(1218,2,'2010-03-19 16:51:56','2010-03-19 15:51:56','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/aardsferen-500.png\" alt=\"\" title=\"aardsferen-500\" width=\"500\" height=\"311\" class=\"alignnone size-full wp-image-1215\" />\n\nOnze Aarde is als een ui: een geneste verzameling van ringen of schalen: lithosfeer, biosfeer, atmosfeer, technosfeer, cybersfeer en noösfeer. Noëtica bestudeert met name in ons collectieve bewustzijn opkomende noösfeer.\n\nNoëtica—van het Grieks νοητικός ‘mentaal’ en \'\'νοεῖν\'\' ‘denken’ (van \'\'νοῦς\'\')—is een tak van metafysische filosofie die zich richt op de studie van de geest en intuïtie en haar relatie met het goddelijke intellect. Een van de belangrijkste doelen is het bestuderen van de effecten van opvattingen, overtuigingen en de intentie met betrekking tot het menselijk bewustzijn.\n\nAlle definities van noëtische wetenschappen komen uit op de kracht van de (menselijke) geest:\n\n:\'\'\'Noëtische wetenschap is de ‘verstandsleer’ waarbij mensen met een bundeling van hun geestelijke vermogens macht kunnen uitoefenen op de materie.\'\'\'\n\nNog één evolutionaire stap verder kom je bij de wijsheidsleer—sofotica.\n\n[http://aardnoot.nl/Amit_Goswami Amit Goswami] vat het kernachtig samen en zegt in zijn boek [http://aardnoot.nl/The_Self-Aware_Universe The Self-Aware Universe] in wezen: \n:\'\'\'‘consciousness matters’\'\'\'—\'\'\'bewustzijn materialiseert\'\'\'; letterlijk.\n\nDe kwantumfysica en -theorie verzamelen steeds meer bewijs voor het ‘<a href=\"http://en.wikipedia.org/wiki/Observer_effect_(physics)\">observer effect</a>’—de golfdeeltjes ‘storten ineen’ tot hun deeltjesvorm als gevolg (de intentie) van hun observator. Het antwoord op de vraag ‘Wordt de materiële wereld beïnvloed als veel mensen hun aandacht op hetzelfde richten?\' is dus ja.\n\nOok Deepak Chopra claimt: [[De Ziel van Leiderschap|ziel ≡ geest ≡ bewustzijn]]. Jouw herinneringen zijn letterlijk ‘gelokaliseeerd’ in jouw brein, ze zitten niet echt ín jouw brein. Jouw brein is een zendontvanger. Wanneer we elkaars bewustzijn delen zijn we verliefd en raakt en roert het ons. Onze \'\'\'intentie manifesteert de mogelijkheden\'\'\' die ons \'\'\'bewust zijn\'\'\'. Je ziel is een veld van oneindige mogelijkheden.\n\n===Noëtica===\nNoëtica resoneert rondom de volgende kernbegrippen:\n*\'\'\'omegapunt\'\'\'—bewustzijn van de \'\'Eenheid van Alles wat Is\'\';\n**onbekende bestemming van de menselijke evolutie;\n**in het werk van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Chardin] het klimatologisch convergentiepunt (harmonische convergentie) van de menselijke evolutie als emergentie van het hieperpersoonlijke;\n**door de Tijdwet gedefinieerd als punt van volledig superbewustzijn;\n**universele telepathie ingesteld als norm voor de menselijke mentale conditie;\n**haar dageraad is winter-noordelijke/zomer-zuidelijk zonnewende van 2012;\n**haar voltooiing in de Tzolkin—ook wel de Harmonische Module genaamd, of de Heilige telling der dagen; het Mayaanse weefgetouw, welke de 20 solaire zegels met de 13 maantonen verweeft—is op ‘[http://www.mytzolkin.com/?page=1&aDTS=1374789600&hl=nl Gele Galactische Zaad]’ (26 juli 2013) ook bekend als de ‘droombetovering’ van galactische cultuur;\n*\'\'\'lithosfeer\'\'\' (\'\'lithos\'\' = steen)—omhulsel van planeet Aarde;\n*inerte massa van planeet Aarde;\n*\'\'\'biosfeer\'\'\' (\'\'bios\'\' = leven)— omhulsel van het leven;\n**alle vormen van leven van een meter onder de oppervlakte tot enkele honderden meters in de atmosfeer;\n*\'\'\'cybersfeer\'\'\'—omhulsel van informatie en kennis;\n**virtuele ruimte waarin de integratie naar het omegapunt plaatsvindt; en\n*\'\'\'noösfeer\'\'\' (\'\'nous\'\' = bewustzijn)—omhulsel van de geest;\n**bewustzijnsgebied dat door de mens wordt opgeroepen zou naar omegapunt opschuiven;\n**mentale envelop of veld van Aarde, discontinue en boven de atmosfeer;\n**onbewust tot de ontdekking en toepassing van de Tijdwet;\n**geactiveerd door de registratie van de menselijke biomassa in correcte 13:20 frequentie via de universele adoptie van de Dertien Maankalender;\n**beschrijving van de getransformeerde toestand van de biosfeer;\n**samenvallend met het einde van de geschiedenis;\n**voorwaarde voor universele telepathie volgend op de ineenstorting van de technosfeer en toepassing van de Tijdwet;\n**synchroon met de programma\'s van Aarde\'s octahedrale kern.\n\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Vladimir-Vernadsky-148x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Vladimir-Vernadsky\" width=\"100\"  align=\"right\" /><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Teilhard-de-Chardin-150x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Teilhard-de-Chardin\" width=\"100\" align=\"right\" />\n\nTeilhard de Chardin—een antropoloog uit het midden van de 20<sup>e</sup> eeuw—ontwierp een allesomvattend raamwerk. Teilhard werd geïnspireerd door een weinig bekend werk, De Biosfeer, van Vladimir Ivanovitsj Vernadski. Teilhard veralgemeniseerde Verdanski\'s concept door \'\'\'de evolutie van onze planeet te zien als ingesloten sferen\'\'\'.\n\nEerst de lithosfeer, die alle inerte materie van deze planeet weergeeft. Vervolgens de biosfeer met alle levensvormen. De biosfeer lijkt op een dichte schil van biomassa rond inerte materie en ligt fysiek ingesloten in een dunne laag van een paar meter beneden tot enkele honderden meters boven het Aardoppervlak—inclusief het water en de lagere gebieden van de atmosfeer voor vogels, insecten in de lucht en micro-organismen.\n\nPas in de 21<sup>e</sup> eeuw gaven de mensen de illusie op dat zij zich konden losmaken van de natuur. We komen meer en meer tot het besef dat er is slechts één levensvorm op aarde is—de \'\'\'biosfeer\'\'\':\n\n:\'\'\'De gehele menselijke soort speelt in de biosfeer eenzelfde rol als een orgaan in ons eigen lichaam\'\'\'.\n\nDe volgende laag—de \'\'\'noösfeer\'\'\'—is meer etherisch. Het is de ruimte waarin alle vormen van bewustzijn, inclusief menselijk bewustzijn, op elkaar inwerken. Wat Teilhard zag was dat, naarmate de mensheid zich meer bewust werd van de onderlinge afhankelijkheid, zij ook zou groeien in het bewustzijn van haar Eenheid.\n\nTeilhard dacht dat het doel van de menselijke evolutie wat hij noemde het ‘\'\'\'omegapunt\'\'\'’ zou zijn, een \'\'\'kosmisch bewustzijn van Eenheid\'\'\' dat rekening hield met alle verscheidenheid.\n\n===Cybersfeer===\nOndertussen hebben we de middelen—de \'\'\'cybersfeer\'\'\'—om deze verschuiving in bewustzijn kan versnellen.\n\nToen computertechnici in de 20<sup>e</sup> eeuw dachten dat zij een gewoon computernetwerk maakten, schiepen zij in feite een extra dimensie en een nieuw soort ruimte.\n\nDe cybersfeer is het verband tussen Teilhards noösfeer en haar bestemming. Het is de virtuele ruimte waarin de integratie van het menselijk bewustzijn zich kan manifesteren. Het speelt een rol gelijk aan de rol die de lithosfeer heeft gespeeld voor de biosfeer. Alle levensvormen gebruiken direct of indirect inerte chemische componenten van de lithosfeer en herschikken die om hun eigen fysieke levensondersteunende systemen te maken. \'\'\'De cybersfeer is de voedingsbodem voor de noösfeer\'\'\' zoals de lithosfeer de voedingsbodem is voor de biosfeer.\n\nVijfhonderd miljoen jaar geleden leidde een plotselinge mutatie in de biomassa  tot de Cambriaanse explosie: eencellige levensvormen gaven een uitbarsting van biologische diversiteit te zien en er kwamen vele ingewikkelde meercellige organismen tot stand.\n\nHonderden miljoenen jaren later ontstond de fotosynthese en, nog later, leidde de gelijktijdige opkomst van seksuele voortplanting en individuele dood tot andere mijlpalen. Kennelijk ondergaat de evolutie zulke kwantumtransformaties of metamorfoses.\n\nDe cybersfeer bevrijdt het leven van de beperkingen van langzame moleculaire recombinatie waardoor ze kan reizen met de snelheid van het licht.\n\nDe cybersfeer ontketent een nu een uitbarsting van hogere kennis, intelligentie en potentieel wijsheid met de mens als intrument, als medium.\n\n===Cosmopedia===\n[http://aardnoot.nl/Pierre_Lévy Piere Lévy] noemt de kennissfeer in zijn boek http://aardnoot.nl/Collective_Intelligence Collective Intelligence] \'\'\'cosmopedia\'\'\'.\n De cosmopedia maakt het navigeren van kennis moeiteloos. De kennis vouwt zich voortdurend om jouw huidige behoefte heen. Het is alsof je over de oceaan van kennis zeilt en een spoor achterlaat. Lezen is schrijven in cosmopedia.\n\nCollectieve intelligentie is gedistribueerde intelligentie waarbij het totaal groter is dan de som der delen. Cosmopedia is het substraat voor de noösfeer, voor de collectieve wijsheid. Niemand weet alles en iedereen weet iets.\n\nDe voorspoed van een gemeenschap is afhankelijk van de vaardigheid waarmee men over de cosmopedia navigeert. Onze levende kennis, wijsheid, vaardigheden en creativiteit worden hand over hand erkend en herkend als de primaire bron van alle rijkdom. Een onomkeerbaar proces.\n\nHet Internet benadert ondertussen de rekenkracht van een enkelvoudig menselijk brein waardoor de kennissfeer of cosmopedia zich ontwikkelt tot een [[hypercortex]].\n\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2008/07/hypercortex.jpg\" alt=\"\" title=\"hypercortex\" width=\"500\" height=\"281\" class=\"alignnone size-full wp-image-197\" />\n\nElke nieuwe sfeer beheerst, overheerst de voorgaande. De technosfeer heeft zich factoren sneller ontwikkeld dan de biosfeer. De infosfeer en kennissfeer doen daar nog een schep bovenop. De snelheid waarmee noösfeer als een warme deken over ons heen wordt gelegd zal menigeen verbazen. De opkomst en aanwezigheid van elke sfeer is onomkeerbaar. Verzet tegen haar ontstaan is zinloos.\n\nAarde is geen planeet, geeneens een biosfeer, maar een kosmos waarin de mensheid communiceert met dieren, planten, landschappen en geesten. Aarde is de ruimte waarin de mens, de stenen, groenten, beesten en goden elkaar ontmoeten, spreken en scheiden in een oneindig proces van re-creatie.\n\nDe mensheid is de soort toegewijd aan Aarde, de kosmos van communicerende dieren en planten, toegewijd aan de chaosmos van [[metamorfose]].\n\nDe infosfeer, kennisfeer en noösfeer zijn u-topia, geen-plaats. Het kent geen belichaming. Het is zich aan het realiseren, virtueel en in potentie al aanwezig, wachtend op haar geboorte. Net onder de oppervlakte ontstaan haar sporen. Het flikkert zelfs voordat het haar kans krijgt om zich te ontvouwen naar zelfstandigheid. Ze is onomkeerbaar.\n\nDe lithosfeer is de steentijd van de geest. De steen is niet langer silex maar het silicon van microprocessoren en optische fiberkabel.\n\nDe intentie van het collectieve intellect is niet om Aarde te vernietigen, noch het territorium, noch de markteconomie. In tegendeel, het op de lange-termijn overleven van de voorgaande sferen wordt zonder twijfel mogelijk gemaakt door de opleving, letterlijk, van een nieuw bestaansvlak voor de mensheid.\n\nElke nieuwe sfeer overstijgt en omvat de voorgaande. Aarde is een ui.\n\n:\'\'\'De mens is het medium, stommerd.\'\'\'\n\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Antenne-Hart-Aarde.jpg\" alt=\"\" title=\"Antenne-Hart-Aarde\" width=\"500\" />\n\n===Hamer, zaag en munt===\n\'\'\'Sommige dingen doe je beter met een zaag, andere met een hamer.\'\'\' In het Stenen Tijdperk gebruikten de mensen hetzelfde stuk gereedschap voor veel verschillende doeleinden: een fragment van een gebroken steen kon voor van alles gebruikt worden, van het doden van een prooi tot het daarna schoonmaken van de nagels.\n\nGedurende de 19<sup>e</sup> en 20<sup>e</sup> eeuw lijkt er eenzelfde vasthoudendheid te zijn geweest door te proberen hetzelfde monetaire hulpmiddel—de nationale munteenheden—voor van alles te gebruiken, van wereldhandel tot het betalen van iemands studie of van de ouderenzorg.\n\nOm een andere metafoor te gebruiken: dit zou gelijkstaan aan aan te nemen dat het zenuwstelsel de enige informatiedrager in het menselijk lichaam is en geen aandacht te schenken aan de rol van de bloedsomloop, van het lymfestelsel en van een groot aantal biochemische reacties.\n\nNet zoals koning Midas alles wat hij aanraakte veranderde in goud, zo verandert het kapitalisme alles wat in haar baan komt in handelswaar. Kapitalisme is onomkeerbaar.\n\nWe zijn op dit moment in een onstuimige tijd waarin drie tsunamis elkaar in rap tempo opvolgen:\n*\'\'\'Tsunami van Waardeverschuiving\'\'\'—zet  oude modernistische metrieken zoals winst, groei en bruto national product om naar de de waarden van het Tijdperk van Integratie;\n*\'\'\'Tsunami van Informatie\'\'\'—verschaft aan ongekende aantallen mensen ongekende toegang tot kennis;\n*\'\'\'Tsunami van Geld\'\'\'—vult oude systemen van nationale munteenheden aan met nieuwe geldsystemen die cohesie en [[samenlevenskunst]] katalyseren.\n\nMet rasse schreden komen we tot het inzicht dat het idee van ‘één munt voor alles’ snel moeten verlaten. Steeds meer mensen willen hun ‘baan’ verruilen voor ‘werk’ waardoor ze gepassioneerd uit kunnen blinken in hun talent.\n\nHet aantal \'\'\'cultureel creatieven\'\'\' groeit exponentieel. Het aantal ZZP-ers neemt hand over hand to. Onze oude schaarse nationale munteenheden zijn niet ontworpen om zo’n explosie van willekeurige creativiteit te ondersteunen. Onze \'\'\'roestende goudstaven\'\'\' zijn aan vervanging toe.\n\nDeze golven leiden tot een versnelde verandering van ons economisch stelsel. De cybersfeer schept haar eigen cybereconomie—de grootste en snelst groeiende economie ter wereld. De cybersfeer injecteert nieuwe economische speelregels en geldsystemen in het bestaande systeem. Wie niet met zijn tijd meegaat, gaat mettertijd.\n\nLaten we de munteenheid afstemmen op de behoefte die in een bepaalde situatie is ontstaan in plaats van met ons huidige stelsel als een soort ‘Gouden Hamer’ alles in een spijker te willen verandern.\n\nIn de cybersfeer is de omwisselbaarheid tussen verschillende muntstelsels is technisch triviaal. Duizenden, miljoenen verschillende systemen werken naadloos samen als een organisch geheel. Elk component evolueert zich voortdurend om zich aan te passen aan de eisen en mogelijkheden van de omgeving waarin het werkzaam is.\n\nMetrieken zoals BNP, winst en groei verouderen in rap tempo en verschrompelen voor onze ogen. Nieuwe meetmethoden voor waardesysteming die \'\'\'waarde en waardering\'\'\' helder en inzichtelijk maken beginnen aan een stroomversnelling. Frisse nieuwe geldsystemen hebben de potentie als [[Doorbraakversneller]]™, katalysator voor de [[metamorfose]] naar het Briljanten Millennium.\n\nWerkt het geldsysteem voor jou of werk jij voor het geldsysteem?\n\n===Alomtegenwoordig, alwetend, almachtig===\nDe cybersfeer en noösfeer zijn alomtegenwoordig (omnipresent) en alwetend (omniscient) en vormen de voedingsbodem voor onze collectieve wijsheid. Zodra wij als collectief, als zwerm uitblinken in wijze beslissingen en keuzes groeit onze verantwoordelijkheid en vrijheid ontluikt onze almachtigheid (omnipotent). [[Wetenschap bewijst bestaan van God|Zijn wij God? Zijn wij Allah? Zijn wij Boeddha?]]\n\n:Alles wat wij zijn is het resultaat van onze gedachten…\n::—Boeddha\n\n----\n\nHeel toevallig: tijdens het samenstellen van dit artikel wilde ik in het woordenboek termen opzoeken die met \'\'sofo\'\' (wijsheid) beginnen. Ik sla het woordenboek redelijk willekeurig ongeveer bij de s open en het eerste woord dat me in het oog springt rechtsbovenaan de pagina is \'\'\'singulariteit\'\'\'.\n\n\'\'\'[[Toeval bestaat]]\'\'\'.\n\n<nowiki><object width=\"500\" height=\"366\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;&preAdTag=tconf.ted/embed;tile=1;sz=512x288;\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"500\" height=\"366\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;\"></embed></object></nowiki>\n\n----\n\n===Meer===\n*[http://www.noosphereforum.org/collective/ Noosphere Collective]\n*[http://lawoftime.org/ Foundation for the Law of Time]\n*[http://www.noetic.org/ Institute of Noetic Sciences]\n*[http://www.spiralscience.net/ Spiralscience.net—Connecting Science and Spirituality]\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere.html Noosphere II Introduction]\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere/transition.html Biosphere-Noosphere Transition]\n*[http://www.tortuga.com/eng/network/netherlands/index.php Planet Art Network Nederland]\n*[http://www.mytzolkin.com/ My Tzolkin Maya Kalender]\n*[[Metamorfose|Aardbron » Metaformose]], Van rups naar vlinder op wereldschaal—Hoe aan de vooravond van de aanstaande orde het kameraadschap van het millennium ontstaat.\n\n===Wetenschappers===\nWetenschappers die zich met deze ‘materie’ bezighouden of -hielden:\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Ervin_Laszlo Ervin László];\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Rupert_Sheldrake Rupert Sheldrake];\n*[http://www.amitgoswami.org/ Amit Goswami];\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Jardin];\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Buckminster_Fuller Buckminster Fuller];\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Vernadski Vladimir Ivanovitsj Vernadski].\n','Noösfeer',0,'','inherit','open','open','','1181-revision-33','','','2010-03-19 16:51:56','2010-03-19 15:51:56','',1181,'http://aardbron.nl/1181-revision-33/',0,'revision','',0),(1219,2,'2010-03-19 16:53:08','2010-03-19 15:53:08','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/aardsferen-500.png\" alt=\"\" title=\"aardsferen-500\" width=\"500\" height=\"311\" class=\"alignnone size-full wp-image-1215\" />\r\n\r\nOnze Aarde is als een ui: een geneste verzameling van ringen of schalen: lithosfeer, biosfeer, atmosfeer, technosfeer, cybersfeer en noösfeer. Noëtica bestudeert met name in ons collectieve bewustzijn opkomende noösfeer.\r\n\r\nNoëtica—van het Grieks νοητικός ‘mentaal’ en \'\'νοεῖν\'\' ‘denken’ (van \'\'νοῦς\'\')—is een tak van metafysische filosofie die zich richt op de studie van de geest en intuïtie en haar relatie met het goddelijke intellect. Een van de belangrijkste doelen is het bestuderen van de effecten van opvattingen, overtuigingen en de intentie met betrekking tot het menselijk bewustzijn.\r\n\r\nAlle definities van noëtische wetenschappen komen uit op de kracht van de (menselijke) geest:\r\n\r\n:\'\'\'Noëtische wetenschap is de ‘verstandsleer’ waarbij mensen met een bundeling van hun geestelijke vermogens macht kunnen uitoefenen op de materie.\'\'\'\r\n\r\nNog één evolutionaire stap verder kom je bij de wijsheidsleer—sofotica.\r\n\r\n[http://aardnoot.nl/Amit_Goswami Amit Goswami] vat het kernachtig samen en zegt in zijn boek [http://aardnoot.nl/The_Self-Aware_Universe The Self-Aware Universe] in wezen: \r\n:\'\'\'‘consciousness matters’\'\'\'—\'\'\'bewustzijn materialiseert\'\'\'; letterlijk.\r\n\r\nDe kwantumfysica en -theorie verzamelen steeds meer bewijs voor het ‘<a href=\"http://en.wikipedia.org/wiki/Observer_effect_(physics)\">observer effect</a>’—de golfdeeltjes ‘storten ineen’ tot hun deeltjesvorm als gevolg (de intentie) van hun observator. Het antwoord op de vraag ‘Wordt de materiële wereld beïnvloed als veel mensen hun aandacht op hetzelfde richten?\' is dus ja.\r\n\r\nOok Deepak Chopra claimt: [[De Ziel van Leiderschap|ziel ≡ geest ≡ bewustzijn]]. Jouw herinneringen zijn letterlijk ‘gelokaliseeerd’ in jouw brein, ze zitten niet echt ín jouw brein. \'\'\'Jouw brein is een zendontvanger.\'\'\' Wanneer we elkaars bewustzijn delen zijn we verliefd en raakt en roert het ons. Onze \'\'\'intentie manifesteert de mogelijkheden\'\'\' die ons \'\'\'bewust zijn\'\'\'. Je ziel is een veld van oneindige mogelijkheden.\r\n\r\n===Noëtica===\r\nNoëtica resoneert rondom de volgende kernbegrippen:\r\n*\'\'\'omegapunt\'\'\'—bewustzijn van de \'\'Eenheid van Alles wat Is\'\';\r\n**onbekende bestemming van de menselijke evolutie;\r\n**in het werk van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Chardin] het klimatologisch convergentiepunt (harmonische convergentie) van de menselijke evolutie als emergentie van het hieperpersoonlijke;\r\n**door de Tijdwet gedefinieerd als punt van volledig superbewustzijn;\r\n**universele telepathie ingesteld als norm voor de menselijke mentale conditie;\r\n**haar dageraad is winter-noordelijke/zomer-zuidelijk zonnewende van 2012;\r\n**haar voltooiing in de Tzolkin—ook wel de Harmonische Module genaamd, of de Heilige telling der dagen; het Mayaanse weefgetouw, welke de 20 solaire zegels met de 13 maantonen verweeft—is op ‘[http://www.mytzolkin.com/?page=1&aDTS=1374789600&hl=nl Gele Galactische Zaad]’ (26 juli 2013) ook bekend als de ‘droombetovering’ van galactische cultuur;\r\n*\'\'\'lithosfeer\'\'\' (\'\'lithos\'\' = steen)—omhulsel van planeet Aarde;\r\n**korst van inerte massa van planeet Aarde;\r\n*\'\'\'biosfeer\'\'\' (\'\'bios\'\' = leven)— omhulsel van het leven;\r\n**alle vormen van leven van een meter onder de oppervlakte tot enkele honderden meters in de atmosfeer;\r\n*\'\'\'cybersfeer\'\'\'—omhulsel van informatie en kennis;\r\n**virtuele ruimte waarin de integratie naar het omegapunt plaatsvindt; en\r\n*\'\'\'noösfeer\'\'\' (\'\'nous\'\' = bewustzijn)—omhulsel van de geest;\r\n**bewustzijnsgebied dat door de mens wordt opgeroepen zou naar omegapunt opschuiven;\r\n**mentale envelop of veld van Aarde, discontinue en boven de atmosfeer;\r\n**onbewust tot de ontdekking en toepassing van de Tijdwet;\r\n**geactiveerd door de registratie van de menselijke biomassa in correcte 13:20 frequentie via de universele adoptie van de Dertien Maankalender;\r\n**beschrijving van de getransformeerde toestand van de biosfeer;\r\n**samenvallend met het einde van de geschiedenis;\r\n**voorwaarde voor universele telepathie volgend op de ineenstorting van de technosfeer en toepassing van de Tijdwet;\r\n**synchroon met de programma\'s van Aarde\'s octahedrale kern.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Vladimir-Vernadsky-148x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Vladimir-Vernadsky\" width=\"100\"  align=\"right\" /><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Teilhard-de-Chardin-150x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Teilhard-de-Chardin\" width=\"100\" align=\"right\" />\r\n\r\nTeilhard de Chardin—een antropoloog uit het midden van de 20<sup>e</sup> eeuw—ontwierp een allesomvattend raamwerk. Teilhard werd geïnspireerd door een weinig bekend werk, De Biosfeer, van Vladimir Ivanovitsj Vernadski. Teilhard veralgemeniseerde Verdanski\'s concept door \'\'\'de evolutie van onze planeet te zien als ingesloten sferen\'\'\'.\r\n\r\nEerst de lithosfeer, die alle inerte materie van deze planeet weergeeft. Vervolgens de biosfeer met alle levensvormen. De biosfeer lijkt op een dichte schil van biomassa rond inerte materie en ligt fysiek ingesloten in een dunne laag van een paar meter beneden tot enkele honderden meters boven het Aardoppervlak—inclusief het water en de lagere gebieden van de atmosfeer voor vogels, insecten in de lucht en micro-organismen.\r\n\r\nPas in de 21<sup>e</sup> eeuw gaven de mensen de illusie op dat zij zich konden losmaken van de natuur. We komen meer en meer tot het besef dat er is slechts één levensvorm op aarde is—de \'\'\'biosfeer\'\'\':\r\n\r\n:\'\'\'De gehele menselijke soort speelt in de biosfeer eenzelfde rol als een orgaan in ons eigen lichaam\'\'\'.\r\n\r\nDe volgende laag—de \'\'\'noösfeer\'\'\'—is meer etherisch. Het is de ruimte waarin alle vormen van bewustzijn, inclusief menselijk bewustzijn, op elkaar inwerken. Wat Teilhard zag was dat, naarmate de mensheid zich meer bewust werd van de onderlinge afhankelijkheid, zij ook zou groeien in het bewustzijn van haar Eenheid.\r\n\r\nTeilhard dacht dat het doel van de menselijke evolutie wat hij noemde het ‘\'\'\'omegapunt\'\'\'’ zou zijn, een \'\'\'kosmisch bewustzijn van Eenheid\'\'\' dat rekening hield met alle verscheidenheid.\r\n\r\n===Cybersfeer===\r\nOndertussen hebben we de middelen—de \'\'\'cybersfeer\'\'\'—om deze verschuiving in bewustzijn kan versnellen.\r\n\r\nToen computertechnici in de 20<sup>e</sup> eeuw dachten dat zij een gewoon computernetwerk maakten, schiepen zij in feite een extra dimensie en een nieuw soort ruimte.\r\n\r\nDe cybersfeer is het verband tussen Teilhards noösfeer en haar bestemming. Het is de virtuele ruimte waarin de integratie van het menselijk bewustzijn zich kan manifesteren. Het speelt een rol gelijk aan de rol die de lithosfeer heeft gespeeld voor de biosfeer. Alle levensvormen gebruiken direct of indirect inerte chemische componenten van de lithosfeer en herschikken die om hun eigen fysieke levensondersteunende systemen te maken. \'\'\'De cybersfeer is de voedingsbodem voor de noösfeer\'\'\' zoals de lithosfeer de voedingsbodem is voor de biosfeer.\r\n\r\nVijfhonderd miljoen jaar geleden leidde een plotselinge mutatie in de biomassa  tot de Cambriaanse explosie: eencellige levensvormen gaven een uitbarsting van biologische diversiteit te zien en er kwamen vele ingewikkelde meercellige organismen tot stand.\r\n\r\nHonderden miljoenen jaren later ontstond de fotosynthese en, nog later, leidde de gelijktijdige opkomst van seksuele voortplanting en individuele dood tot andere mijlpalen. Kennelijk ondergaat de evolutie zulke kwantumtransformaties of metamorfoses.\r\n\r\nDe cybersfeer bevrijdt het leven van de beperkingen van langzame moleculaire recombinatie waardoor ze kan reizen met de snelheid van het licht.\r\n\r\nDe cybersfeer ontketent een nu een uitbarsting van hogere kennis, intelligentie en potentieel wijsheid met de mens als intrument, als medium.\r\n\r\n===Cosmopedia===\r\n[http://aardnoot.nl/Pierre_Lévy Piere Lévy] noemt de kennissfeer in zijn boek http://aardnoot.nl/Collective_Intelligence Collective Intelligence] \'\'\'cosmopedia\'\'\'.\r\n De cosmopedia maakt het navigeren van kennis moeiteloos. De kennis vouwt zich voortdurend om jouw huidige behoefte heen. Het is alsof je over de oceaan van kennis zeilt en een spoor achterlaat. Lezen is schrijven in cosmopedia.\r\n\r\nCollectieve intelligentie is gedistribueerde intelligentie waarbij het totaal groter is dan de som der delen. Cosmopedia is het substraat voor de noösfeer, voor de collectieve wijsheid. Niemand weet alles en iedereen weet iets.\r\n\r\nDe voorspoed van een gemeenschap is afhankelijk van de vaardigheid waarmee men over de cosmopedia navigeert. Onze levende kennis, wijsheid, vaardigheden en creativiteit worden hand over hand erkend en herkend als de primaire bron van alle rijkdom. Een onomkeerbaar proces.\r\n\r\nHet Internet benadert ondertussen de rekenkracht van een enkelvoudig menselijk brein waardoor de kennissfeer of cosmopedia zich ontwikkelt tot een [[hypercortex]].\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2008/07/hypercortex.jpg\" alt=\"\" title=\"hypercortex\" width=\"500\" height=\"281\" class=\"alignnone size-full wp-image-197\" />\r\n\r\nElke nieuwe sfeer beheerst, overheerst de voorgaande. De technosfeer heeft zich factoren sneller ontwikkeld dan de biosfeer. De infosfeer en kennissfeer doen daar nog een schep bovenop. De snelheid waarmee noösfeer als een warme deken over ons heen wordt gelegd zal menigeen verbazen. De opkomst en aanwezigheid van elke sfeer is onomkeerbaar. Verzet tegen haar ontstaan is zinloos.\r\n\r\nAarde is geen planeet, geeneens een biosfeer, maar een kosmos waarin de mensheid communiceert met dieren, planten, landschappen en geesten. Aarde is de ruimte waarin de mens, de stenen, groenten, beesten en goden elkaar ontmoeten, spreken en scheiden in een oneindig proces van re-creatie.\r\n\r\nDe mensheid is de soort toegewijd aan Aarde, de kosmos van communicerende dieren en planten, toegewijd aan de chaosmos van [[metamorfose]].\r\n\r\nDe infosfeer, kennisfeer en noösfeer zijn u-topia, geen-plaats. Het kent geen belichaming. Het is zich aan het realiseren, virtueel en in potentie al aanwezig, wachtend op haar geboorte. Net onder de oppervlakte ontstaan haar sporen. Het flikkert zelfs voordat het haar kans krijgt om zich te ontvouwen naar zelfstandigheid. Ze is onomkeerbaar.\r\n\r\nDe lithosfeer is de steentijd van de geest. De steen is niet langer silex maar het silicon van microprocessoren en optische fiberkabel.\r\n\r\nDe intentie van het collectieve intellect is niet om Aarde te vernietigen, noch het territorium, noch de markteconomie. In tegendeel, het op de lange-termijn overleven van de voorgaande sferen wordt zonder twijfel mogelijk gemaakt door de opleving, letterlijk, van een nieuw bestaansvlak voor de mensheid.\r\n\r\nElke nieuwe sfeer overstijgt en omvat de voorgaande. Aarde is een ui.\r\n\r\n:\'\'\'De mens is het medium, stommerd.\'\'\'\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Antenne-Hart-Aarde.jpg\" alt=\"\" title=\"Antenne-Hart-Aarde\" width=\"500\" />\r\n\r\n===Hamer, zaag en munt===\r\n\'\'\'Sommige dingen doe je beter met een zaag, andere met een hamer.\'\'\' In het Stenen Tijdperk gebruikten de mensen hetzelfde stuk gereedschap voor veel verschillende doeleinden: een fragment van een gebroken steen kon voor van alles gebruikt worden, van het doden van een prooi tot het daarna schoonmaken van de nagels.\r\n\r\nGedurende de 19<sup>e</sup> en 20<sup>e</sup> eeuw lijkt er eenzelfde vasthoudendheid te zijn geweest door te proberen hetzelfde monetaire hulpmiddel—de nationale munteenheden—voor van alles te gebruiken, van wereldhandel tot het betalen van iemands studie of van de ouderenzorg.\r\n\r\nOm een andere metafoor te gebruiken: dit zou gelijkstaan aan aan te nemen dat het zenuwstelsel de enige informatiedrager in het menselijk lichaam is en geen aandacht te schenken aan de rol van de bloedsomloop, van het lymfestelsel en van een groot aantal biochemische reacties.\r\n\r\nNet zoals koning Midas alles wat hij aanraakte veranderde in goud, zo verandert het kapitalisme alles wat in haar baan komt in handelswaar. Kapitalisme is onomkeerbaar.\r\n\r\nWe zijn op dit moment in een onstuimige tijd waarin drie tsunamis elkaar in rap tempo opvolgen:\r\n*\'\'\'Tsunami van Waardeverschuiving\'\'\'—zet  oude modernistische metrieken zoals winst, groei en bruto national product om naar de de waarden van het Tijdperk van Integratie;\r\n*\'\'\'Tsunami van Informatie\'\'\'—verschaft aan ongekende aantallen mensen ongekende toegang tot kennis;\r\n*\'\'\'Tsunami van Geld\'\'\'—vult oude systemen van nationale munteenheden aan met nieuwe geldsystemen die cohesie en [[samenlevenskunst]] katalyseren.\r\n\r\nMet rasse schreden komen we tot het inzicht dat het idee van ‘één munt voor alles’ snel moeten verlaten. Steeds meer mensen willen hun ‘baan’ verruilen voor ‘werk’ waardoor ze gepassioneerd uit kunnen blinken in hun talent.\r\n\r\nHet aantal \'\'\'cultureel creatieven\'\'\' groeit exponentieel. Het aantal ZZP-ers neemt hand over hand to. Onze oude schaarse nationale munteenheden zijn niet ontworpen om zo’n explosie van willekeurige creativiteit te ondersteunen. Onze \'\'\'roestende goudstaven\'\'\' zijn aan vervanging toe.\r\n\r\nDeze golven leiden tot een versnelde verandering van ons economisch stelsel. De cybersfeer schept haar eigen cybereconomie—de grootste en snelst groeiende economie ter wereld. De cybersfeer injecteert nieuwe economische speelregels en geldsystemen in het bestaande systeem. Wie niet met zijn tijd meegaat, gaat mettertijd.\r\n\r\nLaten we de munteenheid afstemmen op de behoefte die in een bepaalde situatie is ontstaan in plaats van met ons huidige stelsel als een soort ‘Gouden Hamer’ alles in een spijker te willen verandern.\r\n\r\nIn de cybersfeer is de omwisselbaarheid tussen verschillende muntstelsels is technisch triviaal. Duizenden, miljoenen verschillende systemen werken naadloos samen als een organisch geheel. Elk component evolueert zich voortdurend om zich aan te passen aan de eisen en mogelijkheden van de omgeving waarin het werkzaam is.\r\n\r\nMetrieken zoals BNP, winst en groei verouderen in rap tempo en verschrompelen voor onze ogen. Nieuwe meetmethoden voor waardesysteming die \'\'\'waarde en waardering\'\'\' helder en inzichtelijk maken beginnen aan een stroomversnelling. Frisse nieuwe geldsystemen hebben de potentie als [[Doorbraakversneller]]™, katalysator voor de [[metamorfose]] naar het Briljanten Millennium.\r\n\r\nWerkt het geldsysteem voor jou of werk jij voor het geldsysteem?\r\n\r\n===Alomtegenwoordig, alwetend, almachtig===\r\nDe cybersfeer en noösfeer zijn alomtegenwoordig (omnipresent) en alwetend (omniscient) en vormen de voedingsbodem voor onze collectieve wijsheid. Zodra wij als collectief, als zwerm uitblinken in wijze beslissingen en keuzes groeit onze verantwoordelijkheid en vrijheid ontluikt onze almachtigheid (omnipotent). [[Wetenschap bewijst bestaan van God|Zijn wij God? Zijn wij Allah? Zijn wij Boeddha?]]\r\n\r\n:Alles wat wij zijn is het resultaat van onze gedachten…\r\n::—Boeddha\r\n\r\n----\r\n\r\nHeel toevallig: tijdens het samenstellen van dit artikel wilde ik in het woordenboek termen opzoeken die met \'\'sofo\'\' (wijsheid) beginnen. Ik sla het woordenboek redelijk willekeurig ongeveer bij de s open en het eerste woord dat me in het oog springt rechtsbovenaan de pagina is \'\'\'singulariteit\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'[[Toeval bestaat]]\'\'\'.\r\n\r\n<nowiki><object width=\"500\" height=\"366\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;&preAdTag=tconf.ted/embed;tile=1;sz=512x288;\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"500\" height=\"366\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\n----\r\n\r\n===Meer===\r\n*[http://www.noosphereforum.org/collective/ Noosphere Collective]\r\n*[http://lawoftime.org/ Foundation for the Law of Time]\r\n*[http://www.noetic.org/ Institute of Noetic Sciences]\r\n*[http://www.spiralscience.net/ Spiralscience.net—Connecting Science and Spirituality]\r\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere.html Noosphere II Introduction]\r\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere/transition.html Biosphere-Noosphere Transition]\r\n*[http://www.tortuga.com/eng/network/netherlands/index.php Planet Art Network Nederland]\r\n*[http://www.mytzolkin.com/ My Tzolkin Maya Kalender]\r\n*[[Metamorfose|Aardbron » Metaformose]], Van rups naar vlinder op wereldschaal—Hoe aan de vooravond van de aanstaande orde het kameraadschap van het millennium ontstaat.\r\n\r\n===Wetenschappers===\r\nWetenschappers die zich met deze ‘materie’ bezighouden of -hielden:\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Ervin_Laszlo Ervin László];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Rupert_Sheldrake Rupert Sheldrake];\r\n*[http://www.amitgoswami.org/ Amit Goswami];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Jardin];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Buckminster_Fuller Buckminster Fuller];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Vernadski Vladimir Ivanovitsj Vernadski].\r\n','Noösfeer',0,'','inherit','open','open','','1181-revision-34','','','2010-03-19 16:53:08','2010-03-19 15:53:08','',1181,'http://aardbron.nl/1181-revision-34/',0,'revision','',0),(1220,2,'2010-03-19 16:54:23','2010-03-19 15:54:23','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/aardsferen-500.png\" alt=\"\" title=\"aardsferen-500\" width=\"500\" height=\"311\" class=\"alignnone size-full wp-image-1215\" />\r\n\r\nOnze Aarde is als een ui: een geneste verzameling van ringen of schalen: lithosfeer, biosfeer, atmosfeer, technosfeer, cybersfeer en noösfeer. Noëtica bestudeert met name in ons collectieve bewustzijn opkomende noösfeer.\r\n\r\nNoëtica—van het Grieks νοητικός ‘mentaal’ en \'\'νοεῖν\'\' ‘denken’ (van \'\'νοῦς\'\')—is een tak van metafysische filosofie die zich richt op de studie van de geest en intuïtie en haar relatie met het goddelijke intellect. Een van de belangrijkste doelen is het bestuderen van de effecten van opvattingen, overtuigingen en de intentie met betrekking tot het menselijk bewustzijn.\r\n\r\nAlle definities van noëtische wetenschappen komen uit op de kracht van de (menselijke) geest:\r\n\r\n:\'\'\'Noëtische wetenschap is de ‘verstandsleer’ waarbij mensen met een bundeling van hun geestelijke vermogens macht kunnen uitoefenen op de materie.\'\'\'\r\n\r\nNog één evolutionaire stap verder kom je bij de wijsheidsleer—sofotica.\r\n\r\n[http://aardnoot.nl/Amit_Goswami Amit Goswami] vat het kernachtig samen en zegt in zijn boek [http://aardnoot.nl/The_Self-Aware_Universe The Self-Aware Universe] in wezen: \r\n:\'\'\'‘consciousness matters’\'\'\'—\'\'\'bewustzijn materialiseert\'\'\'; letterlijk.\r\n\r\nDe kwantumfysica en -theorie verzamelen steeds meer bewijs voor het ‘<a href=\"http://en.wikipedia.org/wiki/Observer_effect_(physics)\">observer effect</a>’—de golfdeeltjes ‘storten ineen’ tot hun deeltjesvorm als gevolg (de intentie) van hun observator. Het antwoord op de vraag ‘Wordt de materiële wereld beïnvloed als veel mensen hun aandacht op hetzelfde richten?\' is dus ja.\r\n\r\nOok Deepak Chopra claimt: [[De Ziel van Leiderschap|ziel ≡ geest ≡ bewustzijn]]. Jouw herinneringen zijn letterlijk ‘gelokaliseeerd’ in jouw brein, ze zitten niet echt ín jouw brein. \'\'\'Jouw brein is een zendontvanger.\'\'\' Wanneer we elkaars bewustzijn delen zijn we verliefd en raakt en roert het ons. Onze \'\'\'intentie manifesteert de mogelijkheden\'\'\' die ons \'\'\'bewust zijn\'\'\'. Je ziel is een veld van oneindige mogelijkheden.\r\n\r\n===Noëtica===\r\nNoëtica resoneert rondom de volgende kernbegrippen:\r\n*\'\'\'omegapunt\'\'\'—bewustzijn van de \'\'Eenheid van Alles wat Is\'\';\r\n**onbekende bestemming van de menselijke evolutie;\r\n**in het werk van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Chardin] het klimatologisch convergentiepunt (harmonische convergentie) van de menselijke evolutie als emergentie van het hieperpersoonlijke;\r\n**door de Tijdwet gedefinieerd als punt van volledig superbewustzijn;\r\n**universele telepathie ingesteld als norm voor de menselijke mentale conditie;\r\n**haar dageraad is winter-noordelijke/zomer-zuidelijk zonnewende van 2012;\r\n**haar voltooiing in de Tzolkin—ook wel de Harmonische Module genaamd, of de Heilige telling der dagen; het Mayaanse weefgetouw, welke de 20 solaire zegels met de 13 maantonen verweeft—is op ‘[http://www.mytzolkin.com/?page=1&aDTS=1374789600&hl=nl Gele Galactische Zaad]’ (26 juli 2013) ook bekend als de ‘droombetovering’ van galactische cultuur;\r\n*\'\'\'lithosfeer\'\'\' (\'\'lithos\'\' = steen)—omhulsel van planeet Aarde;\r\n**korst van inerte massa van planeet Aarde;\r\n*\'\'\'biosfeer\'\'\' (\'\'bios\'\' = leven)— omhulsel van het leven;\r\n**alle vormen van leven van een meter onder de oppervlakte tot enkele honderden meters in de atmosfeer;\r\n*\'\'\'cybersfeer\'\'\'—omhulsel van informatie en kennis;\r\n**virtuele ruimte waarin de integratie naar het omegapunt plaatsvindt; en\r\n*\'\'\'noösfeer\'\'\' (\'\'nous\'\' = bewustzijn)—omhulsel van de geest;\r\n**bewustzijnsgebied dat door de mens wordt opgeroepen zou naar omegapunt opschuiven;\r\n**mentale envelop of veld van Aarde, discontinue en boven de atmosfeer;\r\n**onbewust tot de ontdekking en toepassing van de Tijdwet;\r\n**geactiveerd door de registratie van de menselijke biomassa in correcte 13:20 frequentie via de universele adoptie van de Dertien Maankalender;\r\n**beschrijving van de getransformeerde toestand van de biosfeer;\r\n**samenvallend met het einde van de geschiedenis;\r\n**voorwaarde voor universele telepathie volgend op de ineenstorting van de technosfeer en toepassing van de Tijdwet;\r\n**synchroon met de programma\'s van Aarde\'s octahedrale kern.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Vladimir-Vernadsky-148x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Vladimir-Vernadsky\" width=\"100\"  align=\"right\" /><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Teilhard-de-Chardin-150x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Teilhard-de-Chardin\" width=\"100\" align=\"right\" />\r\n\r\nTeilhard de Chardin—een antropoloog uit het midden van de 20<sup>e</sup> eeuw—ontwierp een allesomvattend raamwerk. Teilhard werd geïnspireerd door een weinig bekend werk, De Biosfeer, van Vladimir Ivanovitsj Vernadski. Teilhard veralgemeniseerde Verdanski\'s concept door \'\'\'de evolutie van onze planeet te zien als ingesloten sferen\'\'\'.\r\n\r\nEerst de lithosfeer, die alle inerte materie van deze planeet weergeeft. Vervolgens de biosfeer met alle levensvormen. De biosfeer lijkt op een dichte schil van biomassa rond inerte materie en ligt fysiek ingesloten in een dunne laag van een paar meter beneden tot enkele honderden meters boven het Aardoppervlak—inclusief het water en de lagere gebieden van de atmosfeer voor vogels, insecten in de lucht en micro-organismen.\r\n\r\nPas in de 21<sup>e</sup> eeuw gaven de mensen de illusie op dat zij zich konden losmaken van de natuur. We komen meer en meer tot het besef dat er is slechts één levensvorm op aarde is—de \'\'\'biosfeer\'\'\':\r\n\r\n:\'\'\'De gehele menselijke soort speelt in de biosfeer eenzelfde rol als een orgaan in ons eigen lichaam\'\'\'.\r\n\r\nDe volgende laag—de \'\'\'noösfeer\'\'\'—is meer etherisch. Het is de ruimte waarin alle vormen van bewustzijn, inclusief menselijk bewustzijn, op elkaar inwerken. Wat Teilhard zag was dat, naarmate de mensheid zich meer bewust werd van de onderlinge afhankelijkheid, zij ook zou groeien in het bewustzijn van haar Eenheid.\r\n\r\nTeilhard dacht dat het doel van de menselijke evolutie wat hij noemde het ‘\'\'\'omegapunt\'\'\'’ zou zijn, een \'\'\'kosmisch bewustzijn van Eenheid\'\'\' dat rekening hield met alle verscheidenheid.\r\n\r\n===Cybersfeer===\r\nOndertussen hebben we de middelen—de \'\'\'cybersfeer\'\'\'—om deze verschuiving in bewustzijn kan versnellen.\r\n\r\nToen computertechnici in de 20<sup>e</sup> eeuw dachten dat zij een gewoon computernetwerk maakten, schiepen zij in feite een extra dimensie en een nieuw soort ruimte.\r\n\r\nDe cybersfeer is het verband tussen Teilhards noösfeer en haar bestemming. Het is de virtuele ruimte waarin de integratie van het menselijk bewustzijn zich kan manifesteren. Het speelt een rol gelijk aan de rol die de lithosfeer heeft gespeeld voor de biosfeer. Alle levensvormen gebruiken direct of indirect inerte chemische componenten van de lithosfeer en herschikken die om hun eigen fysieke levensondersteunende systemen te maken. \'\'\'De cybersfeer is de voedingsbodem voor de noösfeer\'\'\' zoals de lithosfeer de voedingsbodem is voor de biosfeer.\r\n\r\nVijfhonderd miljoen jaar geleden leidde een plotselinge mutatie in de biomassa  tot de Cambriaanse explosie: eencellige levensvormen gaven een uitbarsting van biologische diversiteit te zien en er kwamen vele ingewikkelde meercellige organismen tot stand.\r\n\r\nHonderden miljoenen jaren later ontstond de fotosynthese en, nog later, leidde de gelijktijdige opkomst van seksuele voortplanting en individuele dood tot andere mijlpalen. Kennelijk ondergaat de evolutie zulke kwantumtransformaties of metamorfoses.\r\n\r\nDe cybersfeer bevrijdt het leven van de beperkingen van langzame moleculaire recombinatie waardoor ze kan reizen met de snelheid van het licht.\r\n\r\nDe cybersfeer ontketent een nu een uitbarsting van hogere kennis, intelligentie en potentieel wijsheid met de mens als intrument, als medium.\r\n\r\n===Cosmopedia===\r\n[http://aardnoot.nl/Pierre_Lévy Piere Lévy] noemt de kennissfeer in zijn boek http://aardnoot.nl/Collective_Intelligence Collective Intelligence] \'\'\'cosmopedia\'\'\'.\r\n De cosmopedia maakt het navigeren van kennis moeiteloos. De kennis vouwt zich voortdurend om jouw huidige behoefte heen. Het is alsof je over de oceaan van kennis zeilt en een spoor achterlaat. Lezen is schrijven in cosmopedia.\r\n\r\nCollectieve intelligentie is gedistribueerde intelligentie waarbij het totaal groter is dan de som der delen. Cosmopedia is het substraat voor de noösfeer, voor de collectieve wijsheid. Niemand weet alles en iedereen weet iets.\r\n\r\nDe voorspoed van een gemeenschap is afhankelijk van de vaardigheid waarmee men over de cosmopedia navigeert. Onze levende kennis, wijsheid, vaardigheden en creativiteit worden hand over hand erkend en herkend als de primaire bron van alle rijkdom. Een onomkeerbaar proces.\r\n\r\nHet Internet benadert ondertussen de rekenkracht van een enkelvoudig menselijk brein waardoor de kennissfeer of cosmopedia zich ontwikkelt tot een [[hypercortex]].