hamsteren van centimeters. Vrijgeld zorgt voor altijd precies voldoende geld zoals in een systeem met wederzijds krediet waar de deelgevers dit onder elkaar scheppen als een debet- en creditpositie op het moment van de transactie.\r\n\r\n===Vrijgeld: duurzaam===\r\nAls je [[stroomgeld|tegoed heel langzaam wegsijpelt]] in een algemeen fonds krijg je de neiging geld eerder nu dan later uit te geven. Daarmee creëer je werkgelegenheid. Extreem duurzaam omdat het de korte termijn winstgedreven blik verruilt voor visie en keuzes op lange termijn. Je kunt ineens weer helder zien en denken.\r\n\r\n===Vrijgeld: gratis===\r\n‘Gratis’, omdat vrijgeld voorgoed afrekent met dure systemen en organisaties.\r\n\r\n===De rijken rijker en de armen rijken===\r\nGeld als universele drager maakt menselijke passie en energie in tijd en afstand overdraagbaar. Naarmate geld meer stroomt bloeit de economie meer—het neveneffect van elke transactie is namelijk de creatie van iets van waarde: je haar is gekapt, je hebt genoten van een avond uit of je nieuwe kantoor is opgeleverd.\r\n\r\nVrijgeld maakt rijken rijker—je wereld holt zich namelijk niet uit maar bloeit op ongekende plekken en wijzen. Vrijgeld maakt armen rijken—je hebt altijd voldoende geld. Er is altijd werk voldoende om jouw belofte aan de gemeenschap in te lossen. Werk dat past bij jouw talent en jouw passie.\r\n\r\n===Serieus Gek Geld Spel===\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend meer gevoel voor verschillende geldsystemen en hun effect op samenleving, [[stroomgeld|duurzaamheid]], maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nJe leert vertrouwen en geldsystemen beter begrijpen. Je neemt verrassende nieuwe inzichten mee in je eigen zaak. De bliksemversie speel je met een groep in een uur, werkt geestverruimend en prikkelt de fantasie.\r\n\r\n===Over Aardbron===\r\nLenig, behendig en geleid door ecosofische beginselen helpt Aardbron met wakkerschuddingen, lezingen, workshops, coaching, innovatie, strategie, serieus spel. Aardbron ontwerpt, kweekt, groeit en bloeit zakelijk zinnige ecosystemen en bedrijfsmodellen.\r\n\r\nLef? Neem [[contact]] op.\r\n','Gewoon…doen!',0,'','inherit','open','open','','905-revision-3','','','2009-11-27 13:20:18','2009-11-27 12:20:18','',905,'http://aardbron.nl/905-revision-3/',0,'revision','',0),(909,2,'2009-11-27 12:00:33','2009-11-27 11:00:33','\'\'\'Levenskunst\'\'\': het leven als een kunst—zo eenvoudig dat men het moeiteloos kan leven. Overvloedige persoonlijke levensvreugde en geluk. Waarheid en authenticiteit.\r\n\r\n\'\'\'Samenlevenskunst\'\'\': Levenskunst die we met ons allen verstaan—op een evenwichtige en zinnige (betekenisvolle, richtiggevende, nuttige en plezierige) manier het leven vorm geven zodat onze kunst zich openbaart.\r\n\r\nDe primaire instrumenten dat wij op dit moment gebruiken om samenlevenskunst te katalyseren zijn \'\'\'aanvullende geldsystemen die samenwerking en gemeenschapszin bevorderen en koesteren\'\'\'.\r\n\r\nWij commiteren ons aan de verkenning, organisatie, planning en realisatie van aanvullende geldstelsels en de hervorming van het huidige geldsysteem in cocreatie met alle belanghebbenden door het geven van \'\'\'voorlichting\'\'\' en het uitvoeren van de noodzakelijke \'\'\'workshops\'\'\' en \'\'\'projecten\'\'\'.\r\n\r\nGemeentelijk bestuur, winkeliersverenigingen, werkgroepen en organisaties en andere lokale initiatieven die hun woon- en leefomgeving wensen te verbeteren in ruime zin zien wij daarbij als cocreatoren. Zowel ‘business to consumer’ als ‘business to business’.\r\n\r\nDe primaire doelstellingen van onze insteek op basis van het aanvullende geldsystemen zijn:\r\n*het versterken van de \'\'\'gemeenschapszin\'\'\' en het \'\'\'vertrouwen\'\'\' tussen mensen;\r\n*het bevorderen van de \'\'\'integratie\'\'\' en \'\'\'participatie\'\'\' mensen in het algemeen, waaronder kwetsbare groepen zoals allochtone jongeren, ouderen en gehandicapten; en\r\n*het stimuleren van burgers en ondernemers om \'\'\'verantwoordelijkheid\'\'\' te nemen voor het realiseren van een prettiger \'\'\'leefomgeving\'\'\'.','Samenlevenskunst',0,'','publish','open','open','','samenlevenskunst','','','2009-11-27 13:25:22','2009-11-27 12:25:22','',0,'http://aardbron.nl/?p=909',0,'post','',1),(910,2,'2009-11-27 13:24:34','2009-11-27 12:24:34','\'\'\'Levenskunst\'\'\': het leven als een kunst—zo eenvoudig dat men het moeiteloos kan leven. Overvloedige persoonlijke levensvreugde en geluk. Waarheid en authenticiteit.