\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2008/07/hypercortex.jpg\" alt=\"\" title=\"hypercortex\" width=\"500\" height=\"281\" class=\"alignnone size-full wp-image-197\" />\r\n\r\nElke nieuwe sfeer beheerst, overheerst de voorgaande. De technosfeer heeft zich factoren sneller ontwikkeld dan de biosfeer. De infosfeer en kennissfeer doen daar nog een schep bovenop. De snelheid waarmee noösfeer als een warme deken over ons heen wordt gelegd zal menigeen verbazen. De opkomst en aanwezigheid van elke sfeer is onomkeerbaar. Verzet tegen haar ontstaan is zinloos.\r\n\r\nAarde is geen planeet, geeneens een biosfeer, maar een kosmos waarin de mensheid communiceert met dieren, planten, landschappen en geesten. Aarde is de ruimte waarin de mens, de stenen, groenten, beesten en goden elkaar ontmoeten, spreken en scheiden in een oneindig proces van re-creatie.\r\n\r\nDe mensheid is de soort toegewijd aan Aarde, de kosmos van communicerende dieren en planten, toegewijd aan de chaosmos van [[metamorfose]].\r\n\r\nDe infosfeer, kennisfeer en noösfeer zijn u-topia, geen-plaats. Het kent geen belichaming. Het is zich aan het realiseren, virtueel en in potentie al aanwezig, wachtend op haar geboorte. Net onder de oppervlakte ontstaan haar sporen. Het flikkert zelfs voordat het haar kans krijgt om zich te ontvouwen naar zelfstandigheid. Ze is onomkeerbaar.\r\n\r\nDe lithosfeer is de steentijd van de geest. De steen is niet langer silex maar het silicon van microprocessoren en optische fiberkabel.\r\n\r\nDe intentie van het collectieve intellect is niet om Aarde te vernietigen, noch het territorium, noch de markteconomie. In tegendeel, het op de lange-termijn overleven van de voorgaande sferen wordt zonder twijfel mogelijk gemaakt door de opleving, letterlijk, van een nieuw bestaansvlak voor de mensheid.\r\n\r\nElke nieuwe sfeer overstijgt en omvat de voorgaande. Aarde is een ui.\r\n\r\n:\'\'\'De mens is het medium, stommerd.\'\'\'\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Antenne-Hart-Aarde.jpg\" alt=\"\" title=\"Antenne-Hart-Aarde\" width=\"500\" />\r\n\r\n===Hamer, zaag en munt===\r\n\'\'\'Sommige dingen doe je beter met een zaag, andere met een hamer.\'\'\' In het Stenen Tijdperk gebruikten de mensen hetzelfde stuk gereedschap voor veel verschillende doeleinden: een fragment van een gebroken steen kon voor van alles gebruikt worden, van het doden van een prooi tot het daarna schoonmaken van de nagels.\r\n\r\nGedurende de 19<sup>e</sup> en 20<sup>e</sup> eeuw lijkt er eenzelfde vasthoudendheid te zijn geweest door te proberen hetzelfde monetaire hulpmiddel—de nationale munteenheden—voor van alles te gebruiken, van wereldhandel tot het betalen van iemands studie of van de ouderenzorg.\r\n\r\nOm een andere metafoor te gebruiken: dit zou gelijkstaan aan aan te nemen dat het zenuwstelsel de enige informatiedrager in het menselijk lichaam is en geen aandacht te schenken aan de rol van de bloedsomloop, van het lymfestelsel en van een groot aantal biochemische reacties.\r\n\r\nNet zoals koning Midas alles wat hij aanraakte veranderde in goud, zo verandert het kapitalisme alles wat in haar baan komt in handelswaar. Kapitalisme is onomkeerbaar.\r\n\r\nWe zijn op dit moment in een onstuimige tijd waarin drie tsunamis elkaar in rap tempo opvolgen:\r\n*\'\'\'Tsunami van Waardeverschuiving\'\'\'—zet  oude modernistische metrieken zoals winst, groei en bruto national product om naar de de waarden van het Tijdperk van Integratie;\r\n*\'\'\'Tsunami van Informatie\'\'\'—verschaft aan ongekende aantallen mensen ongekende toegang tot kennis;\r\n*\'\'\'Tsunami van Geld\'\'\'—vult oude systemen van nationale munteenheden aan met nieuwe geldsystemen die cohesie en [[samenlevenskunst]] katalyseren.\r\n\r\nMet rasse schreden komen we tot het inzicht dat het idee van ‘één munt voor alles’ snel moeten verlaten. Steeds meer mensen willen hun ‘baan’ verruilen voor ‘werk’ waardoor ze gepassioneerd uit kunnen blinken in hun talent.\r\n\r\nHet aantal \'\'\'cultureel creatieven\'\'\' groeit exponentieel. Het aantal ZZP-ers neemt hand over hand to. Onze oude schaarse nationale munteenheden zijn niet ontworpen om zo’n explosie van willekeurige creativiteit te ondersteunen. Onze \'\'\'roestende goudstaven\'\'\' zijn aan vervanging toe.\r\n\r\nDeze golven leiden tot een versnelde verandering van ons economisch stelsel. De cybersfeer schept haar eigen cybereconomie—de grootste en snelst groeiende economie ter wereld. De cybersfeer injecteert nieuwe economische speelregels en geldsystemen in het bestaande systeem. Wie niet met zijn tijd meegaat, gaat mettertijd.\r\n\r\nLaten we de munteenheid afstemmen op de behoefte die in een bepaalde situatie is ontstaan in plaats van met ons huidige stelsel als een soort ‘Gouden Hamer’ alles in een spijker te willen verandern.\r\n\r\nIn de cybersfeer is de omwisselbaarheid tussen verschillende muntstelsels is technisch triviaal. Duizenden, miljoenen verschillende systemen werken naadloos samen als een organisch geheel. Elk component evolueert zich voortdurend om zich aan te passen aan de eisen en mogelijkheden van de omgeving waarin het werkzaam is.\r\n\r\nMetrieken zoals BNP, winst en groei verouderen in rap tempo en verschrompelen voor onze ogen. Nieuwe meetmethoden voor waardesysteming die \'\'\'waarde en waardering\'\'\' helder en inzichtelijk maken beginnen aan een stroomversnelling. Frisse nieuwe geldsystemen hebben de potentie als [[Doorbraakversneller]]™, katalysator voor de [[metamorfose]] naar het Briljanten Millennium.\r\n\r\nWerkt het geldsysteem voor jou of werk jij voor het geldsysteem?\r\n\r\n===Alomtegenwoordig, alwetend, almachtig===\r\nDe cybersfeer en noösfeer zijn alomtegenwoordig (omnipresent) en alwetend (omniscient) en vormen de voedingsbodem voor onze collectieve wijsheid. Zodra wij als collectief, als zwerm uitblinken in wijze beslissingen en keuzes groeit onze verantwoordelijkheid en vrijheid ontluikt onze almachtigheid (omnipotent). [[Wetenschap bewijst bestaan van God|Zijn wij God? Zijn wij Allah? Zijn wij Boeddha?]]\r\n\r\n:Alles wat wij zijn is het resultaat van onze gedachten…\r\n::—Boeddha\r\n\r\n----\r\n\r\nHeel toevallig: tijdens het samenstellen van dit artikel wilde ik in het woordenboek termen opzoeken die met \'\'sofo\'\' (wijsheid) beginnen. Ik sla het woordenboek redelijk willekeurig ongeveer bij de s open en het eerste woord dat me in het oog springt rechtsbovenaan de pagina is \'\'\'singulariteit\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'[[Toeval bestaat]]\'\'\'.\r\n\r\n<nowiki><object width=\"500\" height=\"366\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;&preAdTag=tconf.ted/embed;tile=1;sz=512x288;\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"500\" height=\"366\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\n----\r\n\r\n===Meer===\r\n*[http://www.noosphereforum.org/collective/ Noosphere Collective]\r\n*[http://lawoftime.org/ Foundation for the Law of Time]\r\n*[http://www.noetic.org/ Institute of Noetic Sciences]\r\n*[http://www.spiralscience.net/ Spiralscience.net—Connecting Science and Spirituality]\r\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere.html Noosphere II Introduction]\r\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere/transition.html Biosphere-Noosphere Transition]\r\n*[http://www.tortuga.com/eng/network/netherlands/index.php Planet Art Network Nederland]\r\n*[http://www.mytzolkin.com/ My Tzolkin Maya Kalender]\r\n*[http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst/Een_bezoek_aan_de_campus_van_Stanford Het Geld van de Toekomst » Een bezoek aan de campus van Stanford]\r\n*[[Metamorfose|Aardbron » Metaformose]], Van rups naar vlinder op wereldschaal—Hoe aan de vooravond van de aanstaande orde het kameraadschap van het millennium ontstaat.\r\n\r\n===Wetenschappers===\r\nWetenschappers die zich met deze ‘materie’ bezighouden of -hielden:\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Ervin_Laszlo Ervin László];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Rupert_Sheldrake Rupert Sheldrake];\r\n*[http://www.amitgoswami.org/ Amit Goswami];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Jardin];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Buckminster_Fuller Buckminster Fuller];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Vernadski Vladimir Ivanovitsj Vernadski].\r\n','Noösfeer',0,'','inherit','open','open','','1181-revision-35','','','2010-03-19 16:54:23','2010-03-19 15:54:23','',1181,'http://aardbron.nl/1181-revision-35/',0,'revision','',0),(1221,2,'2010-03-19 16:56:12','2010-03-19 15:56:12','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/aardsferen-500.png\" alt=\"\" title=\"aardsferen-500\" width=\"500\" height=\"311\" class=\"alignnone size-full wp-image-1215\" />\r\n\r\nOnze Aarde is als een ui: een geneste verzameling van ringen of schalen: lithosfeer, biosfeer, atmosfeer, technosfeer, cybersfeer en noösfeer. Noëtica bestudeert met name in ons collectieve bewustzijn opkomende noösfeer.\r\n\r\nNoëtica—van het Grieks νοητικός ‘mentaal’ en \'\'νοεῖν\'\' ‘denken’ (van \'\'νοῦς\'\')—is een tak van metafysische filosofie die zich richt op de studie van de geest en intuïtie en haar relatie met het goddelijke intellect. Een van de belangrijkste doelen is het bestuderen van de effecten van opvattingen, overtuigingen en de intentie met betrekking tot het menselijk bewustzijn.\r\n\r\nAlle definities van noëtische wetenschappen komen uit op de kracht van de (menselijke) geest:\r\n\r\n:\'\'\'Noëtische wetenschap is de ‘verstandsleer’ waarbij mensen met een bundeling van hun geestelijke vermogens macht kunnen uitoefenen op de materie.\'\'\'\r\n\r\nNog één evolutionaire stap verder kom je bij de wijsheidsleer—sofotica.\r\n\r\n[http://aardnoot.nl/Amit_Goswami Amit Goswami] vat het kernachtig samen en zegt in zijn boek [http://aardnoot.nl/The_Self-Aware_Universe The Self-Aware Universe] in wezen: \r\n:\'\'\'‘consciousness matters’\'\'\'—\'\'\'bewustzijn materialiseert\'\'\'; letterlijk.\r\n\r\nDe kwantumfysica en -theorie verzamelen steeds meer bewijs voor het ‘<a href=\"http://en.wikipedia.org/wiki/Observer_effect_(physics)\">observer effect</a>’—de golfdeeltjes ‘storten ineen’ tot hun deeltjesvorm als gevolg (de intentie) van hun observator. Het antwoord op de vraag ‘Wordt de materiële wereld beïnvloed als veel mensen hun aandacht op hetzelfde richten?\' is dus ja.\r\n\r\nOok Deepak Chopra claimt: [[De Ziel van Leiderschap|ziel ≡ geest ≡ bewustzijn]]. Jouw herinneringen zijn letterlijk ‘gelokaliseeerd’ in jouw brein, ze zitten niet echt ín jouw brein. \'\'\'Jouw brein is een zendontvanger.\'\'\' Wanneer we elkaars bewustzijn delen zijn we verliefd en raakt en roert het ons. Onze \'\'\'intentie manifesteert de mogelijkheden\'\'\' die ons \'\'\'bewust zijn\'\'\'. Je ziel is een veld van oneindige mogelijkheden.\r\n\r\n===Noëtica===\r\nNoëtica resoneert rondom de volgende kernbegrippen:\r\n*\'\'\'omegapunt\'\'\'—bewustzijn van de \'\'Eenheid van Alles wat Is\'\';\r\n**onbekende bestemming van de menselijke evolutie;\r\n**in het werk van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Chardin] het klimatologisch convergentiepunt (harmonische convergentie) van de menselijke evolutie als emergentie van het hieperpersoonlijke;\r\n**door de Tijdwet gedefinieerd als punt van volledig superbewustzijn;\r\n**universele telepathie ingesteld als norm voor de menselijke mentale conditie;\r\n**haar dageraad is winter-noordelijke/zomer-zuidelijk zonnewende van 2012;\r\n**haar voltooiing in de Tzolkin—ook wel de Harmonische Module genaamd, of de Heilige telling der dagen; het Mayaanse weefgetouw, welke de 20 solaire zegels met de 13 maantonen verweeft—is op ‘[http://www.mytzolkin.com/?page=1&aDTS=1374789600&hl=nl Gele Galactische Zaad]’ (26 juli 2013) ook bekend als de ‘droombetovering’ van galactische cultuur;\r\n*\'\'\'lithosfeer\'\'\' (\'\'lithos\'\' = steen)—omhulsel van planeet Aarde;\r\n**korst van inerte massa van planeet Aarde;\r\n*\'\'\'biosfeer\'\'\' (\'\'bios\'\' = leven)— omhulsel van het leven;\r\n**alle vormen van leven van een meter onder de oppervlakte tot enkele honderden meters in de atmosfeer;\r\n*\'\'\'cybersfeer\'\'\'—omhulsel van informatie en kennis;\r\n**virtuele ruimte waarin de integratie naar het omegapunt plaatsvindt; en\r\n*\'\'\'noösfeer\'\'\' (\'\'nous\'\' = bewustzijn)—omhulsel van de geest;\r\n**bewustzijnsgebied dat door de mens wordt opgeroepen zou naar omegapunt opschuiven;\r\n**mentale envelop of veld van Aarde, discontinue en boven de atmosfeer;\r\n**onbewust tot de ontdekking en toepassing van de Tijdwet;\r\n**geactiveerd door de registratie van de menselijke biomassa in correcte 13:20 frequentie via de universele adoptie van de Dertien Maankalender;\r\n**beschrijving van de getransformeerde toestand van de biosfeer;\r\n**samenvallend met het einde van de geschiedenis;\r\n**voorwaarde voor universele telepathie volgend op de ineenstorting van de technosfeer en toepassing van de Tijdwet;\r\n**synchroon met de programma\'s van Aarde\'s octahedrale kern.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Vladimir-Vernadsky-148x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Vladimir-Vernadsky\" width=\"100\"  align=\"right\" /><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Teilhard-de-Chardin-150x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Teilhard-de-Chardin\" width=\"100\" align=\"right\" />\r\n\r\nTeilhard de Chardin—een antropoloog uit het midden van de 20<sup>e</sup> eeuw—ontwierp een allesomvattend raamwerk. Teilhard werd geïnspireerd door een weinig bekend werk, De Biosfeer, van Vladimir Ivanovitsj Vernadski. Teilhard veralgemeniseerde Verdanski\'s concept door \'\'\'de evolutie van onze planeet te zien als ingesloten sferen\'\'\'.\r\n\r\nEerst de lithosfeer, die alle inerte materie van deze planeet weergeeft. Vervolgens de biosfeer met alle levensvormen. De biosfeer lijkt op een dichte schil van biomassa rond inerte materie en ligt fysiek ingesloten in een dunne laag van een paar meter beneden tot enkele honderden meters boven het Aardoppervlak—inclusief het water en de lagere gebieden van de atmosfeer voor vogels, insecten in de lucht en micro-organismen.\r\n\r\nPas in de 21<sup>e</sup> eeuw gaven de mensen de illusie op dat zij zich konden losmaken van de natuur. We komen meer en meer tot het besef dat er is slechts één levensvorm op aarde is—de \'\'\'biosfeer\'\'\':\r\n\r\n:\'\'\'De gehele menselijke soort speelt in de biosfeer eenzelfde rol als een orgaan in ons eigen lichaam\'\'\'.\r\n\r\nDe volgende laag—de \'\'\'noösfeer\'\'\'—is meer etherisch. Het is de ruimte waarin alle vormen van bewustzijn, inclusief menselijk bewustzijn, op elkaar inwerken. Wat Teilhard zag was dat, naarmate de mensheid zich meer bewust werd van de onderlinge afhankelijkheid, zij ook zou groeien in het bewustzijn van haar Eenheid.\r\n\r\nTeilhard dacht dat het doel van de menselijke evolutie wat hij noemde het ‘\'\'\'omegapunt\'\'\'’ zou zijn, een \'\'\'kosmisch bewustzijn van Eenheid\'\'\' dat rekening hield met alle verscheidenheid.\r\n\r\n===Cybersfeer===\r\nOndertussen hebben we de middelen—de \'\'\'cybersfeer\'\'\'—om deze verschuiving in bewustzijn te versnellen.\r\n\r\nToen computertechnici in de 20<sup>e</sup> eeuw dachten dat zij een gewoon computernetwerk maakten, schiepen zij in feite een extra dimensie en een nieuw soort ruimte.\r\n\r\nDe cybersfeer is het verband tussen Teilhards noösfeer en haar bestemming. Het is de virtuele ruimte waarin de integratie van het menselijk bewustzijn zich kan manifesteren. Het speelt een rol gelijk aan de rol die de lithosfeer heeft gespeeld voor de biosfeer. Alle levensvormen gebruiken direct of indirect inerte chemische componenten van de lithosfeer en herschikken die om hun eigen fysieke levensondersteunende systemen te maken. \'\'\'De cybersfeer is de voedingsbodem voor de noösfeer\'\'\' zoals de lithosfeer de voedingsbodem is voor de biosfeer.\r\n\r\nVijfhonderd miljoen jaar geleden leidde een plotselinge mutatie in de biomassa  tot de Cambriaanse explosie: eencellige levensvormen gaven een uitbarsting van biologische diversiteit te zien en er kwamen vele ingewikkelde meercellige organismen tot stand.\r\n\r\nHonderden miljoenen jaren later ontstond de fotosynthese en, nog later, leidde de gelijktijdige opkomst van seksuele voortplanting en individuele dood tot andere mijlpalen. Kennelijk ondergaat de evolutie zulke kwantumtransformaties of metamorfoses.\r\n\r\nDe cybersfeer bevrijdt het leven van de beperkingen van langzame moleculaire recombinatie waardoor ze kan reizen met de snelheid van het licht.\r\n\r\nDe cybersfeer ontketent een nu een uitbarsting van hogere kennis, intelligentie en potentieel wijsheid met de mens als intrument, als medium.\r\n\r\n===Cosmopedia===\r\n<a src=\"http://aardnoot.nl/Pierre_Lévy\">Piere Lévy</a> noemt de kennissfeer in zijn boek [http://aardnoot.nl/Collective_Intelligence Collective Intelligence] \'\'\'cosmopedia\'\'\'.\r\n De cosmopedia maakt het navigeren van kennis moeiteloos. De kennis vouwt zich voortdurend om jouw huidige behoefte heen. Het is alsof je over de oceaan van kennis zeilt en een spoor achterlaat. Lezen is schrijven in cosmopedia.\r\n\r\nCollectieve intelligentie is gedistribueerde intelligentie waarbij het totaal groter is dan de som der delen. Cosmopedia is het substraat voor de noösfeer, voor de collectieve wijsheid. Niemand weet alles en iedereen weet iets.\r\n\r\nDe voorspoed van een gemeenschap is afhankelijk van de vaardigheid waarmee men over de cosmopedia navigeert. Onze levende kennis, wijsheid, vaardigheden en creativiteit worden hand over hand erkend en herkend als de primaire bron van alle rijkdom. Een onomkeerbaar proces.\r\n\r\nHet Internet benadert ondertussen de rekenkracht van een enkelvoudig menselijk brein waardoor de kennissfeer of cosmopedia zich ontwikkelt tot een [[hypercortex]].\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2008/07/hypercortex.jpg\" alt=\"\" title=\"hypercortex\" width=\"500\" height=\"281\" class=\"alignnone size-full wp-image-197\" />\r\n\r\nElke nieuwe sfeer beheerst, overheerst de voorgaande. De technosfeer heeft zich factoren sneller ontwikkeld dan de biosfeer. De infosfeer en kennissfeer doen daar nog een schep bovenop. De snelheid waarmee noösfeer als een warme deken over ons heen wordt gelegd zal menigeen verbazen. De opkomst en aanwezigheid van elke sfeer is onomkeerbaar. Verzet tegen haar ontstaan is zinloos.\r\n\r\nAarde is geen planeet, geeneens een biosfeer, maar een kosmos waarin de mensheid communiceert met dieren, planten, landschappen en geesten. Aarde is de ruimte waarin de mens, de stenen, groenten, beesten en goden elkaar ontmoeten, spreken en scheiden in een oneindig proces van re-creatie.\r\n\r\nDe mensheid is de soort toegewijd aan Aarde, de kosmos van communicerende dieren en planten, toegewijd aan de chaosmos van [[metamorfose]].\r\n\r\nDe infosfeer, kennisfeer en noösfeer zijn u-topia, geen-plaats. Het kent geen belichaming. Het is zich aan het realiseren, virtueel en in potentie al aanwezig, wachtend op haar geboorte. Net onder de oppervlakte ontstaan haar sporen. Het flikkert zelfs voordat het haar kans krijgt om zich te ontvouwen naar zelfstandigheid. Ze is onomkeerbaar.\r\n\r\nDe lithosfeer is de steentijd van de geest. De steen is niet langer silex maar het silicon van microprocessoren en optische fiberkabel.\r\n\r\nDe intentie van het collectieve intellect is niet om Aarde te vernietigen, noch het territorium, noch de markteconomie. In tegendeel, het op de lange-termijn overleven van de voorgaande sferen wordt zonder twijfel mogelijk gemaakt door de opleving, letterlijk, van een nieuw bestaansvlak voor de mensheid.\r\n\r\nElke nieuwe sfeer overstijgt en omvat de voorgaande. Aarde is een ui.\r\n\r\n:\'\'\'De mens is het medium, stommerd.\'\'\'\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Antenne-Hart-Aarde.jpg\" alt=\"\" title=\"Antenne-Hart-Aarde\" width=\"500\" />\r\n\r\n===Hamer, zaag en munt===\r\n\'\'\'Sommige dingen doe je beter met een zaag, andere met een hamer.\'\'\' In het Stenen Tijdperk gebruikten de mensen hetzelfde stuk gereedschap voor veel verschillende doeleinden: een fragment van een gebroken steen kon voor van alles gebruikt worden, van het doden van een prooi tot het daarna schoonmaken van de nagels.\r\n\r\nGedurende de 19<sup>e</sup> en 20<sup>e</sup> eeuw lijkt er eenzelfde vasthoudendheid te zijn geweest door te proberen hetzelfde monetaire hulpmiddel—de nationale munteenheden—voor van alles te gebruiken, van wereldhandel tot het betalen van iemands studie of van de ouderenzorg.\r\n\r\nOm een andere metafoor te gebruiken: dit zou gelijkstaan aan aan te nemen dat het zenuwstelsel de enige informatiedrager in het menselijk lichaam is en geen aandacht te schenken aan de rol van de bloedsomloop, van het lymfestelsel en van een groot aantal biochemische reacties.\r\n\r\nNet zoals koning Midas alles wat hij aanraakte veranderde in goud, zo verandert het kapitalisme alles wat in haar baan komt in handelswaar. Kapitalisme is onomkeerbaar.\r\n\r\nWe zijn op dit moment in een onstuimige tijd waarin drie tsunamis elkaar in rap tempo opvolgen:\r\n*\'\'\'Tsunami van Waardeverschuiving\'\'\'—zet  oude modernistische metrieken zoals winst, groei en bruto national product om naar de de waarden van het Tijdperk van Integratie;\r\n*\'\'\'Tsunami van Informatie\'\'\'—verschaft aan ongekende aantallen mensen ongekende toegang tot kennis;\r\n*\'\'\'Tsunami van Geld\'\'\'—vult oude systemen van nationale munteenheden aan met nieuwe geldsystemen die cohesie en [[samenlevenskunst]] katalyseren.\r\n\r\nMet rasse schreden komen we tot het inzicht dat het idee van ‘één munt voor alles’ snel moeten verlaten. Steeds meer mensen willen hun ‘baan’ verruilen voor ‘werk’ waardoor ze gepassioneerd uit kunnen blinken in hun talent.\r\n\r\nHet aantal \'\'\'cultureel creatieven\'\'\' groeit exponentieel. Het aantal ZZP-ers neemt hand over hand to. Onze oude schaarse nationale munteenheden zijn niet ontworpen om zo’n explosie van willekeurige creativiteit te ondersteunen. Onze \'\'\'roestende goudstaven\'\'\' zijn aan vervanging toe.\r\n\r\nDeze golven leiden tot een versnelde verandering van ons economisch stelsel. De cybersfeer schept haar eigen cybereconomie—de grootste en snelst groeiende economie ter wereld. De cybersfeer injecteert nieuwe economische speelregels en geldsystemen in het bestaande systeem. Wie niet met zijn tijd meegaat, gaat mettertijd.\r\n\r\nLaten we de munteenheid afstemmen op de behoefte die in een bepaalde situatie is ontstaan in plaats van met ons huidige stelsel als een soort ‘Gouden Hamer’ alles in een spijker te willen verandern.\r\n\r\nIn de cybersfeer is de omwisselbaarheid tussen verschillende muntstelsels is technisch triviaal. Duizenden, miljoenen verschillende systemen werken naadloos samen als een organisch geheel. Elk component evolueert zich voortdurend om zich aan te passen aan de eisen en mogelijkheden van de omgeving waarin het werkzaam is.\r\n\r\nMetrieken zoals BNP, winst en groei verouderen in rap tempo en verschrompelen voor onze ogen. Nieuwe meetmethoden voor waardesysteming die \'\'\'waarde en waardering\'\'\' helder en inzichtelijk maken beginnen aan een stroomversnelling. Frisse nieuwe geldsystemen hebben de potentie als [[Doorbraakversneller]]™, katalysator voor de [[metamorfose]] naar het Briljanten Millennium.\r\n\r\nWerkt het geldsysteem voor jou of werk jij voor het geldsysteem?\r\n\r\n===Alomtegenwoordig, alwetend, almachtig===\r\nDe cybersfeer en noösfeer zijn alomtegenwoordig (omnipresent) en alwetend (omniscient) en vormen de voedingsbodem voor onze collectieve wijsheid. Zodra wij als collectief, als zwerm uitblinken in wijze beslissingen en keuzes groeit onze verantwoordelijkheid en vrijheid ontluikt onze almachtigheid (omnipotent). [[Wetenschap bewijst bestaan van God|Zijn wij God? Zijn wij Allah? Zijn wij Boeddha?]]\r\n\r\n:Alles wat wij zijn is het resultaat van onze gedachten…\r\n::—Boeddha\r\n\r\n----\r\n\r\nHeel toevallig: tijdens het samenstellen van dit artikel wilde ik in het woordenboek termen opzoeken die met \'\'sofo\'\' (wijsheid) beginnen. Ik sla het woordenboek redelijk willekeurig ongeveer bij de s open en het eerste woord dat me in het oog springt rechtsbovenaan de pagina is \'\'\'singulariteit\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'[[Toeval bestaat]]\'\'\'.\r\n\r\n<nowiki><object width=\"500\" height=\"366\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;&preAdTag=tconf.ted/embed;tile=1;sz=512x288;\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"500\" height=\"366\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\n----\r\n\r\n===Meer===\r\n*[http://www.noosphereforum.org/collective/ Noosphere Collective]\r\n*[http://lawoftime.org/ Foundation for the Law of Time]\r\n*[http://www.noetic.org/ Institute of Noetic Sciences]\r\n*[http://www.spiralscience.net/ Spiralscience.net—Connecting Science and Spirituality]\r\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere.html Noosphere II Introduction]\r\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere/transition.html Biosphere-Noosphere Transition]\r\n*[http://www.tortuga.com/eng/network/netherlands/index.php Planet Art Network Nederland]\r\n*[http://www.mytzolkin.com/ My Tzolkin Maya Kalender]\r\n*[http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst/Een_bezoek_aan_de_campus_van_Stanford Het Geld van de Toekomst » Een bezoek aan de campus van Stanford]\r\n*[[Metamorfose|Aardbron » Metaformose]], Van rups naar vlinder op wereldschaal—Hoe aan de vooravond van de aanstaande orde het kameraadschap van het millennium ontstaat.\r\n\r\n===Wetenschappers===\r\nWetenschappers die zich met deze ‘materie’ bezighouden of -hielden:\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Ervin_Laszlo Ervin László];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Rupert_Sheldrake Rupert Sheldrake];\r\n*[http://www.amitgoswami.org/ Amit Goswami];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Jardin];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Buckminster_Fuller Buckminster Fuller];\r\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Vernadski Vladimir Ivanovitsj Vernadski].\r\n','Noösfeer',0,'','inherit','open','open','','1181-revision-36','','','2010-03-19 16:56:12','2010-03-19 15:56:12','',1181,'http://aardbron.nl/1181-revision-36/',0,'revision','',0),(1222,2,'2010-03-19 17:08:58','2010-03-19 16:08:58','<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/aardsferen-500.png\" alt=\"\" title=\"aardsferen-500\" width=\"500\" height=\"311\" class=\"alignnone size-full wp-image-1215\" />\n\nOnze Aarde is als een ui: een geneste verzameling van ringen of schalen: lithosfeer, biosfeer, atmosfeer, technosfeer, cybersfeer en noösfeer. Noëtica bestudeert met name in ons collectieve bewustzijn opkomende noösfeer.\n\nNoëtica—van het Grieks νοητικός ‘mentaal’ en \'\'νοεῖν\'\' ‘denken’ (van \'\'νοῦς\'\')—is een tak van metafysische filosofie die zich richt op de studie van de geest en intuïtie en haar relatie met het goddelijke intellect. Een van de belangrijkste doelen is het bestuderen van de effecten van opvattingen, overtuigingen en de intentie met betrekking tot het menselijk bewustzijn.\n\nAlle definities van noëtische wetenschappen komen uit op de kracht van de (menselijke) geest:\n\n:\'\'\'Noëtische wetenschap is de ‘verstandsleer’ waarbij mensen met een bundeling van hun geestelijke vermogens macht kunnen uitoefenen op de materie.\'\'\'\n\nNog één evolutionaire stap verder kom je bij de wijsheidsleer—sofotica.\n\n[http://aardnoot.nl/Amit_Goswami Amit Goswami] vat het kernachtig samen en zegt in zijn boek [http://aardnoot.nl/The_Self-Aware_Universe The Self-Aware Universe] in wezen: \n:\'\'\'‘consciousness matters’\'\'\'—\'\'\'bewustzijn materialiseert\'\'\'; letterlijk.\n\nDe kwantumfysica en -theorie verzamelen steeds meer bewijs voor het ‘<a href=\"http://en.wikipedia.org/wiki/Observer_effect_(physics)\">observer effect</a>’—de golfdeeltjes ‘storten ineen’ tot hun deeltjesvorm als gevolg (de intentie) van hun observator. Het antwoord op de vraag ‘Wordt de materiële wereld beïnvloed als veel mensen hun aandacht op hetzelfde richten?\' is dus ja.\n\nOok Deepak Chopra claimt: [[De Ziel van Leiderschap|ziel ≡ geest ≡ bewustzijn]]. Jouw herinneringen zijn letterlijk ‘gelokaliseeerd’ in jouw brein, ze zitten niet echt ín jouw brein. \'\'\'Jouw brein is een zendontvanger.\'\'\' Wanneer we elkaars bewustzijn delen zijn we verliefd en raakt en roert het ons. Onze \'\'\'intentie manifesteert de mogelijkheden\'\'\' die ons \'\'\'bewust zijn\'\'\'. Je ziel is een veld van oneindige mogelijkheden.\n\n===Noëtica===\nNoëtica resoneert rondom de volgende kernbegrippen:\n*\'\'\'omegapunt\'\'\'—bewustzijn van de \'\'Eenheid van Alles wat Is\'\';\n**onbekende bestemming van de menselijke evolutie;\n**in het werk van [http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Chardin] het klimatologisch convergentiepunt (harmonische convergentie) van de menselijke evolutie als emergentie van het hieperpersoonlijke;\n**door de Tijdwet gedefinieerd als punt van volledig superbewustzijn;\n**universele telepathie ingesteld als norm voor de menselijke mentale conditie;\n**haar dageraad is winter-noordelijke/zomer-zuidelijk zonnewende van 2012;\n**haar voltooiing in de Tzolkin—ook wel de Harmonische Module genaamd, of de Heilige telling der dagen; het Mayaanse weefgetouw, welke de 20 solaire zegels met de 13 maantonen verweeft—is op ‘[http://www.mytzolkin.com/?page=1&aDTS=1374789600&hl=nl Gele Galactische Zaad]’ (26 juli 2013) ook bekend als de ‘droombetovering’ van galactische cultuur;\n*\'\'\'lithosfeer\'\'\' (\'\'lithos\'\' = steen)—omhulsel van planeet Aarde;\n**korst van inerte massa van planeet Aarde;\n*\'\'\'biosfeer\'\'\' (\'\'bios\'\' = leven)— omhulsel van het leven;\n**alle vormen van leven van een meter onder de oppervlakte tot enkele honderden meters in de atmosfeer;\n*\'\'\'cybersfeer\'\'\'—omhulsel van informatie en kennis;\n**virtuele ruimte waarin de integratie naar het omegapunt plaatsvindt; en\n*\'\'\'noösfeer\'\'\' (\'\'nous\'\' = bewustzijn)—omhulsel van de geest;\n**bewustzijnsgebied dat door de mens wordt opgeroepen zou naar omegapunt opschuiven;\n**mentale envelop of veld van Aarde, discontinue en boven de atmosfeer;\n**onbewust tot de ontdekking en toepassing van de Tijdwet;\n**geactiveerd door de registratie van de menselijke biomassa in correcte 13:20 frequentie via de universele adoptie van de Dertien Maankalender;\n**beschrijving van de getransformeerde toestand van de biosfeer;\n**samenvallend met het einde van de geschiedenis;\n**voorwaarde voor universele telepathie volgend op de ineenstorting van de technosfeer en toepassing van de Tijdwet;\n**synchroon met de programma\'s van Aarde\'s octahedrale kern.\n\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Vladimir-Vernadsky-148x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Vladimir-Vernadsky\" width=\"100\"  align=\"right\" /><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Teilhard-de-Chardin-150x150.jpg\" alt=\"\" title=\"Teilhard-de-Chardin\" width=\"100\" align=\"right\" />\n\nTeilhard de Chardin—een antropoloog uit het midden van de 20<sup>e</sup> eeuw—ontwierp een allesomvattend raamwerk. Teilhard werd geïnspireerd door een weinig bekend werk, De Biosfeer, van Vladimir Ivanovitsj Vernadski. Teilhard veralgemeniseerde Verdanski\'s concept door \'\'\'de evolutie van onze planeet te zien als ingesloten sferen\'\'\'.\n\nEerst de lithosfeer, die alle inerte materie van deze planeet weergeeft. Vervolgens de biosfeer met alle levensvormen. De biosfeer lijkt op een dichte schil van biomassa rond inerte materie en ligt fysiek ingesloten in een dunne laag van een paar meter beneden tot enkele honderden meters boven het Aardoppervlak—inclusief het water en de lagere gebieden van de atmosfeer voor vogels, insecten in de lucht en micro-organismen.\n\nPas in de 21<sup>e</sup> eeuw gaven de mensen de illusie op dat zij zich konden losmaken van de natuur. We komen meer en meer tot het besef dat er is slechts één levensvorm op aarde is—de \'\'\'biosfeer\'\'\':\n\n:\'\'\'De gehele menselijke soort speelt in de biosfeer eenzelfde rol als een orgaan in ons eigen lichaam\'\'\'.\n\nDe volgende laag—de \'\'\'noösfeer\'\'\'—is meer etherisch. Het is de ruimte waarin alle vormen van bewustzijn, inclusief menselijk bewustzijn, op elkaar inwerken. Wat Teilhard zag was dat, naarmate de mensheid zich meer bewust werd van de onderlinge afhankelijkheid, zij ook zou groeien in het bewustzijn van haar Eenheid.\n\nTeilhard dacht dat het doel van de menselijke evolutie wat hij noemde het ‘\'\'\'omegapunt\'\'\'’ zou zijn, een \'\'\'kosmisch bewustzijn van Eenheid\'\'\' dat rekening hield met alle verscheidenheid.\n\n===Cybersfeer===\nOndertussen hebben we de middelen—de \'\'\'cybersfeer\'\'\'—om deze verschuiving in bewustzijn te versnellen.\n\nToen computertechnici in de 20<sup>e</sup> eeuw dachten dat zij een gewoon computernetwerk maakten, schiepen zij in feite een extra dimensie en een nieuw soort ruimte.\n\nDe cybersfeer is het verband tussen Teilhards noösfeer en haar bestemming. Het is de virtuele ruimte waarin de integratie van het menselijk bewustzijn zich kan manifesteren. Het speelt een rol gelijk aan de rol die de lithosfeer heeft gespeeld voor de biosfeer. Alle levensvormen gebruiken direct of indirect inerte chemische componenten van de lithosfeer en herschikken die om hun eigen fysieke levensondersteunende systemen te maken. \'\'\'De cybersfeer is de voedingsbodem voor de noösfeer\'\'\' zoals de lithosfeer de voedingsbodem is voor de biosfeer.\n\nVijfhonderd miljoen jaar geleden leidde een plotselinge mutatie in de biomassa  tot de Cambriaanse explosie: eencellige levensvormen gaven een uitbarsting van biologische diversiteit te zien en er kwamen vele ingewikkelde meercellige organismen tot stand.\n\nHonderden miljoenen jaren later ontstond de fotosynthese en, nog later, leidde de gelijktijdige opkomst van seksuele voortplanting en individuele dood tot andere mijlpalen. Kennelijk ondergaat de evolutie zulke kwantumtransformaties of metamorfoses.\n\nDe cybersfeer bevrijdt het leven van de beperkingen van langzame moleculaire recombinatie waardoor ze kan reizen met de snelheid van het licht.\n\nDe cybersfeer ontketent een nu een uitbarsting van hogere kennis, intelligentie en potentieel wijsheid met de mens als intrument, als medium.\n\n===Cosmopedia===\n<a src=\"http://aardnoot.nl/Pierre_Lévy\">Piere Lévy</a> noemt de kennissfeer in zijn boek [http://aardnoot.nl/Collective_Intelligence Collective Intelligence] \'\'\'cosmopedia\'\'\'. De cosmopedia maakt het navigeren van kennis moeiteloos. De kennis vouwt zich voortdurend om jouw huidige behoefte heen. Het is alsof je over de oceaan van kennis zeilt en een spoor achterlaat. Lezen is schrijven in cosmopedia.\n\nCollectieve intelligentie is gedistribueerde intelligentie waarbij het totaal groter is dan de som der delen. Cosmopedia is het substraat voor de noösfeer, voor de collectieve wijsheid. Niemand weet alles en iedereen weet iets.\n\nDe voorspoed van een gemeenschap is afhankelijk van de vaardigheid waarmee men over de cosmopedia navigeert. Onze levende kennis, wijsheid, vaardigheden en creativiteit worden hand over hand erkend en herkend als de primaire bron van alle rijkdom. Een onomkeerbaar proces.\n\nHet Internet benadert ondertussen de rekenkracht van een enkelvoudig menselijk brein waardoor de kennissfeer of cosmopedia zich ontwikkelt tot een [[hypercortex]].\n\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2008/07/hypercortex.jpg\" alt=\"\" title=\"hypercortex\" width=\"500\" height=\"281\" class=\"alignnone size-full wp-image-197\" />\n\nElke nieuwe sfeer beheerst, overheerst de voorgaande. De technosfeer heeft zich factoren sneller ontwikkeld dan de biosfeer. De infosfeer en kennissfeer doen daar nog een schep bovenop. De snelheid waarmee noösfeer als een warme deken over ons heen wordt gelegd zal menigeen verbazen. De opkomst en aanwezigheid van elke sfeer is onomkeerbaar. Verzet tegen haar ontstaan is zinloos.\n\nAarde is geen planeet, geeneens een biosfeer, maar een kosmos waarin de mensheid communiceert met dieren, planten, landschappen en geesten. Aarde is de ruimte waarin de mens, de stenen, groenten, beesten en goden elkaar ontmoeten, spreken en scheiden in een oneindig proces van re-creatie.\n\nDe mensheid is de soort toegewijd aan Aarde, de kosmos van communicerende dieren en planten, toegewijd aan de chaosmos van [[metamorfose]].\n\nDe infosfeer, kennisfeer en noösfeer zijn \'\'\'u-topia, geen-plaats, Nergensland\'\'\'. Het kent geen belichaming. Het is zich aan het realiseren, virtueel en in potentie al aanwezig, wachtend op haar geboorte. Net onder de oppervlakte ontstaan haar sporen. Het flikkert zelfs voordat het haar kans krijgt om zich te ontvouwen naar zelfstandigheid. Ze is onomkeerbaar.\n\nDe lithosfeer is de steentijd van de geest. De steen is niet langer silex maar het silicon van microprocessoren en optische fiberkabel.\n\nDe intentie van het collectieve intellect is niet om Aarde te vernietigen, noch het territorium, noch de markteconomie. In tegendeel, het op de lange-termijn overleven van de voorgaande sferen wordt zonder twijfel mogelijk gemaakt door de opleving, letterlijk, van een nieuw bestaansvlak voor de mensheid.\n\nElke nieuwe sfeer overstijgt en omvat de voorgaande. Aarde is een ui.\n\n:\'\'\'De mens is het medium, stommerd.\'\'\'\n\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Antenne-Hart-Aarde.jpg\" alt=\"\" title=\"Antenne-Hart-Aarde\" width=\"500\" />\n\nUit het Universum ontvangen we inspiratie en ideeën die wij als schepselen en scheppers, creatoren letterlijk \'\'\'vormgeven\'\'\'—informeren—door energie te vertragen naar vaste vorm—wij laten het \'\'\'aarden\'\'\'. Vanuit die aarding sturen wij wensen, verlangens en \'\'\'intenties\'\'\' het Universum in. Het Universum trekt vervolgens alle registers open om die intenties te manifesteren. Zo is de kringloop van eeuwige creatie en entropie rond.\n\n===Hamer, zaag en munt===\n\'\'\'Sommige dingen doe je beter met een zaag, andere met een hamer.\'\'\' In het Stenen Tijdperk gebruikten de mensen hetzelfde stuk gereedschap voor veel verschillende doeleinden: een fragment van een gebroken steen kon voor van alles gebruikt worden, van het doden van een prooi tot het snijden van leer en het schoonmaken van de nagels.\n\nGedurende de 19<sup>e</sup> en 20<sup>e</sup> eeuw lijkt er eenzelfde vasthoudendheid te zijn geweest door te proberen hetzelfde monetaire hulpmiddel—de nationale munteenheden—voor van alles te gebruiken, van wereldhandel tot het betalen van iemands studie of van de ouderenzorg.\n\nOm een andere metafoor te gebruiken: dit zou gelijkstaan aan aan te nemen dat het zenuwstelsel de enige informatiedrager in het menselijk lichaam is en geen aandacht te schenken aan de rol van de bloedsomloop, van het lymfestelsel en van een groot aantal biochemische reacties.\n\nNet zoals koning Midas alles wat hij aanraakte veranderde in goud, zo verandert het kapitalisme alles wat in haar baan komt in handelswaar. Kapitalisme is onomkeerbaar.\n\nDe vroege 21<sup>e</sup> eeuw kenmerkt zich als een onstuimige tijd waarin drie tsunami\'s elkaar in rap tempo opvolgen:\n*\'\'\'Tsunami van Waardeverschuiving\'\'\'—zet  oude modernistische metrieken zoals winst, groei en bruto national product om naar de de waarden van het Tijdperk van Integratie;\n*\'\'\'Tsunami van Informatie\'\'\'—verschaft aan ongekende aantallen mensen ongekende toegang tot kennis; en\n*\'\'\'Tsunami van Geld\'\'\'—vult oude systemen van nationale munteenheden aan met nieuwe geldsystemen die cohesie en [[samenlevenskunst]] katalyseren.\n\nMet rasse schreden komen we tot het inzicht dat het idee van ‘één munt voor alles’ snel moeten verlaten. Steeds meer mensen willen hun ‘baan’ verruilen voor ‘werk’ waardoor ze gepassioneerd uit kunnen blinken in hun talent.\n\nHet aantal \'\'\'cultureel creatieven\'\'\' groeit exponentieel. Het aantal ZZP-ers neemt hand over hand toe. Onze oude schaarse nationale munteenheden zijn niet ontworpen om zo’n explosie van willekeurige creativiteit te ondersteunen. Onze \'\'\'roestende goudstaven\'\'\' zijn aan vervanging toe.\n\nDeze golven leiden tot een versnelde verandering van ons economisch stelsel. De cybersfeer schept haar eigen cybereconomie—de grootste en snelst groeiende economie ter wereld. De cybersfeer injecteert nieuwe economische speelregels en geldsystemen in het bestaande systeem. \'\'\'Wie niet met zijn tijd meegaat, gaat mettertijd.\'\'\'\n\nLaten we de munteenheid afstemmen op de behoefte die in een bepaalde situatie is ontstaan in plaats van met ons huidige stelsel als een soort ‘\'\'\'Gouden Hamer\'\'\'’ alles in een spijker te willen veranderen.\n\nIn de cybersfeer is de omwisselbaarheid tussen verschillende muntstelsels is technisch triviaal. Duizenden, miljoenen verschillende systemen werken naadloos samen als een organisch geheel. Elk component evolueert zich voortdurend om zich aan te passen aan de eisen en mogelijkheden van de omgeving waarin het werkzaam is—[[vrijgeld]] pur sang.\n\nMetrieken zoals BNP, winst en groei verouderen in rap tempo en verschrompelen voor onze ogen. Nieuwe meetmethoden voor waardesysteming die \'\'\'waarde en waardering\'\'\' helder en inzichtelijk maken beginnen aan een stroomversnelling. Frisse nieuwe geldsystemen hebben de potentie als [[Doorbraakversneller]]™, katalysator voor de [[metamorfose]] naar het Briljanten Millennium.\n\nWerkt het geldsysteem voor jou of werk jij voor het geldsysteem?\n\n===Alomtegenwoordig, alwetend, almachtig===\nDe cybersfeer en noösfeer zijn alomtegenwoordig (omnipresent) en alwetend (omniscient) en vormen de voedingsbodem voor onze collectieve wijsheid. Zodra wij als collectief, als zwerm uitblinken in wijze beslissingen en keuzes groeit onze verantwoordelijkheid en vrijheid ontluikt onze almachtigheid (omnipotent). [[Wetenschap bewijst bestaan van God|Zijn wij God? Zijn wij Allah? Zijn wij Boeddha?]]\n\n:Alles wat wij zijn is het resultaat van onze gedachten…\n::—Boeddha\n\n----\n\nHeel toevallig: tijdens het samenstellen van dit artikel wilde ik in het woordenboek termen opzoeken die met \'\'sofo\'\' (wijsheid) beginnen. Ik sla het woordenboek redelijk willekeurig ongeveer bij de s open en het eerste woord dat me in het oog springt rechtsbovenaan de pagina is \'\'\'singulariteit\'\'\'.\n\n\'\'\'[[Toeval bestaat]]\'\'\'.\n\n<nowiki><object width=\"500\" height=\"366\"><param name=\"movie\" value=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" /><param name=\"wmode\" value=\"transparent\"></param><param name=\"bgColor\" value=\"#ffffff\"></param> <param name=\"flashvars\" value=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;&preAdTag=tconf.ted/embed;tile=1;sz=512x288;\" /><embed src=\"http://video.ted.com/assets/player/swf/EmbedPlayer.swf\" pluginspace=\"http://www.macromedia.com/go/getflashplayer\" type=\"application/x-shockwave-flash\" wmode=\"transparent\" bgColor=\"#ffffff\" width=\"500\" height=\"366\" allowFullScreen=\"true\" flashvars=\"vu=http://video.ted.com/talks/dynamic/RayKurzweil_2009U-medium.flv&su=http://images.ted.com/images/ted/tedindex/embed-posters/RayKurzweil-2009U.embed_thumbnail.jpg&vw=432&vh=240&ap=0&ti=560&introDuration=16500&adDuration=4000&postAdDuration=2000&adKeys=talk=ray_kurzweil_announces_singularity_university;year=2009;theme=bold_predictions_stern_warnings;theme=how_we_learn;theme=what_s_next_in_tech;theme=technology_history_and_destiny;event=TED2009;\"></embed></object></nowiki>\n\n----\n\n===Meer===\n*[http://www.noosphereforum.org/collective/ Noosphere Collective]\n*[http://lawoftime.org/ Foundation for the Law of Time]\n*[http://www.noetic.org/ Institute of Noetic Sciences]\n*[http://www.spiralscience.net/ Spiralscience.net—Connecting Science and Spirituality]\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere.html Noosphere II Introduction]\n*[http://www.lawoftime.org/noosphere/transition.html Biosphere-Noosphere Transition]\n*[http://www.tortuga.com/eng/network/netherlands/index.php Planet Art Network Nederland]\n*[http://www.mytzolkin.com/ My Tzolkin Maya Kalender]\n*[http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst/Een_bezoek_aan_de_campus_van_Stanford Het Geld van de Toekomst » Een bezoek aan de campus van Stanford]\n*[[Metamorfose|Aardbron » Metaformose]], Van rups naar vlinder op wereldschaal—Hoe aan de vooravond van de aanstaande orde het kameraadschap van het millennium ontstaat.\n\n===Wetenschappers===\nWetenschappers die zich met deze ‘materie’ bezighouden of -hielden:\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Ervin_Laszlo Ervin László];\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Rupert_Sheldrake Rupert Sheldrake];\n*[http://www.amitgoswami.org/ Amit Goswami];\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin Pierre Teilhard de Jardin];\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Buckminster_Fuller Buckminster Fuller];\n*[http://nl.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Vernadski Vladimir Ivanovitsj Vernadski].\n','Noösfeer',0,'','inherit','open','open','','1181-revision-37','','','2010-03-19 17:08:58','2010-03-19 16:08:58','',1181,'http://aardbron.nl/1181-revision-37/',0,'revision','',0),(1223,2,'2010-03-26 10:53:53','2010-03-26 09:53:53','<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/01/Aardbron-Hoshin-Kanri-X-Matrix-Zorgflorijnen1.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/01/Aardbron-Hoshin-Kanri-X-Matrix-Zorgflorijnen1.png\" alt=\"\" title=\"Aardbron Hoshin Kanri X-Matrix Zorgflorijnen\"/></a>\r\n','Zorgflorijnen hoshin kanri',0,'','inherit','open','open','','987-autosave','','','2010-03-26 10:53:53','2010-03-26 09:53:53','',987,'http://aardbron.nl/987-autosave/',0,'revision','',0),(1224,2,'2010-01-05 15:09:59','2010-01-05 14:09:59','<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/01/Zorgflorijnen-2009.2.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/01/Zorgflorijnen-2009.png\" alt=\"\" title=\"Zorgflorijnen-2009\" width=\"500\" height=\"343\" class=\"alignnone size-full wp-image-988\" /></a>\r\n','Zorgflorijnen hoshin kanri',0,'','inherit','open','open','','987-revision-2','','','2010-01-05 15:09:59','2010-01-05 14:09:59','',987,'http://aardbron.nl/987-revision-2/',0,'revision','',0),(1227,2,'2010-03-26 10:50:28','2010-03-26 09:50:28','<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/01/Aardbron-Hoshin-Kanri-X-Matrix-Zorgflorijnen.png\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/01/Zorgflorijnen-2009.png\" alt=\"\" title=\"Zorgflorijnen-2009\" width=\"500\" height=\"343\" class=\"alignnone size-full wp-image-988\" /></a>\r\n','Zorgflorijnen hoshin kanri',0,'','inherit','open','open','','987-revision-3','','','2010-03-26 10:50:28','2010-03-26 09:50:28','',987,'http://aardbron.nl/987-revision-3/',0,'revision','',0),(1228,2,'2010-03-13 15:31:51','2010-03-13 14:31:51','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/04/Bretton-Woods-Monetary-Game-Pamflet.pdf\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/04/bretton-woods-monetary-game-vista-500.png\" alt=\"\" title=\"bretton-woods-monetary-game-vista-500\" width=\"500\" height=\"692\" class=\"alignnone size-full wp-image-1229\" /></a>','Bretton Woods Monetary Game',0,'','publish','open','open','','bretton-woods-monetary-game','','','2010-04-08 15:43:05','2010-04-08 14:43:05','',0,'http://aardbron.nl/?p=1228',0,'post','',0),(1229,2,'2010-04-08 15:41:16','2010-04-08 14:41:16','','bretton-woods-monetary-game-vista-500',0,'','inherit','open','open','','bretton-woods-monetary-game-vista-500','','','2010-04-08 15:41:16','2010-04-08 14:41:16','',1228,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/04/bretton-woods-monetary-game-vista-500.png',0,'attachment','image/png',0),(1230,2,'2010-04-08 15:41:41','2010-04-08 14:41:41','','Bretton Woods Monetary Game Pamflet',0,'','inherit','open','open','','bretton-woods-monetary-game-pamflet','','','2010-04-08 15:41:41','2010-04-08 14:41:41','',1228,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/04/Bretton-Woods-Monetary-Game-Pamflet.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1231,2,'2010-04-08 15:32:01','2010-04-08 14:32:01','','Bretton Woods Monetary Game',0,'','inherit','open','open','','1228-revision','','','2010-04-08 15:32:01','2010-04-08 14:32:01','',1228,'http://aardbron.nl/1228-revision/',0,'revision','',0),(1232,2,'2010-04-08 15:42:52','2010-04-08 14:42:52','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/04/Bretton-Woods-Monetary-Game-Pamflet.pdf\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/04/bretton-woods-monetary-game-vista-500.png\" alt=\"\" title=\"bretton-woods-monetary-game-vista-500\" width=\"500\" height=\"692\" class=\"alignnone size-full wp-image-1229\" /></a>','Bretton Woods Monetary Game',0,'','inherit','open','open','','1228-revision-2','','','2010-04-08 15:42:52','2010-04-08 14:42:52','',1228,'http://aardbron.nl/1228-revision-2/',0,'revision','',0),(1312,2,'2010-07-21 12:46:34','2010-07-21 11:46:34','Mensen die systeemanalyse doen hebben een diep geloof in zogenaamde hefboompunten. Hefboompunten zijn plekken in een complex systeem—een menselijk lichaam, een onderneming, een organisatie, een economie, een samenleving, een ecosysteem—waar een kleine verschuiving in één ding grote veranderingen in de rest kan veroorzaken. Acupunctuurpunten voor systemen zeg maar.\r\n\r\nDe systeemgemeenschap heeft veel erfgoed over hefboompunten. Degenen die door de grote [http://nl.wikipedia.org/wiki/Jay_Forrester Jay Forrester] van het MIT getraind zijn hebben een van zijn favoriete verhalen in zich opgenomen. “Mensen weten intuitief wat hefboompunten zijn. Telkens als ik weer een bedrijf geanalyseerd heb en een hefboompunt heb uitgeplozen blijkt terug bij het bedrijf dat \'\'\'iedereen het hefboompunt in de verkeerde richting duwt\'\'\'!”\r\n\r\n<!--more-->\r\n\r\nHet klassieke voorbeeld van die intuïtie met terugwerkende kracht was Forrester\'s eerste model van de wereld. Forrester werd door de Club van Rome gevraagd te laten zien hoe de grote mondiale problemen—armoede en honger, vernietiging van het milieu, uitputting van hulpbronnen, stedelijke achteruitgang en werkloosheid—zijn verwant en hoe ze kunnen worden opgelost.\r\n\r\nForrester kwam met een duidelijk hefboompunt: \'\'\'groei\'\'\'. Zowel de bevolkingsgroei als de economische groei. De kosten van groei—zoals armoede, honger en vernietiging van het milieu—de hele lijst van problemen proberen we op te lossen met groei! De wereldleiders zijn terecht gefixeerd op de economische groei als hét antwoord op bijna alle problemen, maar ze duwen met al hun kracht in de verkeerde richting. \r\n\r\n\'\'\'Tegennatuurlijk\'\'\'—Forrester\'s woord om complexe systemen te beschrijven. De systeemanalisten komen niet met snelle of eenvoudige formules voor het vinden van een hefboompunten. Onze tegennatuurlijkheden zijn niet zo goed ontwikkeld. Geef ons een paar maanden of jaren en we modelleren het systeem en zoeken het uit. Wij weten uit bittere ervaring dat wanneer we hefboompunten het systeem ontdekken, \'\'\'vrijwel niemand ons zal geloven\'\'\'.\r\n\r\nHeel frustrerend. Stel je eens voor dat je in een vergadering over het nieuwe mondiale handelsregime zit—[http://nl.wikipedia.org/wiki/Noord-Amerikaanse_Vrijhandelsovereenkomst NAFTA], [http://nl.wikipedia.org/wiki/GATT GATT] en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Wereldhandelsorganisatie Wereldhandelsorganisatie]. Hoe meer je hoort, hoe meer je van binnen gaat sudderen. “Dit is een \'\'\'enorm nieuw stelsel\'\'\' dat de mensen uitvinden!” hoor je jezelf zeggen. “Ze hebben niet het geringste idee hoe het systeem zich zal gedragen,” zeg je tegen jezelf terug. “Het hefboomt het systeem compleet in de verkeerde richting—\'\'\'groei, groei en nog eens groei, tegen elke prijs\'\'\'! En de maatregelen waar deze aardige mensen het over hebben—kleine aanpassingen aan parameters en slappe verzwakkende terugkoppellussen—zijn ronduit \'\'\'zwak\'\'\'!”\r\n\r\nPlotseling, zonder helemaal te weten wat er gebeurt, sta je op en loop je naar de flip-over, sla je een schone pagina op en schrijf je: “Plaatsen om te in te grijpen in een systeem,”, gevolgd door negen punten:\r\n#\'\'\'Getallen\'\'\'—subsidies, belastingen, normen.\r\n#\'\'\'Voorraden en stromen\'\'\'.\r\n#\'\'\'Reguleren van verzwakkende terugkoppellussen\'\'\'.\r\n#\'\'\'Aanwakkeren van versterkende terugkoppellussen\'\'\'.\r\n#\'\'\'Informatiestromen\'\'\'.\r\n#De \'\'\'regels van het systeem\'\'\'—prikkels, straffen, beperkingen.\r\n#De \'\'\'kracht van zelforganisatie\'\'\'.\r\n#De \'\'\'doelen van het systeem\'\'\'.\r\n#De \'\'\'mentaliteit\'\'\' of het \'\'\'paradigma\'\'\', van waaruit de doelstellingen, zelforganisatie, regels, informatiestromen, terugkoppelstructuren, voorraden en stromen ontstaan. \r\n\r\nIedereen in de vergadering knippert verrast met de ogen, waaronder jijzelf. “Dat is brilliant!\" ademt iemand. “Huh?” zegt iemand anders. Je beseft dat je veel uit hebt te leggen.\r\n\r\nPlaats de lijst in een context van bescheidenheid voordat je erdoor heen gaat en de vertaling van het jargon, de voorbeelden en uitzondering tot je door laat dringen. Decennia van grondige analyse van veel verschillende soorten systemen is al door veel slimme mensen  gedaan. Maar complexe systemen zijn, nou, complex. Het is gevaarlijk om erover te generaliseren. Wat je gaat lezen is niet een recept voor het vinden van hefboompunten. Veeleer is het een uitnodiging om meer in het algemeen na te denken over systeemveranderingen. Daarom voel je hefboompunten wel intuïtief aan maar zet je ze vaak omgekeerd in.\r\n\r\n===Getallen===\r\n\r\nGetallen—‘parameters’ in systeemjargon—bepalen hoeveel en hoe snel je aan welke kraan dient te draaien voor een bepaald effect. Misschien draait de kraan moeilijk, dus duurt het een tijdje voordat het water voldoende stroomt. Misschien is de afvoer geblokkeerd en staat daardoor slechts een kleine stroom toe, ongeacht hoe hard de kraan stroomt. Misschien levert de kraan de kracht van een brandslang.\r\n\r\nStuk voor stuk overwegingen over getallen, parameters. Getallen die soms hard en onveranderbaar ingebakken zijn in het systeem. Getallen die echter voor velen van ons de meeste geliefde interventiepunten zijn.\r\n\r\nKijk maar eens naar de staatschuld. De staatschuld is een negatieve badkuip, een geldgat. De snelheid waarmee deze put zich verdiept is het jaarlijkse tekort. Fiscale inkomsten maken de put ondieper, de overheidsuitgaven juist weer dieper.\r\n\r\nDe politiek en de minister president debatteren eindeloos over de vele parameters en het openen en sluiten van de honderden tapkraantjes en draaiknoppen van inkomsten en putten en afvoer van uitgaven van de belastingen.\r\n\r\nAangezien deze kranen en riolering zijn aangesloten op de kiezers, zijn dit allemaal politiek geladen parameters. Maar, ondanks al dat vuurwerk, en ongeacht welke partij verantwoordelijk is, wordt het geldgat alsmaar groter en groter en verandert alleen maar snelheid waarmee de put dieper wordt. \r\n\r\nDe hoeveelheid grond die wij gereserveerd hebben voor natuurbeheer. Het minimumloon. Hoeveel we uitgeven aan aids of de JSF. De vergoeding voor de dienstverlening van jouw bank die van je rekening afgeschreven wordt. Dit zijn allemaal getallen, aanpassingen van tapkranen en afvoerputten.\r\n\r\nHetzelfde geldt voor het aanemen en ontslaan van mensen. Verschillende handen op de kranen verschillen in het tempo en intensiteit waarmee zij zich veranderen, maar als het dezelfde oude tapkranen zijn die deel uitmaken van hetzelfde systeem, waar volgens dezelfde informatie en regels en doelstellingen aan gedraaid wordt, zal het systeem niet veranderen.\r\n\r\nJan Peter Balkenende draait anders aan de geldkranen dan Wouter Bos, maar het lost het probleem niet op. Wat dat betreft lijken ze als twee druppels water op elkaar.\r\n\r\nGetallen staan onderaan de lijst van hefboompunten. Gerommel in de marge. Het regelen van de dekstoelen op de Titanic. Waarschijnlijk gaat vijfennegentig procent van onze aandacht en energie uit naar getallen. Veel energie met een zwak effect.\r\n\r\nNiet dat parameters niet belangrijk zijn, ze kunnen dat zeker zijn, vooral op de korte termijn en voor de persoon die midden in de stroom staat. Maar \'\'\'parameters veranderen zelden gedrag\'\'\'. Als het systeem piepend en krakend blijvend tot stilstand komt kunnen parameterwijzigingen het zelden weer starten. Als het systeem woest en variabel is stabiliseert het draaien aan de knoppen het systeem vaak niet. Als het systeem eenmaal buiten je controle groeit remmen parameters het niet af.\r\n\r\nWelke maximum we ook op campagnebijdragen zetten, het schoont de politiek niet op. Meer uitgeven aan politie laat de criminaliteit niet verdwijnen. Het gehannes met de rente door de banken laat de bedrijfscycli niet verdwijnen. Dat vergeten we altijd tijdens oplevingen terwijl we telkens weer geschokt zijn door achteruitgang.\r\n\r\nEr zijn echter ook kritische uitzonderingen. Getallen krijgen een hefboomeffect wanneer zij waarden bereiken die dient als aftrap van een van de punten hoger op deze lijst. \r\n\r\nRentevoeten of geboortecijfers besturen de winsten rond versterkende terugkoppellussen. Systeemdoelen zijn parameters die grote verschillen kunnen maken. Soms komt een systeem op de rand van chaos waarbij de kleinste verandering van een parameter het systeem van orde naar wilde wanorde kan drijven.\r\n\r\nWaarschijnlijk is de \'\'\'meest kritische soort van getallen de lengte van de vertraging\'\'\' in een terugkoppelcircuit.\r\n\r\nHerinner je je die badkuip op de vierde verdieping met de boiler in de kelder? In een oude hotels kom je die nog wel eens tegen. En het hoeft niet eens een bad met bufferend vermogen te zijn, een douche doet het ook al. Draai aan de kraan en pas na een minuut reageert de temperatuur van het water. Raad maar eens hoe die douche zich gedraagt. Inderdaad—je slingert van warm naar koud en weer terug naar heet en doorspekt het met krachttermen.\r\n\r\nVertragingen in verzwakkende terugkoppellussen veroorzaken schommelingen en trillingen in het systeem. Als je een systeem probeert aan te passen aan jouw doel maar je ontvangt slechts vertraagd informatie over de toestand van het systeem schiet je door en schiet je tekort.\r\n\r\nHetzelfde geldt als je gegevens op tijd zijn maar je reactie niet. Er zijn bijvoorbeeld meerdere jaren nodig voor de bouw van een elektriciteitscentrale en zo\'n centrale gaat vervolgens ongeveer dertig jaar mee. Deze vertragingen maken het onmogelijk om precies het juiste aantal centrales te bouwen voor de levering van een snel veranderende vraag. \r\n\r\nZelfs met een enorme inspanning op prognoses kampt bijna de hele elektriciteitsindustrie in de wereld met lange schommelingen tussen overcapaciteit en ondercapaciteit. Een systeem met vertragingen op lange termijn kan onmogelijk reageren op korte termijn veranderingen. Daarom functioneert een systeem met een massale en centrale planning— zoals de Sovjet-Unie of General Motors—noodzakelijkerwijs slecht.\r\n\r\n\'\'\'Een vertraging in een terugkoppelproces is doorslaggevend voor de systeemtoestand dat het terugkoppelcircuit probeert te besturen, relatief ten opzichte van de mate van verandering\'\'\' zoals groei, fluctuatie of verval.\r\n\r\nVertragingen die te kort zijn veroorzaaken overreactie en schommelingen die worden versterkt door het springerige gedrag van het antwoord.\r\n\r\nVertragingen die te lang zijn veroorzaken gedempte, aanhoudende of exploderende schommelingen, afhankelijk van hoe veel te lang. In het extreme veroorzaken ze chaos, en, vaak kort daarna, de dood.\r\n\r\nLoopt het systeem door vertragingen in terugkoppellussen de drempel over naar het gebied buiten haar eigen regelbereik, een kritische grens, dan is er geen houden meer aan en ontstaat vaak onherstelbare schade en ineenstorting.\r\n\r\nVertragingduur kan een belangrijk hefboompunt zijn, ware het niet dat vertragingen in het systeem vaak niet makkelijk te veranderen zijn. De dingen duren zo lang als ze duren. Je kan niet veel doen aan de bouwtijd van een belangrijk bouwwerk, de ontwikkeling van een kind of de groei van een bos.\r\n\r\nHet is meestal makkelijker om de \'\'mate\'\' van verandering te dempen door versterkende terugkoppellussen in te zetten waardoor de terugkoppelvertraging tot minder problemen zal leiden en het systeem binnen haar veilige bereik kan bewegen. \r\n\r\nKritische getallen zijn helemaal niet zo algemeen als mensen denken dat ze zijn. De meeste systemen hebben zich ontwikkeld of zijn ontworpen om buiten het gevoelige bereik van hun parameters te blijven. In de meeste gevallen zijn de getallen niet de moeite van al ons zweet waard.\r\n\r\n===Voorraden en stromen===\r\n\r\nDe structuur van het sanitair en de riolering en de voorraden en stromen en hun fysieke arrangement kunnnen een enorm effect hebben op hoe een systeem werkt. \r\n\r\nToen het Hongaarse wegennet zo werd aangelegd dat al het verkeer dat van de ene naar de andere kant van het land door centraal Boedapest moest passeren, bepaalde dat de luchtvervuiling en verkeersvertragingen.  Geen roetfilter, verkeerslicht of snelheidsbeperking kon daar tegen op. De enige manier om een systeem dat verkeerd is aangelegd te herstellen is om het opnieuw te bouwen, als je daartoe in staat bent.\r\n\r\nVaak ben je daar niet toe in staat omdat fysieke bouw nou eenmaal een trage en dure vorm van verandering is. Sommige voorraad- en stroomstructuren zijn gewoon onveranderbaar.\r\n\r\nDe deining die de babyboomgeneratie in de bevolking veroorzaakt levert eerst druk op het basisschoolsysteem, dan op het middelbaar onderwijs, de hogere scholen en de universiteiten, dan op de werkgelegenheid en huisvesting, en nu zijn we naarstig op zoek naar de ondersteuning van haar pensioen. Ondanks haar volledige voorspelbaarheid laten we ons er toch door verrassen. Regeren is vooruitzien?\r\n\r\nAan de babyboom is niet veel te doen. Vijfjarigen worden nou eenmaal zesjarigen en vierenzestigjarigen worden vijfenzestigjarigen. Voorspelbaar en niet te stoppen. Hetzelfde kan worden gezegd voor de levensduur van destructieve CFK-moleculen in de ozonlaag, voor de snelheid waarmee verontreinigingen uit grondwaterlagen gewassen worden, en voor het feit dat het  tien tot twintig jaar duurt totdat een inefficiënt wagenpark afgeschreven is.\r\n\r\nHet mogelijke uitzonderlijke hefboompunt is hier de omvang van de voorraden of buffers. Stel je eens een grote badkuip voor, met trage in- en uitstroom. Pak er nu eens een met kleine en snelle stromen. Dat is het verschil tussen een meer en een rivier. Je hoort veel vaker van katastrofale overstromingen van een rivier dan van katastrofale overstromingen van een meer omdat voorraden die groot  zijn in verhouding tot hun stromen stabieler zijn dan kleine. Een grote, stabiliserende voorraad is een buffer.\r\n\r\nDe stabiliserende kracht van buffers is de reden waarom je geld op de bank zet in plaats van te leven van het wisselgeld in je zak. Daarom houden winkels voorraad in plaats van nieuwe voorraad te bestellen zodra klanten de oude voorraad mee de deur uit nemen. Het is de reden waarom we van een bedreigde soort meer dan de minimum fokpopulatie dienen te hebben. De grond in het oosten van de VS is gevoeliger voor zure regen dan de grond in het westen omdat zij hebben geen grote buffers van calcium hebben die het zuur neutraliseert.\r\n\r\nJe kunt een systeem vaak stabiliseren door een buffer aan te brengen of de capaciteit van een bestaande buffer te vergroten. Maar als een buffer te groot is wordt het systeem inflexibel. Dan reageert te traag en we hebben gezien welk nadelig effect vertragingsduur op het systeem als geheel heeft.\r\n\r\nBedrijven hebben ‘just-in-time’ voorraden uitgevonden omdat af en toe kwetsbaar zijn voor schommelingen of verstoringen goedkoper is dan bepaalde, constante voorraadkosten, en omdat kleine tot verdwijnende voorraden een flexibeler response op de veranderende vraag toestaan. \r\n\r\nEr is een, soms magisch, hefboomeffect door het veranderen van de grootte van een buffer. Maar buffers zijn meestal fysieke dingen en daarom niet makkelijk te veranderen. \r\n\r\nHet absorptievermogen voor zuur van de bodem in het oosten is geen hefboom voor het verlichten van schade door zure regen. De opslagcapaciteit van een dam is letterlijk in beton gegoten.\r\n\r\nFysieke structuur is van cruciaal belang in een systeem, maar de hefboompunten zitten in de eerste plaats een goed ontwerp. Nadat de structuur gebouwd is zit de hefboomwerking in het begrip van de beperkingen, knelpunten en het veilige bereik van het systeem waarmee we ons kunnen onthouden van fluctuaties of expansies die haar bereik overbelasten.\r\n\r\n===Reguleren van verzwakkende terugkoppellussen===\r\n\r\nNu verschuiven we van het fysieke deel van het systeem naar de informatieve en besturingsdelen waar meer invloed mee kan worden uitgeoefend. De natuur evolueert ‘als vanzelf’ de verzwakkende terugkoppelingen en wij mensen vinden ze uit om de systeemtoestand binnen veilige grenzen te houden.\r\n\r\nEen thermostaatlus is het klassieke voorbeeld. Het doel ervan is om de systeemtoestand met de naam ‘kamertemperatuur’ redelijk constant op een gewenst niveau te houden. Elke verzwakkende terugkoppellus heeft een doel nodig—de instelling van de thermostaat—een meet- en signaleringsapparaat dat afwijkingen van het doel detecteert—de thermostaat—, en een reactiemechanisme—de kachel en/of airco, ventilatoren, warmteleidingen, gas, en zo voort.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/03/snelheidsdisplay.jpg\" alt=\"\" title=\"snelheidsdisplay\" width=\"300\" height=\"229\" class=\"alignnone size-full wp-image-1313\" />\r\n\r\n\r\nEen complex systeem heeft meestal vele verzwakkende terugkoppellussen die het in kan zetten zodat het zichzelf onder verschillende omstandigheden en prikkels kan corrigeren. Sommige van die lussen zijn mogelijk een groot deel van de tijd inactief—zoals het noodkoelsysteem in een kerncentrale, of je vermogen om om je lichaamstemperatuur op peil te houden door te zweten (afkoeling) of rillen (opwarming).\r\n\r\nEen van de grote fouten die we maken is om deze noodmechanismen te verwijderen omdat ze niet vaak gebruikt worden en ze daardoor onnodig kostbaar lijken. Als we dit doen zien we hier op de korte termijn geen effect van. Op de lange termijn versmallen we echter het bereik van de overlevingsruimte van het systeem. \r\n\r\nEen van de meest hartverscheurende manieren waarop we dit doen is door inbreuk te maken op de habitats van bedreigde soorten. Een andere is de inbreuk op onze eigen tijd voor rust, recreatie, socialisatie en meditatie.\r\n\r\nDe ‘kracht’ van een verzwakkende lus—haar vermogen om de haar toegewezen voorraad op of in de buurt van het doel te houden—hangt af van de combinatie van álle parameters en verbindingen: de nauwkeurigheid en snelheid van haar bewaking, de snelheid en kracht van de respons, de directheid en grootte van de corrigerende stromen. \r\n\r\nHier kunnen hefboompunten zijn. Neem markten bijvoorbeeld. De verzwakkende terugkoppelsystemen in vrije markten kunnen inderdaad wonderen van zelfcorrectie zijn als de prijzen variëren om vraag en aanbod in balans te houden—hefboompunten die allesbehalve aanbeden worden door economen. Hoe meer de prijs—het centrale signaal aan zowel producenten als consumenten—transparant, ondubbelzinnig, tijdig en waarheidsgetrouw is, hoe soepeler de markten opereren.\r\n\r\nPrijzen die de volledige kosten weerspiegelen zullen de consument meedelen hoeveel ze zich daadwerkelijk kan en wil veroorloven en zullen efficiënte producenten belonen. \r\n\r\nBedrijven en overheden worden levensbedreigend aangetrokken tot het hefboompunt van de prijs en ze duwen haar met zijn allen in de verkeerde richting met subsidies, herstel, externaliteiten, belastingen en andere vormen van verwarring. De échte hefboom is om ze juist te verhinderen dit te doen. Vandaar het mededinginsrecht, de Reclame Code Commissie, pogingen tot internalisering van kosten (zoals belasting op vervuiling), de verwijdering van perverse subsidies en andere manieren van nivellering marktplaatsen.\r\n\r\nDe kracht van een verzwakkende terugkoppellus is belangrijk, relatief ten opzichte van het effect waarvoor het is ontworpen om te corrigeren. Als het effect in sterkte toeneemt dienen de terugkoppelingen ook in sterkte toe te nemen.\r\n\r\nEen thermostaat kan werken op een koude winterse dag—maar open alle ramen en het corrigerend vermogen zal falen. Democratie werkte beter vóór de komst van de hersenspoelende macht van gecentraliseerde massacommunicatie. Traditionele controles op de visserij waren voldoende totdat radar, drijfnetten en andere technologieën het voor een klein aantal spelers mogelijk maakten om de vis relatief moeiteloos uit te roeien. De macht van een grote industrie vraagt om de controlerende macht van een grote overheid. Een mondiale economie maakt een globale overheid noodzakelijk.\r\n\r\nZo maar wat andere voorbeelden van het versterken van verzwakkende terugkoppellussen ter verbetering van de zelfcorrigeren capaciteiten van een systeem: preventieve medicijnen; beweging en een goede voeding van het lichaam ter versterking van het weerstandsvermogen tegen ziekte; integrale plaagbestrijding door stimulering van juist de natuurlijke vijanden van gewasplagen; een open overheid om de geheimhoudingsplicht van de regering te verminderen; de bescherming van klokkenluiders; vergoedingen voor aarde toegevoegde waarde; belasting op vervuiling; en prestatie-obligaties om de geëxternaliseerde publieke kosten van particuliere uitkeringen te herwinnen.\r\n\r\n===Aanwakkeren van versterkende terugkoppellussen===\r\n\r\nEen versterkend terugkoppelcircuit is zelfversterkend. Hoe meer ze werken, hoe meer ze aan kracht winnen om meer te werken. Steeds sneller steeds sneller en steeds meer steeds meer. Levensgevaarlijk.\r\n\r\nHoe meer mensen de griep krijgen, hoe meer andere mensen ze besmetten. Hoe meer baby\'s geboren worden, hoe meer mensen opgroeien om hebben baby\'s te krijgen. Hoe meer geld je in de bank hebt, hoe meer rente meer je verdient, hoe meer geld je in de bank hebt. Hoe meer schuld je hebt, hoe meer rente je moet betalen, hoe meer schuld je krijgt. Hoe meer de bodem erodeert, hoe minder het de vegetatie kan ondersteunen, hoe minder wortels en bladeren om de regen en afvoer te verzachten, hoe meer de bodem erodeert. Hoe meer hoog-energetische neutronen in de kritische massa, hoe meer zij botsen met kernen en hoe meer hoog-energetische neutronen zij vrijmaken.\r\n\r\nKortom, onbestuurde versterkende terugkoppellussen leiden tot kettingreacties. Ze beginnen klein en onzichtbaar en schieten, soms na een hele lange aanloopperiode, ineens door de knik waarna ze in een fractie van de tijd doorschieten en zichzelf—en ook vaak hun omgeving of gastheer—vernietigen.\r\n\r\nVersterkende terugkoppellussen drijven groei, explosie, erosie, en de ineenstorting van de systemen. Een systeem met een ongecontroleerde versterkende lus zal uiteindelijk zichzelf vernietigen. Daarom zijn er zo weing van.\r\n\r\nMeestal schakelt vroeger of later een verzwakkende terugkoppellus in. De infecteerbare mensen in een epidemie raken op—óf mensen nemen steeds sterkere maatregelen om te voorkomen dat ze besmet raken: de griepprik in september. Het sterftecijfer stijgt tot gelijk niveau als geboortecijfer—óf mensen zien de gevolgen van ongecontroleerde groei van de bevolking en nemen geboortebeperkende maatregelen. De grond erodeert tot harde rots, en na een miljoen jaar verbrokkelt de rots tot nieuwe grond—óf mensen dammen de erosie in en planten bomen en gras.\r\n\r\nIn deze voorbeelden krijg je het eerste resultaat indien de versterkende lus haar loop heeft, en het tweede als er een tussenkomst ter vermindering van haar macht ingrijpt. \r\n\r\nVermindering van de toename rond een versterkende lus—de groei vertragend—is meestal een krachtiger hefboom in systemen dan de versterking van verzwakkende lussen, en veel beter te verkiezen boven de vrije loop van een versterkende lus.\r\n\r\nBevolkings- en economische groei zijn hefboompunten in het wereldmodel omdat vertraging de vele verzwakkende lussen—door middel van technologie en de markten en andere vormen van aanpassing—de tijd geeft te functioneren. Net zo als het rustig afremmen van je auto wanneer je te snel rijdt beter en prettiger is dan het uitgooien van een anker of het eisen van een technische vooruitgang in de stuurgroep.\r\n\r\nHet meest interessante gedrag dat snel draaiende versterkende lussen kunnen veroozaken is chaos. Dit wilde, onvoorspelbare, onreproduceerbare en toch begrensde gedrag gebeurt wanneer een systeem snel, veel sneller begint te verandereren dan dat haar verzwakkende lussen daarop kunnen reageren.\r\n\r\nAls je bijvoorbeeld de kapitaalgroei in het wereldmodel blijft verhogen, kom je uiteindelijk op een punt waar een kleine stijging de economie verschuift van exponentiële groei naar trilling. Nog een duwtje opwaarts geeft de trilling een dubbele slag en nog een minuscuul extra duwtje stuurt het systeem over de rand van de afgrond de chaostoestand in.\r\n\r\nOndertussen neigt onze wereldeconomie naar die chaostoestand. Een probleem dat alleen optreedt op bij onrealistische parameterbereiken, bijvoorbeeld een jaarlijkse verdubbeling van de omvang van de economie. Echte wereldsystemen raken chaotisch als er iets in hen zeer snel kan toe- of afnemen.\r\n\r\nSnel vermenigvuldigende bacteriën of insectenpopulaties, zeer besmettelijke epidemieën, wilde speculatieve bubbels in geldsystemen, neutronenfluxen in het inwendige van kerncentrales. Deze systemen zijn moeilijk te controleren en haar controle moet het afremmen van de versterkende lussen daarin betrekken om ze in de hand te houden.\r\n\r\nZoek in gewonere systemen naar hefboompunten rond de geboortesnelheid, rentevoeten, erosietarieven, ‘succes aan de succesvollen’-lussen. Plekken die hoe meer je van iets hebt, hoe meer kans je hebt om meer te hebben aanwakkeren. Demp elke plek waar kettingreacties op de loer liggen met slimme verzwakkende terugkoppellussen die in kracht meelopen met de versterkende.\r\n\r\n===Informatiestromen===\r\n\r\nHet verhaal gaat dat er een aantal vergelijkbare huizen was waarbij de elektriciteitsmeter in sommige van de huizen in de kelder werd geïnstalleerd en in andere in de hal, waar de bewoners de meter direct en voortdurend konden zien als ze meer of minder elektriciteit verbruikten. Het elektriciteitsverbruik in de huizen met de meter in de hal was 30 procent lager.\r\n\r\nSysteemfans houden van dit verhaal want het is een voorbeeld van een groot hefboompunt in de structuur van het systeem. Het is geen aanpassing van een parameter, geen versterking of verzwakking van een bestaande lus. Het is een \'\'\'nieuwe lus, het leveren van terugkoppeling aan een plek waar het daarvoor niet was.\r\n\r\nIn 1986 heeft de Amerikaanse regering geëist dat iedere fabriek met uitstoot van gevaarlijke luchtverontreinigende stoffen dat publiek maakt. Plotseling kon iedereen precies weten wat er uit de schoorstenen in de stad kwam. Er was geen wet tegen deze uitstoot, geen boete, geen enkele bepaling van ‘veilige’ niveaus, uitsluitend informatie. In 1990 was de uitstoot gedaald tot 40 procent. Een chemisch bedrijf in de top tien van vervuilers verminderde de uitstoot met 90 procent, alleen maar om van die lijst af te komen.\r\n\r\nHet ontbreken van terugkoppeling veroorzaakt vaak slecht functionerende systemen. Het toevoegen of omleggen van informatie kan een krachtige interventie zijn, meestal gemakkelijker en goedkoper dan herstel van de fysieke structuur.\r\n\r\nDe [http://nl.wikipedia.org/wiki/Tragedie_van_de_meent tragedie van de meent] dat de wereld van visserij uitput doet zich voor omdat er geen terugkoppeling van de stand van de vispopulaties op het besluit om te investeren in vissersvaartuigen is. In tegenstelling tot de economische opinie voorziet de prijs van de vis niet in de gewenste terugkoppeling. Als de vis schaarser en dus duurder is, wordt het juist rendabeler om uit te varen en ze te vangen. Dat is een perverse terugkoppeling—een versterkende lus die leidt tot een ineenstorting.\r\n\r\nHet is belangrijk dat de ontbrekende terugkoppeling wordt hersteld op de juiste plaats en in dwingende vorm. Het is niet genoeg om alle gebruikers van een watervoerende laag te informeren dat het grondwaterpeil daalt. Dat kan leiden tot een race naar de bodem van de put. Het is effectiever om de waterprijs steil te laten stijgen zodra de pompstations meer water oppompen dan er in de grondlaag instroomt.\r\n\r\nStel dat belastingbetalers op hun aangifteformulier kunnen aangeven aan welke overheidsdiensten hun fiscale betalingen moet worden besteed. Radicale democratie! Stel dat een stad of bedrijf haar waterinvoer stroomafwaarts van de lozing haar eigen afvalwater moet aanleggen. Stel dat elke publieke of particuliere ambtenaar die beslissingsbevoegheid heeft om te investeren in een kerncentrale het afval uit de fabriek op  of onder zijn of haar gazon opgeslagen krijgt. Stel dat alle werknemers van Shell Nederland het overtollige CO<sub>2</sub> in tonnen in hun kelder moeten opslaan.\r\n\r\nDe mens heeft een systematische neiging om verantwoording voor eigen beslissingen te vermijden. Dat is de reden waarom er zoveel terugkoppelingslussen ontbreken en waarom dit soort hefboomeffecten zo vaak populair zijn bij het volk en impopulair bij de bevoegdheden. Dit soort hefboompunten zijn enorm doeltreffend als de machten die beslissen ermee instemmen of als je om ze heen kunt manouvreren en het zo toch gedaan krijgt.\r\n\r\n===De regels van het systeem (prikkels, straffen, beperkingen)===\r\n\r\nDe regels van het systeem definiëren het bereik, de grenzen, de mate van vrijheid. Gij zult niet doden. Iedereen heeft het recht van vrije meningsuiting. Contracten zullen worden nageleefd. De voorzitter dient een periode van vier jaar en niet meer dan twee periodes. Negen mensen in een team, je moet elke plaat aanraken, drie slagen en je bent uit. Als je gepakt wordt bij het beroven van een bank, ga je naar de gevangenis.\r\n\r\nMikhail Gorbachev kwam aan de macht in de USSR, opende informatiestromen ([http://nl.wikipedia.org/wiki/Glasnost glasnost]) en veranderde de economische regels ([http://nl.wikipedia.org/wiki/Perestrojka perestrojka]), en kijk eens wat er gebeurd is. \r\n\r\nGrondwetten zijn sterke sociale regels. Fysische wetten, zoals de tweede wet van de thermodynamica zijn absolute regels als we ze correct begrijpen. Wetten, straffen, beloningen en informele sociale overeenkomsten zijn geleidelijk zwakkere regels.\r\n\r\nOm de macht van de regels aan te tonen, vraag studenten eens om zich verschillende regels voor te stellen voor een college. Stel de studenten beoordelen de docenten. Stel dat je naar school komt als je wilt iets leren en je vertrekt als je het geleerd hebt. Stel dat hoogleraren aangenomen worden op basis van hun vermogen tot het oplossen van reële problemen in de echte wereld in plaats van het publiceren van academische documenten. Stel dat een klas als groep wordt beoordeeld in plaats van als individuen.\r\n\r\nRegels veranderen gedrag. Macht over de regels is echte macht. Macht over de regels van de regels is supermacht.\r\n\r\nDaarom komen lobbyisten samen wanneer de regering en de Eerste en Tweede Kamer wetten schrijft. Daarom schrijft de Eerste Kamer—die de grondwet interpreteert en omlijnt—de regels voor het schrijven van de regels—nog meer macht dan de regering. \r\n\r\nAls je de diepste storingen van systemen wilt begrijpen, besteed dan aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben.\r\n\r\nDat is de reden waarom bij velen de alarmklokken van de systeemintuïtie luidden toen het nieuwe wereldhandelsstelsel werd uitgelegd. Het is een systeem met regels ontworpen van bedrijven, door bedrijven en voor bedrijven. De regels sluiten vrijwel elke terugkoppeling uit andere sectoren van de samenleving uit. De belangrijkste terugkoppeling—die vanuit het milieu en de aarde ontrokken waarde—ontbreekt volkomen. De meeste van haar vergaderingen zijn gesloten voor de pers—geen informatie, geen terugkoppeling.\r\n\r\nSamen met het geldsysteem dwingt het naties in versterkende lussen met elkaar te concurreren ten koste van het milieu en de sociale bescherming teneinde zakelijke investeringen aan te trekken. Het is een recept voor het ontketenen van de lus van ‘succes aan de succesvollen’. Het is gelukt.\r\n\r\n===De kracht van zelforganisatie===\r\n\r\nHet meest verbluffende dat levende systemen kunnen doen is zich volledig te veranderen door het creëren van geheel nieuwe structuren en gedrag. In biologische systemen heet die kracht evolutie en leidt in uiteindelijk tot metamorfose. In de menselijke economie noemen we het technische vooruitgang of sociale revolutie. In systeemlingo heet het zelforganisatie.\r\n\r\nZelforganisatie betekent de verandering van enig aspect van een systeem eerder op deze lijst—de toevoeging of verwijdering van:\r\n*fysieke structuur; of\r\n*verzwakkende of versterkende lussen; of\r\n*informatiestromen; of\r\n*regels.\r\n\r\nHet vermogen om zichzelf te organiseren is de sterkste vorm van de veerkracht  van een systeem—het vermogen om veranderingen te overleven veranderen. De meest innovatieve systemen—organisaties, bedrijven, naties—zijn zo in staat zich voortdurend te vernieuwen en bruisen van het leven.\r\n\r\nHet menselijke immuunsysteem kan reacties op (sommige soorten) aanvallen ontwikkelen die het nooit eerder is tegengekomen. Het menselijk brein kan nieuwe informatie opnemen  en volledig nieuwe, unieke gedachten ontpoppen.\r\n\r\nZelforganisatie lijkt zo verwonderlijk dat we de neiging om het als mysterieus en miraculeus te zien. Economen modelleren technologie vaak letterlijk als manna uit de hemel—komt van nergens, kost niets, en verhoogt de productiviteit van de economie constant met ongeveer een procent per jaar. Eeuwenlang ervaren mensen de spectaculaire variëteit van de natuur met hezelfde ontzag. Slechts een goddelijke schepper kan zo\'n creatie voortbrengen. \r\n\r\nIn feite hoeft de goddelijke schepper geen wonderen te doen. Het is ‘slechts’ een kwestie  van het schrijven van een paar slimme regels voor zelforganisatie. Deze regels bepalen hoe, waar, wanneer en wat het systeem zichzelf kan toevoegen of verwijderen en onder welke voorwaarden.\r\n\r\nZelforganiserende computermodellen tonen aan dat zich prachtige geestverbijsterende patronen kunnen ontvouwen door eenvoudige evolutionaire algoritmen. Dat hoeft niet te betekenen dat de algoritmen voor de echte wereld eenvoudig zijn, maar alleen dat zij dat kunnen worden.\r\n\r\nDe genetische code is de basis van alle biologische evolutie bevat slechts vier letters, gecombineerd tot woorden van drie letters elk. Deze code en de regels voor het repliceren en herschikken, heeft een onvoorstelbare variëteit van wezens uitgespuwd. \r\n\r\n{{code is niets, coderen is alles}}.\r\n\r\nZelforganisatie is in wezen een kwestie van evolutionaire grondstoffen—een voorraad van informatie waaruit mogelijke patronen gekozen kunnen worden—en een middel om ze te testen. Voor biologische evolutie is de grondstof DNA, één bron van variëteit is spontane mutatie, en het testmechanisme lijkt op iets doorspekt met Darwinistische selectie.\r\n\r\nDe grondstof voor de technologie is het lichaam van kennis: begrip dat wetenschap heeft verzameld. De bron van diversiteit is de menselijke creativiteit (wat dat ook moge zijn) en het selectiemechanisme is dat wat de markt zal belonen of dat wat overheden en stichtingen dan ook maar zullen financieren of dat wat de fantasie van de gekke uitvinders dan ook maar prikkelt. \r\n\r\nWanneer je de kracht van zelforganisatie inziet, begin je te begrijpen waarom biologen biodiversiteit zelfs meer aanbidden dan economen technologie aanbidden. De wilde en gevarieerde voorraad van DNA, in de loop van miljarden jaren geëvolueerd en opeengestapeld, is dé bron van evolutionaire mogelijkheden. Net zoals wetenschap bibliotheken, laboratoria en wetenschappers dé bron zijn van technologische mogelijkheden. Het toestaan dat soorten uitsterven is een systemische misdaad, net als het willekeurig vernietigen van alle kopieën van bijzonder wetenschappelijke tijdschriften of bepaalde soorten wetenschappers dat is.\r\n\r\nHetzelfde kan worden gezegd van menselijke culturen, die de opslag zijn van gedragsrepertoires die niet over miljarden, maar honderdduizenden jaren opeengestapeld zijn. Ze zijn een voorraad van waaruit sociale evolutie en innovatie ontstaat. Helaas waarderen wij mensen het evolutionaire potentieel van culturen minder dan dat we het potentieel van iedere genetische variatie van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Grondeekhoorns aardeekhoorn] begrijpen. Dat komt mogelijk door het geloof in de volstrekte superioriteit van de eigen cultuur, een aspect van bijna elke cultuur.\r\n\r\nElk systeem, biologisch, economisch of sociaal, dat experimenten minacht en het ruwe materiaal van innovatie wist is op de lange termijn gedoemd op deze zeer gevarieerde planeet. \r\n\r\nHet punt van ingrijpen hier is duidelijk maar onpopulair. Het aanmoedigen van diversiteit betekent verlies van controle. \'\'\'Laat duizend bloemen bloeien en wat dan ook kan gebeuren!\'\'\'\r\n \r\nWie durft?\r\n\r\n===De doelen van het systeem===\r\n\r\nDe drang naar controle is een voorbeeld van waarom het doel van een systeem een nog krachtiger hefboompunt is dan het zelforganiserende vermogen van een systeem. \r\n\r\nAls het doel is om meer en meer van de wereld onder het regime van een centraal plansysteem te vangen—het rijk van Genghis Khan, Das dritte Reich, de People\'s Republic of China, Wal-Mart, Disney, Microsoft—dan staat alles lager in de lijst onder druk of wordt verzwakt om te voldoen aan die doelstelling, ook zelforganiserend gedrag. Alles is ondergeschikt aan de systeemdoelen.\r\n\r\nDaarom raak je niet uitgesproken over de vraag of genetische manipulatie een goede of een slechte zaak is. Zoals met alle technologieën is de uitkomst afhankelijk van het doel waarmee de stuurlui het roer hanteren. Het enige dat je kan zeggen is dat als bedrijven het hanteren om nog meer verhandelbare producten te genereren er een heel andere richting voor de evolutie wordt ingeslagen dan wat de planeet tot nu toe heeft gezien.\r\n\r\nSystemen hebben een hiërarchie van doelen. De meeste verzwakkende terugkoppellussen hebben hun eigen doelen—om het badwater op het juiste niveau te houden, om de kamertemperatuur comfortabel te houden, om voorraden op voldoende niveau te handhaven. Het zijn kleine hefboompunten. De punten met grote hefboomwerking zijn de doelstellingen van volledige systemen.\r\n\r\nMensen binnen systemen herkennen vaak niet wat de doelstelling is van het gehele systeem dat ze bedienen. De meeste bedrijven zullen waarschijnlijk zeggen dat het doel is om winst te maken, maar dat is slechts een regel, een noodzakelijke voorwaarde om mee te kunnen blijven spelen.\r\n\r\nWat is het doel van het spel? Om te groeien? Om het marktaandeel te vergroten? Om de wereld (klanten, leveranciers, toezichthouders) steeds meer onder de controle van de onderneming te brengen zodat haar activiteiten steeds meer van onzekerheid afgeschermd worden. Dat is ook het doel van een kankercel en van de hele levende bevolking. Het is alleen slecht wanneer het niet wordt tegengewerkt door hogere verzwakkende terugkoppellussen met doelen om het systeem in evenwicht te houden.\r\n\r\nHet doel van het voeren van de marktconcurrerentie dient het doel van elke onderneming om haar concurrenten te eliminieren te overtroeven. Het doel om de bevolking in evenwicht te houden en zich te ontwikkelen dient de doelstelling van elke populatie om alle middelen op te eisen voor haar eigen metabolisme te overtroeven. \r\n\r\nHet wisselen van de spelers in een systeem is een ingreep op laag niveau zolang de spelers in het zelfde oude systeem passen. De uitzondering op deze regel zit aan de top, als een enkele speler het systeemdoel kan veranderen.\r\n\r\nHet is wonderbaarlijk als—slechts zeer incidenteel—in een organisatie een nieuwe leider opstaat, een nieuw doel formuleert en zo in haar of zijn eentje het gedrag van honderden, duizenden of miljoenen perfect rationele mensen verandert. Adolf Hitler in Nazi-Duitsland en Mahatma Gandhi zijn hier twee extreme voorbeelden van.\r\n\r\nDat is ook wat Ronald Reagan deed. Niet lang voordat hij president werd, kon een president zeggen: ”Vraag niet wat de overheid voor jou kan doen, vraag wat jij kunt doen voor de overheid,” en niemand had zelfs gelachen. Reagan zei dat het doel niet is om de mensen  de regering te laten helpen en niet om de regering  de mensen te laten helpen, maar om de regering van onze nek af te krijgen.\r\n\r\nMen kan erover twisten dat grote veranderingen in het systeem hem daarmee weg lieten komen. Maar de grondigheid waarmee het gedrag sinds Reagan in de VS en zelfs de wereld is veranderd getuigt van de grote hefboomwerking van het uitspreken, herhalen en het opeisen van nieuwe systeemdoelen.