\n\n\'\'\'Samenlevenskunst\'\'\': Levenskunst die we met ons allen verstaan—op een evenwichtige en zinnige (betekenisvolle, richtiggevende, nuttige en plezierige) manier het leven vorm geven zodat onze kunst zich openbaart.\n\nDe primaire instrumenten dat wij op dit moment gebruiken om samenlevenskunst te katalyseren zijn \'\'\'aanvullende geldsystemen die samenwerking en gemeenschapszin bevorderen en koesteren\'\'\'.\n\nWij commiteren ons aan de verkenning, organisatie, planning en realisatie van aanvullende geldstelsels en de hervorming van het huidige geldsysteem in cocreatie met alle belanghebbenden door het geven van \'\'\'voorlichting\'\'\' en het uitvoeren van de noodzakelijke \'\'\'workshops\'\'\' en \'\'\'projecten\'\'\'.\n\nGemeentelijk bestuur, winkeliersverenigingen, werkgroepen en organisaties en andere lokale initiatieven die hun woon- en leefomgeving wensen te verbeteren in ruime zin zien wij daarbij als cocreatoren. Zowel ‘business to consumer’ als ‘business to business’.\n\nDe primaire doelstellingen van onze insteek op basis van het aanvullende geldsystemen zijn:\n*het versterken van de \'\'\'gemeenschapszin\'\'\' en het \'\'\'vertrouwen\'\'\' tussen mensen;\n*het bevorderen van de \'\'\'integratie\'\'\' en \'\'\'participatie\'\'\' mensen in het algemeen, waaronder kwetsbare groepen zoals allochtone jongeren, ouderen en gehandicapten; en\n*het stimuleren van burgers en ondernemers om \'\'\'verantwoordelijkheid te nemen voor het realiseren van een prettiger leefomgeving.','Samenlevenskunst',0,'','inherit','open','open','','909-revision','','','2009-11-27 13:24:34','2009-11-27 12:24:34','',909,'http://aardbron.nl/909-revision/',0,'revision','',0),(911,2,'2009-11-25 15:35:44','2009-11-25 14:35:44','Op 24 november 2009 organiseert de Kamer van Koophandel Midden-Nederland een [http://www.kvk.nl/agenda/193343/netwerkbijeenkomst_voor_zzpers_in_de_regio_vijfheerenlanden/ samenscholing voor alle ZZP-ers] van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vijfheerenlanden Vijfheerenlanden].\r\n\r\nWow! Hoe kunnen we een vrijgeldsysteem voor samenlevenskunst van ZZP-ers opzetten voor deze enerverende regio en \'\'\'elkaar betalen met Arkels\'\'\'? Alle meer dan 60 deelnemers krijgen als hart onder de riem onderstaande flyer over <a href=\"/wp-content/uploads/2009/11/Vrijgeld-SGGS-Arkel.pdf\"> Betaal met Arkel, Vrijgeld</a> en het [[Serieus Gek Geld Spel]].\r\n\r\nDe Vijfheerenlanden—en daarmee de munt—dankt zijn naam aan \'\'\'de heren van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Land_van_Arkel Arkel]\'\'\', van Ter Leede, van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Hagestein Hagestein], van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Everdingen Everdingen], en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Van_Brederode Van Brederodes] van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Vianen Vianen], die in 1284 gezamenlijk maatregelen namen tegen de wateroverlast vanuit de Geldersche Betuwe.\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.pdf\'>Lees alle 10 pagina\'s van <b>Betaal met Arkel</b></a> (PDF) of pak de flyer hieronder.\r\n\r\n\'\'\'Verzin je eigen munt\'\'\' en muntstelsel en [[contact|wij]] maken voor €30 (incl. BTW) jouw eigen versie van \'\'\'Betaal met Arkel\'\'\'. Bijvoorbeeld:\r\n*\'\'\'Betaal met Reigers\'\'\' in Vianen.\r\n*\'\'\'Betaal met Keien\'\'\' in Amersfoort.\r\n*\'\'\'Betaal met Slootjes\'\'\' in Slotervaart.\r\n\r\n----\r\n<a href=\"/wp-content/uploads/2009/11/Vrijgeld-SGGS-Arkel.pdf\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/11/Betaal-met-Arkel.png\" alt=\"Betaal-met-Arkel\" title=\"Betaal-met-Arkel\" width=\"500\" height=\"690\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" /></a>\r\n','Betaal met Arkel',0,'','inherit','open','open','','886-revision-13','','','2009-11-25 15:35:44','2009-11-25 14:35:44','',886,'http://aardbron.nl/886-revision-13/',0,'revision','',0),