\r\n\r\n===De mentaliteit of zienswijze van waaruit het systeem ontstaat===\r\n\r\nEen van de gezegden van Jay Forrester over systemen gaat alvolgt: “Het maakt niet uit hoe de fiscale wetgeving van een land is opgesteld. Er is een gemeenschappelijk idee in de hoofden van de samenleving over wat een ‘eerlijke’ verdeling van de fiscale last is. Ongeacht wat de regels zeggen zal de werkelijke verdeling van de belastingen het algemeen aanvaarde idee van ‘rechtvaardigheid’ altijd geweld aan doen, hetzij door eerlijk of oneerlijk spel, door complicaties, valsspelen, vrijstellingen of aftrekposten, of door voortdurende aanvallen op de regels.”\r\n\r\nHet gemeenschappelijke idee in de hoofden van de samenleving, de grote onuitgesproken aannames—onuitgesproken omdat ze onnodig zijn te vermelden; iedereen kent ze—vormt de diepste reeks overtuigingen van hoe de maatschappij denkt over hoe de wereld werkt. Er is een verschil tussen zelfstandige naamwoorden en werkwoorden. Mensen die minder betaald worden zijn minder waard. Groei is goed. De natuur is een onuitputtelijke voorraad van middelen die dient te worden omgezet ten behoeve van menselijke doeleinden. Evolutie is gestopt met het ontstaan van homo sapiens. Men kan land ‘bezitten’. De olievoorraden onder de noordpool zijn van mij. Dit zijn slechts enkele van de paradigmatische aannames van onze cultuur. Allemaal aannames die de mensen van andere culturen volstrekt verbluft achterlaat.\r\n\r\nParadigma\'s of zienswijzen zijn de bronnen van de systemen. Van hen komen doelen, informatiestromen, terugkoppellussen, voorraden en stromen.\r\n\r\nDe oude Egyptenaren bouwden piramides omdat ze geloofden in een hiernamaals. Wij bouwen torenflats omdat wij menen dat de ruimte in het centrum van de steden enorm waardevol is—behalve voor onoggelijke ruimten waarvan wij menen dat ze waardeloos zijn, vaak in de buurt van de diezelfde torenflats.\r\n\r\nOf het nu Copernicus of Kepler was die aantoonde dat de aarde niet het middelpunt van het universum was, of Einstein die veronderstelde dat materie en energie uitwisselbaar zijn, of Adam Smith die beweerde dat de egoïstische acties van individuele spelers in markten heerlijk bijdroegen aan het gemeenschappelijk goed.\r\n\r\nMensen die weten te in te grijpen in systemen op het niveau van een zienswijze, en daar de gevoelige snaar weten te raken, raken een hefboompunt dat systemen volledig transformeert.\r\n\r\nJe kunt zeggen dat paradigma\'s moeilijker zijn te veranderen dan elk ander aspect van een systeem, en dus dient deze post het laagst op de lijst worden geplaatst, niet het hoogst. Maar er is niets fysieks of duur of zelfs langzaam aan een paradigmaverschuiving. Bij elk individu gebeurt dit in een oogwenk. Een klik in de geest, een nieuwe manier van kijken is voldoende. \'\'\'Eureka!\'\'\' Natuurlijk verzetten individuen en samenlevingen zich tegen uitdagingen van hun paradigma, harder dan tegen elke andere vorm van verandering.\r\n\r\nDus, \'\'\'hoe kan je een paradigma veranderen?\'\'\' Thomas Kuhn, die het baanbrekende boek over de grote paradigmaverschuiving in de wetenschap schreef, heeft hierover veel te zeggen. In een notendop komt het hierop neer:\r\n*\'\'\'Blijf goed wijzen op de afwijkingen en storingen van het oude paradigma.\'\'\'\r\n*\'\'\'Kom zelf luid en duidelijk en met zekerheid vanuit het nieuwe paradigma.\'\'\'\r\n*\'\'\'Injecteer mensen met het nieuwe paradigma op openbare plaatsen met zichtbaarheid en kracht.\'\'\'\r\n*\'\'\'Werk met actieve veranderaars en met het overgrote deel van mensen met een open geest\'\'\' en verkwist geen met reactionairs.\r\n\r\nSysteemmensen zeggen dat één manier om een paradigma te veranderen is om een model van een systeem te maken dat je buiten het systeem plaatst en je zo dwingt om de ogen te openen en met een {{frisse blik}} het geheel te zien. Systeemmensen zeggen dat omdat hun eigen paradigma\'s op die manier zijn gewijzigd.\r\n\r\n===De kracht om paradigma\'s te overstijgen===\r\n\r\nOm waarheidsgetrouw en volledig zijn is er nog een nabrander.\r\n\r\nDe hoogste hefboomwerking van alles is om je niet te verbinden met de arena van paradigma\'s en je te beseffen dat geen enkele paradigma ‘waar’ is. Zelfs die paradigma\'s die jouw zoete comfortabele wereldbeeld vormen geven een zeer beperkt inzicht in een immens en fantastisch universum.\r\n\r\nOp buikniveau snap je het paradigma dat er paradigma\'s zijn, en je snapt dat datzelf een paradigma is. Dat inzicht is fantastisch grappig. Het is jezelf verliezen in niet-weten.\r\n\r\nMensen die zich vastklampen aan paradigma\'s (en dat doet bijna iedereen) werpen één blik in de ruime mogelijkheid dat alles wat we denken gegarandeerd onzin is en fietsen vervolgens angstig voor die onzekerheid en snel in de tegenovergestelde richting. Toch zit er geen kracht, geen controle, zelfs geen bestaansreden, laat staan handelen, in de ervaring dat er geen zekerheid is in welk wereldbeeld dan ook. Maar iedereen die voor een moment of voor een mensenleven heeft gespeeld met dat idee ziet het als een basis voor radicale zelfstandigheid en gelijkwaardigheid.\r\n\r\nAls er geen waar paradigma is, kies er dan een die bijdraagt aan de verwezenlijking van jouw doel. Als je geen idee hebt waar je een doel kunt vinden, stem dan af op het universum of op jouw favoriete godheid, en luister ernaar en doe zijn, haar of ‘hets’ wil, want die is veel beter geïnformeerd dan de jouwe.\r\n\r\nTerug van het sublieme naar het belachelijke, van verlichting naar waarschuwingen. Er is nog zoveel dat moet worden gezegd om deze lijst te kwalificeren. Het is een voorlopige lijst en de volgorde is glibberig. Er zijn uitzonderingen op elk punt. Laat de lijst sudderen in je bovenbewustzijn. Loop op en neer door de lijst, pas hefboompunten toe waar je ze kan vinden. Hoe hoger het hefboompunt in de lijst staat, hoe meer het systeem zich verzet tegen haar verandering—dat is de reden waarom samenlevingen echt verlichte wezens proberen uit te wissen. \r\n\r\nEr zijn geen goedkope kaartjes voor systeemveranderingen. Je moet er aan werken, of dat nou betekent dat je een systeem nauwgezet moet analyseren of een paradigma rigoureus moet afgooien. Uiteindelijk lijkt het erop dat het hefboomeffect minder te maken heeft met het duwen van hefbomen dan met gedisciplineerd denken gecombineerd met strategisch, diep en wild loslaten.\r\n\r\n===Op naar een briljanten millennium===\r\nOnze regeringen en bedrijven blijven verstrikt hangen in het draaien aan kranen, drukken op knoppen en schonen van afvoerputten. Tijd voor een {{frisse blik}}—een paradigmaverschuiving—en een nieuw {{vurig verlangen}} naar de zee. \r\n\r\nDe ongeloofwaardig eenvoudige edoch extreem effectieve systeemoplossingen uit de huidige financiële crisis zijn al door velen verzonnen—[[de rijken rijker en de armen rijken]].\r\n\r\nOnze financiële infrastructuur is ondertussen—afgezien van de eurobiljetten en -munten—volledig digitaal,. Geld wordt informatie en informatie wordt geld. Ons financiële en monetaire systeem is volledig vormgegeven met software. En software is, de naam zegt het al, zachte en kneedbare waar.\r\n\r\nDus in tegenstelling tot fysieke infrastructuur zoals gebouwen en wegen en leidingen is het aapassen van onze financiële infrastructuur relatief gezien een eitje. Het veranderen van parameters, aanbrengen van effectieve terugkoppellussen en toevoegen of aanpassen van buffers in het financiële systeem en het bepalen van nieuwe doelen dus ook. Het is niet een kwestie van van kunnen, \'\'\'het is een kwestie van willen!\'\'\'\r\n\r\nSchrijf je {{dagdroom}}: Ik wil leven in een land dat… (vervang ‘land’ door gezin, buurt, wijk, dorp, plaats, stad, regio, organisatie, provincie, land, werelddeel, wereld). Verzamel het {{zielsprofiel}} van geestverwanten. Inspireer, groei en koester {{1.000 echte fans}}.\r\n\r\nTijd voor ecosofische wetswijzigingen en [[slimme spirituele software]]?!\r\n\r\n\'\'\'¥€$ WE CAN!\'\'\'\r\n\r\nVrij naar \'\'[http://www.developerdotstar.com/mag/articles/places_intervene_system.html Places to Intervene in a System]\'\' door [http://en.wikipedia.org/wiki/Donella_Meadows Donella Meadows].\r\n\r\n[http://www.slideshare.net/stephenpa Stephen Anderson]\'s  [http://www.slideshare.net/stephenpa/when-data-gets-up-close-and-personal When Data Gets Up Close and Personal] is een fraaie SlideShare over terugkoppellussen.','Systeeminterventiepunten',0,'','inherit','open','open','','505-autosave','','','2010-07-21 12:46:34','2010-07-21 11:46:34','',505,'http://aardbron.nl/505-autosave/',0,'revision','',0),(1301,2,'2010-05-27 14:31:29','2010-05-27 13:31:29','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n<img align=\"right\" src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/paradigmaverschuiver-150.jpg\" alt=\"\" title=\"paradigmaverschuiver-150\" />\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor een [[serieus spel]] over [[gek geld]] leer je \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n\'\'\'Pas op!\'\'\' Door het spelen van het [[Serieus Gek Geld Spel]] verandert jouw blik op de wereld permanent. \'\'\'Alleen voor mensen met lef.\'\'\'\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'één uur\'\'\' en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je investeert je tijd zinnig—nuttig, richtinggevend, betekenisvol en lustig.\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n==Wat zeggen anderen?==\r\n[http://lietaer.com Bernard Lietaer] (auteur van [http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst Het geld van de toekomst]):\r\n:“Sindbad en Aladdin is een snelle, dynamische en—misschien het belangrijkste—een plezierige manier om verschillende geldsystemen te begrijpen.”\r\n\r\n[http://www.newshoestoday.com/we/igor_byttebier.html Igor Byttebier] (auteur van [http://www.creativiteithoezo.net/ Creativiteit Hoe?ZO!]):\r\n:‘Confusius zei:\r\n::‘Ik hoor en ik vergeet,\r\n::ik zie en ik onthoud,\r\n::ik doe en ik begrijp.’\r\n\r\n:Het Sinbad-Alladinspel doet je het verschil \'\'\'voelen\'\'\' en dat maakt een wereld van verschil! Geld krijgt een andere betekenis als je het éénmaal gespeeld hebt.”\r\n\r\n[http://www.dolphin-energy.com/biografie.html Nynke Roukema] van [http://www.dolphin-energy.com/ Dolphin Energy]:\r\n:Het [[Serieus Gek Geld Spel]] geeft \'\'\'glashelder inzicht in eigen gedrag\'\'\' en de basis waarop je keuzes maakt. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] \'\'\'maakt bevroren energie weer vrij\'\'\'.\r\n\r\n[http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599# Guido van den Nieuwendijk] zegt in [http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599 NET-WERKEN, het 1e evenement!]:\r\n:“Bij de start leek het allemaal een beetje wazig, achteraf bleek dit helemaal te kloppen en viel alles op z´n plek. Dit was gelijk een mooie boodschap aan mezelf, dat je niet altijd alleen maar de controle moet willen hebben, nog wat extra´s geleerd dus.”\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator?\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een dagdeel of een volledige dag invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop of stuur een e-mail naar \'\'\'serieus-spel\'\'\' at \'\'\'aardbron\'\'\' dot \'\'\'nl\'\'\'.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een [[licentie]] op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-17','','','2010-05-27 14:31:29','2010-05-27 13:31:29','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-17/',0,'revision','',0),(1303,2,'2010-06-10 09:16:31','2010-06-10 08:16:31','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-16','','','2010-06-10 09:16:31','2010-06-10 08:16:31','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-16/',0,'revision','',0),(1304,2,'2010-03-15 16:11:06','2010-03-15 15:11:06','Aardbron\'s moodboard. \'\'(klik op de plaat voor de [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Aardbron-Moodboard.pdf <img src=\"/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"</img> PDF-versie] (548 KB))\'\'\r\n\r\n<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Aardbron-Moodboard.pdf\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Aardbron-moodboard.png\" alt=\"\" title=\"Aardbron-moodboard\" width=\"500\" height=\"357\" class=\"alignnone size-full wp-image-1145\" /></a>','Aardbron Moodboard',0,'','inherit','open','open','','1143-revision-7','','','2010-03-15 16:11:06','2010-03-15 15:11:06','',1143,'http://aardbron.nl/1143-revision-7/',0,'revision','',0),(1305,2,'2010-06-10 09:17:11','2010-06-10 08:17:11','Aardbron\'s moodboard. \'\'(klik op de plaat voor de [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Aardbron-Moodboard.pdf <img src=\"/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"</img> PDF-versie] (548 KB))\'\'\r\n\r\n<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Aardbron-Moodboard.pdf\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Aardbron-moodboard.png\" alt=\"\" title=\"Aardbron-moodboard\" width=\"500\" height=\"357\" class=\"alignnone size-full wp-image-1145\" /></a>','Aardbron Moodboard',0,'','inherit','open','open','','1143-revision-8','','','2010-06-10 09:17:11','2010-06-10 08:17:11','',1143,'http://aardbron.nl/1143-revision-8/',0,'revision','',0),(1306,2,'2010-06-10 09:16:52','2010-06-10 08:16:52','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-17','','','2010-06-10 09:16:52','2010-06-10 08:16:52','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-17/',0,'revision','',0),(1313,2,'2010-06-28 08:34:27','2010-06-28 07:34:27','','snelheidsdisplay',0,'','inherit','open','open','','snelheidsdisplay','','','2010-06-28 08:34:27','2010-06-28 07:34:27','',505,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/03/snelheidsdisplay.jpg',0,'attachment','image/jpeg',0),(1314,2,'2009-03-02 20:39:45','2009-03-02 19:39:45','Mensen die systeemanalyse doen hebben een diep geloof in zogenaamde hefboompunten. Hefboompunten zijn plekken in een complex systeem—een menselijk lichaam, een onderneming, een organisatie, een economie, een samenleving, een ecosysteem—waar een kleine verschuiving in één ding grote veranderingen in de rest kan veroorzaken. Acupunctuurpunten voor systemen zeg maar.\r\n\r\nDe systeemgemeenschap heeft veel erfgoed over hefboompunten. Degenen die door de grote [http://nl.wikipedia.org/wiki/Jay_Forrester Jay Forrester] van het MIT getraind zijn hebben een van zijn favoriete verhalen in zich opgenomen. “Mensen weten intuitief wat hefboompunten zijn. Telkens als ik weer een bedrijf geanalyseerd heb en een hefboompunt heb uitgeplozen blijkt terug bij het bedrijf dat \'\'\'iedereen het hefboompunt in de verkeerde richting duwt\'\'\'!”\r\n\r\n<!--more-->\r\n\r\nHet klassieke voorbeeld van die intuïtie met terugwerkende kracht was Forrester\'s eerste model van de wereld. Forrester werd door de Club van Rome gevraagd te laten zien hoe de grote mondiale problemen—armoede en honger, vernietiging van het milieu, uitputting van hulpbronnen, stedelijke achteruitgang en werkloosheid—zijn verwant en hoe ze kunnen worden opgelost.\r\n\r\nForrester kwam met een duidelijk hefboompunt: \'\'\'groei\'\'\'. Zowel de bevolkingsgroei als de economische groei. De kosten van groei—zoals armoede, honger en vernietiging van het milieu—de hele lijst van problemen proberen we op te lossen met groei! De wereldleiders zijn terecht gefixeerd op de economische groei als hét antwoord op bijna alle problemen, maar ze duwen met al hun kracht in de verkeerde richting. \r\n\r\n\'\'\'Tegennatuurlijk\'\'\'—Forrester\'s woord om complexe systemen te beschrijven. De systeemanalisten komen niet met snelle of eenvoudige formules voor het vinden van een hefboompunten. Onze tegennatuurlijkheden zijn niet zo goed ontwikkeld. Geef ons een paar maanden of jaren en we modelleren het systeem en zoeken het uit. Wij weten uit bittere ervaring dat wanneer we hefboompunten het systeem ontdekken, \'\'\'vrijwel niemand ons zal geloven\'\'\'.\r\n\r\nHeel frustrerend. Stel je eens voor dat je in een vergadering over het nieuwe mondiale handelsregime zit—[http://nl.wikipedia.org/wiki/Noord-Amerikaanse_Vrijhandelsovereenkomst NAFTA], [http://nl.wikipedia.org/wiki/GATT GATT] en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Wereldhandelsorganisatie Wereldhandelsorganisatie]. Hoe meer je hoort, hoe meer je van binnen gaat sudderen. “Dit is een \'\'\'enorm nieuw stelsel\'\'\' dat de mensen uitvinden!” hoor je jezelf zeggen. “Ze hebben niet het geringste idee hoe het systeem zich zal gedragen,” zeg je tegen jezelf terug. “Het hefboomt het systeem compleet in de verkeerde richting—\'\'\'groei, groei en nog eens groei, tegen elke prijs\'\'\'! En de maatregelen waar deze aardige mensen het over hebben—kleine aanpassingen aan parameters en slappe verzwakkende terugkoppellussen—zijn ronduit \'\'\'zwak\'\'\'!”\r\n\r\nPlotseling, zonder helemaal te weten wat er gebeurt, sta je op en loop je naar de flip-over, sla je een schone pagina op en schrijf je: “Plaatsen om te in te grijpen in een systeem,”, gevolgd door negen punten:\r\n#\'\'\'Getallen\'\'\'—subsidies, belastingen, normen.\r\n#\'\'\'Voorraden en stromen\'\'\'.\r\n#\'\'\'Reguleren van verzwakkende terugkoppellussen\'\'\'.\r\n#\'\'\'Aanwakkeren van versterkende terugkoppellussen\'\'\'.\r\n#\'\'\'Informatiestromen\'\'\'.\r\n#De \'\'\'regels van het systeem\'\'\'—prikkels, straffen, beperkingen.\r\n#De \'\'\'kracht van zelforganisatie\'\'\'.\r\n#De \'\'\'doelen van het systeem\'\'\'.\r\n#De \'\'\'mentaliteit\'\'\' of het \'\'\'paradigma\'\'\', van waaruit de doelstellingen, zelforganisatie, regels, informatiestromen, terugkoppelstructuren, voorraden en stromen ontstaan. \r\n\r\nIedereen in de vergadering knippert verrast met de ogen, waaronder jijzelf. “Dat is brilliant!\" ademt iemand. “Huh?” zegt iemand anders. Je beseft dat je veel uit hebt te leggen.\r\n\r\nPlaats de lijst in een context van bescheidenheid voordat je erdoor heen gaat en de vertaling van het jargon, de voorbeelden en uitzondering tot je door laat dringen. Decennia van grondige analyse van veel verschillende soorten systemen is al door veel slimme mensen  gedaan. Maar complexe systemen zijn, nou, complex. Het is gevaarlijk om erover te generaliseren. Wat je gaat lezen is niet een recept voor het vinden van hefboompunten. Veeleer is het een uitnodiging om meer in het algemeen na te denken over systeemveranderingen. Daarom voel je hefboompunten wel intuïtief aan maar zet je ze vaak omgekeerd in.\r\n\r\n===Getallen===\r\n\r\nGetallen—‘parameters’ in systeemjargon—bepalen hoeveel en hoe snel je aan welke kraan dient te draaien voor een bepaald effect. Misschien draait de kraan moeilijk, dus duurt het een tijdje voordat het water voldoende stroomt. Misschien is de afvoer geblokkeerd en staat daardoor slechts een kleine stroom toe, ongeacht hoe hard de kraan stroomt. Misschien levert de kraan de kracht van een brandslang.\r\n\r\nStuk voor stuk overwegingen over getallen, parameters. Getallen die soms hard en onveranderbaar ingebakken zijn in het systeem. Getallen die echter voor velen van ons de meeste geliefde interventiepunten zijn.\r\n\r\nKijk maar eens naar de staatschuld. De staatschuld is een negatieve badkuip, een geldgat. De snelheid waarmee deze put zich verdiept is het jaarlijkse tekort. Fiscale inkomsten maken de put ondieper, de overheidsuitgaven juist weer dieper.\r\n\r\nDe politiek en de minister president debatteren eindeloos over de vele parameters en het openen en sluiten van de honderden tapkraantjes en draaiknoppen van inkomsten en putten en afvoer van uitgaven van de belastingen.\r\n\r\nAangezien deze kranen en riolering zijn aangesloten op de kiezers, zijn dit allemaal politiek geladen parameters. Maar, ondanks al dat vuurwerk, en ongeacht welke partij verantwoordelijk is, wordt het geldgat alsmaar groter en groter en verandert alleen maar snelheid waarmee de put dieper wordt. \r\n\r\nDe hoeveelheid grond die wij gereserveerd hebben voor natuurbeheer. Het minimumloon. Hoeveel we uitgeven aan aids of de JSF. De vergoeding voor de dienstverlening van jouw bank die van je rekening afgeschreven wordt. Dit zijn allemaal getallen, aanpassingen van tapkranen en afvoerputten.\r\n\r\nHetzelfde geldt voor het aanemen en ontslaan van mensen. Verschillende handen op de kranen verschillen in het tempo en intensiteit waarmee zij zich veranderen, maar als het dezelfde oude tapkranen zijn die deel uitmaken van hetzelfde systeem, waar volgens dezelfde informatie en regels en doelstellingen aan gedraaid wordt, zal het systeem niet veranderen.\r\n\r\nJanPeter Balkenende draait anders aan de geldkranen dan Wouter Bos, maar het lost het probleem niet op. Wat dat betreft lijken ze als twee druppels water op elkaar.\r\n\r\nGetallen staan onderaan de lijst van hefboompunten. Gerommel in de marge. Het regelen van de dekstoelen op de Titanic. Waarschijnlijk gaat vijfennegentig procent van onze aandacht en energie uit naar getallen. Veel energie met een zwak effect.\r\n\r\nNiet dat parameters niet belangrijk zijn, ze kunnen dat zeker zijn, vooral op de korte termijn en voor de persoon die midden in de stroom staat. Maar \'\'\'parameters veranderen zelden gedrag\'\'\'. Als het systeem piepend en krakend blijvend tot stilstand komt kunnen parameterwijzigingen het zelden weer starten. Als het systeem woest en variabel is stabiliseert het draaien aan de knoppen het systeem vaak niet. Als het systeem eenmaal buiten je controle groeit remmen parameters het niet af.\r\n\r\nWelke maximum we ook op campagnebijdragen zetten, het schoont de politiek niet op. Meer uitgeven aan politie laat de criminaliteit niet verdwijnen. Het gehannes met de rente door de banken laat de bedrijfscycli niet verdwijnen. Dat vergeten we altijd tijdens oplevingen terwijl we telkens weer geschokt zijn door achteruitgang.\r\n\r\nEr zijn echter ook kritische uitzonderingen. Getallen krijgen een hefboomeffect wanneer zij waarden bereiken die dient als aftrap van een van de punten hoger op deze lijst. \r\n\r\nRentevoeten of geboortecijfers besturen de winsten rond versterkende terugkoppellussen. Systeemdoelen zijn parameters die grote verschillen kunnen maken. Soms komt een systeem op de rand van chaos waarbij de kleinste verandering van een parameter het systeem van orde naar wilde wanorde kan drijven.\r\n\r\nWaarschijnlijk is de \'\'\'meest kritische soort van getallen de lengte van de vertraging\'\'\' in een terugkoppelcircuit.\r\n\r\nHerinner je je die badkuip op de vierde verdieping met de boiler in de kelder? In een oude hotels kom je die nog wel eens tegen. En het hoeft niet eens een bad met bufferend vermogen te zijn, een douche doet het ook al. Draai aan de kraan en pas na een minuut reageert de temperatuur van het water. Raad maar eens hoe die douche zich gedraagt. Inderdaad—je slingert van warm naar koud en weer terug naar heet en doorspekt het met krachttermen.\r\n\r\nVertragingen in verzwakkende terugkoppellussen veroorzaken schommelingen en trillingen in het systeem. Als je een systeem probeert aan te passen aan jouw doel maar je ontvangt slechts vertraagd informatie over de toestand van het systeem schiet je door en schiet je tekort.\r\n\r\nHetzelfde geldt als je gegevens op tijd zijn maar je reactie niet. Er zijn bijvoorbeeld meerdere jaren nodig voor de bouw van een elektriciteitscentrale en zo\'n centrale gaat vervolgens ongeveer dertig jaar mee. Deze vertragingen maken het onmogelijk om precies het juiste aantal centrales te bouwen voor de levering van een snel veranderende vraag. \r\n\r\nZelfs met een enorme inspanning op prognoses kampt bijna de hele elektriciteitsindustrie in de wereld met lange schommelingen tussen overcapaciteit en ondercapaciteit. Een systeem met vertragingen op lange termijn kan onmogelijk reageren op korte termijn veranderingen. Daarom functioneert een systeem met een massale en centrale planning— zoals de Sovjet-Unie of General Motors—noodzakelijkerwijs slecht.\r\n\r\n\'\'\'Een vertraging in een terugkoppelproces is doorslaggevend voor de systeemtoestand dat het terugkoppelcircuit probeert te besturen, relatief ten opzichte van de mate van verandering\'\'\' zoals groei, fluctuatie of verval.\r\n\r\nVertragingen die te kort zijn veroorzaaken overreactie en schommelingen die worden versterkt door het springerige gedrag van het antwoord.\r\n\r\nVertragingen die te lang zijn veroorzaken gedempte, aanhoudende of exploderende schommelingen, afhankelijk van hoe veel te lang. In het extreme veroorzaken ze chaos, en, vaak kort daarna, de dood.\r\n\r\nLoopt het systeem door vertragingen in terugkoppellussen de drempel over naar het gebied buiten haar eigen regelbereik, een kritische grens, dan is er geen houden meer aan en ontstaat vaak onherstelbare schade en ineenstorting.\r\n\r\nVertragingduur kan een belangrijk hefboompunt zijn, ware het niet dat vertragingen in het systeem vaak niet makkelijk te veranderen zijn. De dingen duren zo lang als ze duren. Je kan niet veel doen aan de bouwtijd van een belangrijk bouwwerk, de ontwikkeling van een kind of de groei van een bos.\r\n\r\nHet is meestal makkelijker om de \'\'mate\'\' van verandering te dempen door versterkende terugkoppellussen in te zetten waardoor de terugkoppelvertraging tot minder problemen zal leiden en het systeem binnen haar veilige bereik kan bewegen. \r\n\r\nKritische getallen zijn helemaal niet zo algemeen als mensen denken dat ze zijn. De meeste systemen hebben zich ontwikkeld of zijn ontworpen om buiten het gevoelige bereik van hun parameters te blijven. In de meeste gevallen zijn de getallen niet de moeite van al ons zweet waard.\r\n\r\n===Voorraden en stromen===\r\n\r\nDe structuur van het sanitair en de riolering en de voorraden en stromen en hun fysieke arrangement kunnnen een enorm effect hebben op hoe een systeem werkt. \r\n\r\nToen het Hongaarse wegennet zo werd aangelegd dat al het verkeer dat van de ene naar de andere kant van het land door centraal Boedapest moest passeren, bepaalde dat de luchtvervuiling en verkeersvertragingen.  Geen roetfilter, verkeerslicht of snelheidsbeperking kon daar tegen op. De enige manier om een systeem dat verkeerd is aangelegd te herstellen is om het opnieuw te bouwen, als je daartoe in staat bent.\r\n\r\nVaak ben je daar niet toe in staat omdat fysieke bouw nou eenmaal een trage en dure vorm van verandering is. Sommige voorraad- en stroomstructuren zijn gewoon onveranderbaar.\r\n\r\nDe deining die de babyboomgeneratie in de bevolking veroorzaakt levert eerst druk op het basisschoolsysteem, dan op het middelbaar onderwijs, de hogere scholen en de universiteiten, dan op de werkgelegenheid en huisvesting, en nu zijn we naarstig op zoek naar de ondersteuning van haar pensioen. Ondanks haar volledige voorspelbaarheid laten we ons er toch door verrassen. Regeren is vooruitzien?\r\n\r\nAan de babyboom is niet veel te doen. Vijfjarigen worden nou eenmaal zesjarigen en vierenzestigjarigen worden vijfenzestigjarigen. Voorspelbaar en niet te stoppen. Hetzelfde kan worden gezegd voor de levensduur van destructieve CFK-moleculen in de ozonlaag, voor de snelheid waarmee verontreinigingen uit grondwaterlagen gewassen worden, en voor het feit dat het  tien tot twintig jaar duurt totdat een inefficiënt wagenpark afgeschreven is.\r\n\r\nHet mogelijke uitzonderlijke hefboompunt is hier de omvang van de voorraden of buffers. Stel je eens een grote badkuip voor, met trage in- en uitstroom. Pak er nu eens een met kleine en snelle stromen. Dat is het verschil tussen een meer en een rivier. Je hoort veel vaker van katastrofale overstromingen van een rivier dan van katastrofale overstromingen van een meer omdat voorraden die groot  zijn in verhouding tot hun stromen stabieler zijn dan kleine. Een grote, stabiliserende voorraad is een buffer.\r\n\r\nDe stabiliserende kracht van buffers is de reden waarom je geld op de bank zet in plaats van te leven van het wisselgeld in je zak. Daarom houden winkels voorraad in plaats van nieuwe voorraad te bestellen zodra klanten de oude voorraad mee de deur uit nemen. Het is de reden waarom we van een bedreigde soort meer dan de minimum fokpopulatie dienen te hebben. De grond in het oosten van de VS is gevoeliger voor zure regen dan de grond in het westen omdat zij hebben geen grote buffers van calcium hebben die het zuur neutraliseert.\r\n\r\nJe kunt een systeem vaak stabiliseren door een buffer aan te brengen of de capaciteit van een bestaande buffer te vergroten. Maar als een buffer te groot is wordt het systeem inflexibel. Dan reageert te traag en we hebben gezien welk nadelig effect vertragingsduur op het systeem als geheel heeft.\r\n\r\nBedrijven hebben ‘just-in-time’ voorraden uitgevonden omdat af en toe kwetsbaar zijn voor schommelingen of verstoringen goedkoper is dan bepaalde, constante voorraadkosten, en omdat kleine tot verdwijnende voorraden een flexibeler response op de veranderende vraag toestaan. \r\n\r\nEr is een, soms magisch, hefboomeffect door het veranderen van de grootte van een buffer. Maar buffers zijn meestal fysieke dingen en daarom niet makkelijk te veranderen. \r\n\r\nHet absorptievermogen voor zuur van de bodem in het oosten is geen hefboom voor het verlichten van schade door zure regen. De opslagcapaciteit van een dam is letterlijk in beton gegoten.\r\n\r\nFysieke structuur is van cruciaal belang in een systeem, maar de hefboompunten zitten in de eerste plaats een goed ontwerp. Nadat de structuur gebouwd is zit de hefboomwerking in het begrip van de beperkingen, knelpunten en het veilige bereik van het systeem waarmee we ons kunnen onthouden van fluctuaties of expansies die haar bereik overbelasten.\r\n\r\n===Reguleren van verzwakkende terugkoppellussen===\r\n\r\nNu verschuiven we van het fysieke deel van het systeem naar de informatieve en besturingsdelen waar meer invloed mee kan worden uitgeoefend. De natuur evolueert ‘als vanzelf’ de verzwakkende terugkoppelingen en wij mensen vinden ze uit om de systeemtoestand binnen veilige grenzen te houden.\r\n\r\nEen thermostaatlus is het klassieke voorbeeld. Het doel ervan is om de systeemtoestand met de naam ‘kamertemperatuur’ redelijk constant op een gewenst niveau te houden. Elke verzwakkende terugkoppellus heeft een doel nodig—de instelling van de thermostaat—een meet- en signaleringsapparaat dat afwijkingen van het doel detecteert—de thermostaat—, en een reactiemechanisme—de kachel en/of airco, ventilatoren, warmteleidingen, gas, en zo voort.\r\n\r\nEen complex systeem heeft meestal vele verzwakkende terugkoppellussen die het in kan zetten zodat het zichzelf onder verschillende omstandigheden en prikkels kan corrigeren. Sommige van die lussen zijn mogelijk een groot deel van de tijd inactief—zoals het noodkoelsysteem in een kerncentrale, of je vermogen om om je lichaamstemperatuur op peil te houden door te zweten (afkoeling) of rillen (opwarming).\r\n\r\nEen van de grote fouten die we maken is om deze noodmechanismen te verwijderen omdat ze niet vaak gebruikt worden en ze daardoor onnodig kostbaar lijken. Als we dit doen zien we hier op de korte termijn geen effect van. Op de lange termijn versmallen we echter het bereik van de overlevingsruimte van het systeem. \r\n\r\nEen van de meest hartverscheurende manieren waarop we dit doen is door inbreuk te maken op de habitats van bedreigde soorten. Een andere is de inbreuk op onze eigen tijd voor rust, recreatie, socialisatie en meditatie.\r\n\r\nDe ‘kracht’ van een verzwakkende lus—haar vermogen om de haar toegewezen voorraad op of in de buurt van het doel te houden—hangt af van de combinatie van álle parameters en verbindingen: de nauwkeurigheid en snelheid van haar bewaking, de snelheid en kracht van de respons, de directheid en grootte van de corrigerende stromen. \r\n\r\nHier kunnen hefboompunten zijn. Neem markten bijvoorbeeld. De verzwakkende terugkoppelsystemen in vrije markten kunnen inderdaad wonderen van zelfcorrectie zijn als de prijzen variëren om vraag en aanbod in balans te houden—hefboompunten die allesbehalve aanbeden worden door economen. Hoe meer de prijs—het centrale signaal aan zowel producenten als consumenten—transparant, ondubbelzinnig, tijdig en waarheidsgetrouw is, hoe soepeler de markten opereren.\r\n\r\nPrijzen die de volledige kosten weerspiegelen zullen de consument meedelen hoeveel ze zich daadwerkelijk kan en wil veroorloven en zullen efficiënte producenten belonen. \r\n\r\nBedrijven en overheden worden levensbedreigend aangetrokken tot het hefboompunt van de prijs en ze duwen haar met zijn allen in de verkeerde richting met subsidies, herstel, externaliteiten, belastingen en andere vormen van verwarring. De échte hefboom is om ze juist te verhinderen dit te doen. Vandaar het mededinginsrecht, de Reclame Code Commissie, pogingen tot internalisering van kosten (zoals belasting op vervuiling), de verwijdering van perverse subsidies en andere manieren van nivellering marktplaatsen.\r\n\r\nDe kracht van een verzwakkende terugkoppellus is belangrijk, relatief ten opzichte van het effect waarvoor het is ontworpen om te corrigeren. Als het effect in sterkte toeneemt dienen de terugkoppelingen ook in sterkte toe te nemen.\r\n\r\nEen thermostaat kan werken op een koude winterse dag—maar open alle ramen en het corrigerend vermogen zal falen. Democratie werkte beter vóór de komst van de hersenspoelende macht van gecentraliseerde massacommunicatie. Traditionele controles op de visserij waren voldoende totdat radar, drijfnetten en andere technologieën het voor een klein aantal spelers mogelijk maakten om de vis relatief moeiteloos uit te roeien. De macht van een grote industrie vraagt om de controlerende macht van een grote overheid. Een mondiale economie maakt een globale overheid noodzakelijk.\r\n\r\nZo maar wat andere voorbeelden van het versterken van verzwakkende terugkoppellussen ter verbetering van de zelfcorrigeren capaciteiten van een systeem: preventieve medicijnen; beweging en een goede voeding van het lichaam ter versterking van het weerstandsvermogen tegen ziekte; integrale plaagbestrijding door stimulering van juist de natuurlijke vijanden van gewasplagen; een open overheid om de geheimhoudingsplicht van de regering te verminderen; de bescherming van klokkenluiders; vergoedingen voor aarde toegevoegde waarde; belasting op vervuiling; en prestatie-obligaties om de geëxternaliseerde publieke kosten van particuliere uitkeringen te herwinnen.\r\n\r\n===Aanwakkeren van versterkende terugkoppellussen===\r\n\r\nEen versterkend terugkoppelcircuit is zelfversterkend. Hoe meer ze werken, hoe meer ze aan kracht winnen om meer te werken. Steeds sneller steeds sneller en steeds meer steeds meer. Levensgevaarlijk.\r\n\r\nHoe meer mensen de griep krijgen, hoe meer andere mensen ze besmetten. Hoe meer baby\'s geboren worden, hoe meer mensen opgroeien om hebben baby\'s te krijgen. Hoe meer geld je in de bank hebt, hoe meer rente meer je verdient, hoe meer geld je in de bank hebt. Hoe meer schuld je hebt, hoe meer rente je moet betalen, hoe meer schuld je krijgt. Hoe meer de bodem erodeert, hoe minder het de vegetatie kan ondersteunen, hoe minder wortels en bladeren om de regen en afvoer te verzachten, hoe meer de bodem erodeert. Hoe meer hoog-energetische neutronen in de kritische massa, hoe meer zij botsen met kernen en hoe meer hoog-energetische neutronen zij vrijmaken.\r\n\r\nKortom, onbestuurde versterkende terugkoppellussen leiden tot kettingreacties. Ze beginnen klein en onzichtbaar en schieten, soms na een hele lange aanloopperiode, ineens door de knik waarna ze in een fractie van de tijd doorschieten en zichzelf—en ook vaak hun omgeving of gastheer—vernietigen.\r\n\r\nVersterkende terugkoppellussen drijven groei, explosie, erosie, en de ineenstorting van de systemen. Een systeem met een ongecontroleerde versterkende lus zal uiteindelijk zichzelf vernietigen. Daarom zijn er zo weing van.\r\n\r\nMeestal schakelt vroeger of later een verzwakkende terugkoppellus in. De infecteerbare mensen in een epidemie raken op—óf mensen nemen steeds sterkere maatregelen om te voorkomen dat ze besmet raken: de griepprik in september. Het sterftecijfer stijgt tot gelijk niveau als geboortecijfer—óf mensen zien de gevolgen van ongecontroleerde groei van de bevolking en nemen geboortebeperkende maatregelen. De grond erodeert tot harde rots, en na een miljoen jaar verbrokkelt de rots tot nieuwe grond—óf mensen dammen de erosie in en planten bomen en gras.\r\n\r\nIn deze voorbeelden krijg je het eerste resultaat indien de versterkende lus haar loop heeft, en het tweede als er een tussenkomst ter vermindering van haar macht ingrijpt. \r\n\r\nVermindering van de toename rond een versterkende lus—de groei vertragend—is meestal een krachtiger hefboom in systemen dan de versterking van verzwakkende lussen, en veel beter te verkiezen boven de vrije loop van een versterkende lus.\r\n\r\nBevolkings- en economische groei zijn hefboompunten in het wereldmodel omdat vertraging de vele verzwakkende lussen—door middel van technologie en de markten en andere vormen van aanpassing—de tijd geeft te functioneren. Net zo als het rustig afremmen van je auto wanneer je te snel rijdt beter en prettiger is dan het uitgooien van een anker of het eisen van een technische vooruitgang in de stuurgroep.\r\n\r\nHet meest interessante gedrag dat snel draaiende versterkende lussen kunnen veroozaken is chaos. Dit wilde, onvoorspelbare, onreproduceerbare en toch begrensde gedrag gebeurt wanneer een systeem snel, veel sneller begint te verandereren dan dat haar verzwakkende lussen daarop kunnen reageren.\r\n\r\nAls je bijvoorbeeld de kapitaalgroei in het wereldmodel blijft verhogen, kom je uiteindelijk op een punt waar een kleine stijging de economie verschuift van exponentiële groei naar trilling. Nog een duwtje opwaarts geeft de trilling een dubbele slag en nog een minuscuul extra duwtje stuurt het systeem over de rand van de afgrond de chaostoestand in.\r\n\r\nOndertussen neigt onze wereldeconomie naar die chaostoestand. Een probleem dat alleen optreedt op bij onrealistische parameterbereiken, bijvoorbeeld een jaarlijkse verdubbeling van de omvang van de economie. Echte wereldsystemen raken chaotisch als er iets in hen zeer snel kan toe- of afnemen.\r\n\r\nSnel vermenigvuldigende bacteriën of insectenpopulaties, zeer besmettelijke epidemieën, wilde speculatieve bubbels in geldsystemen, neutronenfluxen in het inwendige van kerncentrales. Deze systemen zijn moeilijk te controleren en haar controle moet het afremmen van de versterkende lussen daarin betrekken om ze in de hand te houden.\r\n\r\nZoek in gewonere systemen naar hefboompunten rond de geboortesnelheid, rentevoeten, erosietarieven, ‘succes aan de succesvollen’-lussen. Plekken die hoe meer je van iets hebt, hoe meer kans je hebt om meer te hebben aanwakkeren. Demp elke plek waar kettingreacties op de loer liggen met slimme verzwakkende terugkoppellussen die in kracht meelopen met de versterkende.\r\n\r\n===Informatiestromen===\r\n\r\nHet verhaal gaat dat er een aantal vergelijkbare huizen was waarbij de elektriciteitsmeter in sommige van de huizen in de kelder werd geïnstalleerd en in andere in de hal, waar de bewoners de meter direct en voortdurend konden zien als ze meer of minder elektriciteit verbruikten. Het elektriciteitsverbruik in de huizen met de meter in de hal was 30 procent lager.\r\n\r\nSysteemfans houden van dit verhaal want het is een voorbeeld van een groot hefboompunt in de structuur van het systeem. Het is geen aanpassing van een parameter, geen versterking of verzwakking van een bestaande lus. Het is een \'\'\'nieuwe lus, het leveren van terugkoppeling aan een plek waar het daarvoor niet was.\r\n\r\nIn 1986 heeft de Amerikaanse regering geëist dat iedere fabriek met uitstoot van gevaarlijke luchtverontreinigende stoffen dat publiek maakt. Plotseling kon iedereen precies weten wat er uit de schoorstenen in de stad kwam. Er was geen wet tegen deze uitstoot, geen boete, geen enkele bepaling van ‘veilige’ niveaus, uitsluitend informatie. In 1990 was de uitstoot gedaald tot 40 procent. Een chemisch bedrijf in de top tien van vervuilers verminderde de uitstoot met 90 procent, alleen maar om van die lijst af te komen.\r\n\r\nHet ontbreken van terugkoppeling veroorzaakt vaak slecht functionerende systemen. Het toevoegen of omleggen van informatie kan een krachtige interventie zijn, meestal gemakkelijker en goedkoper dan herstel van de fysieke structuur.\r\n\r\nDe [http://nl.wikipedia.org/wiki/Tragedie_van_de_meent tragedie van de meent] dat de wereld van visserij uitput doet zich voor omdat er geen terugkoppeling van de stand van de vispopulaties op het besluit om te investeren in vissersvaartuigen is. In tegenstelling tot de economische opinie voorziet de prijs van de vis niet in de gewenste terugkoppeling. Als de vis schaarser en dus duurder is, wordt het juist rendabeler om uit te varen en ze te vangen. Dat is een perverse terugkoppeling—een versterkende lus die leidt tot een ineenstorting.\r\n\r\nHet is belangrijk dat de ontbrekende terugkoppeling wordt hersteld op de juiste plaats en in dwingende vorm. Het is niet genoeg om alle gebruikers van een watervoerende laag te informeren dat het grondwaterpeil daalt. Dat kan leiden tot een race naar de bodem van de put. Het is effectiever om de waterprijs steil te laten stijgen zodra de pompstations meer water oppompen dan er in de grondlaag instroomt.\r\n\r\nStel dat belastingbetalers op hun aangifteformulier kunnen aangeven aan welke overheidsdiensten hun fiscale betalingen moet worden besteed. Radicale democratie! Stel dat een stad of bedrijf haar waterinvoer stroomafwaarts van de lozing haar eigen afvalwater moet aanleggen. Stel dat elke publieke of particuliere ambtenaar die beslissingsbevoegheid heeft om te investeren in een kerncentrale het afval uit de fabriek op  of onder zijn of haar gazon opgeslagen krijgt. Stel dat alle werknemers van Shell Nederland het overtollige CO<sub>2</sub> in tonnen in hun kelder moeten opslaan.\r\n\r\nDe mens heeft een systematische neiging om verantwoording voor eigen beslissingen te vermijden. Dat is de reden waarom er zoveel terugkoppelingslussen ontbreken en waarom dit soort hefboomeffecten zo vaak populair zijn bij het volk en impopulair bij de bevoegdheden. Dit soort hefboompunten zijn enorm doeltreffend als de machten die beslissen ermee instemmen of als je om ze heen kunt manouvreren en het zo toch gedaan krijgt.\r\n\r\n===De regels van het systeem (prikkels, straffen, beperkingen)===\r\n\r\nDe regels van het systeem definiëren het bereik, de grenzen, de mate van vrijheid. Gij zult niet doden. Iedereen heeft het recht van vrije meningsuiting. Contracten zullen worden nageleefd. De voorzitter dient een periode van vier jaar en niet meer dan twee periodes. Negen mensen in een team, je moet elke plaat aanraken, drie slagen en je bent uit. Als je gepakt wordt bij het beroven van een bank, ga je naar de gevangenis.\r\n\r\nMikhail Gorbachev kwam aan de macht in de USSR, opende informatiestromen ([http://nl.wikipedia.org/wiki/Glasnost glasnost]) en veranderde de economische regels ([http://nl.wikipedia.org/wiki/Perestrojka perestrojka]), en kijk eens wat er gebeurd is. \r\n\r\nGrondwetten zijn sterke sociale regels. Fysische wetten, zoals de tweede wet van de thermodynamica zijn absolute regels als we ze correct begrijpen. Wetten, straffen, beloningen en informele sociale overeenkomsten zijn geleidelijk zwakkere regels.\r\n\r\nOm de macht van de regels aan te tonen, vraag studenten eens om zich verschillende regels voor te stellen voor een college. Stel de studenten beoordelen de docenten. Stel dat je naar school komt als je wilt iets leren en je vertrekt als je het geleerd hebt. Stel dat hoogleraren aangenomen worden op basis van hun vermogen tot het oplossen van reële problemen in de echte wereld in plaats van het publiceren van academische documenten. Stel dat een klas als groep wordt beoordeeld in plaats van als individuen.\r\n\r\nRegels veranderen gedrag. Macht over de regels is echte macht. Macht over de regels van de regels is supermacht.\r\n\r\nDaarom komen lobbyisten samen wanneer de regering en de Eerste en Tweede Kamer wetten schrijft. Daarom schrijft de Eerste Kamer—die de grondwet interpreteert en omlijnt—de regels voor het schrijven van de regels—nog meer macht dan de regering. \r\n\r\nAls je de diepste storingen van systemen wilt begrijpen, besteed dan aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben.\r\n\r\nDat is de reden waarom bij velen de alarmklokken van de systeemintuïtie luidden toen het nieuwe wereldhandelsstelsel werd uitgelegd. Het is een systeem met regels ontworpen van bedrijven, door bedrijven en voor bedrijven. De regels sluiten vrijwel elke terugkoppeling uit andere sectoren van de samenleving uit. De belangrijkste terugkoppeling—die vanuit het milieu en de aarde ontrokken waarde—ontbreekt volkomen. De meeste van haar vergaderingen zijn gesloten voor de pers—geen informatie, geen terugkoppeling.\r\n\r\nSamen met het geldsysteem dwingt het naties in versterkende lussen met elkaar te concurreren ten koste van het milieu en de sociale bescherming teneinde zakelijke investeringen aan te trekken. Het is een recept voor het ontketenen van de lus van ‘succes aan de succesvollen’. Het is gelukt.\r\n\r\n===De kracht van zelforganisatie===\r\n\r\nHet meest verbluffende dat levende systemen kunnen doen is zich volledig te veranderen door het creëren van geheel nieuwe structuren en gedrag. In biologische systemen heet die kracht evolutie en leidt in uiteindelijk tot metamorfose. In de menselijke economie noemen we het technische vooruitgang of sociale revolutie. In systeemlingo heet het zelforganisatie.\r\n\r\nZelforganisatie betekent de verandering van enig aspect van een systeem eerder op deze lijst—de toevoeging of verwijdering van:\r\n*fysieke structuur; of\r\n*verzwakkende of versterkende lussen; of\r\n*informatiestromen; of\r\n*regels.\r\n\r\nHet vermogen om zichzelf te organiseren is de sterkste vorm van de veerkracht  van een systeem—het vermogen om veranderingen te overleven veranderen. De meest innovatieve systemen—organisaties, bedrijven, naties—zijn zo in staat zich voortdurend te vernieuwen en bruisen van het leven.\r\n\r\nHet menselijke immuunsysteem kan reacties op (sommige soorten) aanvallen ontwikkelen die het nooit eerder is tegengekomen. Het menselijk brein kan nieuwe informatie opnemen  en volledig nieuwe, unieke gedachten ontpoppen.\r\n\r\nZelforganisatie lijkt zo verwonderlijk dat we de neiging om het als mysterieus en miraculeus te zien. Economen modelleren technologie vaak letterlijk als manna uit de hemel—komt van nergens, kost niets, en verhoogt de productiviteit van de economie constant met ongeveer een procent per jaar. Eeuwenlang ervaren mensen de spectaculaire variëteit van de natuur met hezelfde ontzag. Slechts een goddelijke schepper kan zo\'n creatie voortbrengen. \r\n\r\nIn feite hoeft de goddelijke schepper geen wonderen te doen. Het is ‘slechts’ een kwestie  van het schrijven van een paar slimme regels voor zelforganisatie. Deze regels bepalen hoe, waar, wanneer en wat het systeem zichzelf kan toevoegen of verwijderen en onder welke voorwaarden.\r\n\r\nZelforganiserende computermodellen tonen aan dat zich prachtige geestverbijsterende patronen kunnen ontvouwen door eenvoudige evolutionaire algoritmen. Dat hoeft niet te betekenen dat de algoritmen voor de echte wereld eenvoudig zijn, maar alleen dat zij dat kunnen worden.\r\n\r\nDe genetische code is de basis van alle biologische evolutie bevat slechts vier letters, gecombineerd tot woorden van drie letters elk. Deze code en de regels voor het repliceren en herschikken, heeft een onvoorstelbare variëteit van wezens uitgespuwd. \r\n\r\n{{code is niets, coderen is alles}}.\r\n\r\nZelforganisatie is in wezen een kwestie van evolutionaire grondstoffen—een voorraad van informatie waaruit mogelijke patronen gekozen kunnen worden—en een middel om ze te testen. Voor biologische evolutie is de grondstof DNA, één bron van variëteit is spontane mutatie, en het testmechanisme lijkt op iets doorspekt met Darwinistische selectie.\r\n\r\nDe grondstof voor de technologie is het lichaam van kennis: begrip dat wetenschap heeft verzameld. De bron van diversiteit is de menselijke creativiteit (wat dat ook moge zijn) en het selectiemechanisme is dat wat de markt zal belonen of dat wat overheden en stichtingen dan ook maar zullen financieren of dat wat de fantasie van de gekke uitvinders dan ook maar prikkelt. \r\n\r\nWanneer je de kracht van zelforganisatie inziet, begin je te begrijpen waarom biologen biodiversiteit zelfs meer aanbidden dan economen technologie aanbidden. De wilde en gevarieerde voorraad van DNA, in de loop van miljarden jaren geëvolueerd en opeengestapeld, is dé bron van evolutionaire mogelijkheden. Net zoals wetenschap bibliotheken, laboratoria en wetenschappers dé bron zijn van technologische mogelijkheden. Het toestaan dat soorten uitsterven is een systemische misdaad, net als het willekeurig vernietigen van alle kopieën van bijzonder wetenschappelijke tijdschriften of bepaalde soorten wetenschappers dat is.\r\n\r\nHetzelfde kan worden gezegd van menselijke culturen, die de opslag zijn van gedragsrepertoires die niet over miljarden, maar honderdduizenden jaren opeengestapeld zijn. Ze zijn een voorraad van waaruit sociale evolutie en innovatie ontstaat. Helaas waarderen wij mensen het evolutionaire potentieel van culturen minder dan dat we het potentieel van iedere genetische variatie van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Grondeekhoorns aardeekhoorn] begrijpen. Dat komt mogelijk door het geloof in de volstrekte superioriteit van de eigen cultuur, een aspect van bijna elke cultuur.\r\n\r\nElk systeem, biologisch, economisch of sociaal, dat experimenten minacht en het ruwe materiaal van innovatie wist is op de lange termijn gedoemd op deze zeer gevarieerde planeet. \r\n\r\nHet punt van ingrijpen hier is duidelijk maar onpopulair. Het aanmoedigen van diversiteit betekent verlies van controle. \'\'\'Laat duizend bloemen bloeien en wat dan ook kan gebeuren!\'\'\'\r\n \r\nWie durft?\r\n\r\n===De doelen van het systeem===\r\n\r\nDe drang naar controle is een voorbeeld van waarom het doel van een systeem een nog krachtiger hefboompunt is dan het zelforganiserende vermogen van een systeem. \r\n\r\nAls het doel is om meer en meer van de wereld onder het regime van een centraal plansysteem te vangen—het rijk van Genghis Khan, Das dritte Reich, de People\'s Republic of China, Wal-Mart, Disney, Microsoft—dan staat alles lager in de lijst onder druk of wordt verzwakt om te voldoen aan die doelstelling, ook zelforganiserend gedrag. Alles is ondergeschikt aan de systeemdoelen.\r\n\r\nDaarom raak je niet uitgesproken over de vraag of genetische manipulatie een goede of een slechte zaak is. Zoals met alle technologieën is de uitkomst afhankelijk van het doel waarmee de stuurlui het roer hanteren. Het enige dat je kan zeggen is dat als bedrijven het hanteren om nog meer verhandelbare producten te genereren er een heel andere richting voor de evolutie wordt ingeslagen dan wat de planeet tot nu toe heeft gezien.\r\n\r\nSystemen hebben een hiërarchie van doelen. De meeste verzwakkende terugkoppellussen hebben hun eigen doelen—om het badwater op het juiste niveau te houden, om de kamertemperatuur comfortabel te houden, om voorraden op voldoende niveau te handhaven. Het zijn kleine hefboompunten. De punten met grote hefboomwerking zijn de doelstellingen van volledige systemen.\r\n\r\nMensen binnen systemen herkennen vaak niet wat de doelstelling is van het gehele systeem dat ze bedienen. De meeste bedrijven zullen waarschijnlijk zeggen dat het doel is om winst te maken, maar dat is slechts een regel, een noodzakelijke voorwaarde om mee te kunnen blijven spelen.\r\n\r\nWat is het doel van het spel? Om te groeien? Om het marktaandeel te vergroten? Om de wereld (klanten, leveranciers, toezichthouders) steeds meer onder de controle van de onderneming te brengen zodat haar activiteiten steeds meer van onzekerheid afgeschermd worden. Dat is ook het doel van een kankercel en van de hele levende bevolking. Het is alleen slecht wanneer het niet wordt tegengewerkt door hogere verzwakkende terugkoppellussen met doelen om het systeem in evenwicht te houden.\r\n\r\nHet doel van het voeren van de marktconcurrerentie dient het doel van elke onderneming om haar concurrenten te eliminieren te overtroeven. Het doel om de bevolking in evenwicht te houden en zich te ontwikkelen dient de doelstelling van elke populatie om alle middelen op te eisen voor haar eigen metabolisme te overtroeven. \r\n\r\nHet wisselen van de spelers in een systeem is een ingreep op laag niveau zolang de spelers in het zelfde oude systeem passen. De uitzondering op deze regel zit aan de top, als een enkele speler het systeemdoel kan veranderen.\r\n\r\nHet is wonderbaarlijk als—slechts zeer incidenteel—in een organisatie een nieuwe leider opstaat, een nieuw doel formuleert en zo in haar of zijn eentje het gedrag van honderden, duizenden of miljoenen perfect rationele mensen verandert. Adolf Hitler in Nazi-Duitsland en Mahatma Gandhi zijn hier twee extreme voorbeelden van.\r\n\r\nDat is ook wat Ronald Reagan deed. Niet lang voordat hij president werd, kon een president zeggen: ”Vraag niet wat de overheid voor jou kan doen, vraag wat jij kunt doen voor de overheid,” en niemand had zelfs gelachen. Reagan zei dat het doel niet is om de mensen  de regering te laten helpen en niet om de regering  de mensen te laten helpen, maar om de regering van onze nek af te krijgen.\r\n\r\nMen kan erover twisten dat grote veranderingen in het systeem hem daarmee weg lieten komen. Maar de grondigheid waarmee het gedrag sinds Reagan in de VS en zelfs de wereld is veranderd getuigt van de grote hefboomwerking van het uitspreken, herhalen en het opeisen van nieuwe systeemdoelen.\r\n\r\n===De mentaliteit of zienswijze van waaruit het systeem ontstaat===\r\n\r\nEen van de gezegden van Jay Forrester over systemen gaat alvolgt: “Het maakt niet uit hoe de fiscale wetgeving van een land is opgesteld. Er is een gemeenschappelijk idee in de hoofden van de samenleving over wat een ‘eerlijke’ verdeling van de fiscale last is. Ongeacht wat de regels zeggen zal de werkelijke verdeling van de belastingen het algemeen aanvaarde idee van ‘rechtvaardigheid’ altijd geweld aan doen, hetzij door eerlijk of oneerlijk spel, door complicaties, valsspelen, vrijstellingen of aftrekposten, of door voortdurende aanvallen op de regels.”\r\n\r\nHet gemeenschappelijke idee in de hoofden van de samenleving, de grote onuitgesproken aannames—onuitgesproken omdat ze onnodig zijn te vermelden; iedereen kent ze—vormt de diepste reeks overtuigingen van hoe de maatschappij denkt over hoe de wereld werkt. Er is een verschil tussen zelfstandige naamwoorden en werkwoorden. Mensen die minder betaald worden zijn minder waard. Groei is goed. De natuur is een onuitputtelijke voorraad van middelen die dient te worden omgezet ten behoeve van menselijke doeleinden. Evolutie is gestopt met het ontstaan van homo sapiens. Men kan land ‘bezitten’. De olievoorraden onder de noordpool zijn van mij. Dit zijn slechts enkele van de paradigmatische aannames van onze cultuur. Allemaal aannames die de mensen van andere culturen volstrekt verbluft achterlaat.\r\n\r\nParadigma\'s of zienswijzen zijn de bronnen van de systemen. Van hen komen doelen, informatiestromen, terugkoppellussen, voorraden en stromen.\r\n\r\nDe oude Egyptenaren bouwden piramides omdat ze geloofden in een hiernamaals. Wij bouwen torenflats omdat wij menen dat de ruimte in het centrum van de steden enorm waardevol is—behalve voor onoggelijke ruimten waarvan wij menen dat ze waardeloos zijn, vaak in de buurt van de diezelfde torenflats.\r\n\r\nOf het nu Copernicus of Kepler was die aantoonde dat de aarde niet het middelpunt van het universum was, of Einstein die veronderstelde dat materie en energie uitwisselbaar zijn, of Adam Smith die beweerde dat de egoïstische acties van individuele spelers in markten heerlijk bijdroegen aan het gemeenschappelijk goed.\r\n\r\nMensen die weten te in te grijpen in systemen op het niveau van een zienswijze, en daar de gevoelige snaar weten te raken, raken een hefboompunt dat systemen volledig transformeert.\r\n\r\nJe kunt zeggen dat paradigma\'s moeilijker zijn te veranderen dan elk ander aspect van een systeem, en dus dient deze post het laagst op de lijst worden geplaatst, niet het hoogst. Maar er is niets fysieks of duur of zelfs langzaam aan een paradigmaverschuiving. Bij elk individu gebeurt dit in een oogwenk. Een klik in de geest, een nieuwe manier van kijken is voldoende. \'\'\'Eureka!\'\'\' Natuurlijk verzetten individuen en samenlevingen zich tegen uitdagingen van hun paradigma, harder dan tegen elke andere vorm van verandering.\r\n\r\nDus, \'\'\'hoe kan je een paradigma veranderen?\'\'\' Thomas Kuhn, die het baanbrekende boek over de grote paradigmaverschuiving in de wetenschap schreef, heeft hierover veel te zeggen. In een notendop komt het hierop neer:\r\n*\'\'\'Blijf goed wijzen op de afwijkingen en storingen van het oude paradigma.\'\'\'\r\n*\'\'\'Kom zelf luid en duidelijk en met zekerheid vanuit het nieuwe paradigma.\'\'\'\r\n*\'\'\'Injecteer mensen met het nieuwe paradigma op openbare plaatsen met zichtbaarheid en kracht.\'\'\'\r\n*\'\'\'Werk met actieve veranderaars en met het overgrote deel van mensen met een open geest\'\'\' en verkwist geen met reactionairs.\r\n\r\nSysteemmensen zeggen dat één manier om een paradigma te veranderen is om een model van een systeem te maken dat je buiten het systeem plaatst en je zo dwingt om de ogen te openen en met een {{frisse blik}} het geheel te zien. Systeemmensen zeggen dat omdat hun eigen paradigma\'s op die manier zijn gewijzigd.\r\n\r\n===De kracht om paradigma\'s te overstijgen===\r\n\r\nOm waarheidsgetrouw en volledig zijn is er nog een nabrander.\r\n\r\nDe hoogste hefboomwerking van alles is om je niet te verbinden met de arena van paradigma\'s en je te beseffen dat geen enkele paradigma ‘waar’ is. Zelfs die paradigma\'s die jouw zoete comfortabele wereldbeeld vormen geven een zeer beperkt inzicht in een immens en fantastisch universum.\r\n\r\nOp buikniveau snap je het paradigma dat er paradigma\'s zijn, en je snapt dat datzelf een paradigma is. Dat inzicht is fantastisch grappig. Het is jezelf verliezen in niet-weten.\r\n\r\nMensen die zich vastklampen aan paradigma\'s (en dat doet bijna iedereen) werpen één blik in de ruime mogelijkheid dat alles wat we denken gegarandeerd onzin is en fietsen vervolgens angstig voor die onzekerheid en snel in de tegenovergestelde richting. Toch zit er geen kracht, geen controle, zelfs geen bestaansreden, laat staan handelen, in de ervaring dat er geen zekerheid is in welk wereldbeeld dan ook. Maar iedereen die voor een moment of voor een mensenleven heeft gespeeld met dat idee ziet het als een basis voor radicale zelfstandigheid en gelijkwaardigheid.\r\n\r\nAls er geen waar paradigma is, kies er dan een die bijdraagt aan de verwezenlijking van jouw doel. Als je geen idee hebt waar je een doel kunt vinden, stem dan af op het universum of op jouw favoriete godheid, en luister ernaar en doe zijn, haar of ‘hets’ wil, want die is veel beter geïnformeerd dan de jouwe.\r\n\r\nTerug van het sublieme naar het belachelijke, van verlichting naar waarschuwingen. Er is nog zoveel dat moet worden gezegd om deze lijst te kwalificeren. Het is een voorlopige lijst en de volgorde is glibberig. Er zijn uitzonderingen op elk punt. Laat de lijst sudderen in je bovenbewustzijn. Loop op en neer door de lijst, pas hefboompunten toe waar je ze kan vinden. Hoe hoger het hefboompunt in de lijst staat, hoe meer het systeem zich verzet tegen haar verandering—dat is de reden waarom samenlevingen echt verlichte wezens proberen uit te wissen. \r\n\r\nEr zijn geen goedkope kaartjes voor systeemveranderingen. Je moet er aan werken, of dat nou betekent dat je een systeem nauwgezet moet analyseren of een paradigma rigoureus moet afgooien. Uiteindelijk lijkt het erop dat het hefboomeffect minder te maken heeft met het duwen van hefbomen dan met gedisciplineerd denken gecombineerd met strategisch, diep en wild loslaten.\r\n\r\n===Op naar een briljanten millennium===\r\nOnze regeringen en bedrijven blijven verstrikt hangen in het draaien aan kranen, drukken op knoppen en schonen van afvoerputten. Tijd voor een {{frisse blik}}—een paradigmaverschuiving—en een nieuw {{vurig verlangen}} naar de zee. \r\n\r\nDe ongeloofwaardig eenvoudige edoch extreem effectieve systeemoplossingen uit de huidige financiële crisis zijn al door velen verzonnen—[[de rijken rijker en de armen rijken]].\r\n\r\nOnze financiële infrastructuur is ondertussen—afgezien van de eurobiljetten en -munten—volledig digitaal,. Geld wordt informatie en informatie wordt geld. Ons financiële en monetaire systeem is volledig vormgegeven met software. En software is, de naam zegt het al, zachte en kneedbare waar.\r\n\r\nDus in tegenstelling tot fysieke infrastructuur zoals gebouwen en wegen en leidingen is het aapassen van onze financiële infrastructuur relatief gezien een eitje. Het veranderen van parameters, aanbrengen van effectieve terugkoppellussen en toevoegen of aanpassen van buffers in het financiële systeem en het bepalen van nieuwe doelen dus ook. Het is niet een kwestie van van kunnen, \'\'\'het is een kwestie van willen!\'\'\'\r\n\r\nSchrijf je {{dagdroom}}: Ik wil leven in een land dat… (vervang ‘land’ door gezin, buurt, wijk, dorp, plaats, stad, regio, organisatie, provincie, land, werelddeel, wereld). Verzamel het {{zielsprofiel}} van geestverwanten. Inspireer, groei en koester {{1.000 echte fans}}.\r\n\r\nTijd voor ecosofische wetswijzigingen en [[slimme spirituele software]]?!\r\n\r\n\'\'\'¥€$ WE CAN!\'\'\'\r\n\r\nVrij naar \'\'[http://www.developerdotstar.com/mag/articles/places_intervene_system.html Places to Intervene in a System]\'\' door [http://en.wikipedia.org/wiki/Donella_Meadows Donella Meadows].\r\n\r\n','Systeeminterventiepunten',0,'','inherit','open','open','','505-revision-4','','','2009-03-02 20:39:45','2009-03-02 19:39:45','',505,'http://aardbron.nl/505-revision-4/',0,'revision','',0),(1238,2,'2010-03-05 09:49:22','2010-03-05 08:49:22','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/Peter-Sloterdijk-puzzelt.png\" title=\"Peter Sloterdijk puzzelt\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"size-full wp-image-624\" /><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://www.peterrigaud.com/\">© Peter Rigaud</a></p>[/caption]\r\n\r\n[http://www.newshoestoday.com/site/we/sanne/ Sanne Bruijne] van [http://www.newshoestoday.com/ new shoes today] tipte het interview met [http://nl.wikipedia.org/wiki/Peter_Sloterdijk Peter Sloterdijk] in  VPRO\'s [http://player.omroep.nl/?aflID=10675870 Tegenlicht: Waar is Woede?].\r\n\r\nVooral het \'\'\'vrij en willig betalen van belasting\'\'\' is een interessante radicale en veelbelovende omkering van ons huidige stelsel.\r\n\r\nBelasting dient eigenlijk \'\'\'verlichting\'\'\' te heten omdat het ons leven plezieriger, lichter en moeitelozer maakt. Helemaal als we het vrij en willig schenken aan de overheid om er zinnige dingen voor de gemeenschap  mee te doen. Van \'\'\'ikonomie\'\'\' naar \'\'\'wijconomie\'\'\'.\r\n\r\n----\r\n\r\n===Grote Globale Metabool===\r\n<nowiki><object width=\"500\" height=\"301\"><param name=\"movie\" value=\"http://www.youtube.com/v/uzB99ARrdqA&hl=en_US&fs=1&rel=0\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"></param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"></param><embed src=\"http://www.youtube.com/v/uzB99ARrdqA&hl=en_US&fs=1&rel=0\" type=\"application/x-shockwave-flash\" allowscriptaccess=\"always\" allowfullscreen=\"true\" width=\"500\" height=\"301\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\nHet gaat hier om een echte kloof in inzicht. We weten niet dat we het niet weten. [dus helpt zoiets als het [[Serieus Gek Geld Spel]] om deze kloof te dichten].\r\n\r\nToorn is altijd dan productief wanneer er een eenduidig te identificeren schuldige aan te wijzen is die op geen enkele andere manier uit zijn positie verdrongen kan worden. In de huidige situatie is niet duidelijk wie er door de collectieve toorn uit zijn functie verdrongen kan worden.\r\n\r\nWij mensen leven veel te langzaam voor het grote globale metabolische systeem. Dat systeem wil eigenlijk dat we elke maand alle lampen vervangen, elk jaar een nieuwe auto nemen, elk half jaar een nieuwe TV, elk kwartaal een nieuwe computer. Twee maanden op vakantie in plaats van drie weken. De ‘\'\'\'Grote Globale Metabool\'\'\'’ wordt nog gelukkiger als we nog meer zouden verspillen en verkwisten.\r\n\r\nObama\'s “Yes We Can” was in 2008 het Amerikaanse antwoord op de Europese vraag naar revolutie.\r\n\r\nEuropa is een oud en gedeprimeerd continent. Daarom hebben wij geen charismatische leider zoals Obama.\r\n\r\nDe zittende orde weet dat ze teveel te verliezen hebben en zullen daarom geen revolutie starten.\r\n\r\nDe typische revolutionaire constellatie zijn de aanhangers van een ambitieuze middenlaag, meestal de intellectuele leiders, tegenover een groep ontevredenen die het gevoel hebben niets te verliezen te hebben.\r\n\r\nZijn mensen nog wel in staat om zich iets buiten deze, nu globale crisis voor te stellen? Kunnen ze nog ontsnappen? Waar is hier de nooduitgang?\r\n\r\nDe vraag naar de nooduitgang heeft weinig zin. Met ons systeem van commercieel vastgoed die een prettige welvaart gebracht heeft maakt de vraag zinloos.\r\n\r\n===Vrijwillige belasting===\r\n<nowiki><object width=\"500\" height=\"301\"><param name=\"movie\" value=\"http://www.youtube.com/v/LgyCae60nSM&hl=en_US&fs=1&rel=0\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"></param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"></param><embed src=\"http://www.youtube.com/v/LgyCae60nSM&hl=en_US&fs=1&rel=0\" type=\"application/x-shockwave-flash\" allowscriptaccess=\"always\" allowfullscreen=\"true\" width=\"500\" height=\"301\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\nWe lijden aan \'\'\'luxepessimisme\'\'\' en \'\'\'luxe-oppositie\'\'\'.\r\n\r\nEuropa lijdt eraan dat er te weinig jonge mensen met frisse nieuwe ideeën hebben.\r\n\r\nVeel woede en toorn doordat m.n. jonge mannen tot het inzicht komen dat ze de levensstandaard van hun ouders niet kunnen herhalen (denken ze). Ze kunnen er niet meer vanuit gaan dat de volgende generatie het beter zal hebben dan de huidige.\r\n\r\nDeze toorn is wel voelbaar maar niet bundelbaar. De enige adequate uiting van deze toorn is de wil voor een goede politieke of beroepsmatige carrière. Jongeren zijn beter af indien ze hun toorn in ambitie transformeren en niet in politiek activisme.\r\n\r\nEen transnationale beweging is noodzakelijk omdat de problematiek boven het nationale niveau uitstijgt. Je kan het niet meer lokaal (binnen je eigen afdeling) oplossen.\r\n\r\nDe huidige informatie en netwerktechnologie maakt het mogelijk om deze woede om te zetten in constructieve energie.\r\n\r\nStel je voor dat alle belastinginningen niet door dwang maar vrijwillig worden ingenomen (verzameld). Dat zal het gemeenschappelijke leven radicaal veranderen.\r\n\r\nWanneer we van belastingdwang overgaan op het geschenk voor de gemeenschap. Dat is een soort idealistische herprogrammering van de gemeenschap. Daarbij worden precies dezelfde bedragen betaald, ze worden echter niet meer afgedwongen maar vrijwillig.\r\n\r\nDan zullen de schenkers zich volkomen interesseren wat er met hun geld gebeurt. Daardoor zal een veel intensievere sociale coherentie (samenhang) ontstaan omdat de schenkers hun geld begeleiden tot aan het punt van allocatie (besteding), daar waar het werkelijk gebruikt wordt.\r\n\r\nZo worden ook sponsoren gezien. Die bereiken veel meer met minder geld als de staat voor dat doel gebruiken zou wonderbaarlijke dingen. Zodra het geld privé uitgegeven wordt neemt de productiviteit/effectiviteit minstens vijfvoudig toe.\r\n\r\nWanneer je het geld aan de staat geeft en zegt, doe er wat mee, dan kunnen ze het net zo goed in de zee gooien. Van elke vijf euro die je aan de staat geeft komt er één of twee zinvol besteed aan. De rest wordt in op de reis daar naar toe verkwist.\r\n\r\nSaoedi Arabië werk zo. Al het geld voor weduwen en wezen komt zo bij elkaar.\r\n\r\nKlopt. Die cultuur is niet gebaseerd op miserabiliteit zoals bij ons maar op trots. De trotse mens wil niet dat de staat hem iets afneemt maar wil liever de staat iets geven, of toestaan dat de staat iets neemt.\r\n\r\n===Diabolisch Experiment===\r\n<nowiki><object width=\"501\" height=\"301\"><param name=\"movie\" value=\"http://www.youtube.com/v/SKn3ozI4p5g&hl=en_US&fs=1&rel=0\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"></param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"></param><embed src=\"http://www.youtube.com/v/SKn3ozI4p5g&hl=en_US&fs=1&rel=0\" type=\"application/x-shockwave-flash\" allowscriptaccess=\"always\" allowfullscreen=\"true\" width=\"501\" height=\"301\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\nDat zou een wonderschoon experiment zijn.\r\n\r\nDit voorstel zelf heeft een \'\'\'diabolische component\'\'\'. De mensen denken dan automatisch “\'\'\'Dan geven we lekker niets meer\'\'\'.” Ze begrijpen de grap van het voorstel niet op het ogenblik dat het vrijwillig wordt… Het kan zijn dat er de eerste keer een deflatie optreedt omdat de mensen veel minder geven. Maar dan schrikken ze van omdat ze erkennen dat ze \'\'\'gulzig en gierig\'\'\' zijn en ze zich in een \'\'\'laag spel\'\'\' hebben laten engageren. Namelijk in \'\'\'het grijp- en graaispel\'\'\'.\r\n\r\nIn de moraalpsychologie is deze grijp- en graaicultuur echter alleen de onderste laag. Zodra mensen iets welvarender zijn verandert de sociaalpsychologische structuur en de tymotische kwaliteiten, de \'\'\'trots gaat tegenover de gierigheid aan de leiding\'\'\'.\r\n\r\nDat kunnen wij ons niet voorstellen. \'\'\'Wij geloven allemaal dat onze buren ook gierige varkens zijn\'\'\' en vooral dat de buren niet zullen betalen. Mischien betalen de buren nog wel, maar hún buren niet meer.\r\n\r\nWat ze niet weten is dat die sociaalpsychologische verandering een \'\'\'sportieve wedstrijd tussen trotse mensen\'\'\' start vanwege [[Geschenkenconomie katalyseert gemeenschapszin|het verlangen om als gevende, schenkende mens erkend te worden]].\r\n\r\n===Gierige zwijnen===\r\n<nowiki><object width=\"500\" height=\"301\"><param name=\"movie\" value=\"http://www.youtube.com/v/T3pnS3nq-5A&hl=en_US&fs=1&\"></param><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\"></param><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\"></param><embed src=\"http://www.youtube.com/v/T3pnS3nq-5A&hl=en_US&fs=1&\" type=\"application/x-shockwave-flash\" allowscriptaccess=\"always\" allowfullscreen=\"true\" width=\"500\" height=\"301\"></embed></object></nowiki>\r\n\r\n\'\'\'Wij zijn eigenlijk allemaal door de staat in de positie van gierige zwijnen geduwt die je met de fiscus en de wet de helft van je inkomen afneemt omdat ze geloven dat we ze niet uit onszelf willen geven.\'\'\' Dat is het onderscheidende punt.\r\n\r\nJe moet alleen één ding niet vergeten. In 2008 hebben private filantropische instituten in de USA \'\'\'310 miljard dollar aan giften\'\'\' verzameld. Dat is net zoveel als de Duitse federale begroting. En niemand heeft ze daartoe gedwongen, maar de cultuur als geheel heeft ze zodanig gestructureerd dat ze dit gedrag ondersteunt en de mensen ‘bevleugeld’ (bevlogen, begeesterd) in deze verhouding. Natuurlijk is daar ook een bepaald belanstingstelsel en allerlei andere zaken helpen daarmee, maar zoiets kun je bij ons ook doen.\r\n\r\nIn Duistland is het precies 1% van deze som. Wij hebben 4 miljard euro in 2008 aan private liefdadigheid of cultuursponsoring samengebracht. Aan de ene kant is dat een mooi bedrag, aan de andere kant is het, als men dat vergelijkt met wat sociaalpsychologisch mogelijk is en \'\'\'de rijkdom van de gemeenschap\'\'\', tegelijkertijd ook een blamage.','Vrijwillig belasting betalen volgens Peter Sloterdijk',0,'','inherit','open','open','','1115-revision-14','','','2010-03-05 09:49:22','2010-03-05 08:49:22','',1115,'http://aardbron.nl/1115-revision-14/',0,'revision','',0),(1239,2,'2010-01-29 17:41:31','2010-01-29 16:41:31','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor het spel leer je \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'drie kwartier\'\'\', en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je \'\'\'\'\'besteed\'\'\'\'\' je tijd zinnig (nuttig, richtinggevend, betekenisvol en plezierig).\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n==Wat zeggen anderen?==\r\n[http://lietaer.com Bernard Lietaer] (auteur van [http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst Het geld van de toekomst]):\r\n:“Sindbad en Aladdin is een snelle, dynamische en—misschien het belangrijkste—een plezierige manier om verschillende geldsystemen te begrijpen.”\r\n\r\n[http://www.newshoestoday.com/we/igor_byttebier.html Igor Byttebier] (auteur van [http://www.creativiteithoezo.net/ Creativiteit Hoe?ZO!]):\r\n:‘Confusius zei:\r\n::‘Ik hoor en ik vergeet,\r\n::ik zie en ik onthoud,\r\n::ik doe en ik begrijp.’\r\n\r\n:Het Sinbad-Alladinspel doet je het verschil \'\'\'voelen\'\'\' en dat maakt een wereld van verschil! Geld krijgt een andere betekenis als je het éénmaal gespeeld hebt.”\r\n\r\n[http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599# Guido van den Nieuwendijk] zegt in [http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599 NET-WERKEN, het 1e evenement!]:\r\n:“Bij de start leek het allemaal een beetje wazig, achteraf bleek dit helemaal te kloppen en viel alles op z´n plek. Dit was gelijk een mooie boodschap aan mezelf, dat je niet altijd alleen maar de controle moet willen hebben, nog wat extra´s geleerd dus.”\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator?\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een dagdeel of een volledige dag invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop of stuur een e-mail naar \'\'\'serieus-spel\'\'\' at \'\'\'aardbron\'\'\' dot \'\'\'nl\'\'\'.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een licentie op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-11','','','2010-01-29 17:41:31','2010-01-29 16:41:31','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-11/',0,'revision','',0),(1240,2,'2010-05-10 13:27:20','2010-05-10 12:27:20','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|Nederlands\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf booklet]¹\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|English\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serious Funny Money Game License Agreement 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serious-Funny-Money-Game-Agreement-1.1-Blank.pdf normal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nAttribution-ConditionalCommercial-ShareAlike 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1.pdf normal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1-booklet.pdf booklet]²\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons \r\nAttribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Netherlands \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl/deed.en web]\r\n|}\r\n\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'\r\n²) \'\'print two-sided over the short-edge binding and then fold over the long-edge binding\'\'','Licentie',0,'','publish','open','open','','licentie','','','2010-08-17 13:02:16','2010-08-17 12:02:16','',22,'http://aardbron.nl/?page_id=1240',0,'page','',0),(1241,2,'2010-05-10 13:23:59','2010-05-10 12:23:59','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\n\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige licenties.\n\nAardbron een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doe\n\nDe doelen van deze Licentie zijn:\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\n','Aardbron 30 licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision','','','2010-05-10 13:23:59','2010-05-10 12:23:59','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision/',0,'revision','',0),(1242,2,'2010-05-10 13:24:59','2010-05-10 12:24:59','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\n\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\n\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\n','Aardbron 30 licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-2','','','2010-05-10 13:24:59','2010-05-10 12:24:59','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-2/',0,'revision','',0),(1243,2,'2010-05-10 13:25:51','2010-05-10 12:25:51','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n\r\n','Aardbron 30 licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-3','','','2010-05-10 13:25:51','2010-05-10 12:25:51','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-3/',0,'revision','',0),(1244,2,'2010-05-10 13:27:20','2010-05-10 12:27:20','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n\r\n','Aardbron 30 licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-4','','','2010-05-10 13:27:20','2010-05-10 12:27:20','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-4/',0,'revision','',0),(1245,2,'2010-08-17 13:01:50','2010-08-17 12:01:50','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\n\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\n\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\n\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\n\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\n\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\n\nJe mag:\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\n\nOnder de volgende voorwaarden:\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\n\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\n\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\n\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\n\n==Officiële licentiedocumenten==\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\n{|rules=\"rows\"\n|-\n!colspan=\"2\"|Nederlands\n|-\n|valign=\"top\"|\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\n|valign=\"top\"|\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf normaal]\n|-\n|valign=\"top\"|\nAardbron 30\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \n|valign=\"top\"|\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf booklet]¹\n|-\n|valign=\"top\"|\nCreative Commons\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\n|valign=\"top\"|\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf booklet]¹\n|-\n!colspan=\"2\"|English\n|-\n|valign=\"top\"|\nAardbron &#124; Serious Funny Money Game License Agreement 1.1\n|valign=\"top\"|\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serious-Funny-Money-Game-Agreement-1.1-Blank.pdf normal]\n|-\n|valign=\"top\"|\nAardbron 30\nAttribution-ConditionalCommercial-ShareAlike 1.1 \n|valign=\"top\"|\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1.pdf normal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1-booklet.pdf booklet]²\n|-\n|valign=\"top\"|\nCreative Commons \nAttribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 Netherlands \n|valign=\"top\"|\n[http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl/deed.en normal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1-booklet.pdf booklet]\n\n|}\n\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'\n²) \'\'print two-sided over the short-edge binding and then fold over the long-edge binding\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-autosave','','','2010-08-17 13:01:50','2010-08-17 12:01:50','',1240,'http://aardbron.nl/1240-autosave/',0,'revision','',0),(1246,2,'2010-05-10 13:28:47','2010-05-10 12:28:47','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n\r\n','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-5','','','2010-05-10 13:28:47','2010-05-10 12:28:47','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-5/',0,'revision','',0),(1247,2,'2010-05-10 13:43:42','2010-05-10 12:43:42','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons by-nc-sa als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie==\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA)\r\nJe mag:\r\n\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n*\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n*\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n**deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n**30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n**een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n*\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\n{|\r\n|-\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 (PDF)\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 booklet (PDF)\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland booklet\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-6','','','2010-05-10 13:43:42','2010-05-10 12:43:42','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-6/',0,'revision','',0),(1248,2,'2010-05-10 13:44:31','2010-05-10 12:44:31','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons by-nc-sa als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie==\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n*\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n*\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n**deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n**30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n**een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n*\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\n{|\r\n|-\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 (PDF)\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 booklet (PDF)\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland booklet\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-7','','','2010-05-10 13:44:31','2010-05-10 12:44:31','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-7/',0,'revision','',0),(1249,2,'2010-05-10 13:45:13','2010-05-10 12:45:13','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons by-nc-sa als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie==\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\n{|\r\n|-\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 (PDF)\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 booklet (PDF)\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland booklet\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-8','','','2010-05-10 13:45:13','2010-05-10 12:45:13','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-8/',0,'revision','',0),(1250,2,'2010-05-10 13:47:07','2010-05-10 12:47:07','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons by-nc-sa als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\n{|\r\n|-\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 (PDF)\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 booklet (PDF)\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland booklet\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-9','','','2010-05-10 13:47:07','2010-05-10 12:47:07','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-9/',0,'revision','',0),(1251,2,'2010-05-10 13:50:48','2010-05-10 12:50:48','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons by-nc-sa als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|\r\n|-\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 booklet\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland booklet\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-10','','','2010-05-10 13:50:48','2010-05-10 12:50:48','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-10/',0,'revision','',0),(1260,2,'2010-05-10 14:09:55','2010-05-10 13:09:55','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal &#124; Booklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal &#124; Booklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal &#124; Booklet¹\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-19','','','2010-05-10 14:09:55','2010-05-10 13:09:55','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-19/',0,'revision','',0),(1252,2,'2010-05-10 13:51:07','2010-05-10 12:51:07','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht].\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons by-nc-sa als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 booklet\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland booklet\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-11','','','2010-05-10 13:51:07','2010-05-10 12:51:07','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-11/',0,'revision','',0),(1261,2,'2010-05-11 09:21:05','2010-05-11 08:21:05','','Aardbron 30 BY-CC-SA Licentie 1.1-booklet',0,'','inherit','open','open','','aardbron-30-by-cc-sa-licentie-1-1-booklet','','','2010-05-11 09:21:05','2010-05-11 08:21:05','',1240,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1258,2,'2010-05-10 14:07:15','2010-05-10 13:07:15','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n|valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n|valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n|valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-17','','','2010-05-10 14:07:15','2010-05-10 13:07:15','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-17/',0,'revision','',0),(1255,2,'2010-05-10 14:02:31','2010-05-10 13:02:31','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!align=\"left\" valign=\"top\" width=\"50%\"|\r\nNormaal\r\n!align=\"left\" valign=\"top\" width=\"50%\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 booklet\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland booklet\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1 booklet\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-14','','','2010-05-10 14:02:31','2010-05-10 13:02:31','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-14/',0,'revision','',0),(1253,2,'2010-05-10 13:54:07','2010-05-10 12:54:07','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 booklet\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland booklet\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-12','','','2010-05-10 13:54:07','2010-05-10 12:54:07','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-12/',0,'revision','',0),(1254,2,'2010-05-10 14:01:54','2010-05-10 13:01:54','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n!align=\"left\" valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 booklet\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland booklet\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1 booklet\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-13','','','2010-05-10 14:01:54','2010-05-10 13:01:54','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-13/',0,'revision','',0),(1256,2,'2010-05-10 14:05:31','2010-05-10 13:05:31','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n|valign=\"top\" width=\"50%\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n|valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n|valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-15','','','2010-05-10 14:05:31','2010-05-10 13:05:31','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-15/',0,'revision','',0),(1257,2,'2010-05-10 14:06:04','2010-05-10 13:06:04','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30 Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n|valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n|valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal\r\n|valign=\"top\"|\r\nBooklet¹\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-16','','','2010-05-10 14:06:04','2010-05-10 13:06:04','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-16/',0,'revision','',0),(1259,2,'2010-05-10 14:08:50','2010-05-10 13:08:50','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron. In specifieke gevallen kan hiervan afgeweken worden.\r\n\r\nNaamsvermedling-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal &#124; Booklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal &#124; Booklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal &#124; Booklet¹\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-18','','','2010-05-10 14:08:50','2010-05-10 13:08:50','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-18/',0,'revision','',0),(1262,2,'2010-05-11 09:21:09','2010-05-11 08:21:09','','Aardbron 30 BY-CC-SA Licentie 1.1',0,'','inherit','open','open','','aardbron-30-by-cc-sa-licentie-1-1','','','2010-05-11 09:21:09','2010-05-11 08:21:09','',1240,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1263,2,'2010-05-11 09:21:11','2010-05-11 08:21:11','','Aardbron Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1 Blanko',0,'','inherit','open','open','','aardbron-serieus-gek-geld-spel-overeenkomst-1-1-blanko','','','2010-05-11 09:21:11','2010-05-11 08:21:11','',1240,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1264,2,'2010-05-11 09:21:12','2010-05-11 08:21:12','','Creative Commons BY-NC-SA NL 3.0-booklet',0,'','inherit','open','open','','creative-commons-by-nc-sa-nl-3-0-booklet','','','2010-05-11 09:21:12','2010-05-11 08:21:12','',1240,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1265,2,'2010-05-11 09:21:13','2010-05-11 08:21:13','','Creative Commons BY-NC-SA NL 3.0',0,'','inherit','open','open','','creative-commons-by-nc-sa-nl-3-0','','','2010-05-11 09:21:13','2010-05-11 08:21:13','',1240,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1266,2,'2010-05-10 14:12:55','2010-05-10 13:12:55','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Licentie 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal &#124; Booklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal &#124; Booklet¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\nNormaal &#124; Booklet¹\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-20','','','2010-05-10 14:12:55','2010-05-10 13:12:55','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-20/',0,'revision','',0),(1267,2,'2010-05-11 09:28:50','2010-05-11 08:28:50','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf Normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-21','','','2010-05-11 09:28:50','2010-05-11 08:28:50','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-21/',0,'revision','',0),(1268,2,'2010-05-10 10:10:03','2010-05-10 09:10:03','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor het spel leer je \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'drie kwartier\'\'\', en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je \'\'\'\'\'besteed\'\'\'\'\' je tijd zinnig (nuttig, richtinggevend, betekenisvol en plezierig).\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n==Wat zeggen anderen?==\r\n[http://lietaer.com Bernard Lietaer] (auteur van [http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst Het geld van de toekomst]):\r\n:“Sindbad en Aladdin is een snelle, dynamische en—misschien het belangrijkste—een plezierige manier om verschillende geldsystemen te begrijpen.”\r\n\r\n[http://www.newshoestoday.com/we/igor_byttebier.html Igor Byttebier] (auteur van [http://www.creativiteithoezo.net/ Creativiteit Hoe?ZO!]):\r\n:‘Confusius zei:\r\n::‘Ik hoor en ik vergeet,\r\n::ik zie en ik onthoud,\r\n::ik doe en ik begrijp.’\r\n\r\n:Het Sinbad-Alladinspel doet je het verschil \'\'\'voelen\'\'\' en dat maakt een wereld van verschil! Geld krijgt een andere betekenis als je het éénmaal gespeeld hebt.”\r\n\r\n[http://www.dolphin-energy.com/biografie.html Nynke Roukema] van [http://www.dolphin-energy.com/ Dolphin Energy]:\r\n:Het [[Serieus Gek Geld Spel]] geeft \'\'\'glashelder inzicht in eigen gedrag\'\'\' en de basis waarop je keuzes maakt. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] \'\'\'maakt bevroren energie weer vrij\'\'\'.\r\n\r\n[http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599# Guido van den Nieuwendijk] zegt in [http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599 NET-WERKEN, het 1e evenement!]:\r\n:“Bij de start leek het allemaal een beetje wazig, achteraf bleek dit helemaal te kloppen en viel alles op z´n plek. Dit was gelijk een mooie boodschap aan mezelf, dat je niet altijd alleen maar de controle moet willen hebben, nog wat extra´s geleerd dus.”\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator?\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een dagdeel of een volledige dag invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop of stuur een e-mail naar \'\'\'serieus-spel\'\'\' at \'\'\'aardbron\'\'\' dot \'\'\'nl\'\'\'.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een licentie op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-12','','','2010-05-10 10:10:03','2010-05-10 09:10:03','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-12/',0,'revision','',0),(1269,2,'2010-05-14 21:10:18','2010-05-14 20:10:18','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-3.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-3-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'\r\n\r\nEr is niets zo effectief om het leren te versnellen als ondergedompeld worden in een fysiek spel. Hoe eenvoudiger hoe beter, nog beter met weinig of geen middelen. Zo low-tech mogelijk. Je ziet dan bij sommigen écht het kwartje vallen—een prachtig moment.','Serieus spel',0,'','publish','open','open','','serieus-spel','','','2010-07-19 07:15:20','2010-07-19 06:15:20','',0,'http://aardbron.nl/?p=1269',0,'post','',0),(1270,2,'2010-05-14 20:56:06','2010-05-14 19:56:06','','speelwereld-spelers-regels-artefacten',0,'','inherit','open','open','','speelwereld-spelers-regels-artefacten','','','2010-05-14 20:56:06','2010-05-14 19:56:06','',1269,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png',0,'attachment','image/png',0),(1271,2,'2010-05-14 20:53:44','2010-05-14 19:53:44','Een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} als ‘booklet’.\n','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision','','','2010-05-14 20:53:44','2010-05-14 19:53:44','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision/',0,'revision','',0),(1291,2,'2010-05-17 15:49:19','2010-05-17 14:49:19','','Pareltaal Serieus Spel-booklet',0,'','inherit','open','open','','pareltaal-serieus-spel-booklet','','','2010-05-17 15:49:19','2010-05-17 14:49:19','',0,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1292,2,'2010-05-17 15:49:33','2010-05-17 14:49:33','','Pareltaal Serieus Spel',0,'','inherit','open','open','','pareltaal-serieus-spel','','','2010-05-17 15:49:33','2010-05-17 14:49:33','',0,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1274,2,'2010-05-14 20:56:44','2010-05-14 19:56:44','Een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} als ‘booklet’.\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-2','','','2010-05-14 20:56:44','2010-05-14 19:56:44','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-2/',0,'revision','',0),(1275,2,'2010-05-14 20:58:53','2010-05-14 19:58:53','Een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} als ‘booklet’.\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n{{p|serieus spel}}:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf Normaal]\r\n*http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf Booklet]','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-3','','','2010-05-14 20:58:53','2010-05-14 19:58:53','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-3/',0,'revision','',0),(1276,2,'2010-05-14 20:59:03','2010-05-14 19:59:03','Een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} als ‘booklet’.\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n{{p|serieus spel}}:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf Booklet]','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-4','','','2010-05-14 20:59:03','2010-05-14 19:59:03','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-4/',0,'revision','',0),(1277,2,'2010-05-14 20:59:38','2010-05-14 19:59:38','Een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} als ‘booklet’.\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n{{p|serieus spel}}:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf Booklet]','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-5','','','2010-05-14 20:59:38','2010-05-14 19:59:38','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-5/',0,'revision','',0),(1278,2,'2010-05-14 21:03:52','2010-05-14 20:03:52','{{p|serieus spel}}:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf Normaal <img>http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif</img>]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf Booklet]\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-6','','','2010-05-14 21:03:52','2010-05-14 20:03:52','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-6/',0,'revision','',0),(1279,2,'2010-05-14 21:04:05','2010-05-14 20:04:05','{{p|serieus spel}}:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf Normaal] <img>http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif</img>\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf Booklet]\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-7','','','2010-05-14 21:04:05','2010-05-14 20:04:05','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-7/',0,'revision','',0),(1280,2,'2010-05-14 21:05:05','2010-05-14 20:05:05','{{p|serieus spel}}:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf Normaal] <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/>\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf Booklet]\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-8','','','2010-05-14 21:05:05','2010-05-14 20:05:05','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-8/',0,'revision','',0),(1281,2,'2010-05-14 21:05:25','2010-05-14 20:05:25','{{p|serieus spel}}:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf Normaal <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/>]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf Booklet]\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-9','','','2010-05-14 21:05:25','2010-05-14 20:05:25','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-9/',0,'revision','',0),(1282,2,'2010-05-14 21:05:57','2010-05-14 20:05:57','{{p|serieus spel}}:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf Normaal <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/>]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf Booklet<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/>]\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-10','','','2010-05-14 21:05:57','2010-05-14 20:05:57','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-10/',0,'revision','',0),(1283,2,'2010-05-14 21:06:25','2010-05-14 20:06:25','{{p|serieus spel}}:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-11','','','2010-05-14 21:06:25','2010-05-14 20:06:25','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-11/',0,'revision','',0),(1284,2,'2010-05-14 21:07:07','2010-05-14 20:07:07','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-12','','','2010-05-14 21:07:07','2010-05-14 20:07:07','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-12/',0,'revision','',0),(1285,2,'2010-05-14 21:09:02','2010-05-14 20:09:02','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-13','','','2010-05-14 21:09:02','2010-05-14 20:09:02','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-13/',0,'revision','',0),(1286,2,'2010-05-17 15:24:34','2010-05-17 14:24:34','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-autosave','','','2010-05-17 15:24:34','2010-05-17 14:24:34','',1269,'http://aardbron.nl/1269-autosave/',0,'revision','',0),(1287,2,'2010-05-14 21:10:18','2010-05-14 20:10:18','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-14','','','2010-05-14 21:10:18','2010-05-14 20:10:18','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-14/',0,'revision','',0),(1307,2,'2010-06-11 09:03:54','2010-06-11 08:03:54','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-18','','','2010-06-11 09:03:54','2010-06-11 08:03:54','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-18/',0,'revision','',0),(1288,2,'2010-05-17 15:27:57','2010-05-17 14:27:57','Waar komt die 4 miljard euro die afgelopen weekend Fortis is ingepompt vandaan? En die tientallen en honderden miljarden dollars en euros die de ECB en de Amerikaanse overheid zomaar in de geldmarkt pompen, waar komen die vandaan?\n\nAls ik [[Als de dollar valt]] goed begrijp, <!--more--> dan drukken de banken gewoon geld bij dat vervolgens uitgeleend wordt aan de overheid. Dus heeft de overheid een enorme schuld aan de banken. En vervolgens maakt de overheid op een zondag gewoon even 4 miljard euro vrij om Fortis te redden?\n\nAlhoewel, geld drukken? Het is niet meer dan een paar knoppen indrukken en een paar getallen veranderen in de Grote Globale Spreadsheet. Want meer dan dat is het financiële systeem natuurlijk niet. Of moet je zeggen \'\'\'Grote Globale Gokpaleis\'\'\'.\n\nErgens klopt er iets niet.\n\nWat is de toegevoegde waarde van banken (en verzekeringen)? AAA-ratings moeten het \'\'\'vertrouwen\'\'\' van een bank uitstralen. Maar aangezien die waarderingen op hun eigen drijfzand zijn gebouwd, stort de reputatie en het vertrouwen ook zomaar als een kaartenhuis in.\n\nWie houdt wie eigenlijk voor de gek?\n\n===Banken zijn misdadig dure rekenmachines===\n\nBanken zijn niets meer dan misdadig dure rekenmachines. Het enige wat ze hoeven doen is transacties bijhouden tussen rekeningnummers. Een triviale handeling die moeiteloos, foutloos en virtueel gratis door een computer met een softwareprogramma kan worden uitgevoerd.\n\nDe zorg dat er veel mensen op straat komen te staan als banken elkaar, in steeds rapper tempo, over gaan nemen is voldoende bewijs voor de overdaad en onnodige complexiteit van deze molochs.\n\nWelke overheid maakt als eerste middelen beschikbaar om \'\'\'een grootschalig open source project te starten dat een betrouwbaar, schaalbaar en gedecentraliseerd monetair systeem helpt ontwikkelen\'\'\'? Een systeem dat het gebruik van gemeenschapsgeld (“community currency” of “gek geld”) katalyseert.\n\nDe tijd is er rijp voor. Het systeem overrijp—sterker nog, het begint al flink te stinken (en geld stinkt niet zeggen ze altijd… dus \'\'moet\'\' er wel wat mis zijn).\n\nEn ja, \'\'\'open source\'\'\'. We willen namelijk niet nog zo\'n flop als de OV Chipkaart. We willen een extreem robuust systeem waar de slimste mensen hun creativiteit op kunnen botvieren. \'\'\'Veiligheid en betrouwbaarheid door radicale openheid\'\'\' is daarbij het credo.\n\n===Respectloze wereldwijde uitbuiting en uitputting===\n\nOnze economie is sociaal helemaal niet rechtvaardig en van bescheidenheid, respect voor elkaar en respect voor de natuur en de dieren is geheel geen sprake meer. Alles en iedereen wordt uitgebuit en uitgeput. Met harmonie en het evenwicht heeft het niets meer te maken. Wereldwijd zet de economie mensen steeds verder tegen elkaar op met alle gevolgen van dien. \n\nEn dan is onze rijkdom ook nog maar een schijnbare rijkdom want we hebben de laatste vijftig jaar meer schade aan de natuur aangericht dan in alle eeuwen daarvoor en het is nog maar de vraag of we dat kunnen keren. Alhoewel, elk niet-functionerend en ongezond systeem lijdt aan zelfvernietiging.\n\n===Rente===\n\nEn dan hebben we nog de rente als misdadig instrument. Elke euro die de centrale bank erbij verzint wordt met rente uitgeleend aan banken en overheden en via die weg aan bedrijfsleven en particulier. En hoe verder je in de keten komt, hoe meer rente erop zit. Een volkomen legaal grootschalig en misdadig piramidespel?\n\nDan te bedenken dat vroeger de meeste religies rente verboden. Alleen de Islam weet dit nog steeds in stand te houden. Het Christendom is zo zwak geweest om het verbod op rente te laten vallen. Jammer.\n\n===DigiCash===\n\nIk herinner me DigiCash van [http://www.chaum.com/ David Chaum] dat uitging van digitaal niet traceerbaar geld, net zoals baar geld. Dat roept de zwarte markt en witwassen natuurlijk op, maar zijn systeem maakt het twee keer uitgeven van het zelfde geld juist precies op dat moment zichtbaar en vanaf dat moment traceerbaar.\n\nChaum heeft er de patenten op. Jammer dat hij destijds zo koppig was in de onderhandelingen met de banken. Tegelijkertijd ook begrijpelijk. Het was (en is) een fundamentele bedreiging voor het huidige bancaire systeem—de gevestigde orde. Logisch dat ze zich er uit alle macht tegen verzetten.\n\nGeld wordt informatie en informatie wordt geld.\n\nKom op David, maak jouw ideeën eens patentvrij.\n\n===Zelfs de journalistiek is bang===\n\nWat me verbaast is dat in alle actualiteitenprogramma\'s hoofdzakelijk gesproken wordt over de \"reparatie\" en het \"herstel\" van het systeem. Onderwerpen zoals alternatieve geldsystemen komen niet aan de orde. Struisvogelpolitiek? De gevestigde orde is natuurlijk doodsbenauwd. Ze lopen met boter op hun hoofd.\n\nDie gevestigde orde is zo extreem machtig en heeft zoveel middelen om schier elke bedreiging af te wenden dat het bijna niemand lukt. Iedereen loop bang, onzeker en met twijfel rond. Niemand durft iets te ondernemen. Waar is de lef (en liefde)?\n\n===Gek Geld===\n\nIn deze tijd doen vele initiatieven zoals [http://strohalm.nl/ Strohalm], [http://project.cyclos.org/ Cyclos], [http://openmoney.org/ Open Money] en [http://ripple.sourceforge.net/ Ripple] een poging om voet aan de grond te krijgen. Vele daarvan zijn geïnspireerd door grootheden zoals [http://www.lietaer.com/ Bernard A. Lietaer] die de voordelen beseffen van een eigen lokale munteenheid voor gemeenschappen (“communities”).\n\nMaak je eigen geld voor je eigen gemeenschap. Dan kan het alleen binnen je eigen gemeenschap gebruikt worden en blijft het lokaal, binnen je eigen systeem. Het bevordert {{gezonde gemeenschapszin}} en \'\'\'stimuleert de [[samenlevenskunst]]\'\'\'. \n\nOok al heb je geen geld, geen krediet, je kan het toch uitgeven. Gewoon zelf maken door iets te kopen. Jouw aanschaf van een product of dienst van een ander binnen jouw gemeenschap is, letterlijk, gelijk\'\'\'waardig\'\'\' aan jouw \'\'\'belofte om in de toekomst ook een bijdrage te leveren aan jouw gemeenschap\'\'\'.\n\n===Alles gratis===\nAlternatieve economische systemen pleiten voor \"alles gratis\". Theoloog Bram Snoek heeft samen met ontwikkelingssocioloog Jo Versteijnen een al jaren sluimerend plan voor een alternatieve economie verder ontwikkeld. En ook emeritus hoogleraar economie Dr. Jaap van Duijn laat van zich horen in [http://www.ohmnet.nl/program.aspx?StrtSort=&lIntType=1&IntCounts=2&lIntEntityId=1085 Hindoeïsme & Economie deel 1] en [http://www.ohmnet.nl/program.aspx?StrtSort=&lIntType=1&IntCounts=1&lIntEntityId=1091  Hindoeïsme & Economie deel 2]\n\nMix daar naar smaak de [[vier soorten gratis]] bij in, en kijk toch eens hoe mooi de wereld kan worden.\n\n===Gedecentraliseerd reputatiesysteem===\n\nGeld is een wonderbaarlijk en prachtig smeermiddel voor \'\'\'schitterende [[samenlevenskunst]]\'\'\'. Geld is eigenlijk niet meer dan een \'\'\'gedecentraliseerd reputatiesysteem\'\'\'. Klaplopers vallen direct op. En degenen die grote bijdragen leveren aan de gemeenschap en samenleving ook.\n\nWat mij betreft mag er een Google-achtige club opstaan en de wereld voorzien van een open source gek geld systeem.\n\nLaten we eens een groots gedurfd [[serieus gek geld spel]] leven in blazen \n\nCrisis? Welke crisis? We leven een een tijd van ongekende kansen! Zet je kanskijkers op!!!\n\n','Gek Geld',0,'','inherit','open','open','','221-autosave','','','2010-05-17 15:27:57','2010-05-17 14:27:57','',221,'http://aardbron.nl/221-autosave/',0,'revision','',0),(1289,2,'2009-11-27 13:29:41','2009-11-27 12:29:41','Waar komt die 4 miljard euro die afgelopen weekend Fortis is ingepompt vandaan? En die tientallen en honderden miljarden dollars en euros die de ECB en de Amerikaanse overheid zomaar in de geldmarkt pompen, waar komen die vandaan?\r\n\r\nAls ik [[Als de dollar valt]] goed begrijp, <!--more--> dan drukken de banken gewoon geld bij dat vervolgens uitgeleend wordt aan de overheid. Dus heeft de overheid een enorme schuld aan de banken. En vervolgens maakt de overheid op een zondag gewoon even 4 miljard euro vrij om Fortis te redden?\r\n\r\nAlhoewel, geld drukken? Het is niet meer dan een paar knoppen indrukken en een paar getallen veranderen in de Grote Globale Spreadsheet. Want meer dan dat is het financiële systeem natuurlijk niet. Of moet je zeggen \'\'\'Grote Globale Gokpaleis\'\'\'.\r\n\r\nErgens klopt er iets niet.\r\n\r\nWat is de toegevoegde waarde van banken (en verzekeringen)? AAA-ratings moeten het \'\'\'vertrouwen\'\'\' van een bank uitstralen. Maar aangezien die waarderingen op hun eigen drijfzand zijn gebouwd, stort de reputatie en het vertrouwen ook zomaar als een kaartenhuis in.\r\n\r\nWie houdt wie eigenlijk voor de gek?\r\n\r\n===Banken zijn misdadig dure rekenmachines===\r\n\r\nBanken zijn niets meer dan misdadig dure rekenmachines. Het enige wat ze hoeven doen is transacties bijhouden tussen rekeningnummers. Een triviale handeling die moeiteloos, foutloos en virtueel gratis door een computer met een softwareprogramma kan worden uitgevoerd.\r\n\r\nDe zorg dat er veel mensen op straat komen te staan als banken elkaar, in steeds rapper tempo, over gaan nemen is voldoende bewijs voor de overdaad en onnodige complexiteit van deze molochs.\r\n\r\nWelke overheid maakt als eerste middelen beschikbaar om \'\'\'een grootschalig open source project te starten dat een betrouwbaar, schaalbaar en gedecentraliseerd monetair systeem helpt ontwikkelen\'\'\'? Een systeem dat het gebruik van gemeenschapsgeld (“community currency” of “gek geld”) katalyseert.\r\n\r\nDe tijd is er rijp voor. Het systeem overrijp—sterker nog, het begint al flink te stinken (en geld stinkt niet zeggen ze altijd… dus \'\'moet\'\' er wel wat mis zijn).\r\n\r\nEn ja, \'\'\'open source\'\'\'. We willen namelijk niet nog zo\'n flop als de OV Chipkaart. We willen een extreem robuust systeem waar de slimste mensen hun creativiteit op kunnen botvieren. \'\'\'Veiligheid en betrouwbaarheid door radicale openheid\'\'\' is daarbij het credo.\r\n\r\n===Respectloze wereldwijde uitbuiting en uitputting===\r\n\r\nOnze economie is sociaal helemaal niet rechtvaardig en van bescheidenheid, respect voor elkaar en respect voor de natuur en de dieren is geheel geen sprake meer. Alles en iedereen wordt uitgebuit en uitgeput. Met harmonie en het evenwicht heeft het niets meer te maken. Wereldwijd zet de economie mensen steeds verder tegen elkaar op met alle gevolgen van dien. \r\n\r\nEn dan is onze rijkdom ook nog maar een schijnbare rijkdom want we hebben de laatste vijftig jaar meer schade aan de natuur aangericht dan in alle eeuwen daarvoor en het is nog maar de vraag of we dat kunnen keren. Alhoewel, elk niet-functionerend en ongezond systeem lijdt aan zelfvernietiging.\r\n\r\n===Rente===\r\n\r\nEn dan hebben we nog de rente als misdadig instrument. Elke euro die de centrale bank erbij verzint wordt met rente uitgeleend aan banken en overheden en via die weg aan bedrijfsleven en particulier. En hoe verder je in de keten komt, hoe meer rente erop zit. Een volkomen legaal grootschalig en misdadig piramidespel?\r\n\r\nDan te bedenken dat vroeger de meeste religies rente verboden. Alleen de Islam weet dit nog steeds in stand te houden. Het Christendom is zo zwak geweest om het verbod op rente te laten vallen. Jammer.\r\n\r\n===DigiCash===\r\n\r\nIk herinner me DigiCash van [http://www.chaum.com/ David Chaum] dat uitging van digitaal niet traceerbaar geld, net zoals baar geld. Dat roept de zwarte markt en witwassen natuurlijk op, maar zijn systeem maakt het twee keer uitgeven van het zelfde geld juist precies op dat moment zichtbaar en vanaf dat moment traceerbaar.\r\n\r\nChaum heeft er de patenten op. Jammer dat hij destijds zo koppig was in de onderhandelingen met de banken. Tegelijkertijd ook begrijpelijk. Het was (en is) een fundamentele bedreiging voor het huidige bancaire systeem—de gevestigde orde. Logisch dat ze zich er uit alle macht tegen verzetten.\r\n\r\nGeld wordt informatie en informatie wordt geld.\r\n\r\nKom op David, maak jouw ideeën eens patentvrij.\r\n\r\n===Zelfs de journalistiek is bang===\r\n\r\nWat me verbaast is dat in alle actualiteitenprogramma\'s hoofdzakelijk gesproken wordt over de \"reparatie\" en het \"herstel\" van het systeem. Onderwerpen zoals alternatieve geldsystemen komen niet aan de orde. Struisvogelpolitiek? De gevestigde orde is natuurlijk doodsbenauwd. Ze lopen met boter op hun hoofd.\r\n\r\nDie gevestigde orde is zo extreem machtig en heeft zoveel middelen om schier elke bedreiging af te wenden dat het bijna niemand lukt. Iedereen loop bang, onzeker en met twijfel rond. Niemand durft iets te ondernemen. Waar is de lef (en liefde)?\r\n\r\n===Gek Geld===\r\n\r\nIn deze tijd doen vele initiatieven zoals [http://strohalm.nl/ Strohalm], [http://project.cyclos.org/ Cyclos], [http://openmoney.org/ Open Money] en [http://ripple.sourceforge.net/ Ripple] een poging om voet aan de grond te krijgen. Vele daarvan zijn geïnspireerd door grootheden zoals [http://www.lietaer.com/ Bernard A. Lietaer] die de voordelen beseffen van een eigen lokale munteenheid voor gemeenschappen (“communities”).\r\n\r\nMaak je eigen geld voor je eigen gemeenschap. Dan kan het alleen binnen je eigen gemeenschap gebruikt worden en blijft het lokaal, binnen je eigen systeem. Het bevordert {{gezonde gemeenschapszin}} en \'\'\'stimuleert de [[samenlevenskunst]]\'\'\'. \r\n\r\nOok al heb je geen geld, geen krediet, je kan het toch uitgeven. Gewoon zelf maken door iets te kopen. Jouw aanschaf van een product of dienst van een ander binnen jouw gemeenschap is, letterlijk, gelijk\'\'\'waardig\'\'\' aan jouw \'\'\'belofte om in de toekomst ook een bijdrage te leveren aan jouw gemeenschap\'\'\'.\r\n\r\n===Alles gratis===\r\nAlternatieve economische systemen pleiten voor \"alles gratis\". Theoloog Bram Snoek heeft samen met ontwikkelingssocioloog Jo Versteijnen een al jaren sluimerend plan voor een alternatieve economie verder ontwikkeld. En ook emeritus hoogleraar economie Dr. Jaap van Duijn laat van zich horen in [http://www.ohmnet.nl/program.aspx?StrtSort=&lIntType=1&IntCounts=2&lIntEntityId=1085 Hindoeïsme & Economie deel 1] en [http://www.ohmnet.nl/program.aspx?StrtSort=&lIntType=1&IntCounts=1&lIntEntityId=1091  Hindoeïsme & Economie deel 2]\r\n\r\nMix daar naar smaak de [[vier soorten gratis]] bij in, en kijk toch eens hoe mooi de wereld kan worden.\r\n\r\n===Gedecentraliseerd reputatiesysteem===\r\n\r\nGeld is een wonderbaarlijk en prachtig smeermiddel voor \'\'\'schitterende [[samenlevenskunst]]\'\'\'. Geld is eigenlijk niet meer dan een \'\'\'gedecentraliseerd reputatiesysteem\'\'\'. Klaplopers vallen direct op. En degenen die grote bijdragen leveren aan de gemeenschap en samenleving ook.\r\n\r\nWat mij betreft mag er een Google-achtige club opstaan en de wereld voorzien van een open source gek geld systeem.\r\n\r\nLaten we eens een groots gedurfd gek serieus geld spel leven in blazen.\r\n\r\nCrisis? Welke crisis? We leven een een tijd van ongekende kansen! Zet je kanskijkers op!!!\r\n\r\n','Gek Geld',0,'','inherit','open','open','','221-revision-2','','','2009-11-27 13:29:41','2009-11-27 12:29:41','',221,'http://aardbron.nl/221-revision-2/',0,'revision','',0),(1290,2,'2010-05-14 16:25:57','2010-05-14 15:25:57','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor het spel leer je \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'drie kwartier\'\'\', en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je \'\'\'\'\'besteed\'\'\'\'\' je tijd zinnig (nuttig, richtinggevend, betekenisvol en plezierig).\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n==Wat zeggen anderen?==\r\n[http://lietaer.com Bernard Lietaer] (auteur van [http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst Het geld van de toekomst]):\r\n:“Sindbad en Aladdin is een snelle, dynamische en—misschien het belangrijkste—een plezierige manier om verschillende geldsystemen te begrijpen.”\r\n\r\n[http://www.newshoestoday.com/we/igor_byttebier.html Igor Byttebier] (auteur van [http://www.creativiteithoezo.net/ Creativiteit Hoe?ZO!]):\r\n:‘Confusius zei:\r\n::‘Ik hoor en ik vergeet,\r\n::ik zie en ik onthoud,\r\n::ik doe en ik begrijp.’\r\n\r\n:Het Sinbad-Alladinspel doet je het verschil \'\'\'voelen\'\'\' en dat maakt een wereld van verschil! Geld krijgt een andere betekenis als je het éénmaal gespeeld hebt.”\r\n\r\n[http://www.dolphin-energy.com/biografie.html Nynke Roukema] van [http://www.dolphin-energy.com/ Dolphin Energy]:\r\n:Het [[Serieus Gek Geld Spel]] geeft \'\'\'glashelder inzicht in eigen gedrag\'\'\' en de basis waarop je keuzes maakt. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] \'\'\'maakt bevroren energie weer vrij\'\'\'.\r\n\r\n[http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599# Guido van den Nieuwendijk] zegt in [http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599 NET-WERKEN, het 1e evenement!]:\r\n:“Bij de start leek het allemaal een beetje wazig, achteraf bleek dit helemaal te kloppen en viel alles op z´n plek. Dit was gelijk een mooie boodschap aan mezelf, dat je niet altijd alleen maar de controle moet willen hebben, nog wat extra´s geleerd dus.”\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator?\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een dagdeel of een volledige dag invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop of stuur een e-mail naar \'\'\'serieus-spel\'\'\' at \'\'\'aardbron\'\'\' dot \'\'\'nl\'\'\'.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een [[licentie]] op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-13','','','2010-05-14 16:25:57','2010-05-14 15:25:57','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-13/',0,'revision','',0),(1294,2,'2010-05-27 14:14:00','2010-05-27 13:14:00','','paradigmaverschuiver-150',0,'','inherit','open','open','','paradigmaverschuiver-150','','','2010-05-27 14:14:00','2010-05-27 13:14:00','',718,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/paradigmaverschuiver-150.jpg',0,'attachment','image/jpeg',0),(1295,2,'2010-05-17 15:29:06','2010-05-17 14:29:06','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor een [[serieus spel]] over [[gek geld]] leer je \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'drie kwartier\'\'\', en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je \'\'\'\'\'besteed\'\'\'\'\' je tijd zinnig (nuttig, richtinggevend, betekenisvol en plezierig).\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n==Wat zeggen anderen?==\r\n[http://lietaer.com Bernard Lietaer] (auteur van [http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst Het geld van de toekomst]):\r\n:“Sindbad en Aladdin is een snelle, dynamische en—misschien het belangrijkste—een plezierige manier om verschillende geldsystemen te begrijpen.”\r\n\r\n[http://www.newshoestoday.com/we/igor_byttebier.html Igor Byttebier] (auteur van [http://www.creativiteithoezo.net/ Creativiteit Hoe?ZO!]):\r\n:‘Confusius zei:\r\n::‘Ik hoor en ik vergeet,\r\n::ik zie en ik onthoud,\r\n::ik doe en ik begrijp.’\r\n\r\n:Het Sinbad-Alladinspel doet je het verschil \'\'\'voelen\'\'\' en dat maakt een wereld van verschil! Geld krijgt een andere betekenis als je het éénmaal gespeeld hebt.”\r\n\r\n[http://www.dolphin-energy.com/biografie.html Nynke Roukema] van [http://www.dolphin-energy.com/ Dolphin Energy]:\r\n:Het [[Serieus Gek Geld Spel]] geeft \'\'\'glashelder inzicht in eigen gedrag\'\'\' en de basis waarop je keuzes maakt. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] \'\'\'maakt bevroren energie weer vrij\'\'\'.\r\n\r\n[http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599# Guido van den Nieuwendijk] zegt in [http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599 NET-WERKEN, het 1e evenement!]:\r\n:“Bij de start leek het allemaal een beetje wazig, achteraf bleek dit helemaal te kloppen en viel alles op z´n plek. Dit was gelijk een mooie boodschap aan mezelf, dat je niet altijd alleen maar de controle moet willen hebben, nog wat extra´s geleerd dus.”\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator?\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een dagdeel of een volledige dag invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop of stuur een e-mail naar \'\'\'serieus-spel\'\'\' at \'\'\'aardbron\'\'\' dot \'\'\'nl\'\'\'.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een [[licentie]] op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-14','','','2010-05-17 15:29:06','2010-05-17 14:29:06','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-14/',0,'revision','',0),(1297,2,'2010-05-27 14:25:36','2010-05-27 13:25:36','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n<img align=\"right\" src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/paradigmaverschuiver-150.jpg\" alt=\"\" title=\"paradigmaverschuiver-150\" />\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor een [[serieus spel]] over [[gek geld]] leer je \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n\'\'\'Pas op!\'\'\' Door het spelen van het [[Serieus Gek Geld Spel]] verandert jouw blik op de wereld permanent. \'\'\'Alleen voor mensen met lef.\'\'\'\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'drie kwartier\'\'\', en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je \'\'\'\'\'besteed\'\'\'\'\' je tijd zinnig (nuttig, richtinggevend, betekenisvol en plezierig).\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n==Wat zeggen anderen?==\r\n[http://lietaer.com Bernard Lietaer] (auteur van [http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst Het geld van de toekomst]):\r\n:“Sindbad en Aladdin is een snelle, dynamische en—misschien het belangrijkste—een plezierige manier om verschillende geldsystemen te begrijpen.”\r\n\r\n[http://www.newshoestoday.com/we/igor_byttebier.html Igor Byttebier] (auteur van [http://www.creativiteithoezo.net/ Creativiteit Hoe?ZO!]):\r\n:‘Confusius zei:\r\n::‘Ik hoor en ik vergeet,\r\n::ik zie en ik onthoud,\r\n::ik doe en ik begrijp.’\r\n\r\n:Het Sinbad-Alladinspel doet je het verschil \'\'\'voelen\'\'\' en dat maakt een wereld van verschil! Geld krijgt een andere betekenis als je het éénmaal gespeeld hebt.”\r\n\r\n[http://www.dolphin-energy.com/biografie.html Nynke Roukema] van [http://www.dolphin-energy.com/ Dolphin Energy]:\r\n:Het [[Serieus Gek Geld Spel]] geeft \'\'\'glashelder inzicht in eigen gedrag\'\'\' en de basis waarop je keuzes maakt. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] \'\'\'maakt bevroren energie weer vrij\'\'\'.\r\n\r\n[http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599# Guido van den Nieuwendijk] zegt in [http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599 NET-WERKEN, het 1e evenement!]:\r\n:“Bij de start leek het allemaal een beetje wazig, achteraf bleek dit helemaal te kloppen en viel alles op z´n plek. Dit was gelijk een mooie boodschap aan mezelf, dat je niet altijd alleen maar de controle moet willen hebben, nog wat extra´s geleerd dus.”\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator?\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een dagdeel of een volledige dag invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop of stuur een e-mail naar \'\'\'serieus-spel\'\'\' at \'\'\'aardbron\'\'\' dot \'\'\'nl\'\'\'.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een [[licentie]] op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-16','','','2010-05-27 14:25:36','2010-05-27 13:25:36','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-16/',0,'revision','',0),(1296,2,'2010-05-27 14:21:56','2010-05-27 13:21:56','<a href=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/06/serieus-gek-geld-spel-vista.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" title=\"serieus-gek-geld-spel-vista\" width=\"500\" height=\"200\" class=\"alignnone size-full wp-image-607\" /></a>\r\n\r\nWelkom bij het \'\'\'Aardbron | Serieus Gek Geld Spel\'\'\'™.\r\n<img align=\"right\" src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/paradigmaverschuiver-150.jpg\" alt=\"\" title=\"paradigmaverschuiver-150\" />\r\n\r\nHoe krijg je snel en doeltreffend \'\'\'meer gevoel voor verschillende geldsystemen\'\'\' en hun effect op de samenleving, duurzaamheid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, economie en zaak?\r\n\r\nEén van de leukste manieren is het spelen van een spel, want, zoals je weet:\r\n:Vertel het ze en ze vergeten het.\r\n:Toon ze het en ze onthouden het.\r\n:Betrek ze en ze begrijpen het.\r\n\r\nDoor een [[serieus spel]] over [[gek geld]] leer je \'\'\'vertrouwen\'\'\' en geld beter begrijpen.\r\n\r\n==Sinbad en Aladdin==\r\n\r\nDe tweelingbroers Sinbad en Aladdin en hun familie leven al jaren in goede harmonie. Koning Midas, hun vader, ligt echter op sterven. Ze hebben het allang aan zien komen en afgesproken dat ze straks het land netjes doormidden knippen en Sinbad en Aladdin elk koning worden over hun eigen deel.\r\n\r\nAl jaren hebben ze nagedacht over een grondige hervorming van hun geldsysteem en nu hebben ze een mooie gelegenheid voor een experiment. Ze spreken af dat Sinbad het huidige geldsysteem, dat wij nu ook hebben, blijft gebruiken en dat Aladdin het nieuwe geldsysteem gaat gebruiken dat ze samen hebben verzonnen.\r\n\r\nAls \'\'\'sportieve wedstrijd\'\'\' bouwen ze allebei in slechts 10 jaar een nieuwe hoofdstad in hun eigen land. Na 10 jaar wordt het geldsysteem van degene die de mooiste stad bouwt en waar de mensen het gelukkigst zijn ook in het andere land ingevoerd. In welke stad wil jij graag wonen?\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500.png\" alt=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" title=\"serieus-gek-geld-spel-speelkaart-500\" width=\"500\" height=\"358\" class=\"alignnone size-full wp-image-729\" />\r\n\r\nDe \'\'\'bliksemversie\'\'\' van het spel duurt \'\'\'drie kwartier\'\'\', en neemt alle spelers mee door \'\'\'de emotie van twee verschillende geldsystemen\'\'\'. Dus je \'\'\'\'\'besteed\'\'\'\'\' je tijd zinnig (nuttig, richtinggevend, betekenisvol en plezierig).\r\n\r\nHet geldspel is het leukst bij tenminste 10 deelnemers.\r\n\r\n==Spelend leren netwerken==\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]]  \'\'\'gaat niet over winnen of verliezen\'\'\'. Sterker nog, \'\'\'er is helemaal geen competitie\'\'\'. Het leidt je stap voor stap door de elementaire ideeën van gemeenschapsgeld en is een \'\'\'rudimentaire simulatie van de nabije toekomst\'\'\'. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] laat je snel en speels de basisconcepten ervaren van gemeenschapsgeld en leert je het onderscheid tussen [[oud versus nieuw geld]].\r\n\r\nTerwijl het geld komt en gaat toont het spel je:\r\n*hoe conventioneel geld en gemeenschapsgeld van elkaar verschillen;\r\n*de effecten van het verschil tussen beide geldsystemen;\r\n*de waarde van het gebruik van beide geldsystemen; en\r\n*hoe je gemeenschapsgeldsystemen zonder risico kunt gebruiken.\r\n\r\nHet [[Serieus Gek Geld Spel]] is de snelste, makkelijkste en meest betrouwbare weg naar begrip van gemeenschapsgeldsystemen. Tijdens het spelen in groepen heb je tegelijkertijd ook veel lol. Het netwerken en leggen van nieuwe verbindingen is een aangenaam bijverschijnsel van dit spel.\r\n\r\n==Wat zeggen anderen?==\r\n[http://lietaer.com Bernard Lietaer] (auteur van [http://aardnoot.nl/Het_geld_van_de_toekomst Het geld van de toekomst]):\r\n:“Sindbad en Aladdin is een snelle, dynamische en—misschien het belangrijkste—een plezierige manier om verschillende geldsystemen te begrijpen.”\r\n\r\n[http://www.newshoestoday.com/we/igor_byttebier.html Igor Byttebier] (auteur van [http://www.creativiteithoezo.net/ Creativiteit Hoe?ZO!]):\r\n:‘Confusius zei:\r\n::‘Ik hoor en ik vergeet,\r\n::ik zie en ik onthoud,\r\n::ik doe en ik begrijp.’\r\n\r\n:Het Sinbad-Alladinspel doet je het verschil \'\'\'voelen\'\'\' en dat maakt een wereld van verschil! Geld krijgt een andere betekenis als je het éénmaal gespeeld hebt.”\r\n\r\n[http://www.dolphin-energy.com/biografie.html Nynke Roukema] van [http://www.dolphin-energy.com/ Dolphin Energy]:\r\n:Het [[Serieus Gek Geld Spel]] geeft \'\'\'glashelder inzicht in eigen gedrag\'\'\' en de basis waarop je keuzes maakt. Het [[Serieus Gek Geld Spel]] \'\'\'maakt bevroren energie weer vrij\'\'\'.\r\n\r\n[http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599# Guido van den Nieuwendijk] zegt in [http://lease.garageselect.nl/default.asp?action=pagina&pagina=2344&taal=1&tn=3599 NET-WERKEN, het 1e evenement!]:\r\n:“Bij de start leek het allemaal een beetje wazig, achteraf bleek dit helemaal te kloppen en viel alles op z´n plek. Dit was gelijk een mooie boodschap aan mezelf, dat je niet altijd alleen maar de controle moet willen hebben, nog wat extra´s geleerd dus.”\r\n\r\n===Spel en werkelijkheid===\r\nHet spel gaat over het uitwisselen van geld en jouw persoonlijke ervaring daarin. Het is een oud en bekend verhaal: je inkomsten zijn variabel—soms goed, soms slecht—en je roeit met de riemen die je hebt.\r\n\r\nEchter, terwijl het spel op sommige manieren de werkelijkheid benadert zijn er belangrijke verschillen:\r\n#Je koopt van een andere speler en ze hebben altijd wat je wilt hebben voor de afgesproken prijs op de prijslijst—prijzen zijn dus niet onderhandelbaar.\r\n#Het doel is om te demonsteren wat een \'\'geldsysteem\'\' met je doet en hoe het je gedrag beïnvloedt. Daarom hoef je prijzen, kwaliteit of de reputatie van de verkoper niet te overwegen.\r\n#Het spel wordt op basis van een eenvoudige instructieset gespeeld die de spelers een beperkt aantal keuzes biedt—“Wat wil ik kopen?”, “Heb ik voldoende geld?”, “Kan ik de ander wel vertrouwen?” en “Kan de ander mij wel vertrouwen?”. Het echte leven is een stuk gecompliceerder voor de meesten van ons.\r\n#Het spel is eindig. Het leven gaat door.\r\n\r\n==Geef het spel de juiste ruimte==\r\nVoor een lekker lopend spel heb je nodig:\r\n#een \'\'\'open ruimte\'\'\' (zonder stoelen of met de stoelen aan de kant) groot genoeg om als ‘marktplein’ te dienen;\r\n#een gladde muur waarop een aantal flip-over-vellen gehangen kunnen worden;\r\n#een of meer \'\'\'flip-overs\'\'\' en/of witborden;\r\n#een set goed werkende \'\'\'witbordstiften\'\'\' (rood, groen, blauw, zwart);\r\n#bij meer dan 15 deelnemers een \'\'\'videoprojector\'\'\' (‘beamer’) en een projectiescherm; en\r\n#een enthousiast en \'\'\'nieuwsgierig publiek\'\'\'.\r\n\r\n==Kost dat?==\r\nWil je het spel een keer spelen onder begeleiding van een professionele facilitator?\r\n\r\nDe facilitatoren van het Serieus Gek Geld Spel hebben veel verstand van geldsystemen en hun effecten op de economie, de samenleving of op de eigen zaak. Op verzoek kunnen ze een dagdeel of een volledige dag invullen met extra voorlichting en training. [[contact|Neem contact op]] voor een vrijblijvend gesprek voor een op maat gesneden workshop of stuur een e-mail naar \'\'\'serieus-spel\'\'\' at \'\'\'aardbron\'\'\' dot \'\'\'nl\'\'\'.\r\n\r\nHet kost dus een paar uur van je tijd, je hebt veel plezier, je leert nieuwe mensen kennen en je leert een paar belangrijke sleuteleigenschappen van een complementair geldsysteem dat \'\'\'samenwerking boven concurrentie\'\'\' verkiest.\r\n\r\nTe mooi om waar te zijn? Helemaal niet. Maar geloof ons niet: \'\'\'neem de proef op de som en speel het spel om erachter te komen\'\'\'.\r\n\r\n\'\'\'Zin om het [[Serieus Gek Geld Spel]] te laten organiseren en faciliteren tijdens een samenscholing?\'\'\' [[contact|Neem dan contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60.\r\n\r\n==Zelf facilitator worden?==\r\nJe kan zelf ook leren het spel faciliteren en daar zelfs geld mee verdienen door je aan te sluiten bij het netwerk van facilitatoren en een [[licentie]] op het spel te nemen.\r\n\r\n[[contact|Neem daarvoor contact op met Martien van Steenbergen]] op 06 53 54 59 60. Tijdens een samenscholing voor facilitatoren van het [[Serieus Gek Geld Spel]], die zo nu en dan georganiseerd worden, ontmoet je andere facilitatoren en worden ervaringen uitgewisseld.\r\n','Serieus Gek Geld Spel',0,'','inherit','open','open','','718-revision-15','','','2010-05-27 14:21:56','2010-05-27 13:21:56','',718,'http://aardbron.nl/718-revision-15/',0,'revision','',0),(1302,2,'2010-05-17 15:25:18','2010-05-17 14:25:18','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-15','','','2010-05-17 15:25:18','2010-05-17 14:25:18','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-15/',0,'revision','',0),(1308,2,'2010-06-11 09:23:57','2010-06-11 08:23:57','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-19','','','2010-06-11 09:23:57','2010-06-11 08:23:57','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-19/',0,'revision','',0),(1309,2,'2010-06-25 14:08:57','0000-00-00 00:00:00','Bronnen: [http://feedproxy.google.com/~r/P2pFoundation/~3/4rnDL-jXbik/01 Complexity and catastrophy vs. resilience and ‘failing gracefully’]\r\n\r\nhttp://shareable.net/blog/resilience-primer\r\n','Veerkracht',0,'','draft','open','open','','','','','2010-06-25 14:08:57','2010-06-25 13:08:57','',0,'http://aardbron.nl/?p=1309',0,'post','',0),(1310,2,'2010-06-25 14:08:34','2010-06-25 13:08:34','','Veerkracht',0,'','inherit','open','open','','1309-revision','','','2010-06-25 14:08:34','2010-06-25 13:08:34','',1309,'http://aardbron.nl/1309-revision/',0,'revision','',0),(1311,2,'2009-11-27 13:27:37','2009-11-27 12:27:37','[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/centimeters-zijn-op.png\" alt=\"centimeters-zijn-op\" title=\"centimeters-zijn-op\" width=\"500\"/><p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://www.flickr.com/photos/thetruthabout/2763078149/\">TheTruthAbout…</a></p>[/caption]\r\n\r\nEr is een baanbrekende, verstorende en innovatieve manier om de gevolgen van de kredietcrisis het hoofd te bieden en ook nog op een duurzame manier.\r\n\r\nDe crisis is niet zozeer tragisch maar vooral absurd, want dezelfde materialen, dezelfde fabrieken, dezelfde vakmensen en dezelfde capaciteiten zijn beschikbaar als hiervoor. Er zijn stapels voedsel, goederen en grondstoffen aanwezig. En de werkkracht is er. Maar de economie is verlamd—neigt zelfs naar bewustzijnsstoornis—omdat er geen geld is. \'\'\'Dat is net zo absurd als stoppen met bouwen omdat de centimeters op zijn!\'\'\'\r\n \r\nVoer vrijgeld in—een aanvullend legaal monetair systeem—en realiseer de vele bevroren ideeën en trek de gestagneerde projecten los. Vrijgeld laat bevroren energie en creativiteit weer vrij stromen, ook al willen de banken niet. Vrijgeld werkt zonder de luchthandel van de speculatieve markt in aandelen en opties. Waar de economie verlamd raakt omdat er geen centimeters, sorry, geen geld meer is, biedt vrijgeld de vruchtbare grond voor het bloeien van vertrouwen en [[samenlevenskunst]].\r\n\r\nHet WIR-systeem, een variant van zo\'n vrijgeldsysteem, levert het bewijs van succes. Maar pas op: uitsluitend geschikt voor ondernemers met daadkracht—liefde en lef.\r\n\r\n===Sprookje=== \r\nEr waren eens, gedurende een vergelijkbare crisis die we nu doormaken, 16 zakenlieden die samenschoolden om te onderzoeken hoe zij zelf actie konden ondernemen om de crisis te beteugelen. Zijzelf en hun klanten hadden een schrijven van hun bank ontvangen waarin stond dat hun kredietlimiet verlaagd of geëlimineerd zou worden. Faillissement was slechts een kwestie van tijd.\r\n \r\nZe realiseerden zich dat bedrijf A de lening nodig had om goederen te kopen van bedrijf B, dat op haar beurt spullen moest kopen van haar eigen toeleveranciers. Daarop besloten ze een onderling wederzijds kredietsysteem te creëren en nodigden hun klanten en toeleveranciers uit mee te doen. Wanneer bedrijf A iets koopt van bedrijf B ontvangt A het debet en B het credit. Ze creëerden zo hun \'\'\'eigen muntstelsel\'\'\' waarvan de waarde identiek was aan de nationale munt, maar met de interessante eigenschap dat het \'\'\'niet rentedragend\'\'\' was.\r\n \r\nDe landelijke banken startten een massale perscampagne om dit revolutionaire idee de kop in te drukken. De campagne faalde wonderbaarlijk en dit kleine systeem redde de bedrijven die destijds betrokken waren. Onder de gebruikers van het systeem werd een \'\'\'coöperatie\'\'\' opgezet zodat de rekeninghouders konden blijven handelen met de munt.\r\n \r\nSommige deelnemers konden ook in de munteenheid van de coöperatie lenen tegen een merkwaardig lage rente van 1% tot 1,5%. Al deze leningen dienden voorraden en andere goederen en activa als onderpand te hebben. Dit systeem groeide in de tijd uit tot een kwart van alle handel in het land.\r\n \r\nZesenvijftig jaar later bewees een Amerikaanse professor in een economische studie dat \'\'\'hét geheim voor de legendarische economische stabiliteit van dat land lag in dat vreemde onofficiële geld\'\'\' dat parallel aan het nationale geld onder de bedrijven circuleerde.\r\n \r\nDie welbekende economische veerkracht werd meestal toegekend aan een mysterieus en onbekend nationaal kenmerk. Telkens wanneer een recessie de kop op stak nam het handelsvolume in deze onofficiële munteenheid drastisch toe, waarbij tegelijkertijd de effecten van de recessie op verkoop en werkgelegenheid afnam. Zodra er een hoogconjunctuur ontstond expandeerde de handel in de nationale munt terwijl de activiteit in de onofficiële munt weer terugviel.\r\n \r\nDe verrassende implicaties van deze studie zijn dat het spontane anticyclische gedrag van dit kleine onorthodoxe systeem de centrale bank van het land juist hielp in haar inspanningen om de economie te stabiliseren.\r\n\r\n===WIRklichkeit===\r\n[caption width=\"500\" caption=\" \"]<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/09/WIR-bankgebouw-met-logo.png\" alt=\"WIR-bankgebouw-met-logo\" title=\"WIR-bankgebouw-met-logo\" width=\"500\" />\r\n<p class=\"wp-caption-text\">foto <a href=\"http://www.wir.ch/doc/doc_download.cfm?C77C8D50089D4E7D81885A632E4755D2\">WIR Bank</a></p>[/caption]\r\n\r\nDit is geen sprookje maar \'\'\'het waar gebeurd verhaal van het WIR-systeem\'\'\'. Het WIR-systeem in Zwitserland, een geldsysteem parallel aan de Zwitserse franc dat sinds 1934 operationeel is, is een lichtend voorbeeld van de oplossingsrichting. Het WIR-systeem is vandaag de dag nog steeds operationeel.\r\n \r\nHet WIR-systeem is destijds als B2B-systeem (‘business to business’-systeem) opgericht door een handvol ondernemers en \'\'\'verhandelt nu met 60.000 leden ongeveer 1,4 miljard euro per jaar\'\'\'. Het WIR-systeem is grondig onderzocht en het blijkt dat dit systeem opleeft in economisch barre tijden, terwijl tijdens perioden van hoogconjunctuur het systeem weer meer naar de achtergrond schuift. Het WIR-systeem blijkt het geheim achter de spreekwoordelijke robuustheid van de Zwitserse economie te zijn.\r\n\r\n===Trek jouw zaak los===\r\nTrek je eigen zaak op een vergelijkbare manier los en laat je inspireren door de vele innovatieve geldsystemen die er zijn. Organiseer een \'\'\'brainstorm\'\'\' of workshop en \'\'\'speel het [[Serieus Gek Geld Spel]]\'\'\' en schudt je denkpap eens door elkaar. Denk en doe anders. Laat je niet op de kop zitten door de huidige crisis maar steek de handen uit de mouwen.\r\n\r\n----\r\nHet sprookje is een vrije samenvatting, vertaling en uitsnede van [http://aardnoot.nl/The_Banking_Crisis:_What_Can_Businesses_Do_Now%3F The Banking Crisis: What Can Businisses Do Now?] van [http://aardnoot.nl/Bernard_Lietaer Bernard Lietaer].','De centimeters zijn op',0,'','inherit','open','open','','720-revision-7','','','2009-11-27 13:27:37','2009-11-27 12:27:37','',720,'http://aardbron.nl/720-revision-7/',0,'revision','',0),(1315,2,'2010-06-11 09:24:01','2010-06-11 08:24:01','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-20','','','2010-06-11 09:24:01','2010-06-11 08:24:01','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-20/',0,'revision','',0),(1316,2,'2010-07-19 07:12:22','2010-07-19 06:12:22','','Pareltaal Serieus Spel-3-booklet',0,'','inherit','open','open','','pareltaal-serieus-spel-3-booklet','','','2010-07-19 07:12:22','2010-07-19 06:12:22','',1269,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-3-booklet.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1317,2,'2010-07-19 07:12:33','2010-07-19 06:12:33','','Pareltaal Serieus Spel-3',0,'','inherit','open','open','','pareltaal-serieus-spel-3','','','2010-07-19 07:12:33','2010-07-19 06:12:33','',1269,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-3.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1318,2,'2010-07-02 09:41:10','2010-07-02 08:41:10','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'\r\n\r\nEr is niets zo effectief om het leren te versnellen als ondergedompeld worden in een fysiek spel. Hoe eenvoudiger hoe beter, nog beter met weinig of geen middelen. Zo low-tech mogelijk. Je ziet dan bij sommigen écht het kwartje vallen—een prachtig moment.','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-21','','','2010-07-02 09:41:10','2010-07-02 08:41:10','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-21/',0,'revision','',0),(1319,2,'2010-07-19 07:13:28','2010-07-19 06:13:28','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/07/Pareltaal-Serieus-Spel-3.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/07/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet-3.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'\r\n\r\nEr is niets zo effectief om het leren te versnellen als ondergedompeld worden in een fysiek spel. Hoe eenvoudiger hoe beter, nog beter met weinig of geen middelen. Zo low-tech mogelijk. Je ziet dan bij sommigen écht het kwartje vallen—een prachtig moment.','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-22','','','2010-07-19 07:13:28','2010-07-19 06:13:28','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-22/',0,'revision','',0),(1320,2,'2010-07-19 07:14:20','2010-07-19 06:14:20','{{p|serieus spel}}, een {{p|parel}} uit {{p|pareltaal}} in boekvorm:\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-3.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Normaal]\r\n*[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Pareltaal-Serieus-Spel-booklet-3.pdf <img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/03/pdficon_small.gif\"/> Booklet]\r\n\r\nDe motivatie voor het [[Serieus Gek Geld Spel]]—pak [[serieus spel]] en schuif er [[gek geld]] tussenin.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/speelwereld-spelers-regels-artefacten.png\" alt=\"\" title=\"speelwereld-spelers-regels-artefacten\" width=\"500\" height=\"369\" class=\"alignnone size-full wp-image-1270\" />\r\n\r\n…geleid door het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}} in de vorm van een {{p|hoshin kanri}} ontwerp je een nieuw systeem of onderzoekt een bestaand systeem.\r\n\r\n\'\'\'Je wilt glashelder inzicht de impact van een systeem dat daardoor mogelijk zelfs een paradigmaverschuiving teweegbrengt. Je wilt de impact van haar regels en afspraken op de mens en haar omgeving duidelijk voelen zodat je de juiste ontwerpkeuzes maakt. Je wilt de diepste storingen van systemen begrijpen.\'\'\'\r\n\r\nDaarom:\r\n\'\'\'Vang de essentiële regels en afspraken in een interactieve spelvorm en speel het spel met een {{p|breed, diep en dwars}} team zodat je het systeem aan den lijve voelt. Besteed aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben. zien is geloven, dus neem een {{p|proef op de som}} en toets het systeem aan de {{p|beginselen}} en het {{p|grootse gevaarlijke gedurfde doel}}.\'\'\'\r\n\r\nEr is niets zo effectief om het leren te versnellen als ondergedompeld worden in een fysiek spel. Hoe eenvoudiger hoe beter, nog beter met weinig of geen middelen. Zo low-tech mogelijk. Je ziet dan bij sommigen écht het kwartje vallen—een prachtig moment.','Serieus spel',0,'','inherit','open','open','','1269-revision-23','','','2010-07-19 07:14:20','2010-07-19 06:14:20','',1269,'http://aardbron.nl/1269-revision-23/',0,'revision','',0),(1321,2,'2010-06-28 08:34:41','2010-06-28 07:34:41','Mensen die systeemanalyse doen hebben een diep geloof in zogenaamde hefboompunten. Hefboompunten zijn plekken in een complex systeem—een menselijk lichaam, een onderneming, een organisatie, een economie, een samenleving, een ecosysteem—waar een kleine verschuiving in één ding grote veranderingen in de rest kan veroorzaken. Acupunctuurpunten voor systemen zeg maar.\r\n\r\nDe systeemgemeenschap heeft veel erfgoed over hefboompunten. Degenen die door de grote [http://nl.wikipedia.org/wiki/Jay_Forrester Jay Forrester] van het MIT getraind zijn hebben een van zijn favoriete verhalen in zich opgenomen. “Mensen weten intuitief wat hefboompunten zijn. Telkens als ik weer een bedrijf geanalyseerd heb en een hefboompunt heb uitgeplozen blijkt terug bij het bedrijf dat \'\'\'iedereen het hefboompunt in de verkeerde richting duwt\'\'\'!”\r\n\r\n<!--more-->\r\n\r\nHet klassieke voorbeeld van die intuïtie met terugwerkende kracht was Forrester\'s eerste model van de wereld. Forrester werd door de Club van Rome gevraagd te laten zien hoe de grote mondiale problemen—armoede en honger, vernietiging van het milieu, uitputting van hulpbronnen, stedelijke achteruitgang en werkloosheid—zijn verwant en hoe ze kunnen worden opgelost.\r\n\r\nForrester kwam met een duidelijk hefboompunt: \'\'\'groei\'\'\'. Zowel de bevolkingsgroei als de economische groei. De kosten van groei—zoals armoede, honger en vernietiging van het milieu—de hele lijst van problemen proberen we op te lossen met groei! De wereldleiders zijn terecht gefixeerd op de economische groei als hét antwoord op bijna alle problemen, maar ze duwen met al hun kracht in de verkeerde richting. \r\n\r\n\'\'\'Tegennatuurlijk\'\'\'—Forrester\'s woord om complexe systemen te beschrijven. De systeemanalisten komen niet met snelle of eenvoudige formules voor het vinden van een hefboompunten. Onze tegennatuurlijkheden zijn niet zo goed ontwikkeld. Geef ons een paar maanden of jaren en we modelleren het systeem en zoeken het uit. Wij weten uit bittere ervaring dat wanneer we hefboompunten het systeem ontdekken, \'\'\'vrijwel niemand ons zal geloven\'\'\'.\r\n\r\nHeel frustrerend. Stel je eens voor dat je in een vergadering over het nieuwe mondiale handelsregime zit—[http://nl.wikipedia.org/wiki/Noord-Amerikaanse_Vrijhandelsovereenkomst NAFTA], [http://nl.wikipedia.org/wiki/GATT GATT] en de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Wereldhandelsorganisatie Wereldhandelsorganisatie]. Hoe meer je hoort, hoe meer je van binnen gaat sudderen. “Dit is een \'\'\'enorm nieuw stelsel\'\'\' dat de mensen uitvinden!” hoor je jezelf zeggen. “Ze hebben niet het geringste idee hoe het systeem zich zal gedragen,” zeg je tegen jezelf terug. “Het hefboomt het systeem compleet in de verkeerde richting—\'\'\'groei, groei en nog eens groei, tegen elke prijs\'\'\'! En de maatregelen waar deze aardige mensen het over hebben—kleine aanpassingen aan parameters en slappe verzwakkende terugkoppellussen—zijn ronduit \'\'\'zwak\'\'\'!”\r\n\r\nPlotseling, zonder helemaal te weten wat er gebeurt, sta je op en loop je naar de flip-over, sla je een schone pagina op en schrijf je: “Plaatsen om te in te grijpen in een systeem,”, gevolgd door negen punten:\r\n#\'\'\'Getallen\'\'\'—subsidies, belastingen, normen.\r\n#\'\'\'Voorraden en stromen\'\'\'.\r\n#\'\'\'Reguleren van verzwakkende terugkoppellussen\'\'\'.\r\n#\'\'\'Aanwakkeren van versterkende terugkoppellussen\'\'\'.\r\n#\'\'\'Informatiestromen\'\'\'.\r\n#De \'\'\'regels van het systeem\'\'\'—prikkels, straffen, beperkingen.\r\n#De \'\'\'kracht van zelforganisatie\'\'\'.\r\n#De \'\'\'doelen van het systeem\'\'\'.\r\n#De \'\'\'mentaliteit\'\'\' of het \'\'\'paradigma\'\'\', van waaruit de doelstellingen, zelforganisatie, regels, informatiestromen, terugkoppelstructuren, voorraden en stromen ontstaan. \r\n\r\nIedereen in de vergadering knippert verrast met de ogen, waaronder jijzelf. “Dat is brilliant!\" ademt iemand. “Huh?” zegt iemand anders. Je beseft dat je veel uit hebt te leggen.\r\n\r\nPlaats de lijst in een context van bescheidenheid voordat je erdoor heen gaat en de vertaling van het jargon, de voorbeelden en uitzondering tot je door laat dringen. Decennia van grondige analyse van veel verschillende soorten systemen is al door veel slimme mensen  gedaan. Maar complexe systemen zijn, nou, complex. Het is gevaarlijk om erover te generaliseren. Wat je gaat lezen is niet een recept voor het vinden van hefboompunten. Veeleer is het een uitnodiging om meer in het algemeen na te denken over systeemveranderingen. Daarom voel je hefboompunten wel intuïtief aan maar zet je ze vaak omgekeerd in.\r\n\r\n===Getallen===\r\n\r\nGetallen—‘parameters’ in systeemjargon—bepalen hoeveel en hoe snel je aan welke kraan dient te draaien voor een bepaald effect. Misschien draait de kraan moeilijk, dus duurt het een tijdje voordat het water voldoende stroomt. Misschien is de afvoer geblokkeerd en staat daardoor slechts een kleine stroom toe, ongeacht hoe hard de kraan stroomt. Misschien levert de kraan de kracht van een brandslang.\r\n\r\nStuk voor stuk overwegingen over getallen, parameters. Getallen die soms hard en onveranderbaar ingebakken zijn in het systeem. Getallen die echter voor velen van ons de meeste geliefde interventiepunten zijn.\r\n\r\nKijk maar eens naar de staatschuld. De staatschuld is een negatieve badkuip, een geldgat. De snelheid waarmee deze put zich verdiept is het jaarlijkse tekort. Fiscale inkomsten maken de put ondieper, de overheidsuitgaven juist weer dieper.\r\n\r\nDe politiek en de minister president debatteren eindeloos over de vele parameters en het openen en sluiten van de honderden tapkraantjes en draaiknoppen van inkomsten en putten en afvoer van uitgaven van de belastingen.\r\n\r\nAangezien deze kranen en riolering zijn aangesloten op de kiezers, zijn dit allemaal politiek geladen parameters. Maar, ondanks al dat vuurwerk, en ongeacht welke partij verantwoordelijk is, wordt het geldgat alsmaar groter en groter en verandert alleen maar snelheid waarmee de put dieper wordt. \r\n\r\nDe hoeveelheid grond die wij gereserveerd hebben voor natuurbeheer. Het minimumloon. Hoeveel we uitgeven aan aids of de JSF. De vergoeding voor de dienstverlening van jouw bank die van je rekening afgeschreven wordt. Dit zijn allemaal getallen, aanpassingen van tapkranen en afvoerputten.\r\n\r\nHetzelfde geldt voor het aanemen en ontslaan van mensen. Verschillende handen op de kranen verschillen in het tempo en intensiteit waarmee zij zich veranderen, maar als het dezelfde oude tapkranen zijn die deel uitmaken van hetzelfde systeem, waar volgens dezelfde informatie en regels en doelstellingen aan gedraaid wordt, zal het systeem niet veranderen.\r\n\r\nJan Peter Balkenende draait anders aan de geldkranen dan Wouter Bos, maar het lost het probleem niet op. Wat dat betreft lijken ze als twee druppels water op elkaar.\r\n\r\nGetallen staan onderaan de lijst van hefboompunten. Gerommel in de marge. Het regelen van de dekstoelen op de Titanic. Waarschijnlijk gaat vijfennegentig procent van onze aandacht en energie uit naar getallen. Veel energie met een zwak effect.\r\n\r\nNiet dat parameters niet belangrijk zijn, ze kunnen dat zeker zijn, vooral op de korte termijn en voor de persoon die midden in de stroom staat. Maar \'\'\'parameters veranderen zelden gedrag\'\'\'. Als het systeem piepend en krakend blijvend tot stilstand komt kunnen parameterwijzigingen het zelden weer starten. Als het systeem woest en variabel is stabiliseert het draaien aan de knoppen het systeem vaak niet. Als het systeem eenmaal buiten je controle groeit remmen parameters het niet af.\r\n\r\nWelke maximum we ook op campagnebijdragen zetten, het schoont de politiek niet op. Meer uitgeven aan politie laat de criminaliteit niet verdwijnen. Het gehannes met de rente door de banken laat de bedrijfscycli niet verdwijnen. Dat vergeten we altijd tijdens oplevingen terwijl we telkens weer geschokt zijn door achteruitgang.\r\n\r\nEr zijn echter ook kritische uitzonderingen. Getallen krijgen een hefboomeffect wanneer zij waarden bereiken die dient als aftrap van een van de punten hoger op deze lijst. \r\n\r\nRentevoeten of geboortecijfers besturen de winsten rond versterkende terugkoppellussen. Systeemdoelen zijn parameters die grote verschillen kunnen maken. Soms komt een systeem op de rand van chaos waarbij de kleinste verandering van een parameter het systeem van orde naar wilde wanorde kan drijven.\r\n\r\nWaarschijnlijk is de \'\'\'meest kritische soort van getallen de lengte van de vertraging\'\'\' in een terugkoppelcircuit.\r\n\r\nHerinner je je die badkuip op de vierde verdieping met de boiler in de kelder? In een oude hotels kom je die nog wel eens tegen. En het hoeft niet eens een bad met bufferend vermogen te zijn, een douche doet het ook al. Draai aan de kraan en pas na een minuut reageert de temperatuur van het water. Raad maar eens hoe die douche zich gedraagt. Inderdaad—je slingert van warm naar koud en weer terug naar heet en doorspekt het met krachttermen.\r\n\r\nVertragingen in verzwakkende terugkoppellussen veroorzaken schommelingen en trillingen in het systeem. Als je een systeem probeert aan te passen aan jouw doel maar je ontvangt slechts vertraagd informatie over de toestand van het systeem schiet je door en schiet je tekort.\r\n\r\nHetzelfde geldt als je gegevens op tijd zijn maar je reactie niet. Er zijn bijvoorbeeld meerdere jaren nodig voor de bouw van een elektriciteitscentrale en zo\'n centrale gaat vervolgens ongeveer dertig jaar mee. Deze vertragingen maken het onmogelijk om precies het juiste aantal centrales te bouwen voor de levering van een snel veranderende vraag. \r\n\r\nZelfs met een enorme inspanning op prognoses kampt bijna de hele elektriciteitsindustrie in de wereld met lange schommelingen tussen overcapaciteit en ondercapaciteit. Een systeem met vertragingen op lange termijn kan onmogelijk reageren op korte termijn veranderingen. Daarom functioneert een systeem met een massale en centrale planning— zoals de Sovjet-Unie of General Motors—noodzakelijkerwijs slecht.\r\n\r\n\'\'\'Een vertraging in een terugkoppelproces is doorslaggevend voor de systeemtoestand dat het terugkoppelcircuit probeert te besturen, relatief ten opzichte van de mate van verandering\'\'\' zoals groei, fluctuatie of verval.\r\n\r\nVertragingen die te kort zijn veroorzaaken overreactie en schommelingen die worden versterkt door het springerige gedrag van het antwoord.\r\n\r\nVertragingen die te lang zijn veroorzaken gedempte, aanhoudende of exploderende schommelingen, afhankelijk van hoe veel te lang. In het extreme veroorzaken ze chaos, en, vaak kort daarna, de dood.\r\n\r\nLoopt het systeem door vertragingen in terugkoppellussen de drempel over naar het gebied buiten haar eigen regelbereik, een kritische grens, dan is er geen houden meer aan en ontstaat vaak onherstelbare schade en ineenstorting.\r\n\r\nVertragingduur kan een belangrijk hefboompunt zijn, ware het niet dat vertragingen in het systeem vaak niet makkelijk te veranderen zijn. De dingen duren zo lang als ze duren. Je kan niet veel doen aan de bouwtijd van een belangrijk bouwwerk, de ontwikkeling van een kind of de groei van een bos.\r\n\r\nHet is meestal makkelijker om de \'\'mate\'\' van verandering te dempen door versterkende terugkoppellussen in te zetten waardoor de terugkoppelvertraging tot minder problemen zal leiden en het systeem binnen haar veilige bereik kan bewegen. \r\n\r\nKritische getallen zijn helemaal niet zo algemeen als mensen denken dat ze zijn. De meeste systemen hebben zich ontwikkeld of zijn ontworpen om buiten het gevoelige bereik van hun parameters te blijven. In de meeste gevallen zijn de getallen niet de moeite van al ons zweet waard.\r\n\r\n===Voorraden en stromen===\r\n\r\nDe structuur van het sanitair en de riolering en de voorraden en stromen en hun fysieke arrangement kunnnen een enorm effect hebben op hoe een systeem werkt. \r\n\r\nToen het Hongaarse wegennet zo werd aangelegd dat al het verkeer dat van de ene naar de andere kant van het land door centraal Boedapest moest passeren, bepaalde dat de luchtvervuiling en verkeersvertragingen.  Geen roetfilter, verkeerslicht of snelheidsbeperking kon daar tegen op. De enige manier om een systeem dat verkeerd is aangelegd te herstellen is om het opnieuw te bouwen, als je daartoe in staat bent.\r\n\r\nVaak ben je daar niet toe in staat omdat fysieke bouw nou eenmaal een trage en dure vorm van verandering is. Sommige voorraad- en stroomstructuren zijn gewoon onveranderbaar.\r\n\r\nDe deining die de babyboomgeneratie in de bevolking veroorzaakt levert eerst druk op het basisschoolsysteem, dan op het middelbaar onderwijs, de hogere scholen en de universiteiten, dan op de werkgelegenheid en huisvesting, en nu zijn we naarstig op zoek naar de ondersteuning van haar pensioen. Ondanks haar volledige voorspelbaarheid laten we ons er toch door verrassen. Regeren is vooruitzien?\r\n\r\nAan de babyboom is niet veel te doen. Vijfjarigen worden nou eenmaal zesjarigen en vierenzestigjarigen worden vijfenzestigjarigen. Voorspelbaar en niet te stoppen. Hetzelfde kan worden gezegd voor de levensduur van destructieve CFK-moleculen in de ozonlaag, voor de snelheid waarmee verontreinigingen uit grondwaterlagen gewassen worden, en voor het feit dat het  tien tot twintig jaar duurt totdat een inefficiënt wagenpark afgeschreven is.\r\n\r\nHet mogelijke uitzonderlijke hefboompunt is hier de omvang van de voorraden of buffers. Stel je eens een grote badkuip voor, met trage in- en uitstroom. Pak er nu eens een met kleine en snelle stromen. Dat is het verschil tussen een meer en een rivier. Je hoort veel vaker van katastrofale overstromingen van een rivier dan van katastrofale overstromingen van een meer omdat voorraden die groot  zijn in verhouding tot hun stromen stabieler zijn dan kleine. Een grote, stabiliserende voorraad is een buffer.\r\n\r\nDe stabiliserende kracht van buffers is de reden waarom je geld op de bank zet in plaats van te leven van het wisselgeld in je zak. Daarom houden winkels voorraad in plaats van nieuwe voorraad te bestellen zodra klanten de oude voorraad mee de deur uit nemen. Het is de reden waarom we van een bedreigde soort meer dan de minimum fokpopulatie dienen te hebben. De grond in het oosten van de VS is gevoeliger voor zure regen dan de grond in het westen omdat zij hebben geen grote buffers van calcium hebben die het zuur neutraliseert.\r\n\r\nJe kunt een systeem vaak stabiliseren door een buffer aan te brengen of de capaciteit van een bestaande buffer te vergroten. Maar als een buffer te groot is wordt het systeem inflexibel. Dan reageert te traag en we hebben gezien welk nadelig effect vertragingsduur op het systeem als geheel heeft.\r\n\r\nBedrijven hebben ‘just-in-time’ voorraden uitgevonden omdat af en toe kwetsbaar zijn voor schommelingen of verstoringen goedkoper is dan bepaalde, constante voorraadkosten, en omdat kleine tot verdwijnende voorraden een flexibeler response op de veranderende vraag toestaan. \r\n\r\nEr is een, soms magisch, hefboomeffect door het veranderen van de grootte van een buffer. Maar buffers zijn meestal fysieke dingen en daarom niet makkelijk te veranderen. \r\n\r\nHet absorptievermogen voor zuur van de bodem in het oosten is geen hefboom voor het verlichten van schade door zure regen. De opslagcapaciteit van een dam is letterlijk in beton gegoten.\r\n\r\nFysieke structuur is van cruciaal belang in een systeem, maar de hefboompunten zitten in de eerste plaats een goed ontwerp. Nadat de structuur gebouwd is zit de hefboomwerking in het begrip van de beperkingen, knelpunten en het veilige bereik van het systeem waarmee we ons kunnen onthouden van fluctuaties of expansies die haar bereik overbelasten.\r\n\r\n===Reguleren van verzwakkende terugkoppellussen===\r\n\r\nNu verschuiven we van het fysieke deel van het systeem naar de informatieve en besturingsdelen waar meer invloed mee kan worden uitgeoefend. De natuur evolueert ‘als vanzelf’ de verzwakkende terugkoppelingen en wij mensen vinden ze uit om de systeemtoestand binnen veilige grenzen te houden.\r\n\r\nEen thermostaatlus is het klassieke voorbeeld. Het doel ervan is om de systeemtoestand met de naam ‘kamertemperatuur’ redelijk constant op een gewenst niveau te houden. Elke verzwakkende terugkoppellus heeft een doel nodig—de instelling van de thermostaat—een meet- en signaleringsapparaat dat afwijkingen van het doel detecteert—de thermostaat—, en een reactiemechanisme—de kachel en/of airco, ventilatoren, warmteleidingen, gas, en zo voort.\r\n\r\n<img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2009/03/snelheidsdisplay.jpg\" alt=\"\" title=\"snelheidsdisplay\" width=\"300\" height=\"229\" class=\"alignnone size-full wp-image-1313\" />\r\n\r\n\r\nEen complex systeem heeft meestal vele verzwakkende terugkoppellussen die het in kan zetten zodat het zichzelf onder verschillende omstandigheden en prikkels kan corrigeren. Sommige van die lussen zijn mogelijk een groot deel van de tijd inactief—zoals het noodkoelsysteem in een kerncentrale, of je vermogen om om je lichaamstemperatuur op peil te houden door te zweten (afkoeling) of rillen (opwarming).\r\n\r\nEen van de grote fouten die we maken is om deze noodmechanismen te verwijderen omdat ze niet vaak gebruikt worden en ze daardoor onnodig kostbaar lijken. Als we dit doen zien we hier op de korte termijn geen effect van. Op de lange termijn versmallen we echter het bereik van de overlevingsruimte van het systeem. \r\n\r\nEen van de meest hartverscheurende manieren waarop we dit doen is door inbreuk te maken op de habitats van bedreigde soorten. Een andere is de inbreuk op onze eigen tijd voor rust, recreatie, socialisatie en meditatie.\r\n\r\nDe ‘kracht’ van een verzwakkende lus—haar vermogen om de haar toegewezen voorraad op of in de buurt van het doel te houden—hangt af van de combinatie van álle parameters en verbindingen: de nauwkeurigheid en snelheid van haar bewaking, de snelheid en kracht van de respons, de directheid en grootte van de corrigerende stromen. \r\n\r\nHier kunnen hefboompunten zijn. Neem markten bijvoorbeeld. De verzwakkende terugkoppelsystemen in vrije markten kunnen inderdaad wonderen van zelfcorrectie zijn als de prijzen variëren om vraag en aanbod in balans te houden—hefboompunten die allesbehalve aanbeden worden door economen. Hoe meer de prijs—het centrale signaal aan zowel producenten als consumenten—transparant, ondubbelzinnig, tijdig en waarheidsgetrouw is, hoe soepeler de markten opereren.\r\n\r\nPrijzen die de volledige kosten weerspiegelen zullen de consument meedelen hoeveel ze zich daadwerkelijk kan en wil veroorloven en zullen efficiënte producenten belonen. \r\n\r\nBedrijven en overheden worden levensbedreigend aangetrokken tot het hefboompunt van de prijs en ze duwen haar met zijn allen in de verkeerde richting met subsidies, herstel, externaliteiten, belastingen en andere vormen van verwarring. De échte hefboom is om ze juist te verhinderen dit te doen. Vandaar het mededinginsrecht, de Reclame Code Commissie, pogingen tot internalisering van kosten (zoals belasting op vervuiling), de verwijdering van perverse subsidies en andere manieren van nivellering marktplaatsen.\r\n\r\nDe kracht van een verzwakkende terugkoppellus is belangrijk, relatief ten opzichte van het effect waarvoor het is ontworpen om te corrigeren. Als het effect in sterkte toeneemt dienen de terugkoppelingen ook in sterkte toe te nemen.\r\n\r\nEen thermostaat kan werken op een koude winterse dag—maar open alle ramen en het corrigerend vermogen zal falen. Democratie werkte beter vóór de komst van de hersenspoelende macht van gecentraliseerde massacommunicatie. Traditionele controles op de visserij waren voldoende totdat radar, drijfnetten en andere technologieën het voor een klein aantal spelers mogelijk maakten om de vis relatief moeiteloos uit te roeien. De macht van een grote industrie vraagt om de controlerende macht van een grote overheid. Een mondiale economie maakt een globale overheid noodzakelijk.\r\n\r\nZo maar wat andere voorbeelden van het versterken van verzwakkende terugkoppellussen ter verbetering van de zelfcorrigeren capaciteiten van een systeem: preventieve medicijnen; beweging en een goede voeding van het lichaam ter versterking van het weerstandsvermogen tegen ziekte; integrale plaagbestrijding door stimulering van juist de natuurlijke vijanden van gewasplagen; een open overheid om de geheimhoudingsplicht van de regering te verminderen; de bescherming van klokkenluiders; vergoedingen voor aarde toegevoegde waarde; belasting op vervuiling; en prestatie-obligaties om de geëxternaliseerde publieke kosten van particuliere uitkeringen te herwinnen.\r\n\r\n===Aanwakkeren van versterkende terugkoppellussen===\r\n\r\nEen versterkend terugkoppelcircuit is zelfversterkend. Hoe meer ze werken, hoe meer ze aan kracht winnen om meer te werken. Steeds sneller steeds sneller en steeds meer steeds meer. Levensgevaarlijk.\r\n\r\nHoe meer mensen de griep krijgen, hoe meer andere mensen ze besmetten. Hoe meer baby\'s geboren worden, hoe meer mensen opgroeien om hebben baby\'s te krijgen. Hoe meer geld je in de bank hebt, hoe meer rente meer je verdient, hoe meer geld je in de bank hebt. Hoe meer schuld je hebt, hoe meer rente je moet betalen, hoe meer schuld je krijgt. Hoe meer de bodem erodeert, hoe minder het de vegetatie kan ondersteunen, hoe minder wortels en bladeren om de regen en afvoer te verzachten, hoe meer de bodem erodeert. Hoe meer hoog-energetische neutronen in de kritische massa, hoe meer zij botsen met kernen en hoe meer hoog-energetische neutronen zij vrijmaken.\r\n\r\nKortom, onbestuurde versterkende terugkoppellussen leiden tot kettingreacties. Ze beginnen klein en onzichtbaar en schieten, soms na een hele lange aanloopperiode, ineens door de knik waarna ze in een fractie van de tijd doorschieten en zichzelf—en ook vaak hun omgeving of gastheer—vernietigen.\r\n\r\nVersterkende terugkoppellussen drijven groei, explosie, erosie, en de ineenstorting van de systemen. Een systeem met een ongecontroleerde versterkende lus zal uiteindelijk zichzelf vernietigen. Daarom zijn er zo weing van.\r\n\r\nMeestal schakelt vroeger of later een verzwakkende terugkoppellus in. De infecteerbare mensen in een epidemie raken op—óf mensen nemen steeds sterkere maatregelen om te voorkomen dat ze besmet raken: de griepprik in september. Het sterftecijfer stijgt tot gelijk niveau als geboortecijfer—óf mensen zien de gevolgen van ongecontroleerde groei van de bevolking en nemen geboortebeperkende maatregelen. De grond erodeert tot harde rots, en na een miljoen jaar verbrokkelt de rots tot nieuwe grond—óf mensen dammen de erosie in en planten bomen en gras.\r\n\r\nIn deze voorbeelden krijg je het eerste resultaat indien de versterkende lus haar loop heeft, en het tweede als er een tussenkomst ter vermindering van haar macht ingrijpt. \r\n\r\nVermindering van de toename rond een versterkende lus—de groei vertragend—is meestal een krachtiger hefboom in systemen dan de versterking van verzwakkende lussen, en veel beter te verkiezen boven de vrije loop van een versterkende lus.\r\n\r\nBevolkings- en economische groei zijn hefboompunten in het wereldmodel omdat vertraging de vele verzwakkende lussen—door middel van technologie en de markten en andere vormen van aanpassing—de tijd geeft te functioneren. Net zo als het rustig afremmen van je auto wanneer je te snel rijdt beter en prettiger is dan het uitgooien van een anker of het eisen van een technische vooruitgang in de stuurgroep.\r\n\r\nHet meest interessante gedrag dat snel draaiende versterkende lussen kunnen veroozaken is chaos. Dit wilde, onvoorspelbare, onreproduceerbare en toch begrensde gedrag gebeurt wanneer een systeem snel, veel sneller begint te verandereren dan dat haar verzwakkende lussen daarop kunnen reageren.\r\n\r\nAls je bijvoorbeeld de kapitaalgroei in het wereldmodel blijft verhogen, kom je uiteindelijk op een punt waar een kleine stijging de economie verschuift van exponentiële groei naar trilling. Nog een duwtje opwaarts geeft de trilling een dubbele slag en nog een minuscuul extra duwtje stuurt het systeem over de rand van de afgrond de chaostoestand in.\r\n\r\nOndertussen neigt onze wereldeconomie naar die chaostoestand. Een probleem dat alleen optreedt op bij onrealistische parameterbereiken, bijvoorbeeld een jaarlijkse verdubbeling van de omvang van de economie. Echte wereldsystemen raken chaotisch als er iets in hen zeer snel kan toe- of afnemen.\r\n\r\nSnel vermenigvuldigende bacteriën of insectenpopulaties, zeer besmettelijke epidemieën, wilde speculatieve bubbels in geldsystemen, neutronenfluxen in het inwendige van kerncentrales. Deze systemen zijn moeilijk te controleren en haar controle moet het afremmen van de versterkende lussen daarin betrekken om ze in de hand te houden.\r\n\r\nZoek in gewonere systemen naar hefboompunten rond de geboortesnelheid, rentevoeten, erosietarieven, ‘succes aan de succesvollen’-lussen. Plekken die hoe meer je van iets hebt, hoe meer kans je hebt om meer te hebben aanwakkeren. Demp elke plek waar kettingreacties op de loer liggen met slimme verzwakkende terugkoppellussen die in kracht meelopen met de versterkende.\r\n\r\n===Informatiestromen===\r\n\r\nHet verhaal gaat dat er een aantal vergelijkbare huizen was waarbij de elektriciteitsmeter in sommige van de huizen in de kelder werd geïnstalleerd en in andere in de hal, waar de bewoners de meter direct en voortdurend konden zien als ze meer of minder elektriciteit verbruikten. Het elektriciteitsverbruik in de huizen met de meter in de hal was 30 procent lager.\r\n\r\nSysteemfans houden van dit verhaal want het is een voorbeeld van een groot hefboompunt in de structuur van het systeem. Het is geen aanpassing van een parameter, geen versterking of verzwakking van een bestaande lus. Het is een \'\'\'nieuwe lus, het leveren van terugkoppeling aan een plek waar het daarvoor niet was.\r\n\r\nIn 1986 heeft de Amerikaanse regering geëist dat iedere fabriek met uitstoot van gevaarlijke luchtverontreinigende stoffen dat publiek maakt. Plotseling kon iedereen precies weten wat er uit de schoorstenen in de stad kwam. Er was geen wet tegen deze uitstoot, geen boete, geen enkele bepaling van ‘veilige’ niveaus, uitsluitend informatie. In 1990 was de uitstoot gedaald tot 40 procent. Een chemisch bedrijf in de top tien van vervuilers verminderde de uitstoot met 90 procent, alleen maar om van die lijst af te komen.\r\n\r\nHet ontbreken van terugkoppeling veroorzaakt vaak slecht functionerende systemen. Het toevoegen of omleggen van informatie kan een krachtige interventie zijn, meestal gemakkelijker en goedkoper dan herstel van de fysieke structuur.\r\n\r\nDe [http://nl.wikipedia.org/wiki/Tragedie_van_de_meent tragedie van de meent] dat de wereld van visserij uitput doet zich voor omdat er geen terugkoppeling van de stand van de vispopulaties op het besluit om te investeren in vissersvaartuigen is. In tegenstelling tot de economische opinie voorziet de prijs van de vis niet in de gewenste terugkoppeling. Als de vis schaarser en dus duurder is, wordt het juist rendabeler om uit te varen en ze te vangen. Dat is een perverse terugkoppeling—een versterkende lus die leidt tot een ineenstorting.\r\n\r\nHet is belangrijk dat de ontbrekende terugkoppeling wordt hersteld op de juiste plaats en in dwingende vorm. Het is niet genoeg om alle gebruikers van een watervoerende laag te informeren dat het grondwaterpeil daalt. Dat kan leiden tot een race naar de bodem van de put. Het is effectiever om de waterprijs steil te laten stijgen zodra de pompstations meer water oppompen dan er in de grondlaag instroomt.\r\n\r\nStel dat belastingbetalers op hun aangifteformulier kunnen aangeven aan welke overheidsdiensten hun fiscale betalingen moet worden besteed. Radicale democratie! Stel dat een stad of bedrijf haar waterinvoer stroomafwaarts van de lozing haar eigen afvalwater moet aanleggen. Stel dat elke publieke of particuliere ambtenaar die beslissingsbevoegheid heeft om te investeren in een kerncentrale het afval uit de fabriek op  of onder zijn of haar gazon opgeslagen krijgt. Stel dat alle werknemers van Shell Nederland het overtollige CO<sub>2</sub> in tonnen in hun kelder moeten opslaan.\r\n\r\nDe mens heeft een systematische neiging om verantwoording voor eigen beslissingen te vermijden. Dat is de reden waarom er zoveel terugkoppelingslussen ontbreken en waarom dit soort hefboomeffecten zo vaak populair zijn bij het volk en impopulair bij de bevoegdheden. Dit soort hefboompunten zijn enorm doeltreffend als de machten die beslissen ermee instemmen of als je om ze heen kunt manouvreren en het zo toch gedaan krijgt.\r\n\r\n===De regels van het systeem (prikkels, straffen, beperkingen)===\r\n\r\nDe regels van het systeem definiëren het bereik, de grenzen, de mate van vrijheid. Gij zult niet doden. Iedereen heeft het recht van vrije meningsuiting. Contracten zullen worden nageleefd. De voorzitter dient een periode van vier jaar en niet meer dan twee periodes. Negen mensen in een team, je moet elke plaat aanraken, drie slagen en je bent uit. Als je gepakt wordt bij het beroven van een bank, ga je naar de gevangenis.\r\n\r\nMikhail Gorbachev kwam aan de macht in de USSR, opende informatiestromen ([http://nl.wikipedia.org/wiki/Glasnost glasnost]) en veranderde de economische regels ([http://nl.wikipedia.org/wiki/Perestrojka perestrojka]), en kijk eens wat er gebeurd is. \r\n\r\nGrondwetten zijn sterke sociale regels. Fysische wetten, zoals de tweede wet van de thermodynamica zijn absolute regels als we ze correct begrijpen. Wetten, straffen, beloningen en informele sociale overeenkomsten zijn geleidelijk zwakkere regels.\r\n\r\nOm de macht van de regels aan te tonen, vraag studenten eens om zich verschillende regels voor te stellen voor een college. Stel de studenten beoordelen de docenten. Stel dat je naar school komt als je wilt iets leren en je vertrekt als je het geleerd hebt. Stel dat hoogleraren aangenomen worden op basis van hun vermogen tot het oplossen van reële problemen in de echte wereld in plaats van het publiceren van academische documenten. Stel dat een klas als groep wordt beoordeeld in plaats van als individuen.\r\n\r\nRegels veranderen gedrag. Macht over de regels is echte macht. Macht over de regels van de regels is supermacht.\r\n\r\nDaarom komen lobbyisten samen wanneer de regering en de Eerste en Tweede Kamer wetten schrijft. Daarom schrijft de Eerste Kamer—die de grondwet interpreteert en omlijnt—de regels voor het schrijven van de regels—nog meer macht dan de regering. \r\n\r\nAls je de diepste storingen van systemen wilt begrijpen, besteed dan aandacht aan de regels en aan degenen die daar de macht over hebben.\r\n\r\nDat is de reden waarom bij velen de alarmklokken van de systeemintuïtie luidden toen het nieuwe wereldhandelsstelsel werd uitgelegd. Het is een systeem met regels ontworpen van bedrijven, door bedrijven en voor bedrijven. De regels sluiten vrijwel elke terugkoppeling uit andere sectoren van de samenleving uit. De belangrijkste terugkoppeling—die vanuit het milieu en de aarde ontrokken waarde—ontbreekt volkomen. De meeste van haar vergaderingen zijn gesloten voor de pers—geen informatie, geen terugkoppeling.\r\n\r\nSamen met het geldsysteem dwingt het naties in versterkende lussen met elkaar te concurreren ten koste van het milieu en de sociale bescherming teneinde zakelijke investeringen aan te trekken. Het is een recept voor het ontketenen van de lus van ‘succes aan de succesvollen’. Het is gelukt.\r\n\r\n===De kracht van zelforganisatie===\r\n\r\nHet meest verbluffende dat levende systemen kunnen doen is zich volledig te veranderen door het creëren van geheel nieuwe structuren en gedrag. In biologische systemen heet die kracht evolutie en leidt in uiteindelijk tot metamorfose. In de menselijke economie noemen we het technische vooruitgang of sociale revolutie. In systeemlingo heet het zelforganisatie.\r\n\r\nZelforganisatie betekent de verandering van enig aspect van een systeem eerder op deze lijst—de toevoeging of verwijdering van:\r\n*fysieke structuur; of\r\n*verzwakkende of versterkende lussen; of\r\n*informatiestromen; of\r\n*regels.\r\n\r\nHet vermogen om zichzelf te organiseren is de sterkste vorm van de veerkracht  van een systeem—het vermogen om veranderingen te overleven veranderen. De meest innovatieve systemen—organisaties, bedrijven, naties—zijn zo in staat zich voortdurend te vernieuwen en bruisen van het leven.\r\n\r\nHet menselijke immuunsysteem kan reacties op (sommige soorten) aanvallen ontwikkelen die het nooit eerder is tegengekomen. Het menselijk brein kan nieuwe informatie opnemen  en volledig nieuwe, unieke gedachten ontpoppen.\r\n\r\nZelforganisatie lijkt zo verwonderlijk dat we de neiging om het als mysterieus en miraculeus te zien. Economen modelleren technologie vaak letterlijk als manna uit de hemel—komt van nergens, kost niets, en verhoogt de productiviteit van de economie constant met ongeveer een procent per jaar. Eeuwenlang ervaren mensen de spectaculaire variëteit van de natuur met hezelfde ontzag. Slechts een goddelijke schepper kan zo\'n creatie voortbrengen. \r\n\r\nIn feite hoeft de goddelijke schepper geen wonderen te doen. Het is ‘slechts’ een kwestie  van het schrijven van een paar slimme regels voor zelforganisatie. Deze regels bepalen hoe, waar, wanneer en wat het systeem zichzelf kan toevoegen of verwijderen en onder welke voorwaarden.\r\n\r\nZelforganiserende computermodellen tonen aan dat zich prachtige geestverbijsterende patronen kunnen ontvouwen door eenvoudige evolutionaire algoritmen. Dat hoeft niet te betekenen dat de algoritmen voor de echte wereld eenvoudig zijn, maar alleen dat zij dat kunnen worden.\r\n\r\nDe genetische code is de basis van alle biologische evolutie bevat slechts vier letters, gecombineerd tot woorden van drie letters elk. Deze code en de regels voor het repliceren en herschikken, heeft een onvoorstelbare variëteit van wezens uitgespuwd. \r\n\r\n{{code is niets, coderen is alles}}.\r\n\r\nZelforganisatie is in wezen een kwestie van evolutionaire grondstoffen—een voorraad van informatie waaruit mogelijke patronen gekozen kunnen worden—en een middel om ze te testen. Voor biologische evolutie is de grondstof DNA, één bron van variëteit is spontane mutatie, en het testmechanisme lijkt op iets doorspekt met Darwinistische selectie.\r\n\r\nDe grondstof voor de technologie is het lichaam van kennis: begrip dat wetenschap heeft verzameld. De bron van diversiteit is de menselijke creativiteit (wat dat ook moge zijn) en het selectiemechanisme is dat wat de markt zal belonen of dat wat overheden en stichtingen dan ook maar zullen financieren of dat wat de fantasie van de gekke uitvinders dan ook maar prikkelt. \r\n\r\nWanneer je de kracht van zelforganisatie inziet, begin je te begrijpen waarom biologen biodiversiteit zelfs meer aanbidden dan economen technologie aanbidden. De wilde en gevarieerde voorraad van DNA, in de loop van miljarden jaren geëvolueerd en opeengestapeld, is dé bron van evolutionaire mogelijkheden. Net zoals wetenschap bibliotheken, laboratoria en wetenschappers dé bron zijn van technologische mogelijkheden. Het toestaan dat soorten uitsterven is een systemische misdaad, net als het willekeurig vernietigen van alle kopieën van bijzonder wetenschappelijke tijdschriften of bepaalde soorten wetenschappers dat is.\r\n\r\nHetzelfde kan worden gezegd van menselijke culturen, die de opslag zijn van gedragsrepertoires die niet over miljarden, maar honderdduizenden jaren opeengestapeld zijn. Ze zijn een voorraad van waaruit sociale evolutie en innovatie ontstaat. Helaas waarderen wij mensen het evolutionaire potentieel van culturen minder dan dat we het potentieel van iedere genetische variatie van de [http://nl.wikipedia.org/wiki/Grondeekhoorns aardeekhoorn] begrijpen. Dat komt mogelijk door het geloof in de volstrekte superioriteit van de eigen cultuur, een aspect van bijna elke cultuur.\r\n\r\nElk systeem, biologisch, economisch of sociaal, dat experimenten minacht en het ruwe materiaal van innovatie wist is op de lange termijn gedoemd op deze zeer gevarieerde planeet. \r\n\r\nHet punt van ingrijpen hier is duidelijk maar onpopulair. Het aanmoedigen van diversiteit betekent verlies van controle. \'\'\'Laat duizend bloemen bloeien en wat dan ook kan gebeuren!\'\'\'\r\n \r\nWie durft?\r\n\r\n===De doelen van het systeem===\r\n\r\nDe drang naar controle is een voorbeeld van waarom het doel van een systeem een nog krachtiger hefboompunt is dan het zelforganiserende vermogen van een systeem. \r\n\r\nAls het doel is om meer en meer van de wereld onder het regime van een centraal plansysteem te vangen—het rijk van Genghis Khan, Das dritte Reich, de People\'s Republic of China, Wal-Mart, Disney, Microsoft—dan staat alles lager in de lijst onder druk of wordt verzwakt om te voldoen aan die doelstelling, ook zelforganiserend gedrag. Alles is ondergeschikt aan de systeemdoelen.\r\n\r\nDaarom raak je niet uitgesproken over de vraag of genetische manipulatie een goede of een slechte zaak is. Zoals met alle technologieën is de uitkomst afhankelijk van het doel waarmee de stuurlui het roer hanteren. Het enige dat je kan zeggen is dat als bedrijven het hanteren om nog meer verhandelbare producten te genereren er een heel andere richting voor de evolutie wordt ingeslagen dan wat de planeet tot nu toe heeft gezien.\r\n\r\nSystemen hebben een hiërarchie van doelen. De meeste verzwakkende terugkoppellussen hebben hun eigen doelen—om het badwater op het juiste niveau te houden, om de kamertemperatuur comfortabel te houden, om voorraden op voldoende niveau te handhaven. Het zijn kleine hefboompunten. De punten met grote hefboomwerking zijn de doelstellingen van volledige systemen.\r\n\r\nMensen binnen systemen herkennen vaak niet wat de doelstelling is van het gehele systeem dat ze bedienen. De meeste bedrijven zullen waarschijnlijk zeggen dat het doel is om winst te maken, maar dat is slechts een regel, een noodzakelijke voorwaarde om mee te kunnen blijven spelen.\r\n\r\nWat is het doel van het spel? Om te groeien? Om het marktaandeel te vergroten? Om de wereld (klanten, leveranciers, toezichthouders) steeds meer onder de controle van de onderneming te brengen zodat haar activiteiten steeds meer van onzekerheid afgeschermd worden. Dat is ook het doel van een kankercel en van de hele levende bevolking. Het is alleen slecht wanneer het niet wordt tegengewerkt door hogere verzwakkende terugkoppellussen met doelen om het systeem in evenwicht te houden.\r\n\r\nHet doel van het voeren van de marktconcurrerentie dient het doel van elke onderneming om haar concurrenten te eliminieren te overtroeven. Het doel om de bevolking in evenwicht te houden en zich te ontwikkelen dient de doelstelling van elke populatie om alle middelen op te eisen voor haar eigen metabolisme te overtroeven. \r\n\r\nHet wisselen van de spelers in een systeem is een ingreep op laag niveau zolang de spelers in het zelfde oude systeem passen. De uitzondering op deze regel zit aan de top, als een enkele speler het systeemdoel kan veranderen.\r\n\r\nHet is wonderbaarlijk als—slechts zeer incidenteel—in een organisatie een nieuwe leider opstaat, een nieuw doel formuleert en zo in haar of zijn eentje het gedrag van honderden, duizenden of miljoenen perfect rationele mensen verandert. Adolf Hitler in Nazi-Duitsland en Mahatma Gandhi zijn hier twee extreme voorbeelden van.\r\n\r\nDat is ook wat Ronald Reagan deed. Niet lang voordat hij president werd, kon een president zeggen: ”Vraag niet wat de overheid voor jou kan doen, vraag wat jij kunt doen voor de overheid,” en niemand had zelfs gelachen. Reagan zei dat het doel niet is om de mensen  de regering te laten helpen en niet om de regering  de mensen te laten helpen, maar om de regering van onze nek af te krijgen.\r\n\r\nMen kan erover twisten dat grote veranderingen in het systeem hem daarmee weg lieten komen. Maar de grondigheid waarmee het gedrag sinds Reagan in de VS en zelfs de wereld is veranderd getuigt van de grote hefboomwerking van het uitspreken, herhalen en het opeisen van nieuwe systeemdoelen.\r\n\r\n===De mentaliteit of zienswijze van waaruit het systeem ontstaat===\r\n\r\nEen van de gezegden van Jay Forrester over systemen gaat alvolgt: “Het maakt niet uit hoe de fiscale wetgeving van een land is opgesteld. Er is een gemeenschappelijk idee in de hoofden van de samenleving over wat een ‘eerlijke’ verdeling van de fiscale last is. Ongeacht wat de regels zeggen zal de werkelijke verdeling van de belastingen het algemeen aanvaarde idee van ‘rechtvaardigheid’ altijd geweld aan doen, hetzij door eerlijk of oneerlijk spel, door complicaties, valsspelen, vrijstellingen of aftrekposten, of door voortdurende aanvallen op de regels.”\r\n\r\nHet gemeenschappelijke idee in de hoofden van de samenleving, de grote onuitgesproken aannames—onuitgesproken omdat ze onnodig zijn te vermelden; iedereen kent ze—vormt de diepste reeks overtuigingen van hoe de maatschappij denkt over hoe de wereld werkt. Er is een verschil tussen zelfstandige naamwoorden en werkwoorden. Mensen die minder betaald worden zijn minder waard. Groei is goed. De natuur is een onuitputtelijke voorraad van middelen die dient te worden omgezet ten behoeve van menselijke doeleinden. Evolutie is gestopt met het ontstaan van homo sapiens. Men kan land ‘bezitten’. De olievoorraden onder de noordpool zijn van mij. Dit zijn slechts enkele van de paradigmatische aannames van onze cultuur. Allemaal aannames die de mensen van andere culturen volstrekt verbluft achterlaat.\r\n\r\nParadigma\'s of zienswijzen zijn de bronnen van de systemen. Van hen komen doelen, informatiestromen, terugkoppellussen, voorraden en stromen.\r\n\r\nDe oude Egyptenaren bouwden piramides omdat ze geloofden in een hiernamaals. Wij bouwen torenflats omdat wij menen dat de ruimte in het centrum van de steden enorm waardevol is—behalve voor onoggelijke ruimten waarvan wij menen dat ze waardeloos zijn, vaak in de buurt van de diezelfde torenflats.\r\n\r\nOf het nu Copernicus of Kepler was die aantoonde dat de aarde niet het middelpunt van het universum was, of Einstein die veronderstelde dat materie en energie uitwisselbaar zijn, of Adam Smith die beweerde dat de egoïstische acties van individuele spelers in markten heerlijk bijdroegen aan het gemeenschappelijk goed.\r\n\r\nMensen die weten te in te grijpen in systemen op het niveau van een zienswijze, en daar de gevoelige snaar weten te raken, raken een hefboompunt dat systemen volledig transformeert.\r\n\r\nJe kunt zeggen dat paradigma\'s moeilijker zijn te veranderen dan elk ander aspect van een systeem, en dus dient deze post het laagst op de lijst worden geplaatst, niet het hoogst. Maar er is niets fysieks of duur of zelfs langzaam aan een paradigmaverschuiving. Bij elk individu gebeurt dit in een oogwenk. Een klik in de geest, een nieuwe manier van kijken is voldoende. \'\'\'Eureka!\'\'\' Natuurlijk verzetten individuen en samenlevingen zich tegen uitdagingen van hun paradigma, harder dan tegen elke andere vorm van verandering.\r\n\r\nDus, \'\'\'hoe kan je een paradigma veranderen?\'\'\' Thomas Kuhn, die het baanbrekende boek over de grote paradigmaverschuiving in de wetenschap schreef, heeft hierover veel te zeggen. In een notendop komt het hierop neer:\r\n*\'\'\'Blijf goed wijzen op de afwijkingen en storingen van het oude paradigma.\'\'\'\r\n*\'\'\'Kom zelf luid en duidelijk en met zekerheid vanuit het nieuwe paradigma.\'\'\'\r\n*\'\'\'Injecteer mensen met het nieuwe paradigma op openbare plaatsen met zichtbaarheid en kracht.\'\'\'\r\n*\'\'\'Werk met actieve veranderaars en met het overgrote deel van mensen met een open geest\'\'\' en verkwist geen met reactionairs.\r\n\r\nSysteemmensen zeggen dat één manier om een paradigma te veranderen is om een model van een systeem te maken dat je buiten het systeem plaatst en je zo dwingt om de ogen te openen en met een {{frisse blik}} het geheel te zien. Systeemmensen zeggen dat omdat hun eigen paradigma\'s op die manier zijn gewijzigd.\r\n\r\n===De kracht om paradigma\'s te overstijgen===\r\n\r\nOm waarheidsgetrouw en volledig zijn is er nog een nabrander.\r\n\r\nDe hoogste hefboomwerking van alles is om je niet te verbinden met de arena van paradigma\'s en je te beseffen dat geen enkele paradigma ‘waar’ is. Zelfs die paradigma\'s die jouw zoete comfortabele wereldbeeld vormen geven een zeer beperkt inzicht in een immens en fantastisch universum.\r\n\r\nOp buikniveau snap je het paradigma dat er paradigma\'s zijn, en je snapt dat datzelf een paradigma is. Dat inzicht is fantastisch grappig. Het is jezelf verliezen in niet-weten.\r\n\r\nMensen die zich vastklampen aan paradigma\'s (en dat doet bijna iedereen) werpen één blik in de ruime mogelijkheid dat alles wat we denken gegarandeerd onzin is en fietsen vervolgens angstig voor die onzekerheid en snel in de tegenovergestelde richting. Toch zit er geen kracht, geen controle, zelfs geen bestaansreden, laat staan handelen, in de ervaring dat er geen zekerheid is in welk wereldbeeld dan ook. Maar iedereen die voor een moment of voor een mensenleven heeft gespeeld met dat idee ziet het als een basis voor radicale zelfstandigheid en gelijkwaardigheid.\r\n\r\nAls er geen waar paradigma is, kies er dan een die bijdraagt aan de verwezenlijking van jouw doel. Als je geen idee hebt waar je een doel kunt vinden, stem dan af op het universum of op jouw favoriete godheid, en luister ernaar en doe zijn, haar of ‘hets’ wil, want die is veel beter geïnformeerd dan de jouwe.\r\n\r\nTerug van het sublieme naar het belachelijke, van verlichting naar waarschuwingen. Er is nog zoveel dat moet worden gezegd om deze lijst te kwalificeren. Het is een voorlopige lijst en de volgorde is glibberig. Er zijn uitzonderingen op elk punt. Laat de lijst sudderen in je bovenbewustzijn. Loop op en neer door de lijst, pas hefboompunten toe waar je ze kan vinden. Hoe hoger het hefboompunt in de lijst staat, hoe meer het systeem zich verzet tegen haar verandering—dat is de reden waarom samenlevingen echt verlichte wezens proberen uit te wissen. \r\n\r\nEr zijn geen goedkope kaartjes voor systeemveranderingen. Je moet er aan werken, of dat nou betekent dat je een systeem nauwgezet moet analyseren of een paradigma rigoureus moet afgooien. Uiteindelijk lijkt het erop dat het hefboomeffect minder te maken heeft met het duwen van hefbomen dan met gedisciplineerd denken gecombineerd met strategisch, diep en wild loslaten.\r\n\r\n===Op naar een briljanten millennium===\r\nOnze regeringen en bedrijven blijven verstrikt hangen in het draaien aan kranen, drukken op knoppen en schonen van afvoerputten. Tijd voor een {{frisse blik}}—een paradigmaverschuiving—en een nieuw {{vurig verlangen}} naar de zee. \r\n\r\nDe ongeloofwaardig eenvoudige edoch extreem effectieve systeemoplossingen uit de huidige financiële crisis zijn al door velen verzonnen—[[de rijken rijker en de armen rijken]].\r\n\r\nOnze financiële infrastructuur is ondertussen—afgezien van de eurobiljetten en -munten—volledig digitaal,. Geld wordt informatie en informatie wordt geld. Ons financiële en monetaire systeem is volledig vormgegeven met software. En software is, de naam zegt het al, zachte en kneedbare waar.\r\n\r\nDus in tegenstelling tot fysieke infrastructuur zoals gebouwen en wegen en leidingen is het aapassen van onze financiële infrastructuur relatief gezien een eitje. Het veranderen van parameters, aanbrengen van effectieve terugkoppellussen en toevoegen of aanpassen van buffers in het financiële systeem en het bepalen van nieuwe doelen dus ook. Het is niet een kwestie van van kunnen, \'\'\'het is een kwestie van willen!\'\'\'\r\n\r\nSchrijf je {{dagdroom}}: Ik wil leven in een land dat… (vervang ‘land’ door gezin, buurt, wijk, dorp, plaats, stad, regio, organisatie, provincie, land, werelddeel, wereld). Verzamel het {{zielsprofiel}} van geestverwanten. Inspireer, groei en koester {{1.000 echte fans}}.\r\n\r\nTijd voor ecosofische wetswijzigingen en [[slimme spirituele software]]?!\r\n\r\n\'\'\'¥€$ WE CAN!\'\'\'\r\n\r\nVrij naar \'\'[http://www.developerdotstar.com/mag/articles/places_intervene_system.html Places to Intervene in a System]\'\' door [http://en.wikipedia.org/wiki/Donella_Meadows Donella Meadows].\r\n\r\n','Systeeminterventiepunten',0,'','inherit','open','open','','505-revision-5','','','2010-06-28 08:34:41','2010-06-28 07:34:41','',505,'http://aardbron.nl/505-revision-5/',0,'revision','',0),(1379,2,'2010-08-27 11:22:24','2010-08-27 10:22:24','De ‘vrij’ in vrijgeld is als de ‘vrij’ in vrijheid. Je bent vrij om te doen en te laten. Je mag je eigen munt creëren en in omloop brengen. Je mag [[vrijbankieren]]. Je mag in feite alles met valuta doen wat je zinnig vindt. Als anderen dat ook vinden en jouw munt en geldsysteem adopteren en omarmen, dan geeft dat bestaansrecht aan jouw systeem. Vrijgeld ontwikkelt zich, evolueert, vernieuwd zich en past zich voortdurend aan veranderingen aan. Vrijgeld gaat daarin verder dan het ‘Freigeld’ zoals Silvio Gessel destijds voorstelde. Vrijgeld als term is en blijft een prachtige.\r\n\r\nVriigeld heeft drie belangrijke kwaliteiten:\r\n#Het aantal instanties van vrijgeldsystemen en de rijkdom die ze creëren dient exponentieel en schaalvrij te kunnen groeien.\r\n#Vrijgeld is onderworpen aan open evolutie en kunstmatige selectie.\r\n#Vrijgeld creëert waarde met minimale of geen afhankelijkheid van traditionele politieke of bancaire machten.\r\n\r\nNederland (en de rest van de wereld) kan in 3 eenvoudige stappen uit de crisis komen:\r\n#Keer de [[stroomgeld|stroomrichting van rentegelden]] om.\r\n#Stap over op een geldsysteem op basis van wederzijds krediet.\r\n#Er is geen stap 3.\r\n\r\nEn graag met herintroductie van de Florijn, maar wel een 100% digitale girale.\r\n\r\nDe Duits-Argentijnse zakenman Silvio Gesell (1860-1932) is de grondlegger van ‘Freigeld’. Gessel herontdekte destijds een manier om geld te ontdoen van zijn machtsfunctie en leverde er een theoretisch kader voor. Hij stelde een heffing voor op het ongebruikt laten van geld: een liquiditeitsheffing of [[stroomgeld]]—als het ware een belasting op positieve saldi—en noemde dit belaste geld Vrijgeld. \r\n\r\nVolgens Gessel dient geld in dienst van de gemeenschap en haar gebruikers te staan. Voor dat gebruik kan je de gebruikers best een kleine vergoeding vragen in de vorm van een liquiditeitsheffing vond hij. Dat [[stroomgeld]] is een kleine belasting op het bezit van geld. Mensen die hun geld gebruikten of uitlenen zijn vrijgesteld van het betalen van [[stroomgeld]]. Geldbezitters zullen hun geld aanbieden om onder de betaling van [[stroomgeld]] uit te komen.\r\n\r\nMet [[stroomgeld]] is oppotten van geld zinloos. Mensen zullen hun geld zo snel mogelijk kwijt willen, tenzij ze het op korte termijn zelf nodig hebben. Ze zullen er iets voor kopen, het investeren in duurzame goederen of het uitlenen. Geld vervult dus weer onbeperkt zijn ruilfunctie, zonder dat de geldbezitter daarvoor rendement geboden hoeft te worden.\r\n\r\n===Roestende goudstaven===\r\nGesell noemde dit geld ‘\'\'\'roestend geld\'\'\'’ of Vrijgeld, omdat het de mensheid zou bevrijden uit de greep van het rentedragende geld. \r\n\r\nHet aan de economische kringloop onttrekken van dit Vrijgeld is geen begerenswaardige renteniersmethode. Geld oppotten—en daarmee onttrekken aan de economie—mag best, maar dan krijgt je de maatschappelijke kosten daarvan doorberekend. Zo krijgen rijke mensen een impuls om hun geld óf te besteden óf gratis uit te lenen aan ondernemender mensen. Geld gaat hierdoor beter stromen en zo  zal er altijd voldoende geld in omloop zijn om iedereen aan werk te helpen en de onderlinge ruil te faciliteren. [[stroomgeld]] nodigt stilstaand geld dus uit weer terug te vloeien in de kringloop.\r\n\r\nRijkdom in geld vastzetten is zo niet lucratief. Het bezit van geld kost namelijk geld in plaats van dat je er slapend rijk van wordt. Onder die omstandigheden zijn rijken maar al te graag bereid om gratis (tijdelijk) afstand te doen van hun geld. Om van de kosten (de liquiditeitskosten, [[stroomgeld]]) af te zijn, gaan ze op zoek naar ondernemers die hun geld willen lenen en zakelijk zinniger in kunnen zetten. Rijken zijn al tevreden als ze na verloop van tijd de oorspronkelijke waarde terugkrijgen, waardoor rente en hoge rendementen zijn in zo\'n systeem niet aan de orde.\r\n\r\nDe huidige vorm van [[vrijgeld]] gaat echter een stap verder en geeft een ruimere betekenis aan de term vrijgeld.\r\n\r\n<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/08/Vrijgeld-Flyer.pdf\'><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/08/Vrijgeld-Flyer.jpg\" alt=\"\" title=\"Vrijgeld Flyer\" /></a>\r\n\r\nVrijgeld:\r\n*verdubbelt je koopkracht;\r\n*honderd procent meer koopkracht;\r\n*dezelfde koopkracht voor de helft van het werk;\r\n*vijftig procent minder werken en hetzelfde kunnen besteden;\r\n\r\nDit alles omdat de prijzen van grondstoffen, goederen en diensten voor ongeveer 50 procent uit rente bestaan.\r\n\r\nDe fabrikant die een lening af moet sluiten om grondstoffen, machines en gebouwen moet aanschaffen moet niet alleen de lening aflossen maar ook de rente erop betalen. Die rentekosten worden natuurlijk omgeslagen op zijn productkosten. De productkosten zijn bovendien gecorrigeerd voor de contante waarde. De ingekochte goederen en diensten bestaan op hun beurt ook voor de helft uit rentekosten. Tel daarboven op de winst die de ondernemer wil maken om te groeien en ontwikkelen, dan zie je dat een zeer groot gedeelte van zijn productkosten uit rente bestaan.\r\n\r\nAls je die rentekosten en correctie voor contante waarde kwijt zou zijn, dan kan je jouw product dus voor ongeveer de helft van het normale bedrag leveren. Dat geeft je \'\'\'zonder rentekosten een enorm concurrentievoordeel\'\'\'. Je kan zo in de helft van de tijd het zelfde leveren of in dezelfde tijd het dubbele leveren. Halveer je personeelsbestand of verdubbel je productie.\r\n\r\nHamvraag:\r\n:\'\'\'Hoe kan ik mijn ecosysteem zodanig inrichten dat ik een belangrijk deel van mijn rentekosten kwijtraak?\'\'\'\r\n\r\nOplossingsrichting: \r\n:\'\'\'Zet een eigen zo groot en divers mogelijk en volledige digitaal en geautomatiseerd ecosysteem op, met een eigen munt en zonder positief samengestelde rente.\'\'\'\r\n\r\nHoe diverser, hoe beter, want dat verhoogt de kans op mogelijke kringlopen. Zonder een web van kringlopen geen ecosysteem. Ontbreekt het aan kringlopen, dan ontstaan er op diverse plekken zowel overschotten als tekorten, beiden onverenigbaar en onoplosbaar. Dat is dodelijk voor een ecosysteem. Menig bartersysteem gaat er aan kapot of loopt vast.\r\n\r\nDoordat de rentekosten wegvallen, neemt ook je liquiditeit toe. Toegenomen liquiditeit betekent meer werkkapitaal. Het geheel betekent dat je je meer op je kerncompetenties, op je talenten kunt toeleggen. Hoe meer je vanuit je kerncompetenties en talenten kunt werken, hoe gemakkelijker en moeitelozer alles gaat. Het kost je dus veel minder energie. Sterker nog, werken vanuit je talenten levert je energie op. Moeiteloos waarde creëren dus. En waarde creëren vinden mensen wat waard. Daar hebben ze dus graag wat voor over. Die waardering drukken ze onder andere in geld uit, en bij voorkeur in jouw munt want die levert meer koopkracht dan de dure euro.\r\n\r\nEr is een oplossing. Is er voldoende dissonantie met het huidige systeem van [[slaafgeld]]? Is jouw wereld al turbulent genoeg? Is jouw {{p|gevoel van urgentie}} al voldoende aangewakkerd? Sta jij open voor [[vrijgeld]]? Ben je bereid om de stappen voorwaarts te nemen en anders om te gaan met jouw ecosysteem? Welke blokkades moeten nog worden opgeheven? Welke excuses heb je nog? Welk inzicht ontbreekt je nog?\r\n\r\nWij kunnen helpen. Voel je vrij en [[contact|neem contact op]].','Vrijgeld',0,'','publish','open','open','','vrijgeld','','','2010-12-23 12:05:30','2010-12-23 11:05:30','',0,'http://aardbron.nl/?p=1379',0,'post','',0),(1323,2,'2010-08-12 11:51:17','0000-00-00 00:00:00','Later meer…<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/08/grootse-gevaarlijke-gedurfde-doel.pdf\'>grootse gevaarlijke gedurfde doel</a>','Grootse Gevaarlijke Gedurfde Doel',0,'','draft','open','open','','','','','2010-08-12 11:51:17','2010-08-12 10:51:17','',0,'http://aardbron.nl/?p=1323',0,'post','',0),(1324,2,'2010-08-12 11:13:14','2010-08-12 10:13:14','','grootse gevaarlijke gedurfde doel',0,'','inherit','open','open','','grootse-gevaarlijke-gedurfde-doel','','','2010-08-12 11:13:14','2010-08-12 10:13:14','',1323,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/08/grootse-gevaarlijke-gedurfde-doel.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1325,2,'2010-08-12 11:13:34','2010-08-12 10:13:34','Later meer…<a href=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/08/grootse-gevaarlijke-gedurfde-doel.pdf\'>grootse gevaarlijke gedurfde doel</a>','Grootse Gevaarlijke Gedurfde Doel',0,'','inherit','open','open','','1323-revision','','','2010-08-12 11:13:34','2010-08-12 10:13:34','',1323,'http://aardbron.nl/1323-revision/',0,'revision','',0),(1326,2,'2010-05-11 09:29:39','2010-05-11 08:29:39','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf Normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-22','','','2010-05-11 09:29:39','2010-05-11 08:29:39','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-22/',0,'revision','',0),(1327,2,'2010-08-17 12:42:00','2010-08-17 11:42:00','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|\'\'\'Nederlands\'\'\'\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf Normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-23','','','2010-08-17 12:42:00','2010-08-17 11:42:00','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-23/',0,'revision','',0),(1328,2,'2010-08-17 12:44:21','2010-08-17 11:44:21','','Aardbron Serious Funny Money Game Agreement 1.1 Blank',0,'','inherit','open','open','','aardbron-serious-funny-money-game-agreement-1-1-blank','','','2010-08-17 12:44:21','2010-08-17 11:44:21','',1240,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serious-Funny-Money-Game-Agreement-1.1-Blank.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1329,2,'2010-08-17 12:42:47','2010-08-17 11:42:47','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|\'\'\'Nederlands\'\'\'\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf Normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|English\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-24','','','2010-08-17 12:42:47','2010-08-17 11:42:47','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-24/',0,'revision','',0),(1330,2,'2010-08-17 12:46:31','2010-08-17 11:46:31','','Aardbron 30 BY-CC-SA License EN 1.1',0,'','inherit','open','open','','aardbron-30-by-cc-sa-license-en-1-1','','','2010-08-17 12:46:31','2010-08-17 11:46:31','',1240,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1334,2,'2010-08-17 12:51:19','2010-08-17 11:51:19','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|Nederlands\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf Normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|English\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serious Funny Money Game License Agreement 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serious-Funny-Money-Game-Agreement-1.1-Blank.pdf Normal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nAttribution-ConditionalCommercial-ShareAlike 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1.pdf Normal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1-booklet.pdf Booklet]\r\n|}\r\n\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-27','','','2010-08-17 12:51:19','2010-08-17 11:51:19','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-27/',0,'revision','',0),(1331,2,'2010-08-17 12:49:58','2010-08-17 11:49:58','','Aardbron 30 BY-CC-SA License EN 1.1-booklet',0,'','inherit','open','open','','aardbron-30-by-cc-sa-license-en-1-1-booklet','','','2010-08-17 12:49:58','2010-08-17 11:49:58','',1240,'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1-booklet.pdf',0,'attachment','application/pdf',0),(1332,2,'2010-08-17 12:45:39','2010-08-17 11:45:39','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|Nederlands\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf Normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|English\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serious Funny Money Game License Agreement 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serious-Funny-Money-Game-Agreement-1.1-Blank.pdf Normal]\r\n|}\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-25','','','2010-08-17 12:45:39','2010-08-17 11:45:39','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-25/',0,'revision','',0),(1333,2,'2010-08-17 12:50:22','2010-08-17 11:50:22','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|Nederlands\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf Normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf Booklet]¹\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|English\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serious Funny Money Game License Agreement 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serious-Funny-Money-Game-Agreement-1.1-Blank.pdf Normal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf Booklet]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nAttribution-ConditionalCommercial-ShareAlike 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1.pdf Normal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1-booklet.pdf Booklet]\r\n|}\r\n\r\n\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-26','','','2010-08-17 12:50:22','2010-08-17 11:50:22','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-26/',0,'revision','',0),(1335,2,'2010-08-17 12:54:04','2010-08-17 11:54:04','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|Nederlands\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf booklet]¹\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|English\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serious Funny Money Game License Agreement 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serious-Funny-Money-Game-Agreement-1.1-Blank.pdf normal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nAttribution-ConditionalCommercial-ShareAlike 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1.pdf normal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1-booklet.pdf booklet²]\r\n|}\r\n\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'\r\n²) \'\'print two-sided over the short-edge binding and then fold over the long-edge binding\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-28','','','2010-08-17 12:54:04','2010-08-17 11:54:04','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-28/',0,'revision','',0),(1336,2,'2010-08-17 12:54:30','2010-08-17 11:54:30','Als je geen uitspraken doet over origineel creatief werk valt het werk standaard wettelijk onder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Auteursrecht auteursrecht] en dat beperkt in eerste instantie de verspreiding en innovatie van het werk.\r\n\r\nAardbron is echter sinds jaar en dag een grote fan van {{p|succesvolle open bron}} (\'\'open source\'\'). De [http://creativecommons.nl/ Creative Commons] hebben de ruimte tussen het volledig eigenaarsloze [http://nl.wikipedia.org/wiki/Publiek_domein publiek domein] en het zeer strikte auteursrecht aangevuld met een aantal handige niet-commerciële licenties.\r\n\r\nAardbron heeft een commerciële variant toegevoegd aan de licenties van de Creative Commons met de volgende doelen:\r\n*zo groot mogelijke verspreiding van het werk;\r\n*ontwikkeling van een duurzame en veerkrachtige financiële geldstroom in het algemeen belang van de geest en intentie van het werk en haar gemeenschap van deelgevers;\r\n*billijke financiële beloning voor iedereen die een bijdrage levert aan de verspreiding en ontwikkeling van het werk;\r\n*voorkomen en vermijden van onbillijk financieel voordeel;\r\n*aanwakkeren van innovaties en uitbreidingen en deze slagvaardig opnemen in toekomstige versies van het werk;\r\n*kunnen werken op basis van vrijheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en overvloed; en\r\n*borgen van de ontwikkelsnelheid, kwaliteit, samenhang en consistentie voor alle deelgevers van het werk.\r\n\r\n==Creative Commons BY-NC-SA als Bronlicentie==\r\nLicenties zijn uitsluitend geldig in combinatie met de bronlicentie en is aanvullend op en/of vervangt delen van de bronlicentie zoals aangegeven.\r\n\r\n==Aardbron 30 licentie BY-CC-SA==\r\nDe Aardbron 30 licentie is de standaard commerciële licentie voor alle werken van Aardbron.\r\n\r\nAardbron Naamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen (BY-CC-SA).\r\n\r\nJe mag:\r\n:\'\'\'Delen\'\'\'—het werk uitvoeren, kopiëren, verspreiden en onder bepaalde voorwaarden voor commerciële doeleinden gebruiken;\r\n:\'\'\'Remixen\'\'\'—afgeleide werken maken.\r\n\r\nOnder de volgende voorwaarden:\r\n:\'\'\'Naamsvermelding\'\'\'—Je dient bij het werk de door de maker aangegeven naam te vermelden, maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij instemmen met jouw werk of jouw gebruik van het werk.\r\n:\'\'\'Conditioneel Commercieel\'\'\'—Je mag het werk voor commerciële doeleinden gebruiken als je:\r\n:*deze licentie door jou en een licentiegever getekend deponeert bij de maker; en\r\n:*30% van de daarmee direct of indirect verkregen omzet per omgaande vergoed aan de tekenende licentiegever;\r\n:*een licentiegever onvoorwaardelijk in de gelegenheid stelt die omzet te controleren en verifiëren.\r\n:\'\'\'Gelijk delen\'\'\'—Indien je het werk bewerkt dien je het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens deze zelfde licentie te verspreiden.\r\n\r\nBij hergebruik of verspreiding dien je de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden.\r\n\r\nJe mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande schriftelijke toestemming van de maker.\r\n\r\nNiets in deze licentie strekt ertoe afbreuk te doen aan de morele rechten van de maker, of deze te beperken.\r\n\r\n==Officiële licentiedocumenten==\r\nAardbron hanteert de onderstaande officiële licentievoorwaarden (alle documenten in PDF).\r\n{|rules=\"rows\"\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|Nederlands\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serieus Gek Geld Spel Overeenkomst 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serieus-Gek-Geld-Spel-Overeenkomst-1.1-Blanko.pdf normaal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nNaamsvermelding-ConditioneelCommercieel-Gelijk delen 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1.pdf Normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-Licentie-1.1-booklet.pdf booklet]¹\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nCreative Commons\r\nNaamsvermelding-NietCommercieel-Gelijk delen 3.0 Nederland\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0.pdf normaal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Creative-Commons-BY-NC-SA-NL-3.0-booklet.pdf booklet]¹\r\n|-\r\n!colspan=\"2\"|English\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron &#124; Serious Funny Money Game License Agreement 1.1\r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-Serious-Funny-Money-Game-Agreement-1.1-Blank.pdf normal]\r\n|-\r\n|valign=\"top\"|\r\nAardbron 30\r\nAttribution-ConditionalCommercial-ShareAlike 1.1 \r\n|valign=\"top\"|\r\n[http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1.pdf normal] &#124; [http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2010/05/Aardbron-30-BY-CC-SA-License-EN-1.1-booklet.pdf booklet]²\r\n|}\r\n\r\n¹) \'\'print dubbelzijdig over korte zijde, vouw doormidden over lange zijde\'\'\r\n²) \'\'print two-sided over the short-edge binding and then fold over the long-edge binding\'\'','Licentie',0,'','inherit','open','open','','1240-revision-29','','','2010-08-17 12:54:30','2010-08-17 11:54:30','',1240,'http://aardbron.nl/1240-revision-29/',0,'revision','',0),(1338,2,'2008-05-03 17:03:19','2008-05-03 15:03:19','In onze stal vind je uitgesproken en vaak traumatiserende sprekers. Mensen die je energie geven en je aan het denken zetten. En met een sterke voorkeur voor prikkelende en interactieve werkvormen boven monologen.\r\n\r\n===Zeepkist===\r\nJe hebt ook wat te melden? Laat het ons weten. Dan organiseren we een zeepkist, een goede gelegenheid en een prettige vergoeding voor je oratie.\r\n----\r\n<p class=\"speaker-bio\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2007/11/michel-bauwens-64.png\" class=\"speaker-photo\" /></p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">\'\'\'Michel Bauwens\'\'\'—Internetpionier. Michel Bauwens is een Belgische internetpioneer van het eerste uur, die o.a. twee dotcoms creëerde en medeverantwoordelijk was voor de internetstrategie van Belgacom. Met Frank Theys coproduceerde hij TechnoCalyps, een TV-documentaire van drie uur over de transhumane aspekten van de hedendaagse technologie, alsook een franstalig boek over digitale antropologie.</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">Sinds 2003 leeft hij in het noorden van Thailand waar hij de Foundation for Peer to Peer Alternatives heeft opgericht, die zeer snel faam heeft verworven dankzij onderzoek en kennisgaring rond peer productie.</p>\r\n<p class=\"stretcher\">&nbsp;</p>\r\n<p class=\"speaker-bio\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2007/09/stanley-64.png\" class=\"speaker-photo\" /></p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">\'\'\'Stanley van Maaren\'\'\'—Bundelaar. Is multicultureel menskundig adviseur en gegrond als \'\'\'bouten- en moerenmens\'\'\'. Voortdurend op zoek naar de diepere laag in de mens en in organisaties met de innige wens ieders talenten, potentie en creativiteit volledig tot bloei te laten komen. Ruimdenkend en meedogenloos liefdevol leidt Stanley menige bijeenkomst tot een swingende jazz-sessie met een lekker ritme en voldoende ruimte voor improvisatie.</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">Resultaat: iedereen komt er met meer energie uit. Teamspirit dus!</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">De thema\'s in zijn aanpak zijn \'\'\'menskunde\'\'\' en \'\'\'levenskunst\'\'\'. Wat ik ten diepste nastreef; laat de mens zoveel mogelijk vrij zodat hij contact kan blijven houden met zijn \'\'\'ik\'\'\' (innerlijk kind/kunstenaar) en inventief/creatief/onbevangen zijn \'\'\'ik\'\'\' mag, kan en wilt uiten. Het doel hiervan is de continue ontwikkeling om te komen tot meer profit (welzijn/welvaart) voor people en planet (alle wezens).</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">06 48 15 25 81</p>\r\n<p class=\"stretcher\">&nbsp;</p>\r\n<p class=\"speaker-bio\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2007/09/martien-round-64.jpg\" class=\"speaker-photo\" /></p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—Wijze Dwaas en Taalkunstenaar. Woordenschepper die als een radikale open hart operator vanaf de overkant van het kruispunt van bestaand en nieuw taalgebruik met onbestaande woordverbindingen alle stof doet opwaaien.</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">Martien ontwikkelt slimme sociale software in {{pareltaal}} voor lenige en levende organisaties en om de wereld weer te laten glimmen.</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">Woeste ideeën navolgend brengt hij je naar de grenzen van het kapotmakende bestaande en richt hij je naar \'\'\'Heel de Aarde\'\'\'. Met zijn brede focus vindt hij inspiratie in bronnieuwe samenwerkingsvormen zoals open source, crowdsourcing, agile development, Web 2.0. en Life Hacking.</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">06 53 54 59 60</p>\r\n<p class=\"stretcher\">&nbsp;</p>\r\n<p class=\"speaker-bio\"><img src=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2007/11/gaston-vile-64.png\' alt=\'gaston-vile-64.png\' class=\"speaker-photo\" /></p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">\'\'\'Gaston Vilé\'\'\'—Lachende Zwalker en Stamelkunstenaar. Spreekt met rustige stem en rammelt behoorlijk aan referentiekaders zodat de wereld <em>de wereld</em> niet meer is. Regels en normen zijn nuttig om gepasseerd te worden, ze zijn er om je in beweging te houden en niet om je vast te zetten. \'A code is nothing, coding is everything\', immers.</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">Coding is voorbij stappen aan onze gevestigde ervaringswereld, is uít het antwoord stappen en <strong>ín de vraag leven</strong>: \"<em>Zijn wij berekend voor de opdracht om mens te zijn in een onvoorspelbare wereld?”.</em></p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">Die vraag stort ons in verstomming. Met als enig geruststellend steunpunt <em>\'\'\'The C-Grid™: Law of Attention™\'\'\'</em>, het weefsel van connectiviteit waarin wij ons bevinden. Zeg maar de kosmische soep, Tao. De werking van <em>The Law of Attention™</em> is dat we, dankzij authenticiteit, betrokkenheid, saamhorigheid en aandacht, <em>The C-Grid™</em> kunnen zien, ons van haar bewust kunnen worden en haar kunnen ervaren en beleven waartijdens we vertrouwen op de vraag van zojuist.</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">Hoewel <em>The C-Grid™</em> door C-woorden zoals connectiviteit, creativiteit, community, consciousness, complexiteit, chaos, contact, communicatie heen schijnt, werpt wie <em>The C-Grid™</em> wil <em>begrijpen</em>, zichzelf in zichzelf terug; waarop <em>The C-Grid™</em> uit zicht verdwijnt. The C-Grid™ biedt houvast, kennis over haar evenwel niet. Knowledge is nothing, learning is everything.</p>\r\n<p class=\"speaker-desc\">06 21 28 36 88</p>\r\n<p class=\"stretcher\">&nbsp;</p>','Trainers en sprekers',0,'','inherit','open','open','','3-revision','','','2008-05-03 17:03:19','2008-05-03 15:03:19','',3,'http://aardbron.nl/3-revision/',0,'revision','',0),(1339,2,'2010-08-20 09:10:21','2010-08-20 08:10:21','In onze stal vind je uitgesproken en vaak traumatiserende kunstenaars, bevlogen sprekers en meedogenloos liefdevolle facilitatoren. Mensen die je energie geven en je aan het denken zetten. En met een sterke voorkeur voor prikkelende en interactieve werkvormen boven monologen.\n\n===Zeepkist===\nJe hebt ook wat te melden? Laat het ons weten. Dan organiseren we een zeepkist, een goede gelegenheid en een prettige vergoeding voor je oratie.\n----\n<p class=\"speaker-bio\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2007/11/michel-bauwens-64.png\" class=\"speaker-photo\" /></p>\n<p class=\"speaker-desc\">\'\'\'Michel Bauwens\'\'\'—Internetpionier. Michel Bauwens is een Belgische internetpioneer van het eerste uur, die o.a. twee dotcoms creëerde en medeverantwoordelijk was voor de internetstrategie van Belgacom. Met Frank Theys coproduceerde hij TechnoCalyps, een TV-documentaire van drie uur over de transhumane aspekten van de hedendaagse technologie, alsook een franstalig boek over digitale antropologie.</p>\n<p class=\"speaker-desc\">Sinds 2003 leeft hij in het noorden van Thailand waar hij de Foundation for Peer to Peer Alternatives heeft opgericht, die zeer snel faam heeft verworven dankzij onderzoek en kennisgaring rond peer productie.</p>\n<p class=\"stretcher\">&nbsp;</p>\n<p class=\"speaker-bio\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2007/09/stanley-64.png\" class=\"speaker-photo\" /></p>\n<p class=\"speaker-desc\">\'\'\'Stanley van Maaren\'\'\'—Bundelaar. Is multicultureel menskundig adviseur en gegrond als \'\'\'bouten- en moerenmens\'\'\'. Voortdurend op zoek naar de diepere laag in de mens en in organisaties met de innige wens ieders talenten, potentie en creativiteit volledig tot bloei te laten komen. Ruimdenkend en meedogenloos liefdevol leidt Stanley menige bijeenkomst tot een swingende jazz-sessie met een lekker ritme en voldoende ruimte voor improvisatie.</p>\n<p class=\"speaker-desc\">Resultaat: iedereen komt er met meer energie uit. Teamspirit dus!</p>\n<p class=\"speaker-desc\">De thema\'s in zijn aanpak zijn \'\'\'menskunde\'\'\' en \'\'\'levenskunst\'\'\'. Wat ik ten diepste nastreef; laat de mens zoveel mogelijk vrij zodat hij contact kan blijven houden met zijn \'\'\'ik\'\'\' (innerlijk kind/kunstenaar) en inventief/creatief/onbevangen zijn \'\'\'ik\'\'\' mag, kan en wilt uiten. Het doel hiervan is de continue ontwikkeling om te komen tot meer profit (welzijn/welvaart) voor people en planet (alle wezens).</p>\n<p class=\"speaker-desc\">06 48 15 25 81</p>\n<p class=\"stretcher\">&nbsp;</p>\n<p class=\"speaker-bio\"><img src=\"http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2007/09/martien-round-64.jpg\" class=\"speaker-photo\" /></p>\n<p class=\"speaker-desc\">\'\'\'Martien van Steenbergen\'\'\'—[[http://visionier.nl/ Visionier], Wijze Dwaas en Taalkunstenaar. Woordenschepper die als een radikale open hart operator vanaf de overkant van het kruispunt van bestaand en nieuw taalgebruik met onbestaande woordverbindingen alle stof doet opwaaien.</p>\n<p class=\"speaker-desc\">Martien ontwikkelt slimme sociale zachtwaar in {{pareltaal}} voor lenige en levende organisaties en om de wereld weer te laten glimmen.</p>\n<p class=\"speaker-desc\">Woeste ideeën navolgend brengt hij je naar de grenzen van het kapotmakende bestaande en richt hij je naar \'\'\'Heel de Aarde\'\'\'. Met zijn brede focus vindt hij inspiratie in bronnieuwe samenwerkingsvormen zoals {{p|open bron}}, crowdsourcing, agile development, Web 2.0. en Life Hacking. Samenlevenskunst pur sang.</p>\n<p class=\"speaker-desc\">06 53 54 59 60</p>\n<p class=\"stretcher\">&nbsp;</p>\n<p class=\"speaker-bio\"><img src=\'http://aardbron.nl/wp-content/uploads/2007/11/gaston-vile-64.png\' alt=\'gaston-vile-64.png\' class=\"speaker-photo\" /></p>\n<p class=\"speaker-desc\">\'\'\'Gaston Vilé\'\'\'—Lachende Zwalker en Stamelkunstenaar. Spreekt met rustige stem en rammelt behoorlijk aan referentiekaders zodat de wereld <em>de wereld</em> niet meer is. Regels en normen zijn nuttig om gepasseerd te worden, ze zijn er om je in beweging te houden en niet om je vast te zetten. \'A code is nothing, coding is everything\', immers.</p>\n<p class=\"speaker-desc\">Coding is voorbij stappen aan onze gevestigde ervaringswereld, is uít het antwoord stappen en <strong>ín de vraag leven</strong>: \"<em>Zijn wij berekend voor de opdracht om mens te zijn in een onvoorspelbare wereld?”.</em></p>\n<p class=\"speaker-desc\">Die vraag stort ons in verstomming. Met als enig geruststellend steunpunt <em>\'\'\'The C-Grid™: Law of Attention™\'\'\'</em>, het weefsel van connectiviteit waarin wij ons bevinden. Zeg maar de kosmische soep, Tao. De werking van <em>The Law of Attention™</em> is dat we, dankzij authenticiteit, betrokkenheid, saamhorigheid en aandacht, <em>The C-Grid™</em> kunnen zien, ons van haar bewust kunnen worden en haar kunnen ervaren en beleven waartijdens we vertrouwen op de vraag van zojuist.</p>\n<p class=\"speaker-desc\">Hoewel <em>The C-Grid™</em> door C-woorden zoals connectiviteit, creativiteit, community, consciousness, complexiteit, chaos, contact, communicatie heen schijnt, werpt wie <em>The C-Grid™</em> wil <em>begrijpen</em>, zichzelf in zichzelf terug; waarop <em>The C-Grid™</em> uit zicht verdwijnt. The C-Grid™ biedt houvast, kennis over haar evenwel niet. Knowledge is nothing, learning is everything.</p>\n<p class=\"speaker-desc\">06 21 28 36 88</p>\n<p class=\"stretcher\">&nbsp;</p>','Kunstenaars',0,'','inherit','open','open','','3-autosave','','','2010-08-20 09:10:21','2010-08-20 08:10:21','',3,'http://aardbron.nl/3-autosave/',0,'revision','',0),